Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

चर्मादिबंधनिर्मुक्ते धावतो मे सुखप्रदे । याभ्यां च संचरे वारि स्थल भूमाविव द्रुतम्

Transliteration

carmādibaṃdhanirmukte dhāvato me sukhaprade | yābhyāṃ ca saṃcare vāri sthala bhūmāviva drutam

Translation

«ໃຫ້ມັນເປັນທີ່ສຸກສະບາຍເມື່ອຂ້ອຍແລ່ນ ໂດຍບໍ່ມີສາຍຮັດໜັງ ແລະສິ່ງອື່ນໆທຳນອງນັ້ນ; ແລະໂດຍມັນ ໃຫ້ຂ້ອຍເຄື່ອນໄຫວໄວ ເທິງພື້ນນ້ຳຊຸ່ມ ດັ່ງຢູ່ເທິງດິນແຫ້ງ»។

Word by Word

• चर्मादिबन्धनिर्मुक्ते: (two) freed from leather etc. straps
• चर्मादिबन्धनिर्मुक्ते: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चर्म + आदि + बन्ध + निर्मुक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘निर्मुक्त’ = मुक्त; समासः चर्मादि-बन्धेभ्यः निर्मुक्ते (पञ्चमी-तत्पुरुषभाव)

• धावतः: of (me) running
• धावतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: धाव् (धातु) → धावत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: षष्ठी, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; ‘of (me) running’

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (enclitic)

• सुखप्रदे: giving comfort
• सुखप्रदे: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुख + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; समासः सुखं प्रददाति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• याभ्याम्: by which two
• याभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• संचरे: I may move/walk
• संचरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• वारि: water
• वारि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्थल: dry
• स्थल: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘dry/solid’ (used adjectivally)

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• इव: as if/like
• इव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमार्थक-अव्यय (comparative particle)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

Speaker

Guru-putra (continuing), within Skanda’s narration to Agastya (context of Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Gaṅgā (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: Tvāṣṭra is asked to craft strapless, comfortable sandals enabling swift running and even movement over water as if on dry ground; a visionary scene shows the wearer skimming across rippling water.

Characters & Entities

• Guru-putra
• Tvāṣṭra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Skill used in service becomes meritorious; dharma values competence joined with obedience.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Kāśī Khaṇḍa setting; the verse itself does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a practical request describing the desired qualities of sandals.