Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91
Devanagari script
मुक्तिदा न मही सा मे वाराणस्यां महीयसी । तन्मही रजसा साम्यं त्रिलोक्यपि न चोद्वहेत्
Transliteration
muktidā na mahī sā me vārāṇasyāṃ mahīyasī | tanmahī rajasā sāmyaṃ trilokyapi na codvahet
Translation
ດິນແດນຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນວາຣານະສີ ຍິ່ງໃຫຍ່ສຸດ; ມັນບໍ່ແມ່ນແຕ່ ‘ດິນ’ ແຕ່ເປັນຜູ້ປະທານມົກສະ. ແມ່ນແຕ່ສາມໂລກກໍບໍ່ອາດເທົ່າທັນຝຸ່ນຂອງມັນ।
Word by Word
मुक्तिदाgiver of liberation
मुक्तिदा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmukti (प्रातिपदिक) + dā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुष (giver of liberation)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
महीearth, land
मही:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvārāṇasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
महीयसीgreater, more exalted
महीयसी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahīyas (प्रातिपदिक; तुलनार्थ)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम्; तुलनात्मक (comparative: greater)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; सर्वनाम; विशेषणरूपेण
महीearth/land
मही:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
रजसाwith dust
रजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootrajas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
साम्यम्equality, parity
साम्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsāmya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
त्रिलोक्यपिeven in the three worlds
त्रिलोक्यपि:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + api (अव्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुष (in the three worlds) + अपि (even)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वय (and)
उद्वहेत्would bear/maintain
उद्वहेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vah (वह्) + ud- (उपसर्ग)
Formविधिलिङ् (Optative); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Śiva (probable; first-person possessive ‘my’ and liberation-granting Kāśī motif)
Characters & Entities
V
Vārāṇasī (Kāśī)T
Trilokī (three worlds)M
Mukti (liberation)FAQs
Kāśī is exalted as intrinsically liberating; even contact with its dust is portrayed as spiritually incomparable.
Vārāṇasī/Kāśī as a whole, with special emphasis on its sanctified ground.
No specific rite is prescribed; the verse establishes the exceptional sanctity that undergirds pilgrimage, worship, and dāna in Kāśī.