Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

लोहदंडधरं कृष्णं पुरुषं कृष्णवाससम् । स्वयं योग्रे स्थितं पश्येत्स त्रीन्मासान्न लंघयेत्

Transliteration

lohadaṃḍadharaṃ kṛṣṇaṃ puruṣaṃ kṛṣṇavāsasam | svayaṃ yogre sthitaṃ paśyetsa trīnmāsānna laṃghayet

Translation

ຖ້າໃນຄວາມຝັນເຫັນຊາຍຜິວຄ່ຳນຸ່ງດຳ ຖືຄັນທອນເຫຼັກ ຢືນຢູ່ຂ້າງຄານ/ເສົາ ດັ່ງຈະຈັບຕົວ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ພົ້ນສາມເດືອນ; ເປັນນິມິດມະຫາມອງໃນສາມເດືອນ.

Word by Word

• लोहदण्डधरम्: bearing an iron staff
• लोहदण्डधरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लोह-दण्ड-धर (प्रातिपदिक; लोह + दण्ड + धर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; 'लोहस्य दण्डः' (षष्ठी-तत्पुरुष) + 'दण्डं धरति' (उपपद-तत्पुरुष)

• कृष्णम्: black/dark
• कृष्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरुषम्: a man/person
• पुरुषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृष्णवाससम्: wearing black garments
• कृष्णवाससम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण-वासस् (प्रातिपदिक; कृष्ण + वासस्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'कृष्णं वासः यस्य' इति बहुव्रीहिरपि सम्भवः, अत्र 'कृष्णं वासः' इति कर्मधारय-रूपेण (black-clad)

• स्वयम्: oneself
• स्वयम्: Karta (Agent-emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्र-क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: oneself)

• योग्रे: in the arena/ground (yogra)
• योग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्थानवाचक (in/at the yogra—arena/ground; पाठभेदः 'योग्ये' इत्यपि)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'स्थित' = standing/placed

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'मासान्' इति विशेषण

• मासान्: months
• मासान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• लङ्घयेत्: should cross/overstep/pass beyond
• लङ्घयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लङ्घ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Characters & Entities

• Kāśī
• Yama (implied by black figure and death context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When death’s signs appear, the wise intensify yoga, japa, and reliance on Śiva—especially through the saving grace associated with Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The adhyāya’s thrust is toward Kāśī and Viśveśvara, presented as the supreme shelter when Yama’s approach is sensed.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is named here; it is an omen-verse that supports the later counsel to practice yoga and take refuge in Kāśī/Viśveśvara.