Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

यदि सा पतिहंत्री स्याद्दूरतस्तां त्यजेत्सुधीः । त्रिशूलासिगदाशक्ति दुंदुभ्याकृति रेखया । नितंबिनी कीर्तिमती त्यागेन पृथिवीतले

Transliteration

yadi sā patihaṃtrī syāddūratastāṃ tyajetsudhīḥ | triśūlāsigadāśakti duṃdubhyākṛti rekhayā | nitaṃbinī kīrtimatī tyāgena pṛthivītale

Translation

ຖ້ານາງເປັນຜູ້ນຳຄວາມພິນາດແກ່ຜົວ ບັນດິດພຶງລະທິ້ງນາງແຕ່ໄກ. ແລະດ້ວຍເສັ້ນຮູບຕຣິສູນ, ດາບ, ຄອນ, ຫອກ ຫຼື ກອງ, ນາງຜູ້ສະໂພກເຕັມນັ້ນຈະໂດງດັງໃນແຜ່ນດິນດ້ວຍການສະລະ/ການພຣາກຈາກ.

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Conditional marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/शर्तार्थक अव्यय)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• पति-हन्त्री: husband-killer
• पति-हन्त्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक) + हन्त्री (कृदन्त-प्रातिपदिक, √हन्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—पतिं हन्ति इति

• स्यात्: should be / might be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• दूरतः: from afar
• दूरतः: Desha-adhikarana (Locative adverbial/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त, क्रियाविशेषण)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुधीः: a wise man
• सुधीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुधी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः—सु + धी (उत्तमा बुद्धिः यस्य)

• त्रिशूल-असि-गदा-शक्ति: (having the form of) trident, sword, mace, and spear
• त्रिशूल-असि-गदा-शक्ति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल (प्रातिपदिक) + असि (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/तृतीया? एकवचन (समासान्त-समाहारद्वन्द्वः; पद्ये ‘रेखया’ इत्यनेन सह विशेषणभावः); अर्थः—त्रिशूलादीनां आकृतिः

• दुन्दुभि-आकृति: drum-shaped
• दुन्दुभि-आकृति: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुन्दुभि (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/तृतीया? एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—दुन्दुभेः आकृतिः; ‘रेखया’ इत्यस्य विशेषणम्

• रेखया: by/with the line
• रेखया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• नितम्बिनी: a woman with prominent hips
• नितम्बिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नितम्बिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• कीर्तिमती: famous / renowned
• कीर्तिमती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीर्तिमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘नितम्बिनी’ इत्यस्य विशेषणम्

• त्यागेन: by abandonment
• त्यागेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• पृथिवी-तले: on the surface of the earth
• पृथिवी-तले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पृथिव्याः तलम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A wise man, warned by weapon- and drum-shaped palm lines, keeps respectful distance; the woman stands adorned yet separated, her fame arising through renunciation/separation, with symbolic trident/sword/mace/spear/drum motifs hovering as allegorical signs.

Characters & Entities

• Kāśī
• Skanda
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes discernment in household life; harmful unions are to be avoided, and renunciation/separation can lead to a different kind of destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is ethical and omen-based within the Kāśī narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it offers cautionary guidance (tyāga/avoidance).