Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40
Devanagari script
अतितीक्ष्णैर्विषाणाग्रैस्तटानुच्चान्विदारयन् । खुराग्रैर्दलयन्भूमिं महोक्षोऽभिजगर्जतम्
Transliteration
atitīkṣṇairviṣāṇāgraistaṭānuccānvidārayan | khurāgrairdalayanbhūmiṃ mahokṣo'bhijagarjatam
Translation
ງົວໃຫຍ່ຕົນໜຶ່ງ ໃຊ້ປາຍເຂົາທີ່ແຫຼມຄົມຢ່າງຍິ່ງ ຂີດຂາດຕະລິ່ງສູງໆ ແລະໃຊ້ປາຍກີບຕີກະແທກພື້ນດິນ ຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງຂະນະພຸ່ງເຂົ້າມາ.
Word by Word
अतितीक्ष्णैःwith very sharp
अतितीक्ष्णैः:
Karana (Instrument)
TypeAdjective
Rootअति + तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (अतिशयेन तीक्ष्णैः)
विषाणाग्रैःwith horn-tips
विषाणाग्रैः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootविषाण + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विषाणस्य अग्राणि)
तटान्banks/embankments
तटान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म
उच्चान्high
उच्चान्:
Karma (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootउच्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तटान्)
विदारयन्tearing apart
विदारयन्:
Kriyā (Concomitant action)
TypeVerb
Rootवि √दॄ/दर् (धातु) (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि; मुख्यक्रियासह (while tearing)
खुराग्रैःwith hoof-tips
खुराग्रैः:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootखुर + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (खुरस्य अग्राणि)
दलयन्crushing/splitting
दलयन्:
Kriyā (Concomitant action)
TypeVerb
Root√दल् (धातु) (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (while crushing/splitting)
भूमिम्the ground/earth
भूमिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
महोक्षःthe great bull
महोक्षः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमहत् + उक्षन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् उक्षः)
अभिजगर्जroared loudly
अभिजगर्ज:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootअभि √गर्ज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तम्at him
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (एतत् पदं पाठे ‘अभिजगर्ज तम्’ इति, ‘तं’ = तं बालम्/तं जनम्)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Characters & Entities
B
BhūtasM
Mahokṣa (great bull-form apparition)FAQs
Even earth-shaking intimidation is ultimately powerless against disciplined spiritual practice.
The Kāśīkhaṇḍa’s sacred Kāśī milieu frames the episode; this verse does not name a distinct tīrtha.
None.