Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

प्रेरितोपि जनन्या स न याति पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्यग्रो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

Transliteration

preritopi jananyā sa na yāti pituraṃtikam | gṛhakāryāṃtaravyagro dīkṣito dīkṣitāyinīm

Translation

ແມ່ນແມ່ຈະເຕືອນເຕັ້ນກໍຕາມ ເຂົາກໍບໍ່ໄປໃກ້ພໍ່; ມົວວຸ່ນກັບວຽກເຮືອນອື່ນໆ ແລະຍັງຄອຍລົບກວນນາງເຈົ້າເຮືອນຜູ້ໄດ້ຮັບດີກສາຢູ່ເລື້ອຍໆ।

Word by Word

• प्रेरितः: having been urged
• प्रेरितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-ईर्/ईर् (धातु) → प्रेरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• अपि: even/although
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (concessive/also)

• जनन्या: by (his) mother
• जनन्या: Karana (Instrument/Agent in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पितुः: of (his) father
• पितुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अन्तिकम्: near (presence)
• अन्तिकम्: Karma (Object/Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘near’ sense

• गृहकार्यांतरव्यग्रः: busy with other household tasks
• गृहकार्यांतरव्यग्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गृह (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + व्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (गृहकार्य-अन्तरे व्यग्रः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• दीक्षितः: the initiated (man)
• दीक्षितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिक्ष् (धातु) → दीक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संज्ञावत् (initiated person)

• दीक्षितायिनीम्: the initiated woman (wife)
• दीक्षितायिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीक्षितायिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside a traditional home near the ghāṭas: a mother pleading, the son turning away from an elderly father seated apart; the wife, marked as dīkṣitā (tilaka, rudrākṣa or vrata signs), appears distressed as the son agitates her amid household bustle.

Characters & Entities

• Father (pitā)
• Mother (jananī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglecting one’s father and disturbing a dharmic household signals inner disorder; honoring elders is a pillar of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is directly mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the terms dīkṣita/dīkṣitā hint at a household grounded in ritual discipline that he disrupts.