Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

Devanagari script

धर्मः कालोचितो नष्टो मन्दभाग्यस्य दुर्मतेः । नूनं मे संपदो राज्यमायुष्यं क्षयमेष्यति

Transliteration

dharmaḥ kālocito naṣṭo mandabhāgyasya durmateḥ | nūnaṃ me saṃpado rājyamāyuṣyaṃ kṣayameṣyati

Translation

ສໍາລັບຜູ້ມີຊະຕາກໍາອັບໂຊກ ແລະ ຈິດໃຈຫຼົງຜິດ ທຳອັນເໝາະຕາມການເວລາຍ່ອມສູນໄປ. ແນ່ນອນວ່າ ຊັບສົມບັດ ອານາຈັກ ແລະ ອາຍຸຂອງຂ້າ ກໍາລັງໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມຖອຍ.

Word by Word

• धर्मः: dharma, righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• कालोचितः: appropriate to the time
• कालोचितः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: काल + उचित (प्रातिपदिक; ‘उचित’ कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• नष्टः: destroyed, lost
• नष्टः: Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• मन्दभाग्यस्य: of the ill-fated
• मन्दभाग्यस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: मन्द + भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषण

• दुर्मतेः: of the evil-minded person
• दुर्मतेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दुर् + मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नूनम्: surely, indeed
• नूनम्: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (particle of certainty)

• मे: my, of me
• मे: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• संपदः: prosperities, fortunes
• संपदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• राज्यम्: kingdom, sovereignty
• राज्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आयुष्यम्: lifespan
• आयुष्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्षयम्: destruction, decline
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• एष्यति: will go/come to, will reach
• एष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Unspecified in snippet (context suggests a king lamenting his misfortune; later verses name Bhadrāyu as king)

Visual Art Cues

Scene: A king in a dim palace chamber, head bowed, reflecting on the collapse of timely dharma; symbols of fading fortune—drooping royal parasol, extinguishing lamp, wilting garland.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When timely dharma is neglected, decline follows—prosperity, authority, and even longevity become unstable.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a moral reflection within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse emphasizes inner governance through kālocita-dharma (timely righteous action).