Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

शृङ्गं चैवाद्रिराजस्य भासयन्तं दिशो दश । द्वितीयोऽन्यो मनुर्दृष्टः पुत्रपौत्रसमन्वितः

Transliteration

śṛṅgaṃ caivādrirājasya bhāsayantaṃ diśo daśa | dvitīyo'nyo manurdṛṣṭaḥ putrapautrasamanvitaḥ

Translation

ຂ້າພະເຈົ້າຍັງໄດ້ເຫັນຍອດແຫ່ງພະຣາຊາແຫ່ງພູເຂົາ ທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງໄປທົ່ວທິດທັງສິບ; ແລະຍັງເຫັນມະນູອີກອົງໜຶ່ງ—ເປັນມະນູອົງທີສອງ—ພ້ອມດ້ວຍລູກແລະຫຼານທັງຫຼາຍ

Word by Word

• शृङ्गम्: peak, horn (summit)
• शृङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• अद्रिराजस्य: of the king of mountains
• अद्रिराजस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अद्रिराज (प्रातिपदिक: अद्रि + राजन्)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)

• भासयन्तम्: illuminating
• भासयन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भासयत् (कृदन्त, √भास्/भासय् धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Present active participle, Neuter, Acc., Singular)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Feminine, Accusative, Plural)

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन्/दश (प्रातिपदिक, संख्या)
• Form: संख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी प्रयोग; (here) दिशः इति विशेषण (numeral used adjectivally)

• द्वितीयः: the second
• द्वितीयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• अन्यः: another
• अन्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृष्ट (कृदन्त, √दृश् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (past passive participle used predicatively: 'was seen')

• पुत्रपौत्रसमन्वितः: accompanied by sons and grandsons
• पुत्रपौत्रसमन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + समन्वित (प्रातिपदिक; समन्वित = √अन्वि/अन्वय् + सम्, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular); समासे षष्ठी-तत्पुरुषभावः (endowed with sons and grandsons)

Speaker

A narrator-sage addressing a king

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata / interlocutor addressed as ‘O Bhārata’ (explicit in nearby verses)

Visual Art Cues

Scene: A blazing mountain-peak like a cosmic lamp casts light to the ten directions; nearby stands a Manu-figure with sons and grandsons, suggesting a new epoch of humanity.

Characters & Entities

• Manu
• Adrirāja (king of mountains)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma and cosmic order persist through manvantaras; lineage and responsibility continue even amid vast upheavals.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named; the verse uses cosmological imagery rather than local praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.