Sarga 47
पुष्पकविमानेन सीताया युद्धभूमिदर्शनम् (Sita Shown the Battlefield in the Pushpaka)
युद्धकाण्ड
ສະການີ້ເລົ່າເຖິງກົນອຸບາຍທາງຈິດໃຈ ແລະການບິດເບືອນຂ່າວສານທີ່ຣາວະນະໃຊ້ ຫຼັງຈາກຄວາມສຳເລັດທີ່ເບິ່ງເຫັນຄືຈິງຂອງອິນທຣະຊິດ. ເມື່ອອິນທຣະຊິດກັບມາລັງກາ “ສຳເລັດພາລະກິດແລ້ວ” ບັນດາຜູ້ນຳວານະຣະຈັດວົງປ້ອງກັນຢ່າງລະມັດລະວັງຮອບຣາຄະວະ ແມ່ນແຕ່ການເຄື່ອນໄຫວນ້ອຍໆກໍຖືວ່າອາດເປັນການແຊກຊຶມຂອງຣາກສະສະ. ຣາວະນະຍິນດີ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ນາງຣາກສະສີຜູ້ຮັບໃຊ້ສີຕາ ລວມທັງຕຣິຊະຕາ ນຳສີຕາອອກຈາກອະໂສກວະນິກາໂດຍພຸດສະປະກະວິມານ ເພື່ອທຳລາຍຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງນາງ ໂດຍໃຫ້ເຫັນພຣະຣາມ ແລະພຣະລັກສະມະນະດັ່ງຖືກສັງຫານ. ລັງກາຖືກປະດັບປະດາ ແລະປະກາດວ່າສອງພີ່ນ້ອງໄດ້ຕາຍໃນສົງຄາມ. ສີຕາພ້ອມຕຣິຊະຕາເຫັນກອງວານະຣະລົ້ມລົງ ແລະທ່າທີສະເຫຼີມສະຫຼອງຂອງຣາກສະສະ ແລ້ວເຫັນພຣະຣາມ ແລະພຣະລັກສະມະນະນອນສະຫຼົບຢູ່ເທິງ “ຕຽງແຫ່ງລູກສອນ” ອາວຸດປ້ອງກັນແລະຄັນທະນູແຕກຫັກ. ນາງເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຄວາມຕາຍ ແລະລົ້ມລົງຮ້ອງໄຫ້ອາໄລຢ່າງຫນັກ. ບົດນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕ່າງລະຫວ່າງຊັຍຊະນະຈອມປອມທີ່ຫລອກລວງ ແລະຄວາມສັດຊື່ອັນໝັ້ນຄົງ ພ້ອມທັງຄ່າທາງທຳຂອງການຫຼິ້ນກັບຄວາມຫວັງຂອງຜູ້ຖືກຈັບກຸມ.
Shlokas
Verse 1
प्रतिप्रविष्टेलङ्कायांकृतार्थेरावणात्मजे ।राघवंपरिवार्यार्तुरक्षुर्वानरर्षभाः ।।।।
ເມື່ອບຸດຂອງຣາວະນະ ສໍາເລັດຈຸດປະສົງແລ້ວ ກໍກັບເຂົ້ານະຄອນລັງກາ; ບັນດາວານະຣະວີຣະບຸລຸດຜູ້ເລີດລ້ໍາ ໄດ້ລ້ອມຮອບພຣະຣາຆະວະ (ຣາມ) ຜູ້ກໍາລັງເສົ້າໂສກ ແລະຄຸ້ມຄອງປົກປ້ອງພຣະອົງ
Verse 2
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।।।जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ।।।।वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वंचवानराः ।तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ।।।।
ເມື່ອຈັດກອງທັບວານອນໃຫ້ເປັນຂະບວນຢ່າງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ຮະນຸມານ, ອັງກະດະ, ນີລະ, ສຸເສນະ, ກຸມຸດະ, ນະລະ, ກະຊະ, ກະວາກຊະ, ກະວະຍະ, ສະຣະພະ, ກັນທະມາດະນະ, ຊາມບະວານ, ຣິສະພະ, ສຸນທະ, ຣັມພະ, ສະຕະວະລີ ແລະ ປຶຖຸ ກໍຢືນຢູ່ທຸກດ້ານ ຖືຕົ້ນໄມ້ທີ່ຖອນຮາກຂຶ້ນມາເປັນອາວຸດ. ພວກວານອນເຝົ້າມອງທຸກທິດ ທັງດ້ານຂ້າງແລະເບື້ອງເທິງ ເພື່ອຄຸ້ມຄອງພຣະຣາມ; ແມ່ນແຕ່ຫຍ້າໃບນ້ອຍໆຂະບື້ນໄຫວ ກໍສົງໄສວ່າເປັນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຣາກຊະສາ।
Verse 3
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.47.2।।जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ।।6.47.3।।वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वंचवानराः ।तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ।।6.47.4।।
ຊາມບະວານ ຣິສະພະ ສຸນທະ ຣັມພະ ສະຕະວະລີ ແລະປຣຶຖຸ ເມື່ອຈັດກອງທັບໃຫ້ເປັນຂະບວນແລະປະຈຳທີ່ແລ້ວ ກໍຖອນຕົ້ນໄມ້ຈາກທຸກທິດຖືໄວ້ ເພື່ອເປັນອາວຸດແລະເປັນເຄື່ອງກຳບັງ.
Verse 4
हनुमानङ्गदोनीलःसुषेणःकुमुदोनलः ।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।।6.47.2।।जाम्बवानृषभःसुन्दोरम्भःशतवलिःपृथुः ।व्यूढानीकाश्चयत्ताश्चद्रुमानादायसर्वतः ।।6.47.3।।वीक्षमाणादिशस्सर्वास्तिर्यगूर्ध्वंचवानराः ।तृणेष्वपिचचेष्टत्सुराक्षसाइतिमेनिरे ।।6.47.4।।
ພວກວານອນເຝົ້າລະວັງທຸກທິດ ທັງທາງຮາບແລະເບື້ອງເທິງ ແລະແມ່ນແຕ່ໃບຫຍ້ານ້ອຍໆຂະດິກໄຫວ ກໍເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຣາກສະສາ.
Verse 5
रावणश्चापिसम्हृष्टोविसृज्येन्द्रजितंसुतम् ।अजुहावततस्सीताक्षिणीराक्षसीस्तदा ।।।।
ຣາວະນະກໍຍິນດີ ໄດ້ປ່ອຍອິນທຣະຊິດຜູ້ເປັນບຸດອອກໄປແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນນາງຣາກສະສີຜູ້ຖືກມອບໝາຍໃຫ້ເຝົ້າພຣະນາງສີຕາໃນເວລານັ້ນ
Verse 6
राक्षस्यस्त्रिजटाचैवशासनात्समुपस्थिताः ।ताउवाचततोहृष्टोराक्षसीराक्षसाधमः ।।।।
ພວກນາງຣາກສະສີ ພ້ອມທັງຕຣິຊະຕາ ກໍມາປາກົດຕາມຄໍາສັ່ງ. ແລ້ວຣາກສະຜູ້ຊົ່ວຊ້ານັ້ນ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ໄດ້ກ່າວກັບນາງຣາກສະສີທັງຫມົດ
Verse 7
हताविन्द्रजिताख्यातवैदेह्यारामलक्ष्मणौ ।पुष्पकंतत्समारोप्यदर्शयध्वंहतौरणे ।।।।
“ອິນທຣະຊິດໄດ້ສັງຫານຣາມະ ແລະ ລັກສະມະນະ ໃນສະໜາມຮົບແລ້ວ. ຈົ່ງນໍາໄວເທຫີຂຶ້ນໄປໃນວິມານພຸສະປະກະນັ້ນ ແລ້ວພາໄປໃຫ້ເຫັນທັງສອງວ່າລົ້ມຕາຍໃນສະໜາມຮົບ”
Verse 8
यदाश्रयादवष्टब्धामामुपतिष्ठति ।सोऽस्याभर्तासहभ्रात्रानिहतोरणमूर्धनि ।।।।
“ຜູ້ທີ່ນາງອາໄສເປັນທີ່ພຶ່ງ ຈົນນາງຍືນຢັນຢ່າງທະນົງ ແລະບໍ່ຍອມຈໍານົນຕໍ່ເຮົາ—ຜູ້ນັ້ນແມ່ນສາມີຂອງນາງ—ບັດນີ້ຖືກຟັນລົງໃນກາງສະໜາມຮົບ ພ້ອມດ້ວຍນ້ອງຊາຍຂອງລາວ”
Verse 9
निर्विशङ्कानिरुद्विग्नानिरपेक्षाचमैथिली ।मामुपस्थास्यतेसीतासर्वाभरणभूषिता ।।।।
“ແລ້ວໄມຖິລີ ຈະປາດຈາກຄວາມສົງໄສ ບໍ່ຫວາດຫວັ່ນ ແລະລະທິ້ງຄວາມຫວັງທັງປວງ—ພຣະນາງສີຕາຜູ້ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທຸກປະການ—ຈະມາຢືນປະຈໍາຮັບໃຊ້ເຮົາ”
Verse 10
अद्यकालवशंप्राप्तंरणेरामंसलक्ष्मणम् ।अवेक्ष्यविनिवृत्तासाचान्यांगतिमपश्यती ।।।।निरपेक्षाविशालाक्षीमामुपस्थास्यतेस्वयम् ।
ຣາວະນະຄິດໃນໃຈວ່າ: “ເມື່ອການເວລາມາຮອດ ນາງສີຕາຜູ້ມີນັຍນາກວ້າງ ເຫັນພຣະຣາມໃນສະໜາມຮົບພ້ອມພຣະລັກສະມະນະ ຕົກຢູ່ໃຕ້ອໍານາດແຫ່ງຊະຕາ ນາງຈະຫັນກັບ ບໍ່ເຫັນທີ່ພຶ່ງອື່ນ ລະທິ້ງຄວາມຫວັງ ແລະຈະມາຫາເຮົາດ້ວຍຕົນເອງ”
Verse 11
तस्यतद्वचनंश्रुत्वारावणस्यदुरात्मनः ।।।।राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वाजग्मुर्वैयत्रपुष्पकम् ।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງຣາວະນະຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ ນາງຣັກສະສີເຫຼົ່ານັ້ນກໍຕອບວ່າ “ເປັນດັ່ງນັ້ນເຖີດ” ແລ້ວພາກັນໄປຫາບ່ອນທີ່ມີພຸສປະກະວິມານ
Verse 12
ततःपुष्पकमादायराक्षस्योरावणाज्ञया ।।।।अशोकवनिकास्थांतांमैथिलींसमुपानयन् ।
ຕໍ່ມາ ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງຣາວະນະ ນາງຣັກສະສີໄດ້ນໍາພຸສປະກະວິມານໄປ ແລະເຂົ້າໄປໃກ້ນາງໄມຖິລີ (ສີຕາ) ຜູ້ພໍານັກຢູ່ໃນສວນອະໂສກ
Verse 13
तामादायतुराक्षस्योभर्तृशोकपराजिताम् ।।।।सीतामारोपयामासुर्विमानंपुष्पकंतदा ।
ແລ້ວນາງຣາກສະສີທັງຫຼາຍໄດ້ອຸ້ມພານາງສີຕາ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກເພາະພຣະສະຫວາມີຄອບງຳ ແລະໃນຂະນະນັ້ນໄດ້ໃຫ້ນາງຂຶ້ນປະທັບເທິງວິມານປຸສປະກະ
Verse 14
ततःपुष्पकमारोप्यसीतांत्रिजटयासह ।।।।जग्मुर्दर्शयितुंतस्यैराक्षस्योरामलक्ष्मणौ ।
ຕໍ່ມາ ນາງຣາກສະສີທັງຫຼາຍໄດ້ໃຫ້ນາງສີຕາຂຶ້ນວິມານປຸສປະກະ ພ້ອມກັບຕຣິຊະຕາ ແລ້ວພາກັນໄປເພື່ອໃຫ້ນາງໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ
Verse 15
रावणोऽकारयल्लङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ।।।।प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ।।।।
ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ຣາວະນະ—ຈອມເຈົ້າແຫ່ງພວກຣາກສະສະ—ໄດ້ໃຫ້ນະຄອນລັງກາປະດັບດ້ວຍທຸງແລະປະຕາກາ ແລະປະກາດກ້ອງທົ່ວເມືອງວ່າ ພຣະຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ຖືກອິນທຣະຊິດສັງຫານໃນສົງຄາມ
Verse 16
रावणोऽकारयल्लङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ।।6.47.15।।प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ।।6.47.16।।
ເຊັ່ນນັ້ນເອງ ຣາວະນະຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງຣາກສະສະ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ໄດ້ໃຫ້ລັງກາປະດັບດ້ວຍທຸງແລະປະຕາກາ ແລະປະກາດວ່າ ອິນທຣະຊິດໄດ້ສັງຫານພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ໃນສົງຄາມ
Verse 17
विमानेनापिगत्वातुसीतात्रिजटयासह ।ददर्शवानराणांतुसर्वंसैन्यंनिपातितम् ।।।।
ເມື່ອເດີນທາງໄປດ້ວຍວິມານ ພ້ອມກັບຕຣິຊະຕາ ນາງສີຕາໄດ້ເຫັນກອງທັບວານະຣະທັງໝົດນອນລົ້ມຢູ່
Verse 18
प्रहृष्टमनसश्चापिददर्शपिशिताशनान् ।वानरांश्चातिदुःखार्तान्रामलक्ष्मणपार्श्वतः ।।।।
ນາງຍັງໄດ້ເຫັນພວກຣາກຊະສາຜູ້ກິນເນື້ອທີ່ຍິນດີຮ່າເຮືອງ ແລະໄດ້ເຫັນພວກວານອນຢູ່ໃກ້ພຣະຣາມ ແລະພຣະລັກສະມະນະ ທີ່ຖືກຄວາມໂສກອັນໜັກຫນ່ວງບີບຄັ້ນ।
Verse 19
ततस्सीताददर्शोभौशयानौशरतल्पगौ ।लक्ष्मणंचापिरामंचविसंज्ञौशरपीडितौ ।।।।विध्वस्तकवचौवीरौविप्रविद्धशरासनौ ।सायकैचशिन्नसर्वाङ्गौशरस्तम्बमयौक्षितौ ।।।।
ແລ້ວນາງສີຕາໄດ້ເຫັນທັງສອງ—ພຣະຣາມ ແລະພຣະລັກສະມະນະ—ນອນຢູ່ເທິງຕຽງແຫ່ງລູກສອນ ໝົດສະຕິ ແລະຖືກຄວາມເຈັບປວດຈາກລູກສອນບີບຄັ້ນ. ເກາະຂອງວີຣະບຸລຸດທັງສອງແຕກພັງ ຄັນທະນູຖືກສະບັດຫຼຸດ; ອະໄວຍະວະຖືກຕັດແລະຖືກທະລຸດໂດຍລູກສອນ ນອນຢູ່ເທິງດິນປານດັ່ງຮ່າງກາຍທີ່ກໍ່ດ້ວຍກໍລູກສອນ।
Verse 20
ततस्सीताददर्शोभौशयानौशरतल्पगौ ।लक्ष्मणंचापिरामंचविसंज्ञौशरपीडितौ ।।6.47.19।।विध्वस्तकवचौवीरौविप्रविद्धशरासनौ ।सायकैचशिन्नसर्वाङ्गौशरस्तम्बमयौक्षितौ ।।6.47.20।।
ເກາະຂອງວີຣະບຸລຸດທັງສອງແຕກພັງ ແລະຄັນທະນູຖືກສະບັດຫຼຸດໄປ. ອະໄວຍະວະຖືກລູກສອນສັບຊ້ຳຈົນຂາດຂຶ້ນ ນອນຢູ່ເທິງດິນປານດັ່ງຮ່າງກາຍທີ່ກໍ່ດ້ວຍກໍລູກສອນ।
Verse 21
तौदृष्टवाभ्रातरौतत्रप्रवीरौपुरुषर्षभौ ।शयानौपुण्डरीकाक्षौकुमाराविवपावकी ।।।।शरतल्पगतौवीरौतथाभूतानरर्षभौ ।दुःखार्ताकरुणंसीतासुभृशंविललापह ।।।।
ເມື່ອເຫັນຢູ່ທີ່ນັ້ນສອງພີ່ນ້ອງ—ວີຣະບຸລຸດຜູ້ກ້າຫານ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ມີດວງຕາດຸດດອກບົວ—ນອນຢູ່ເທິງຕຽງແຫ່ງລູກສອນໃນສະພາບນັ້ນ ປານດັ່ງບຸດໜຸ່ມຂອງພຣະອັກນີ, ນາງສີຕາຖືກຄວາມໂສກບີບຄັ້ນ ແລະຮ້ອງໄຫ້ຄໍາຄວນຢ່າງສະຫງົດສະຫງວນ ຢູ່ເປັນເວລາດົນ।
Verse 22
तौदृष्टवाभ्रातरौतत्रप्रवीरौपुरुषर्षभौ ।शयानौपुण्डरीकाक्षौकुमाराविवपावकी ।।6.47.21।।शरतल्पगतौवीरौतथाभूतानरर्षभौ ।दुःखार्ताकरुणंसीतासुभृशंविललापह ।।6.47.22।।
ເມື່ອນາງສີຕາເຫັນພີ່ນ້ອງວີລະບຸລຸດທັງສອງ ຜູ້ເປັນບຸລຸດອັນປະເສີດ ມີດວງຕາດຸດດອກບົວ ນອນຢູ່ເທິງຕຽງລູກສອນໃນສະພາບນັ້ນ ນາງຖືກຄວາມໂສກເຂົ້າຄອບງຳ ແລະຄ່ຳຄວນຢ່າງເຈັບປວດຢ່າງຫນັກ.
Verse 23
भर्तारमनवद्याङ्गीलक्ष्मणंचासितेक्षणा ।प्रेक्ष्यपांसुषुचेष्टन्तौरुरोदजनकात्मजा ।।।।
ທິດາແຫ່ງພຣະຊະນະກະ ຜູ້ມີອະວະງາມບໍ່ມີຕຳນິ ແລະດວງຕາດຳ ເມື່ອເຫັນພຣະສາມີແລະພຣະລັກສະມະນະກຳລັງດິ້ນຢູ່ໃນຝຸ່ນ ນາງກໍຮ້ອງໄຫ້ດັງຂຶ້ນ.
Verse 24
सबाष्पशोकाभिहतासमीक्ष्यतौभ्रातरौदेवसमप्रभावौ ।वितर्कयन्तीनिधनंतयोस्सादुःखान्वितावाक्यमिदंजगाद ।।।।
ນາງຖືກຄວາມໂສກທຳລາຍ ແລະນ້ຳຕາອຸດຕັນ ເມື່ອເບິ່ງພີ່ນ້ອງທັງສອງຜູ້ມີສະຫງ່າງາມດຸດເທວະດາ ແລະຄິດວ່າທ່ານທັງສອງໄດ້ດັບຊີວິດແລ້ວ ນາງຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍທຸກຂ໌ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້.
Frequently Asked Questions
Rāvaṇa deploys psychological coercion: he stages public celebration and forces Sītā to witness Rāma and Lakṣmaṇa appearing dead, aiming to collapse her consent through despair rather than persuasion—raising a clear dharma-question about manipulation of a captive’s agency.
The sarga juxtaposes deceptive appearances with inner fidelity: external “proof” of defeat can be engineered, but dharmic loyalty persists as a moral stance; Sītā’s lament functions as testimony of devotion and the human cost of adharma-driven strategy.
Key landmarks include Laṅkā (as a propagandized civic space decorated with standards), Aśokavanikā (Sītā’s captivity locus), and the battlefield viewed from the Puṣpaka vimāna; culturally, the vimāna and proclamation rituals underscore royal spectacle used for wartime messaging.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.