Sarga 116
सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory
युद्धकाण्ड
ສັກຣາ 116 ແມ່ນຕອນສື່ສານຫຼັງສົງຄາມ ທີ່ນໍາຜົນແຫ່ງຊະນະໃນສະໜາມຮົບມາແປງເປັນການປອບໃຈຕາມທຳມະ. ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບຄໍາສັ່ງແລະການຕ້ອນຮັບພາຍໃຕ້ລະບຽບໃໝ່ໃນລັງກາ ພະຫນຸມານເຂົ້າເມືອງດ້ວຍມາລະຍາດອັນສົມຄວນ ແລ້ວໄປຫາອະໂສກວາຕິກາເພື່ອພົບນາງສີຕາ ຜູ້ຖືກພັນລະນາວ່າອ່ອນແຮງ ໃຈເສົ້າ ແລະຖືກລ້ອມດ້ວຍນາງຍັກສີຜູ້ເຝົ້າຍາມ. ພະຫນຸມານນໍາສານຂອງພຣະຣາມມາກ່າວວ່າ ຣາວະນະຖືກປະຫານແລ້ວ ລັງກາປອດໄພຢູ່ໃຕ້ການປົກຄອງຂອງວິພີຊະນະ ແລະບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຢ້ານອີກ ເນື່ອງຈາກສະພາບການຖືກກັກຂັງໄດ້ສິ້ນສຸດ. ນາງສີຕາໄດ້ຟັງແລ້ວປິຕິຍິນດີຈົນເວົ້າບໍ່ອອກ ແລ້ວຈຶ່ງສະແດງຄວາມກະຕັນຍູ ປາຖະນາຈະມອບຂອງຕອບແທນແກ່ທູດ ແຕ່ກ່າວວ່າບໍ່ມີຊັບສິນໃດເທົ່າທຽມຄ່າຂອງຂ່າວມົງຄຸນ. ຕໍ່ມາເກີດຈຸດຫັນທາງຈິດທຳ: ພະຫນຸມານເສນອໃຫ້ລົງໂທດຕອບໂຕ້ນາງຍັກສີທີ່ເຄີຍຂົ່ມຂູ່ນາງສີຕາ ແຕ່ນາງສີຕາປະຕິເສດການແກ້ແຄ້ນ ໂດຍເຫັນວ່າຄວາມທຸກເປັນຜົນແຫ່ງກຳມະແລະເງື່ອນໄຂເກົ່າ ພ້ອມຍົກຄຳສອນຕາມທຳມະໃຫ້ອົດກັ້ນແລະເມດຕາ ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ຜູ້ຜິດທີ່ກະທໍາຕາມຄໍາສັ່ງ. ພະຫນຸມານຍອມຮັບອໍານາດທາງຄຸນທຳຂອງນາງ ແລະຂໍຂໍ້ຄວາມກັບໄປຫາພຣະຣາມ; ນາງສີຕາກ່າວຄວາມປາຖະນາຈະໄດ້ເຫັນພຣະສາມີ. ທ້າຍສຸດ ພະຫນຸມານກັບໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະທູນຖ້ອຍຄໍາຂອງນາງສີຕາແກ່ພຣະຣາຄະວະຕາມລໍາດັບເດີມຢ່າງຖືກຕ້ອງ.
Shlokas
Verse 1
इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।
ເມື່ອໄດ້ຮັບມອບໝາຍດັ່ງນັ້ນ ຫນຸມານ ຜູ້ເປັນບຸດແຫ່ງພະພາຍຸ (ມາຣຸຕາຕະມະຊະ) ໄດ້ເຂົ້າສູ່ນະຄອນລັງກາ ໂດຍຖືກພວກຣາກສະສະບູຊາແລະຍົກຍ້ອງ.
Verse 2
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
ເມື່ອເຂົ້າສູ່ນະຄອນລັງກາ—ໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມບູຊາຈາກພວກຣາກສະ—ແລະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກທ່ານນັ້ນ (ວິພີສະນະ) ແລ້ວ ຫນຸມານຈຶ່ງໄປຫາສວນໄມ້. ເມື່ອເຂົ້າສວນຕາມທໍານຽມອັນຄວນ ວານອນຜູ້ທີ່ນາງສີຕາຮູ້ຈັກ ໄດ້ເຫັນນາງ—ບໍ່ທັນຊໍາລະກາຍ ອ່ອນແຮງ ແລະຫວາດຫວັນ ດຸດດັ່ງໂຣຫິນີ. ນາງນັ່ງຢູ່ຢ່າງໄຮ້ຄວາມຍິນດີທີ່ໂຄນໄມ້ ຖືກລ້ອມດ້ວຍຣາກສະສີ; ຫນຸມານເຂົ້າໄປຢ່າງສງົບ ກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ຖວາຍຄໍານົບນ້ອມ ແລ້ວຢືນນິ່ງ។
Verse 3
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
ເມື່ອເຂົ້າສູ່ນະຄອນລັງກາ—ໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມບູຊາຈາກພວກຣາກສະ—ແລະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກທ່ານນັ້ນ (ວິພີສະນະ) ແລ້ວ ຫນຸມານຈຶ່ງໄປຫາສວນໄມ້. ເມື່ອເຂົ້າສວນຕາມທໍານຽມອັນຄວນ ວານອນຜູ້ທີ່ນາງສີຕາຮູ້ຈັກ ໄດ້ເຫັນນາງ—ບໍ່ທັນຊໍາລະກາຍ ອ່ອນແຮງ ແລະຫວາດຫວັນ ດຸດດັ່ງໂຣຫິນີ. ນາງນັ່ງຢູ່ຢ່າງໄຮ້ຄວາມຍິນດີທີ່ໂຄນໄມ້ ຖືກລ້ອມດ້ວຍຣາກສະສີ; ຫນຸມານເຂົ້າໄປຢ່າງສງົບ ກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ຖວາຍຄໍານົບນ້ອມ ແລ້ວຢືນນິ່ງ។
Verse 4
प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।
ເມື່ອເຂົ້າສູ່ນະຄອນລັງກາ—ໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມບູຊາຈາກພວກຣາກສະ—ແລະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກທ່ານນັ້ນ (ວິພີສະນະ) ແລ້ວ ຫນຸມານຈຶ່ງໄປຫາສວນໄມ້. ເມື່ອເຂົ້າສວນຕາມທໍານຽມອັນຄວນ ວານອນຜູ້ທີ່ນາງສີຕາຮູ້ຈັກ ໄດ້ເຫັນນາງ—ບໍ່ທັນຊໍາລະກາຍ ອ່ອນແຮງ ແລະຫວາດຫວັນ ດຸດດັ່ງໂຣຫິນີ. ນາງນັ່ງຢູ່ຢ່າງໄຮ້ຄວາມຍິນດີທີ່ໂຄນໄມ້ ຖືກລ້ອມດ້ວຍຣາກສະສີ; ຫນຸມານເຂົ້າໄປຢ່າງສງົບ ກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ຖວາຍຄໍານົບນ້ອມ ແລ້ວຢືນນິ່ງ។
Verse 5
दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।
ເມື່ອເທວີໄດ້ເຫັນພະຫນຸມານຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ມາຮອດ ນາງກໍນິ່ງງຽບຢູ່ກ່ອນ; ຄັ້ງໄດ້ເຫັນແລະຈື່ຈຳຮູ້ຈັກແລ້ວ ນາງກໍເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ
Verse 6
सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।
ເມື່ອເຫັນໃບໜ້າອ່ອນໂຍນຂອງນາງແລ້ວ ຫນຸມານ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ວານອນ ກໍເລີ່ມທູນຖ້ວນທັງໝົດເຖິງສານຂອງພຣະຣາມ.
Verse 7
वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।
“ໂອ ໄວເທຫີ, ພຣະຣາມຊົງສະບາຍດີ ພ້ອມດ້ວຍສຸຄຣີວະ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ; ມີວິພີສະນະເປັນຜູ້ເກື້ອກູນ ແລະມີກອງທັບວານອນຫ້ອມລ້ອມ.”
Verse 8
कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।
“ແລະພຣະອົງກໍທູນຖາມຄວາມສຸກສະບາຍຂອງທ່ານ ໂອ ພຣະເທວີຜູ້ສູງສົ່ງ. ພຣະຣາມໄດ້ບັນລຸພຣະປະສົງແລ້ວ—ຜູ້ປາບສັດຕູ ຜູ້ຊະນະອະຣິ—ໂດຍມີວິພີສະນະເປັນຜູ້ໜູນຊ່ວຍ ແລະພ້ອມດ້ວຍຫມູ່ວານອນ; ທັງພຣະລັກສະມະນະຜູ້ກ້າຫານກໍຢູ່ດ້ວຍ. ພຣະເທວີເອີຍ, ຣາວະນະຖືກປາບແລ້ວ.”
Verse 9
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।
“ໂອ ພຣະເທວີ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະທູນຂ່າວອັນນ່າປິຕິ ແລະຂໍນອບນ້ອມບູຊາທ່ານອີກຄັ້ງ. ໂອ ສີຕາ ຜູ້ຮູ້ທຳ, ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນທຳຂອງທ່ານ ພຣະຣາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຈຶ່ງໄດ້ຊັຍຊະນະອັນໃຫຍ່ນີ້ໃນສົງຄາມ. ຈົ່ງສະຫງົບໃຈ; ໃຫ້ໄຂ້ແຫ່ງຄວາມໂສກຈາງຫາຍໄປ.”
Verse 10
प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।
ໂອ ເທວີ! ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຂ່າວມົງຄຸນແກ່ພຣະນາງ ແລະຂໍນອບນ້ອມບູຊາອີກຄັ້ງ. ໂອ ສີຕາ ຜູ້ຮູ້ທຳມະ—ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະນາງ ພຣະຣາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຈຶ່ງໄດ້ຊະນະໃນສົງຄາມນີ້. ຈົ່ງສະຫງົບໃຈ ແລະພົ້ນຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນທຸກໃຈ.
Verse 11
रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।
ຣາວະນະ ສັດຕູນັ້ນ ຖືກສັງຫານແລ້ວ ແລະນະຄອນລັງກາກໍຖືກຄວບຄຸມແລ້ວ. ເພື່ອການປົດປ່ອຍພຣະນາງ ຂ້າພະເຈົ້າອົດນອນ ແລະຢືນຢັນດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງ ຈົນຄຳປະຕິຍານນີ້ສຳເລັດ—ຫຼັງຈາກຜູກສ້າງຂົວຂ້າມມະຫາສະໝຸດ.
Verse 12
सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।
ຢ່າໄດ້ຕື່ນຕົກກັງວົນ ທີ່ພຣະນາງຍັງຢູ່ໃນວັງຂອງຣາວະນະ; ເພາະບັດນີ້ ອຳນາດແຫ່ງລັງການີ້ ໄດ້ຖືກມອບໄວ້ໃນອຳນາດຂອງວິພີສະນະແລ້ວ.
Verse 13
तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।
ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ພຣະນາງປອດໃຈ ແລະຢູ່ຢ່າງສະຫງົບ—ປານດັ່ງຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕົນເອງ. ແລະທ່ານນັ້ນ (ວິພີສະນະ) ກໍກຳລັງມາດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພຣະນາງຢ່າງໃກ້ຊິດ
Verse 14
एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।
ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ສີຕາຜູ້ມີໃບໜ້າດຸດດວງຈັນກໍລຸກຂຶ້ນ; ດ້ວຍຄວາມປິຕິທ່ວມທົ່ນຈົນຄໍຕັນ ນາງບໍ່ອາດເວົ້າວາຈາໄດ້
Verse 15
ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।
ຕໍ່ມາ ຫນຸມານ ຜູ້ເປັນຍອດໃນຫມູ່ວານອນ ເຫັນສີຕາບໍ່ຕອບ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະເທວີ ພຣະນາງກຳລັງຄິດສິ່ງໃດ ແລະເປັນເຫດໃດຈຶ່ງບໍ່ຕັດກັບຂ້າພະເຈົ້າ?”
Verse 16
एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।
ເມື່ອຫນຸມານກ່າວດັ່ງນັ້ນ ສີຕາຜູ້ຍືນຢັນໃນທາງແຫ່ງທຳມະ ກໍໄດ້ເວົ້າດ້ວຍຄວາມຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ; ຖ້ອຍຄຳຂອງນາງສັ່ນເຄືອ ຕິດຂັດເນື່ອງຈາກນ້ຳຕາ
Verse 17
प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।
“ຂ່າວນີ້ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງ—ເປັນຄຳຢືນຢັນແຫ່ງໄຊຊະນະຂອງພຣະສະວາມີຂອງຂ້າ. ເມື່ອໄດ້ຍິນແລ້ວ ຂ້າຖືກຄວາມປິຕິຄອບງຳ ແລະກາຍເປັນຜູ້ໄຮ້ວາຈາຊົ່ວຂະນະໜຶ່ງ”
Verse 18
न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।
ໂອ້ ພະວານອນ! ແມ່ນຂ້າພະເຈົ້າຄິດໄຕ່ຕອງແລ້ວກໍບໍ່ເຫັນຂອງກຳນັນອັນສົມຄວນຢູ່ນີ້ ເພື່ອມອບຕອບແທນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມກະຕັນຍູ ຕໍ່ຂ່າວມົງຄຸນອັນນ່າຍິນດີທີ່ເຈົ້ານຳມາ.
Verse 19
नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।
ແທ້ຈິງແລ້ວ ໂອ້ຜູ້ອ່ອນໂຍນ ໂອ້ວານອນ! ແມ່ນທົ່ວແຜ່ນດິນນີ້ກໍບໍ່ເຫັນສິ່ງໃດທີ່ສົມຄວນເທົ່າກັບຂ່າວອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງເຈົ້າ; ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າມອບໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ ຈຶ່ງຈະເປັນຄວາມອິ່ມໃຈຢ່າງແທ້ຈິງ.
Verse 20
हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।
ບໍ່ແມ່ນຄຳ ບໍ່ແມ່ນຊັບສິນອັນປະເສີດ ບໍ່ແມ່ນແກ້ວມະນີນານາ—ແມ່ນແຕ່ອຳນາດປົກຄອງເຫນືອສາມໂລກ—ກໍບໍ່ອາດເທົ່າທັນຖ້ອຍຄຳທີ່ເຈົ້າໄດ້ກ່າວ.
Verse 21
एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
ເມື່ອໄວເທຫີ (ພຣະນາງສີຕາ) ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ວານອນ (ພະຫນຸມານ) ກໍຕອບກັບດ້ວຍຄວາມປິຕິ ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະນາງສີຕາ ພ້ອມປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 22
भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।
ໂອ້ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ມີແຕ່ເຈົ້າເທົ່ານັ້ນທີ່ສົມຄວນຈະກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນອ່ອນໂຍນແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກແບບນີ້—ຜູ້ມຸ່ງຫາສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮັກແລະເປັນປະໂຫຍດແກ່ພຣະສະວາມີ ແລະປາຖະໜາໃຫ້ພຣະອົງມີໄຊຊະນະ.
Verse 23
तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।
ໂອ ຜູ້ອ່ອນໂຍນ ຖ້ອຍຄໍາຂອງເຈົ້ານີ້ມີສາລະ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເມດຕາຮັກ ເຫນືອກວ່າກອງຮັດນະນານາ ແລະເຫນືອກວ່າເທວະຣາຊະຍະ—ອານາຈັກຂອງເທວະ—ອີກດ້ວຍ។
Verse 24
अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।
ບັດນີ້ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ເຫັນພຣະຣາມ—ຜູ້ປາບສັດຕູສິ້ນ ຜູ້ມີໄຊ ແລະຕັ້ງມັ່ນຢ່າງດີ—ກໍຮູ້ສຶກແທ້ວ່າ ດັ່ງໄດ້ບັນລຸເທວະຣາຊະຍະ ແລະພອນຄຸນທັງປວງທີ່ຄ້າຍຄືນັ້ນແລ້ວ។
Verse 25
तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।
ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍານັ້ນແລ້ວ ໄມຖິລີ ທິດາຂອງພຣະຊະນະກະ ຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄໍາອັນເປັນມົງຄຸນຍິ່ງກວ່າເກົ່າ ແກ່ບຸດແຫ່ງເທວະວາຍຸ។
Verse 26
अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।
ຖ້ອຍຄໍາຂອງເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະອັນດີເລີດ ແລະປະດັບດ້ວຍຄຸນແຫ່ງຄວາມຫວານໄພເຮາະ; ອີກທັງປະກອບດ້ວຍພຸດທິ (buddhi) ອັນມີຄຸນວິເສດແປດປະການ—ດັ່ງນັ້ນ ແທ້ຈິງແລ້ວ ເຈົ້າເທົ່ານັ້ນທີ່ສົມຄວນຈະກ່າວໄດ້។
Verse 27
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
ເຈົ້າແມ່ນບຸດຂອງພະວາຍຸ (ເທວະແຫ່ງລົມ) ຜູ້ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ ແລະເປັນຜູ້ຖືທຳອັນສູງສຸດ. ກຳລັງ, ຄວາມກ້າຫານ, ຄວາມຮູ້, ຄວາມອົດທົນໃຈ, ວິຣະກຳ ແລະຄວາມຊຳນານອັນປະເສີດ; ພ້ອມທັງເດຊານຸພາບ, ການໃຫ້ອະໄພ, ຄວາມອົດກັ້ນ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະຄວາມຖ່ອມຕົນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ ຄຸນງາມເຫຼົ່ານີ້ ແລະອື່ນໆອີກຫຼາຍ ສ່ອງສະຫວ່າງຢູ່ໃນເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວ
Verse 28
श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।
ຕໍ່ມາ ພະຫນຸມານ ຜູ້ສະຫງົບແລະສຸພາບອ່ອນນ້ອມ ຍືນຢູ່ຕໍ່ໜ້ານາງສີຕາດ້ວຍຄວາມປິຕິ ປະນົມມື ແລ້ວກ່າວກັບນາງອີກຄັ້ງ
Verse 29
अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।
ຕໍ່ມາ ພະຫນຸມານ ຜູ້ສະຫງົບແລະສຸພາບອ່ອນນ້ອມ ຍືນຢູ່ຕໍ່ໜ້ານາງສີຕາດ້ວຍຄວາມປິຕິ ປະນົມມື ແລ້ວກ່າວກັບນາງອີກຄັ້ງ
Verse 30
इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।
ຖ້າພຣະນາງອະນຸຍາດ ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະນາຈະສັງຫານນາງຣາກສະສີເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດ ຜູ້ເຄີຍຂົ່ມຂູ່ ແລະທຳທຸກພຣະນາງມາກ່ອນ
Verse 31
क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
ໂອ ພຣະເທວີ, ເມື່ອພຣະນາງຜູ້ນັບຖືສາມີເປັນດັ່ງເທວະ ກຳລັງຖືກທຸກທໍລະມານຢູ່ໃນອະໂສກວະນິກາ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນຢູ່ນີ້ເຖິງນາງຣາກສະສີເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ມີການປະພຶດໂຫດຮ້າຍ ຮູບຮ່າງນ່າສະພຶງກົວ ດວງຕານ່າຢ້ານຢ່າງຍິ່ງ ແລະໃບໜ້າບິດເບືອນ—ວ່າຕາມຄຳສັ່ງຂອງຣາວະນະ ພວກນາງໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳຫຍາບຄາຍຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ເພື່ອທຳທຸກພຣະນາງ
Verse 32
क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।
ໂອ ພະເທວີ, ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຍິນຢູ່ນີ້ວ່າ ພະນາງຜູ້ຊື່ສັດຕໍ່ພະສະຫວາມີ ໄດ້ຖືກທ tra ມານຫຼັງຈາກຖືກນຳຕົວມາທີ່ສວນອະໂສກ.
Verse 33
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।
ພວກມັນໜ້າກຽດໜ້າຊັງ ມີຮູບຮ່າງຜິດປົກກະຕິແລະພິການ ໂຫດຮ້າຍ ມີຜົມທີ່ໜ້າຢ້ານກົວ ແລະດວງຕາທີ່ດຸຮ້າຍ.
Verse 34
विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।
ຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາທີ່ຈະຂ້າພວກນາງຍັກຂີນີຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍການທຸບຕີຫຼາຍຮູບແບບ ຂໍພະນາງໂຜດປະທານພອນຂໍ້ນີ້ແກ່ຂ້ານ້ອຍດ້ວຍເທີ້ນ.
Verse 35
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
ດ້ວຍກຳປັ້ນ ດ້ວຍການກະທືບສົ້ນຕີນ ດ້ວຍທ່ອນແຂນອັນໃຫຍ່ໂຕ ດ້ວຍການກະແທກຂອງໜ້າແຂ້ງແລະຫົວເຂົ່າ ແລະດ້ວຍແຮງກັດຂອງແຂ້ວ.
Verse 36
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
ດ້ວຍການຈີກຫູ ແລະ ດັງ, ດຶງຜົມ, ເຮັດໃຫ້ໃບໜ້າແຫ້ງຫ່ຽວດ້ວຍຄວາມທໍລະມານຢ່າງຮຸນແຮງ, ແລະ ຈີກຮ່າງກາຍແລ້ວໂຍນລົງ.
Verse 37
मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।
ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງການຂ້າຜູ້ທີ່ເຮັດຜິດຕໍ່ທ່ານ ໂດຍໃຫ້ຮ່າງກາຍ, ຄໍ, ແຂນຂາ ແລະ ຂ້າງຂອງພວກເຂົາແຕກຫັກເສຍຫາຍ.
Verse 38
एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।
ໂອ ພະນາງຜູ້ມີກຽດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຕີພວກເຂົາດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ແລະ ຂ້າພວກທີ່ມີໃບໜ້າຮ້າຍກາດທີ່ເຄີຍຂົ່ມຂູ່ທ່ານມາກ່ອນ.
Verse 39
इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।
ເມື່ອຫະນຸມານກ່າວແນວນັ້ນ, ນາງສີດາຜູ້ມີຈິດໃຈອ່ອນໂຍນ ແລະ ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ມີທຸກ ຫຼັງຈາກຄິດພິຈາລະນາແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ກັບລາວ.
Verse 40
राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।
ໂອ ວານະຣະຜູ້ປະເສີດ! ຜູ້ໃດຈະໂກດແຄ້ນຕໍ່ນາງຮັບໃຊ້ຜູ້ຖືກຜູກມັດຢູ່ໃນອໍານາດພະຣາຊາ ເຮັດຕາມຄໍາສັ່ງຂອງຜູ້ອື່ນເທົ່ານັ້ນ ແລະຖືກບັງຄັບໃຫ້ນາບຖື?
Verse 41
भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।
ເນື່ອງຈາກໂທດແຫ່ງຄວາມບໍ່ເທົ່າທຽມອັນຮຸນແຮງຂອງຊະຕາ ແລະເນື່ອງຈາກຄວາມຜິດທີ່ຂ້າເຄີຍກະທໍາໃນອະດີດ ສິ່ງນີ້ທັງໝົດຈຶ່ງຕົກມາຫາຂ້າ. ຜູ້ໃດກໍຕາມຈໍາຕ້ອງຮັບຜົນແຫ່ງກຳຂອງຕົນເອງແທ້.
Verse 42
मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।
“ຢ່າເວົ້າຢ່າງນັ້ນເລີຍ ໂອ ຜູ້ມີແຂນອັນແຂງກ້າ; ນີ້ແມ່ນຄວາມລົງເອີ້ນອັນສູງສຸດທີ່ພຣະພະລັງແຫ່ງຊະຕາກໍາກໍານົດໄວ້. ຂ້າໝັ້ນໃຈວ່າ ໂດຍແຮງແຫ່ງເຫດປັດໃຈ ຂ້າຈໍາຕ້ອງປະສົບສິ່ງນີ້. ຢູ່ນີ້ໃນຄວາມອ່ອນແອ ຂ້າຂໍອະໄພແກ່ນາງຮັບໃຊ້ຂອງຣາວະນະ.”
Verse 43
आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।
“ຢູ່ນີ້ ຕາມຄໍາສັ່ງຂອງເຈົ້າແຫ່ງຣັກສະສະ ນາງຣັກສະສີເຄີຍຂູ່ຂົນຂ້າ. ບັດນີ້ເມື່ອເຂົາຖືກສັງຫານແລ້ວ ໂອ ບຸດແຫ່ງພະພາຍຸ ພວກນາງຈະບໍ່ຂູ່ຂົນຂ້າອີກຕໍ່ໄປ.”
Verse 44
अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।
“ໂອ ພລະວັງກະມະ, ມີຄາຖາໂສລະກະເກົ່າແກ່ບົດໜຶ່ງ ສອດຄ່ອງກັບທັມມະ ເຄີຍຖືກຮ້ອງໂດຍຫມີ ຢູ່ຕໍ່ໜ້າເສືອ. ຈົ່ງຟັງເຖີດ.”
Verse 45
न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।
ຜູ້ມີຈິດສູງສົງບໍ່ຮັບບາບເພາະເຫັນຜູ້ອື່ນເຮັດກຳຊົ່ວ. ແຕ່ພຶງຮັກສາຄວາມປະພຶດອັນຖືກການ ແລະດຳເນີນຕາມທາງທຳ; ຈິດຈັນຍາດີນັ້ນແຫຼະເປັນເຄື່ອງປະດັບແທ້.
Verse 46
पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।
ໂອ ພະລະວັງກະມະ! ບໍ່ວ່າເຂົາຈະເປັນຄົນບາບ ຫຼືຄົນດີ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ເຫັນວ່າຄວນຖືກປະຫານກໍຕາມ ຜູ້ເປັນອາຣະຍະພຶງກະທຳດ້ວຍກະຣຸນາ ແລະບໍ່ພຶງກໍ່ຄວາມຜິດຕໍ່ຜູ້ໃດ.
Verse 47
लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।
ແມ່ນແຕ່ພວກຣາກສະສາ ຜູ້ມັກເບຍດບຽນໂລກ ແລະປ່ຽນຮູບໄດ້ຕາມໃຈ ຈະກໍ່ບາບຢູ່ກໍຕາມ ກໍບໍ່ພຶງເຮັດການອັນອັບອາຍ ແລະບໍ່ງາມເພື່ອຕອບແທນ.
Verse 48
एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।
ເມື່ອນາງສີຕາກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຫນຸມານຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນວາຈາ ຈຶ່ງຕອບກັບນາງສີຕາ ພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາມ ຜູ້ມີກຽດຍົດ.
Verse 49
युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।
ໂອ ເທວີ, ພຣະນາງແມ່ນທັມມະປັດນີ (ພັນລະຍາຕາມທຳ) ຂອງພຣະຣາມຢ່າງແທ້ ຜູ້ມີກຽດຍົດ ແລະໝັ້ນຄົງໃນທຳ. ຂໍພຣະນາງຝາກຂ່າວສານຜ່ານຂ້າພະເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຫາບ່ອນທີ່ພຣະຣາຆະວະປະທັບຢູ່.
Verse 50
एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।
ເມື່ອຮັບຟັງຄຳຂອງພະຫນຸມານແລ້ວ ໄວເທຫີ—ທິດາຂອງພະຊະນະກ—ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ວານະຣາ, ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພະສະວາມີຂອງຂ້າພະເຈົ້າ”
Verse 51
तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।
ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳນັ້ນ ພະຫນຸມານ—ບຸດແຫ່ງພະວາຍຸ—ຜູ້ມີປັນຍາລຶກຊຶ້ງ ໄດ້ກ່າວຄຳອີກຄັ້ງແກ່ໄມຖິລີ ເພື່ອໃຫ້ນາງປິຕິຍິນດີ
Verse 52
पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।
“ໂອ ນາງຜູ້ສູງສົງ, ບັດນີ້ເຈົ້າຈະໄດ້ເຫັນພະຣາມຜູ້ມີພະພັກດຸດຈັນເຕັມດວງ ສ່ອງສະຫວ່າງ ພ້ອມດ້ວຍພະລັກສະມະນະ; ຜູ້ໝັ້ນຄົງຕໍ່ມິດ ແລະປາບສັດຕູສິ້ນ—ດັ່ງນາງສະຈີໄດ້ເຫັນພະອິນທຣາ ຈອມແຫ່ງເທວະດາ”
Verse 53
तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।
ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ນາງສີຕາຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດພະນາງລັກສະມີໂດຍຕົງ ພະຫນຸມານຜູ້ໄວດຸດລົມກໍຮີບຮ້ອນໄປຍັງບ່ອນທີ່ພະຣາຄະວະປະທັບຢູ່
Verse 54
ແລ້ວຫນຸມານ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນຫມູ່ວານອນ ກໍໄດ້ຮີບທູນແດ່ພຣະຣາຆະວະ—ຜູ້ສະຫວ່າງໄສດຸດພຣະອິນທຣ໌—ເຖິງຄໍາຕອບຂອງນາງສີຕາ ໂດຍທ່ອນຄໍາຕາມລໍາດັບເດີມ ຄໍາຕໍ່ຄໍາ.
Frequently Asked Questions
Hanumān seeks permission to punish and kill the rākṣasīs who had threatened Sītā in captivity. Sītā refuses retaliatory violence, arguing they acted under the king’s command and that dharma requires restraint; with Rāvaṇa dead, the coercive context has ended.
The sarga foregrounds kṣamā and moral agency: even after victory, one must not convert suffering into vengeance. Right conduct is presented as an ornament of character, and compassion is upheld as a higher discipline than punitive impulse, especially toward subordinates acting under orders.
Laṅkā’s political transition under Vibhīṣaṇa is emphasized, alongside the Aśoka-vāṭikā as the captivity setting now reinterpreted as a site of reassurance and reunion-preparation. The great ocean and the constructed setu are referenced as markers of vow-fulfillment and campaign logistics.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.