Sarga 17
सप्तदशः सर्गः — Hanuman Beholds Sita in the Ashoka Grove
सुन्दरकाण्ड
ໃນສັກກະທີ 17 ນີ້ ເນື້ອເລື່ອງປ່ຽນຈາກຄວາມສະງົບອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄປສູ່ຄວາມສະພຶງສະພັນທາງທຳ ແລະຈົບລົງດ້ວຍການຮູ້ຈັກຈຳແນກ. ດວງຈັນຂຶ້ນດ້ວຍແສງເຢັນໃສບໍ່ມີມົນທິນ ຖືກພັນລະນາດ້ວຍອຸປະມາຫຼາຍຊັ້ນ—ດັ່ງຫົງໃນນ້ຳສີຟ້າ—ປານດັ່ງທຳມະຊາດກຳລັງຮັບໃຊ້ພາລະກິດອັນຊອບທຳຂອງຫນຸມານ. ເມື່ອຊອກຫາໄວເດຫີ ຫນຸມານໄດ້ສັງເກດການຄຸ້ມກັນໃນສວນອະໂສກກ່ອນ. ລາວເຫັນກຸ່ມຣາກຊະສີຫນາແໜ້ນ ຮູບຮ່າງພິການນ່າຢ້ານ ບາງຕົນມີໜ້າຄ້າຍສັດ ຖືອາວຸດເຫຼັກ ເຊັ່ນ ຊູລາ ແລະ ມຸດກະຣ ນັ່ງລ້ອມຮອບລຳຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່; ການພັນລະນາແບບລະອຽດນີ້ຊີ້ວ່າຄວາມຂົ່ມຂູ່ເປັນລະບົບ ບໍ່ແມ່ນສັດຕູຕົນດຽວ. ໃຕ້ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ຫນຸມານຈຶ່ງຮູ້ຈັກນາງສີຕາ—ໝອງມົວ ເປື້ອນຝຸ່ນ ແລະເສົ້າໂສກ ແຕ່ຍັງສະຫວ່າງພາຍໃນດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິວຣະຕາ ແລະຄວາມຮັກທີ່ມັ່ນຄົງຕໍ່ພຣະສະວາມີ. ສະພາບນາງຖືກປຽບດັ່ງອຸລະກາຍຕົກສູ່ພື້ນ ດວງຈັນເສັ້ນທີ່ຖືກເມກລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນບັງ ແລະວີນາທີ່ບໍ່ໄດ້ບັນເລງ—ແຕ່ທຳພາຍໃນຍັງຄົງບໍ່ເສຍ. ຄວາມຍິນດີຂອງຫນຸມານເປັນຄວາມຍິນດີທີ່ສຳລວມ: ນ້ຳຕາແຫ່ງຄວາມໂລ່ງໃຈ ການນົບນ້ອມໃນໃຈຕໍ່ພຣະຣາມ ແລະພຣະລັກສະມະນະ ແລະການຫຼົບຢູ່ໃນພຸ່ມໃບໄມ້ເພື່ອສືບຕໍ່ພາລະກິດໂດຍບໍ່ໃຫ້ອັນຕະລາຍແກ່ນາງສີຕາ.
Shlokas
Verse 1
ततः कमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः।प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम्।।।।
ຕໍ່ມາ ພະຈັນອັນບໍ່ມີມົນທິນ ຜຸດຂຶ້ນດ້ວຍສະຫງ່າງາມອັນບໍລິສຸດ ແລ້ວເຄື່ອນຜ່ານຟ້າອັນແຈ້ງໃສ—ດຸດດັ່ງຫົງລອຍເລື່ອນເທິງນ້ຳສີຄາມ.
Verse 2
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः।चन्द्रमा रश्मिभिश्शीतैस्सिषेवे पवनात्मजम्।।।।
ພຣະຈັນທຣາຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງບໍລິສຸດ ປານວ່າມາຊ່ວຍເກື້ອກູນ; ດ້ວຍລຳແສງເຢັນໆ ພຣະອົງໄດ້ຊ່ວຍປະໂລມພຣະຫນຸມານ ບຸດແຫ່ງພຣະພາຍຸ
Verse 3
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्।शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि।।।।
ແລ້ວລາວໄດ້ເຫັນນາງສີຕາ ໃບໜ້າດັ່ງພຣະຈັນເຕັມດວງ; ແຕ່ຖືກຖ່ວງທັບດ້ວຍພາລະແຫ່ງຄວາມໂສກ ດັ່ງເຮືອໃນນ້ຳທີ່ບັນທຸກຂອງໜັກຫນ່ວງ.
Verse 4
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।।।
ຫນຸມານ ບຸດແຫ່ງພຣະພາຍ ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນນາງໄວເທຫີ (ສີຕາ) ຈຶ່ງເຫັນໃກ້ໆນັ້ນ ນາງຣາກສະສີຜູ້ເຝົ້າຍາມ ຮູບພັນນ່າຢ້ານກົວ.
Verse 5
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
ລາວເຫັນນາງໜຶ່ງມີຕາຂ້າງດຽວ, ນາງໜຶ່ງມີຫູຂ້າງດຽວ, ແລະນາງໜຶ່ງຫູໃຫຍ່ດັ່ງປົກຄຸມກາຍ; ມີນາງບໍ່ມີຫູ, ນາງຫູແຫຼມດັ່ງໜາມ, ແລະນາງໜຶ່ງຫາຍໃຈອອກທາງຮູຈົມູກທີ່ຢູ່ເທິງກະຫມ່ອມ.
Verse 6
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
ລາວເຫັນນາງໜຶ່ງມີກາຍແລະຫົວໃຫຍ່ມະຫາສານ; ນາງໜຶ່ງຄໍຍາວແຕ່ຜອມ; ນາງໜຶ່ງຜົມກະຈັດກະຈາຍພັງພິນ, ນາງໜຶ່ງຫົວໂລ້ນບໍ່ມີຜົມ, ແລະນາງໜຶ່ງມີຜົມຫ້ອຍລົງດັ່ງຜ້າຫົ່ມ.
Verse 7
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
ລາວໄດ້ເຫັນນາງຜູ້ມີຫູຍາວຫ້ອຍລົງປົກໜ້າຜາກ ຜູ້ມີທ້ອງແລະເຕົ້ານົມຫ້ອຍຍ້ອຍ ຜູ້ມີຮິມຝີປາກຕົກຍາວຮອດຄາງ ຜູ້ມີໃບໜ້າຍາວ ແລະຜູ້ມີຫົວເຂົ່າຍາວນູນໂດດເດັ່ນ
Verse 8
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
ລາວເຫັນນາງຜູ້ເຕັ້ຍ ຜູ້ສູງ ຜູ້ຫຼັງຄ້ອມ ຜູ້ອຸບາດນ່າຢ້ານ ແລະຜູ້ແຄະ; ຜູ້ປາກອ້າກວ້າງ ຜູ້ໃບໜ້າບິດເບືອນ ຜູ້ມີຕາສີເຫຼືອງນ້ຳຕານ ແລະຜູ້ມີໂສມໜ້າພິການ
Verse 9
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ຮນຸມານໄດ້ເຫັນນາງຣາກສະສີ—ຮູບຮ່າງບິດເບືອນ ຕາເຫຼືອງນ້ຳຕານຫຼືດຳຄ້ຳ ໂກດກ້າ ແລະຮັກການວິວາດ—ຖືຫອກເຫຼັກດຳອັນໃຫຍ່ ຄ້ອນ ແລະຄອນ. ບາງນາງມີໃບໜ້າຄ້າຍໝູປ່າ ກວາງ ເສືອ ຄວາຍ ແບ້ ຫຼືໝາໄນ; ບາງນາງມີຕີນຄ້າຍຊ້າງ ອູດ ຫຼືມ້າ; ບາງນາງຫົວຈົມຕິດບ່າ. ບາງນາງມີພຽງມືດຽວຫຼືຕີນດຽວ; ບາງນາງມີຫູຄ້າຍລາ ມ້າ ງົວ ຊ້າງ ຫຼືວານອນ. ບາງນາງບໍ່ມີດັ່ງ ບາງນາງດັ່ງໃຫຍ່ຍິ່ງ ບາງນາງດັ່ງຄົດ ບາງນາງບໍ່ມີຮູດັ່ງ; ບາງນາງດັ່ງຄ້າຍງວງຊ້າງ ແລະບາງນາງຫາຍໃຈຜ່ານຮູດັ່ງທີ່ຢູ່ເທິງໜ້າຜາກ. ບາງນາງມີຕີນຊ້າງ ຕີນໃຫຍ່ມະຫາສານ ກີບຄ້າຍງົວ ຫຼືມີຂົນຂຶ້ນທີ່ຕີນ; ບາງນາງຫົວແລະຄໍໃຫຍ່ເກີນປົກກະຕິ ເຕົ້ານົມແລະທ້ອງມະຫຶມາ ປາກແລະຕາໃຫຍ່ໂຕ; ບາງນາງລີ້ນແລະເລັບຍາວ. ບາງນາງມີໜ້າຄ້າຍແບ້ ຊ້າງ ງົວ ຫຼືໝູ; ບາງນາງມີໜ້າຄ້າຍມ້າ ອູດ ຫຼືລາ. ນ່າຢ້ານຕໍ່ການເບິ່ງ ຖືຕຣິສູນແລະຄອນ ໂກດຢູ່ເສມອ ແລະຮັກການຕໍ່ສູ້—ຜົມສີຄວັນ ປາກອ້າກວ້າງ ໃບໜ້າບິດເບືອນ—ດື່ມຢູ່ຕະຫຼອດ ຊອບເນື້ອແລະເຫຼົ້າ ກາຍເປື້ອນເນື້ອແລະເລືອດ ແລະກິນເນື້ອກັບເລືອດ. ວານອນຜູ້ເລີດໄດ້ເຫັນພວກນາງ—ນ່າຂົນລຸກ—ນັ່ງລ້ອມຮອບລຳຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່
Verse 10
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ຮານຸມານໄດ້ເຫັນນາງຣາກສະສີຜູ້ເຝົ້າຍາມ ຜູ້ມີຮູບຮ່າງນ່າສະພຶງກົວ ນັ່ງລ້ອມຮອບຕໍໄມ້ໃຫຍ່: ຮູບກາຍບິດເບືອນ ບາງນາງສີເຫຼືອງຫມອງ ບາງນາງດຳຄຳ ໂກດຮ້າຍ ແລະຮັກການວິວາດ; ຖືຕຣິສູນໃຫຍ່ເຫຼັກດຳ ຫອກປາຍແຫຼມ ແລະຄ້ອນກະບອງ; ບາງນາງໜ້າຄ້າຍໝູປ່າ ກວາງ ເສືອ ຄວາຍ ແບ້ ຫຼືຫມາຈິ້ງຈອກ; ບາງນາງຕີນຄ້າຍຊ້າງ ອູດ ຫຼືມ້າ; ບາງນາງຫົວຈົມຕ່ຳ ບາງນາງມີພຽງມືດຽວ ຫຼືຕີນດຽວ; ບາງນາງຫູຄ້າຍລາ ມ້າ ງົວ ຊ້າງ ຫຼືວານອນ; ບາງນາງບໍ່ມີດັ່ງ ບາງນາງດັ່ງໃຫຍ່ເກີນ ບາງນາງດັ່ງບຽງ ຫຼືບໍ່ມີຮູດັ່ງ; ບາງນາງດັ່ງຄ້າຍງວງຊ້າງ ແລະບາງນາງຄືຫາຍໃຈຜ່ານຮູດັ່ງທີ່ຢູ່ເທິງໜ້າຜາກ; ບາງນາງຕີນຊ້າງ ຫຼືຕີນໃຫຍ່ມະຫາສານ ຕີນຄ້າຍກີບງົວ ຫຼືມີຂົນຂຶ້ນທີ່ຕີນ; ບາງນາງຫົວແລະຄໍໃຫຍ່ເກີນ ອົກແລະທ້ອງໜັກ; ບາງນາງປາກແລະຕາໃຫຍ່ ລີ້ນແລະເລັບຍາວ; ບາງນາງໜ້າແບ້ ຊ້າງ ງົວ ຫຼືໝູ ແລະບາງນາງປາກຄ້າຍມ້າ ອູດ ຫຼືລາ—ນ່າສະພຶງກົວຍິ່ງ; ຖືຕຣິສູນແລະຄ້ອນກະບອງ; ດື່ມຢູ່ເລື້ອຍ ຮັກເນື້ອແລະສຸລາ ເປື້ອນເນື້ອແລະເລືອດ ແລະກິນເນື້ອແລະເລືອດເປັນອາຫານ.
Verse 11
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ບາງນາງມີພຽງມືດຽວແລະຕີນດຽວ; ບາງນາງຫູຄ້າຍລາ ຫຼືຄ້າຍມ້າ. ອື່ນໆອີກມີຫູຄ້າຍງົວ ບາງນາງຄ້າຍຊ້າງ ແລະບາງນາງຄ້າຍວານອນ.
Verse 12
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ຣາກສະສີບາງນາງບໍ່ມີດັ່ງ; ບາງນາງດັ່ງໃຫຍ່ເກີນ; ບາງນາງດັ່ງບຽງໄປຂ້າງ; ບາງນາງບໍ່ມີຮູດັ່ງ. ບາງນາງດັ່ງຄ້າຍງວງຊ້າງ ແລະບາງນາງຄືຫາຍໃຈຜ່ານຮູດັ່ງທີ່ຢູ່ເທິງໜ້າຜາກ.
Verse 13
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ບາງນາງມີຕີນດັ່ງຕີນຊ້າງ ບາງນາງມີຕີນໃຫຍ່ມະຫາສານ ບາງນາງມີຕີນຄ້າຍກີບງົວ ແລະບາງນາງມີຂົນງອກຢູ່ຕີນ. ບາງນາງມີສີສະແລະຄໍໃຫຍ່ເກີນສ່ວນ ແລະບາງນາງມີອົກແລະທ້ອງໃຫຍ່ເກີນປະມານ.
Verse 14
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ປາກແລະດວງຕາຂອງພວກນາງໃຫຍ່ເກີນປະມານ ທັງລີ້ນແລະເລັບກໍຍາວຫຼາຍ. ບາງນາງມີໜ້າຄ້າຍແບ້ ບາງນາງຄ້າຍຊ້າງ ບາງນາງຄ້າຍງົວ ແລະບາງນາງຄ້າຍໝູ.
Verse 15
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ຫນຸມານໄດ້ເຫັນນາງຣາກສະສີຜູ້ນ່າຢ້ານກົວ ບາງນາງມີໜ້າຄ້າຍມ້າ ຄ້າຍອູດ ແລະຄ້າຍລາ. ພວກນາງຖືຕຣິສູນແລະຄອນຕີ ໂກດງ່າຍ ແລະມັກການວິວາດ—ບັນຍາກາດແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງແລະອະທັມຫ້ອມລ້ອມພຣະນາງສີຕາ.
Verse 16
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ລາວເຫັນນາງຣາກສະສີທີ່ປາກອ້າກວ້າງ ຜົມສີໝອກຄ້າຍຄວັນ ແລະໃບໜ້າບິດເບືອນ. ພວກນາງດື່ມຢູ່ເລື້ອຍໆ ມັກເນື້ອແລະເຫຼົ້າເປັນນິດ—ເປັນຊີວິດທີ່ຖືກຄວາມຢາກຄອບງຳ ບໍ່ແມ່ນທາງທຳ.
Verse 17
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
ກະປິເສຣດຖະໄດ້ເຫັນພວກນາງ—ກາຍຖືກທາດ້ວຍເນື້ອແລະເລືອດ ແລະກິນເນື້ອກັບເລືອດເປັນອາຫານ; ນ່າຂົນລຸກເມື່ອເຫັນ. ພວກນາງນັ່ງຢູ່ໃກ້ລຳຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ແລະຫ້ອມລ້ອມມັນໄວ້ແນ່ນ ດັ່ງວົງແຫວນແຫ່ງການເຝົ້າຍາມອັນຫມອກມືດ.
Verse 18
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।।।।लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जनकात्मजाम्।
ພາຍໃຕ້ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ພຣະຫນຸມານຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ ໄດ້ເຫັນແຈ້ງໃນທ້າຍທີ່ສຸດ ພຣະນາງສີຕາເທວີ ພຣະທິດາແຫ່ງພຣະຊະນະກ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ
Verse 19
निष्प्रभां शोकसन्तप्तां मलसङ्कुलमूर्धजाम्।।।।क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव।
ພຣະນາງໄຮ້ປະກາຍ ຖືກໄຟແຫ່ງຄວາມໂສກເຜົາຜານ ເສັ້ນຜົມກະຈັດກະຈາຍປົນຝຸ່ນ—ດັ່ງດາວຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ ປານວ່າບຸນກຸສົນໄດ້ຫມົດສິ້ນ
Verse 20
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्।।।।भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषणाम्।
ແມ່ນວ່າມີຊື່ສຽງດ້ວຍຈັນຍາບັນອັນບໍລິສຸດ ພຣະນາງກໍທຸກທໍລະມານເນື່ອງຈາກຄວາມຄິດຮອດຢາກເຫັນພຣະສະວາມີ; ຖືກພາກອອກຈາກເຄື່ອງປະດັບອັນປະເສີດ ແຕ່ຖືກປະດັບແທ້ດ້ວຍຄວາມຮັກແລະຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ພຣະສະວາມີ
Verse 21
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विना कृताम्।।।।वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव।
ຖືກຈອມກະສັດແຫ່ງຣາກສະສາກັ້ນຂວາງລ້ອມຮອບ ແລະຖືກແຍກອອກຈາກຍາດພີ່ນ້ອງ ພຣະນາງປານດັ່ງຊ້າງເພດຍິງຖືກມັດ ພັດພາກຈາກຝູງ ແລະຖືກສິງໂຕລ້ອມຂັງ
Verse 22
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम्।।।।क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्।
ນາງດັ່ງເສັ້ນຈັນທຣາຄົງບາງໆ ຖືກເມກລະດູສາຣະດາປົກຄຸມ ໃນຍາມທ້າຍລະດູຝົນ. ເນື່ອງຈາກຂາດການສຳຜັດແຫ່ງພຣະສະວາມີ ນາງຈຶ່ງອ່ອນແອແລະຈາງລົງ ດັ່ງພິນທີ່ຖືກປະລະບໍ່ໄດ້ບັນເລງ ຈົນທຳນອງເສຍຄວາມກັງວານ
Verse 23
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे।।।।अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम्।ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्।।।।ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव।
ຫນຸມານໄດ້ເຫັນພຣະເທວີສີຕາ—ຜູ້ຄວນຢູ່ໃນຄຸ້ມຄອງຂອງພຣະສະວາມີ ແຕ່ກັບຖືກບັງຄັບໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງນາງຣາກສະສີ. ກາງສວນອະໂສກາ ນາງຈົມຢູ່ໃນມະຫາສະມຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ. ຖືກພວກນາງນັ້ນລ້ອມຮອບ ດັ່ງໂຣຫິນີທີ່ຖືກດາວເຄາະຮ້າຍລ້ອມຂັງ ແລະດັ່ງເຄືອໄມ້ທີ່ບໍ່ມີດອກ
Verse 24
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे।।5.17.23।।अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम्।ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्।।5.17.24।।ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव।
ກາງສວນອະໂສກາ ຫນຸມານໄດ້ເຫັນພຣະເທວີສີຕາ—ຈົມຢູ່ໃນທະເລແຫ່ງຄວາມໂສກ ແລະຖືກພວກນາງນັ້ນລ້ອມຮອບ—ດັ່ງໂຣຫິນີທີ່ຖືກດາວເຄາະຮ້າຍລ້ອມຂັງ ແລະດັ່ງເຄືອໄມ້ບໍ່ມີດອກ
Verse 25
सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलङ्कृता।।।।मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च।
ອະວະຍະວະຂອງນາງຖືກຄວາມສົກປົກເປື້ອນທາທັບ ແລະກາຍກໍບໍ່ມີເຄື່ອງປະດັບ; ແຕ່ນາງກໍທັງສ່ອງສະຫວ່າງ ແລະທັງບໍ່ສ່ອງສະຫວ່າງ—ດັ່ງໃຍບົວທີ່ຖືກຕົມເປື້ອນ
Verse 26
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।।।।संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः।तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।।।।रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्।
ໃນເວລານັ້ນ ຮນຸມານ ວານະຣະ ໄດ້ເຫັນນາງຜູ້ງາມ ຕາດັ່ງລູກກວາງ ຖືກຫໍ່ຄຸ້ມດ້ວຍຜ້າທີ່ເປື້ອນແລະຊຳຮຸດເກົ່າຄືນໄປ
Verse 27
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।।5.17.26।।संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः।तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।।5.17.27।।रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्।
ລາວໄດ້ເຫັນ ເທວີສີຕາ—ໃບໜ້າກົດຕ່ຳດ້ວຍຄວາມໂສກ ແຕ່ໃຈບໍ່ແຕກສະລາຍ ເນື່ອງດ້ວຍພຣະຣັດສະມີແຫ່ງພຣະສະວາມີ—ຖືກຄຸ້ມຄອງໂດຍສີນທຳຂອງນາງເອງ; ນາງຕາດຳດຳຮັກສາຕົນໄວ້ດ້ວຍຄຸນທຳ
Verse 28
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम्।मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः।।।।दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्।।।।
ເມື່ອຮນຸມານເຫັນສີຕາ ຜູ້ມີສາຍຕາດັ່ງລູກກວາງ ກໍເຫັນນາງຫວາດຫວັນດັ່ງກວາງນ້ອຍ ເບິ່ງຫັນໄປທົ່ວທິດ; ດ້ວຍລົມຫາຍໃຈສະອື້ນຂອງນາງ ຮາວກັບຈະເຜົາຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີໃບອ່ອນ—ດັ່ງກອງໂສກອັນໜາແນ່ນ, ດັ່ງຄື້ນແຫ່ງທຸກຂ໌ທີ່ລຸກສູງ
Verse 29
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम्।मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः।।5.17.28।।दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्।।5.17.29।।
ເມື່ອຮນຸມານເຫັນສີຕາ ຜູ້ມີສາຍຕາດັ່ງລູກກວາງ ກໍເຫັນນາງຫວາດຫວັນດັ່ງກວາງນ້ອຍ ເບິ່ງຫັນໄປທົ່ວທິດ; ດ້ວຍລົມຫາຍໃຈສະອື້ນຂອງນາງ ຮາວກັບຈະເຜົາຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີໃບອ່ອນ—ດັ່ງກອງໂສກອັນໜາແນ່ນ, ດັ່ງຄື້ນແຫ່ງທຸກຂ໌ທີ່ລຸກສູງ
Verse 30
तां क्षमां सुविभक्ताङ्गी विनाभरणशोभिनीम्।।।।प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्।
ເມື່ອມາຣຸຕິໄດ້ເບິ່ງນາງໄມຖິລີ—ຜູ້ມີຄວາມອົດທົນ ຮ່າງກາຍສົມສ່ວນ ແລະຍັງສະຫວ່າງໄສແມ້ບໍ່ມີເຄື່ອງປະດັບ—ໃຈຂອງລາວກໍເກີດປີຕິອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້
Verse 31
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्।मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्।।।।
ເມື່ອເຫັນນາງ—ຜູ້ມີດວງຕາງາມອ່ອນຫວານ—ຮນຸມານກໍຫຼັ່ງນ້ຳຕາແຫ່ງປີຕິ ແລະໃນທີ່ນັ້ນໄດ້ນົບນ້ອມກະທົບບູຊາພຣະຣາຆະວະ ຄືພຣະສີຣາມ
Verse 32
नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्।सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत्।।।।
ແລ້ວຫນຸມານຜູ້ກ້າຫານໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນ; ເມື່ອໄດ້ເຫັນນາງສີຕາກໍປິຕິຍິນດີ ແລ້ວຈຶ່ງຊ່ອນກາຍຢູ່ຢ່າງສງົບ ຄອຍຖ້າຢູ່.
Frequently Asked Questions
Hanumān must balance urgency with non-exposure: after locating Sītā, he restrains immediate contact, offers inward salutations, and conceals himself—prioritizing her safety and mission integrity over emotional impulse.
True strength is ethical steadiness: Sītā’s dharma remains luminous despite physical degradation, and Hanumān’s devotion is validated through disciplined, non-disruptive action guided by purpose rather than reaction.
Aśokavanikā (Ashoka Grove) as the captivity landscape; the guarding rākṣasī-circle around a large tree trunk as a security motif; and the vallakī (lute) and Rohiṇī simile as cultural-astral references used to encode Sītā’s condition and isolation.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.