Sarga 40

Verse 1

अथ रामश्च सीता च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः।उपसङ्गृह्य राजानं चक्रुर्दीना: प्रदक्षिणम्।।।।

ແລ້ວພຣະຣາມ ພຣະສີຕາ ແລະພຣະລັກສະມະນະ ປະນົມມືດ້ວຍໃຈເສົ້າຫມອງ ໄດ້ແຕະພຣະຣາຊາເພື່ອຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວເວັນປະທັກສິນຮອບພຣະອົງ

Verse 2

तं चापि समनुज्ञाप्य धर्मज्ञस्सीतया सह।राघव श्शोकसम्मूढो जननीमभ्यवादयत्।।।।

ແລ້ວໄດ້ກ່າວລາຂໍອະນຸຍາດຈາກພຣະອົງນັ້ນ (ທະສະຣະຖ) ແລ້ວ ຣາຆະວະ ຜູ້ຮູ້ທຳ ພ້ອມນາງສີຕາ ແມ່ນແຕ່ຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ ກໍໄດ້ກົ້ມກາບນົບນ້ອມມານດາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.

Verse 3

अअन्वक्षं लक्ष्मणो भ्रातुः कौशल्यामभ्यवादयत्।अथ मातु स्सुमित्राया जग्राह चरणौ पुनः।।।।

ທັນທີຫຼັງຈາກພີ່ຊາຍ ພຣະລັກສະມະນະໄດ້ກົ້ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະນາງເກົາສັລຍາ; ແລ້ວຈຶ່ງຈັບພຣະບາດຂອງພຣະມານາຕົນ ຄືພຣະນາງສຸມິຕຣາ ອີກຄັ້ງ

Verse 4

तं वन्दमानं रुदती माता सौमित्रिमब्रवीत्।हितकामा महाबाहुं मूध्नर्युपाघ्राय लक्ष्मणम्।।।।

ເມື່ອພຣະລັກສະມະນະ ບຸດແຫ່ງນາງສຸມິຕຣາ ກົ້ມລົງຖວາຍນະມັດສະການ ມານດາຂອງພຣະອົງແມ່ນແມ່ນຮ້ອງໄຫ້ ແຕ່ຍັງປາຖະນາຄວາມດີແກ່ລູກ; ນາງໄດ້ຈູບ (ດົມ) ໜ້າຜາກຂອງພຣະລັກສະມະນະຜູ້ມີແຂນອັນກ້າແຂງ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄໍາກັບພຣະອົງ

Verse 5

सृष्टस्त्वं वनवासाय स्वनुरक्तस्सुहृज्जने।रामे प्रमादं मा कार्षीः पुत्र भ्रातरि गच्छति।।।।

ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າຈະຮັກຜູກພັນກັບມິດສະຫາຍອັນເປັນທີ່ຮັກຢ່າງເລິກຊຶ້ງ ແຕ່ເຈົ້າຖືກກຳນົດໃຫ້ຢູ່ປ່າ. ລູກເອີຍ ຢ່າປະມາດຕໍ່ອ້າຍຂອງເຈົ້າ ຄືພຣະຣາມ ເມື່ອພຣະອົງເສດຈອອກໄປ.

Verse 6

व्यसनी वा समृद्धो वा गतिरेष तवानघ।एष लोके सतां धर्मो यज्ज्येष्ठवशगो भवेत्।।।।

ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຈະຢູ່ໃນຄວາມລຳບາກຫຼືຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ພຣະອົງນັ້ນແຫຼະເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງເຈົ້າ. ໃນໂລກນີ້ ນີ້ແມ່ນທຳມະຂອງສັດບຸລຸດ: ຢູ່ໃນຄວາມນອບນ້ອມແລະເຊື່ອຟັງຕໍ່ອ້າຍຜູ້ໃຫຍ່.

Verse 7

इदं हि वृत्तमुचितं कुलस्यास्य सनातनम्।दानं दीक्षा च यज्ञेषु तनुत्यागो मृधेषु च।।।।

ນີ້ແມ່ນປະເພນີເກົ່າແກ່ອັນສົມຄວນແກ່ວົງຕະກູນຂອງທ່ານ: ການໃຫ້ທານ, ການຮັບດິກຊາ (ພິທີຊໍາລະບໍລິສຸດ) ໃນຍັດຍະ, ແລະການສະຫຼະກາຍ—ແມ່ນກະທັ້ງຊີວິດ—ໃນສົງຄາມ.

Verse 8

लक्ष्मणं त्वेवमुक्त्वा सा संसिद्धं प्रियराघवम्।सुमित्रा गच्छ गच्छेति पुनः पुनरुवाच तम्।।।।

ເມື່ອນາງສຸມິຕຣາໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ລັກສະມະນະແລ້ວ ນາງກໍໄດ້ກ່າວຊໍ້າໆແກ່ຣາຄະວະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ—ຜູ້ພ້ອມສົມບູນແລ້ວ—ວ່າ “ໄປເຖີດ, ໄປເຖີດ”។

Verse 9

रामं दशरथं विद्धि मां विद्धि जनकात्मजाम्।अयोध्यामटवीं विध्दि गच्छ तात यथासुखम्।।।।

“ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ຣາມາເປັນດັ່ງທະສະຣະຖະ; ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ສີຕາ ທິດາແຫ່ງຊະນະກະ ເປັນດັ່ງເຮົາ; ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ປ່າເປັນດັ່ງອະໂຍທະຍາ. ໄປເຖີດ ລູກເອີຍ ດ້ວຍຄວາມສຸກສະຫງົບ.”

Verse 10

ततः सुमन्त्रः काकुत्स्थं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।विनीतो विनयज्ञश्च मातलिर्वासवं यथा।।।।

ຕໍ່ມາ ສຸມັນຕຣະ ຜູ້ນອບນ້ອມແລະຊໍານານໃນວິນັຍມາລະຍາດ ໄດ້ປະນົມມືກ່າວຖ້ອຍຄໍາຕໍ່ກາກຸດສະຖະ (ພຣະຣາມ) ດັ່ງມາຕະລີກ່າວຕໍ່ວາສະວະ (ພຣະອິນທຣາ)

Verse 11

ररथमारोह भद्रं ते राजपुत्र महायशः।क्षिप्रं त्वां प्रापयिष्यामि यत्र मां राम वक्ष्यसि।।।।

“ໂອ ພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ມີກຽດຍົດຍິ່ງ ຂໍຄວາມສຸກສະຫວັດດີຈົ່ງມີແດ່ພຣະອົງ—ຂໍເສດັດຂຶ້ນລົດຮົບເຖີດ. ໂອ ພຣະຣາມ ບ່ອນໃດທີ່ພຣະອົງຊີ້ນໍາ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນໍາສົ່ງໄປໃຫ້ຮອດໂດຍໄວ”

Verse 12

चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यानि वने त्वया।तान्युपक्रमितव्यानि यानि देव्यासि चोदितः।।।।

ແທ້ຈິງ ເຈົ້າຈະຕ້ອງພຳນັກຢູ່ໃນປ່າເປັນເວລາສິບສີ່ປີ. ປີເຫຼົ່ານັ້ນ—ຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະມະເຫສີ—ບັດນີ້ພຶງເລີ່ມນັບ ແລະເລີ່ມປະຕິບັດຕາມນັ້ນ.

Verse 13

तं रथं सूर्यसङ्काशं सीता हृष्टेन चेतसा।आरुरोह वरारोहा कृत्वालङ्कारमात्मनः।।।।

ນາງສີຕາ ຜູ້ມີຮູບງາມອ່ອນຊ້ອຍ ໄດ້ປະດັບອົງຕົນດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນ ແລະດ້ວຍໃຈປິຕິມັ່ນຄົງ ນາງຈຶ່ງຂຶ້ນສູ່ລົດຮົບນັ້ນ ທີ່ສະຫວ່າງໄສດຸດດວງອາທິດ.

Verse 14

अथो ज्वलनसङ्काशं चामीकरविभूषितम्।तमारुरुहतुस्तूर्णं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।।।

ຕໍ່ມາ ສອງພີ່ນ້ອງ ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ ກໍຮີບຂຶ້ນສູ່ລົດຮົບນັ້ນ ທີ່ສະຫວ່າງດຸດໄຟ ແລະປະດັບດ້ວຍຄຳ.

Verse 15

वनवासं हि संख्याय वासांस्याभरणानि च।भर्तारमनुगच्छन्त्यै सीतायै श्वशुरो ददौ।।।।

ເມື່ອໄດ້ນັບຄຳນວນປີແຫ່ງການຢູ່ປ່າແລ້ວ ພຣະສະວະສຸຣະ (ພໍ່ຜົວ) ໄດ້ປະທານເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບແກ່ນາງສີຕາ ເນື່ອງຈາກນາງຈະຕາມເສດັດພຣະສາມີໄປ.

Verse 16

तथैवायुधजालानि भ्रातृभ्यां कवचानि च।रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्म कठिनं च तत्।।।।सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा दृष्टमचोदयत्।सुमन्त्रस्सम्मतानश्वान् वायुवेगसमान्जवे।।।।

ເຊັ່ນນັ້ນເທົ່າກັນ ທ່ານໄດ້ວາງໄວ້ເທິງບ່ອນນັ່ງລົດສົງຄາມ ເປັນກອງອາວຸດແລະເກາະປ້ອງກັນສໍາລັບສອງພີ່ນ້ອງ ພ້ອມທັງໂລ່ ແລະເຄື່ອງຄຸ້ມກັນອັນແຂງແຮງມັ່ນຄົງນັ້ນດ້ວຍ។

Verse 17

तथैवायुधजालानि भ्रातृभ्यां कवचानि च। रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्म कठिनं च तत्।।2.40.16।।सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा दृष्टमचोदयत्। सुमन्त्रस्सम्मतानश्वान् वायुवेगसमान्जवे।।2.40.17।।

ເມື່ອເຫັນພວກເຂົາຂຶ້ນປະທັບແລ້ວ—ໂດຍມີນາງສີຕາເປັນອົງທີສາມ—ສຸມັນຕຣາຈຶ່ງເຮັ່ງມ້າຝຶກດີອັນຕົນເລືອກໄວ້ ໃຫ້ວິ່ງໄວດຸດລົມ ແລ້ວຂັບນໍາໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງຄ່ອງແຄ່ວ।

Verse 18

प्रतियाते महारण्यं चिररात्राय राघवे।बभूव नगरे मूर्छा बलमूर्छा जनस्य च।।।।

ເມື່ອຣາຆະວະເສດັດອອກໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ເປັນເວລາຍາວນານ ເມືອງນັ້ນກໍຕົກຢູ່ໃນອາການມືດມົນຊື່ນຊາ ປະຊາຊົນກໍອ່ອນແຮງດຸດຈະສະຫຼົບ ກໍາລັງໃຈແລະແຮງກາຍຖືກດຶງອອກໄປສິ້ນ।

Verse 19

तत्समाकुलसम्भ्रान्तं मत्तसङ्कुपितद्विपम्।हयशिञ्जितनिर्घोषं पुरमासीन्महास्वनम्।।।।

ນະຄອນນັ້ນກາຍເປັນຄວາມວຸ່ນວາຍສັບສົນ ຊ້າງທີ່ກໍາລັງຕົກມັນກໍກະວົນກະວາຍ ສຽງມ້າຮ້ອງກັບສຽງກະດິ່ງດັງກ້ອງ ຮວມກັນເປັນມະຫາສຽງຄືນຄືກ।

Verse 20

तत स्सबालवृद्धा सा पुरी परमपीडिता।राममेवाभिदुद्राव घर्मार्ता सलिलं यथा।।।।

ຕໍ່ມາ ເມືອງນັ້ນ—ທັງເດັກນ້ອຍແລະຜູ້ເຖົ້າ—ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າບີບຄັ້ນຢ່າງໜັກ ກໍພາກັນວິ່ງໄປຫາພຣະຣາມແຕ່ພຽງອົງດຽວ ດຸດຄົນຖືກແດດເຜົາຮ້ອນວິ່ງເຂົ້າຫານ້ໍາ។

Verse 21

पार्श्वतः पृष्ठतश्चापि लम्बमानास्तदुन्मुखाः।बाष्पपूर्णमुखास्सर्वे तमूचुर्भृशनिस्वनाः।।।।

ພວກເຂົາທັງຫມົດເກາະກ່ຽວລົດສົງຄາມຈາກຂ້າງໆ ແລະຈາກທ້າຍ ໃບໜ້າເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ສຽງສະອື້ນສະທ້ານດັງກ້ອງ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ທ່ານ(ສຸມັນຕຣະ)ດ້ວຍຄວາມໂສກາ.

Verse 22

संयच्छ वाजिनां रश्मीन् सूत याहि शनैश्शनैः।मुखं द्रक्ष्याम रामस्य दुर्दर्शं नो भविष्यति।।।।

“ໂອ ສາຣະຖີ, ຈົ່ງຈັບສາຍບັງເຫຍນມ້າໃຫ້ແນ່ນ ແລ້ວຂັບໄປຊ້າໆ ຊ້າໆ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຮົາໄດ້ເບິ່ງໃບໜ້າຂອງພຣະຣາມ; ໄມ່ດົນນັກກໍຈະເບິ່ງພຣະອົງໄດ້ຍາກແລ້ວ.”

Verse 23

आयसं हृदयं नूनं राममातुरसंशयम्।यद्देवगर्भप्रतिमे वनं याति न भिद्यते।।।।

ແນ່ນອນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ—ດວງໃຈຂອງພຣະມານາຂອງພຣະຣາມຄົງເປັນເຫຼັກ; ເພາະເຫັນພຣະຣາມຜູ້ດຸດດັ່ງບຸດເທວະ ຈາກໄປສູ່ປ່າ ແຕ່ໃຈກໍບໍ່ແຕກສະລາຍ.

Verse 24

कृतकृत्या हि वैदेही छायेवानुगता पतिम्।न जहाति रता धर्मे मेरुमर्कप्रभा यथा।।।।

ໄວເທຫີ ເຫັນວ່າຕົນໄດ້ສຳເລັດພັນທະອັນຄວນແລ້ວ ແລະຍຶດໝັ້ນໃນທຳມະ ນາງບໍ່ລະທິ້ງພຣະສາມີ; ນາງຕາມພຣະອົງດຸດເງົາ—ດຸດແສງຕາເວັນທີ່ບໍ່ເຄີຍພຣາກຈາກພູເມຣຸ.

Verse 25

अहो लक्ष्मण सिद्धार्थ स्सततं प्रियवादिनम्।भ्रातरं देवसङ्काशं यस्त्वं परिचरिष्यसि।।।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ຈຸດປະສົງຂອງເຈົ້າສຳເລັດແລ້ວ; ເພາະເຈົ້າຈະຮັບໃຊ້ພີ່ຊາຍຜູ້ດຸດເທວະ ຜູ້ເວົ້າຈາອ່ອນໂຍນຢູ່ເປັນນິດ.

Verse 26

महत्येषा हि ते सिध्दिरेष चाभ्युदयो महान्।एष स्वर्गस्य मार्गश्च यदेनमनुगच्छसि।।।।

ແທ້ຈິງ ນີ້ແມ່ນຄວາມສຳເລັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ສຳລັບເຈົ້າ ແລະເປັນການເພີ່ມພູນບຸນກຸສົນອັນມະຫາສານ ເພາະເຈົ້າໄດ້ຕິດຕາມພຣະອົງ; ນີ້ແຫຼະແມ່ນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ

Verse 27

एवं वदन्तस्ते सोढुं न शेकुर्बाष्पमागतम्।नरास्तमनुगच्छन्तः प्रियमिक्ष्वाकुनन्दनम्।।।।

ແມ່ນແຕ່ເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ບັນດາຊາຍຜູ້ຕິດຕາມພຣະຣາມຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ—ຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງສາອິກສະວາກຸ—ກໍຍັງບໍ່ອາດກັ້ນນ້ຳຕາທີ່ເອີ້ນຂຶ້ນຈາກໃນໃຈໄດ້

Verse 28

अथ राजा वृत स्त्रीभिर्दीनाभिर्दीनचेतनः।निर्जगाम प्रियं पुत्रं द्रक्ष्यामीति ब्रुवन् गृहात्।।।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຜູ້ມີພຣະທັຍຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍສະຕຣີຜູ້ໂສກາ ໄດ້ເສດັດອອກຈາກພຣະຣາຊວັງ ພ້ອມຕັດວ່າ “ເຮົາປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນລູກຊາຍອັນເປັນທີ່ຮັກ”

Verse 29

शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदन्तीनां महास्वनः।यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे।।।।

ແລະຂ້າງໜ້າ ພຣະອົງໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງໄຫ້ອັນກຶກກ້ອງຂອງສະຕຣີທັງຫຼາຍ—ດັ່ງສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງແມ່ ເມື່ອຊ້າງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຖືກມັດໄວ້

Verse 30

पिता हि राजा काकुत्स्थः श्रीमान् सन्नस्तदाऽभवत्।परिपूर्णः शशी काले ग्रहेणोपप्लुतो यथा।।।।

ໃນເວລານັ້ນ ພຣະບິດາ—ພຣະຣາຊາແຫ່ງວົງກາກຸດສະຖະ—ແມ່ນວ່າມີສິຣີສົດໃສ ກໍກາຍເປັນຫມອງມົວ ດຸດດັ່ງພຣະຈັນເຕັມດວງໃນຍາມຄາດ ເມື່ອຖືກຣາຫູຄອບງຳ.

Verse 31

स च श्रीमानचिन्त्यात्मा रामो दशरथात्मजः।सूतं सञ्चोदयामास त्वरितं वाह्यतामिति।।।।

ແລ້ວພຣະຣາມຜູ້ມີສິຣີສົດໃສ ຜູ້ມີຈິດວິນຍານລຶກລ້ຳຍາກຈະຄາດເດົາ ເປັນພຣະໂອຣສຂອງທະສະຣະຖະ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສາຣະຖີເຮັດຕາມວ່າ: “ຈົ່ງຂັບໄປໃຫ້ໄວ!”

Verse 32

रामो याहीति सूतं तं तिष्ठेति स जनस्तदा।उभयं नाशकत्सूतः कर्तुमध्वनि चोदितः।।।।

ໃນທາງເດີນນັ້ນ ສາຣະຖີຖືກພຣະຣາມເຮັດໃຫ້ເລັ່ງວ່າ “ໄປຕໍ່!” ແຕ່ພ້ອມກັນນັ້ນ ຊາວເມືອງກໍກົດດັນວ່າ “ຢຸດ!” ສາຣະຖີຜູ້ຖືກບັງຄັບໃນທາງ ຈຶ່ງບໍ່ອາດເຮັດໄດ້ທັງສອງຢ່າງ.

Verse 33

निर्गच्छति महाबाहौ रामे पौरजनाश्रुभिः।पतितैरभ्यवहितं प्रशशाम महीरजः।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມຜູ້ມີແຂນອັນກ້າແຂງເສດຈອອກໄປ ຝຸ່ນດິນທີ່ຟຸ້ງຂຶ້ນຈາກພື້ນພິພົບ ກໍສົງົບລົງ ເພາະນ້ຳຕາຂອງຊາວເມືອງທີ່ຫຼົ່ນລົງມາກົດທັບ.

Verse 34

रुदिताश्रुपरिद्यूनं हाहाकृतमचेतनम्।प्रयाणे राघवस्यासीत्पुरं परमपीडितम्।।।।

ເມື່ອຣາຆະວະເດີນທາງອອກໄປ ນະຄອນທັງປວງຖືກທຸກຂ໌ທົນທຸກທຣະມານຢ່າງຫນັກ—ຊຸ່ມຊໍາດ້ວຍນ້ຳຕາ ກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງ “ອະນິຈາ! ອະນິຈາ!” ແລະປານດັ່ງຂາດສະຕິ.

Verse 35

सुस्राव नयनैः स्त्रीणामस्रमायाससम्भवम्।मीनसङ्क्षोभचलितै स्सलिलं पङ्कजैरिव।।।।

ນ້ຳຕາຂອງແມ່ຍິງທັງຫຼາຍໄຫຼອອກຈາກຄວາມທຸກທໍລະມານອັນເຫນື່ອຍລ້າ ດັ່ງຫຍອດນ້ຳທີ່ລົ່ນຈາກໃບບົວທີ່ສັ່ນໄຫວເພາະປາກະພື້ນນ້ຳ

Verse 36

दृष्ट्वा तु नृपति श्श्रीमानेकचित्तगतं पुरम्।निपपातैव दुःखेन हतमूल इव द्रुमः।।।।

ເມື່ອພະຣາຊາຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງເຫັນວ່ານະຄອນທັງປວງຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກອັນດຽວ ພະອົງກໍລົ້ມລົງດ້ວຍຄວາມເສົ້າ ດັ່ງຕົ້ນໄມ້ທີ່ຖືກຕັດຮາກ

Verse 37

ततो हलहलाशब्दो जज्ञे रामस्य पृष्ठतः।नराणां प्रेक्ष्य राजानं सीदन्तं भृशदुःखितम्।।।।

ແລ້ວທາງຫຼັງພະຣາມາ ກໍເກີດສຽງຮ້ອງອື້ອຶງວຸ່ນວາຍຈາກບຸລຸດ ເມື່ອເຫັນພະຣາຊາກຳລັງຊຸດຕົກລົງ ຖືກຄວາມໂສກອັນໜັກໜ່ວງບີບຄັ້ນ

Verse 38

हा रामेति जनाः केचिद्राममातेति चापरे।अन्तःपुरं समृद्धं च क्रोशन्तः पर्यदेवयन्।।।।

ບາງຄົນຮ້ອງໄຫ້ວ່າ “ໂອ ພະຣາມ!” ບາງຄົນກໍຮ້ອງວ່າ “ໂອ ພະມານດາຂອງພະຣາມ!” ແລະດ້ວຍການຄຳຄວນອັນດັງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ພະຣາຊວັງຊັ້ນໃນອັນສົມບູນພ້ອມກໍກ້ອງກັບດ້ວຍສຽງຮ້ອງໄຫ້

Verse 39

अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम्।राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि।।।।

ພະຣາມາເຫຼົ່າມອງກັບຫຼັງ ແລ້ວເຫັນພະຣາຊາແລະພະມານດາຂອງພະອົງກຳລັງຕາມມາຕາມທາງ—ເສົ້າໝອງ ແລະຈິດໃຈວຸ່ນວາຍສັບສົນ

Verse 40

स बद्ध इव पाशेन किशोरो मातरं यथा।धर्मपाशेन सङ्क्षिप्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत।।।।

ດັ່ງລູກມ້ານ້ອຍທີ່ຖືກຜູກດ້ວຍເຊືອກ ຍ່ອມບໍ່ອາດເຫັນແມ່ຂອງຕົນໄດ້ຊັດເຈນ ພຣະຣາມຜູ້ຖືກຮັດຮອບດ້ວຍບ່ວງແຫ່ງທຳມະ ກໍບໍ່ອາດຈ້ອງເບິ່ງພໍ່ແມ່ໄດ້ຢ່າງແຈ້ງຊັດ

Verse 41

पदातिनौ च यानार्हावदुःखार्हौ सुखोचितौ।दृष्ट्वा सञ्चोदयामास शीघ्रं याहीति सारथिम्।।।।

ເມື່ອພຣະຣາມເຫັນພໍ່ແມ່—ຜູ້ຄວນປະທັບລົດສົງແຕ່ບັດນີ້ກັບເດີນຕີນ, ຜູ້ຄຸ້ນຊິນກັບຄວາມສຸກແລະບໍ່ຄວນຮັບທຸກ—ພຣະອົງຈຶ່ງເຮັ່ງສາລະຖີວ່າ “ຂັບໄປໄວໆ!”

Verse 42

न हि तत्पुरुषव्याघ्रो दुःखदं दर्शनं पितुः।मातुश्च सहितुं शक्तस्तोत्रार्दित इव द्विपः।।।।

ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ບໍ່ອາດອົດທົນຕໍ່ພາບອັນນໍາທຸກຂອງພໍ່ແລະແມ່ໄດ້ ດັ່ງຊ້າງທີ່ຖືກຕະຂໍຊ້າງກະທົບຈົນລະທົມ

Verse 43

प्रत्यगारमिवायान्ती वत्सला वत्सकारणात्।बद्धवत्सा यथा धेनू राममाताभ्यधावत।।।।

ແມ່ຂອງພຣະຣາມໄດ້ວິ່ງຕາມພຣະອົງໄປ ດັ່ງແມ່ງົວຜູ້ຮັກລູກ ເມື່ອລູກງົວຖືກຜູກໄວ້ ນາງກໍຮີບມຸ່ງໄປຫາຄອກເພາະເຫດແຫ່ງລູກນ້ອຍ

Verse 44

तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम्।क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च।।।।रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम्।असकृत्प्रैक्षत तदा नृत्यन्तीमिव मातरम्।।।।

ເມື່ອນັ້ນ ພຣະນາງເກົາສະລະຍາຮ້ອງໄຫ້ ແລະ ແລ່ນຕາມລົດສົງຄາມນັ້ນ ພ້ອມຮ້ອງຄໍາຄວນວ່າ “ພຣະຣາມ ພຣະຣາມ! ໂອ… ພຣະສີຕາ! ພຣະລັກສະມະນ!” ນ້ໍາຕາຈາກນັຍນາງໄຫຼລົງເພື່ອພຣະຣາມ ພຣະລັກສະມະນ ແລະ ພຣະສີຕາ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະຣາມຫັນກັບໄປເບິ່ງພຣະມານດາຊ້ໍາໆ ຜູ້ທີ່ໂອນເອນດ້ວຍຄວາມໂສກ ດັ່ງກໍາລັງຟ້ອນລໍາ.

Verse 45

तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम्। क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च।।2.40.44।।रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम्। असकृत्प्रैक्षत तदा नृत्यन्तीमिव मातरम्।।2.40.45।।

ຂໍ້ນີ້ເປັນການຊ້ໍາຄໍາດັ່ງຂໍ້ກ່ອນ: ພຣະນາງເກົາສະລະຍາຮ້ອງໄຫ້ ແລະ ແລ່ນຕາມລົດ ພ້ອມຮ້ອງວ່າ “ພຣະຣາມ ພຣະຣາມ! ໂອ… ພຣະສີຕາ! ພຣະລັກສະມະນ!” ນ້ໍາຕາໄຫຼລົງເພື່ອພຣະຣາມ ພຣະລັກສະມະນ ແລະ ພຣະສີຕາ; ແລະ ພຣະຣາມຫັນກັບໄປເບິ່ງພຣະມານດາຊ້ໍາໆ.

Verse 46

तिष्ठेति राजा चुक्रोश याहि याहीति राघवः।सुमन्त्रस्य बभूवात्मा चक्रयोरिव चान्तरा।।।।

ພຣະຣາຊາຮ້ອງດັງວ່າ “ຢຸດ! ຢຸດ!” ແຕ່ພຣະຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ກ່າວວ່າ “ໄປຕໍ່! ໄປຕໍ່!” ໃຈຂອງສຸມັນຕະຣາ ດັ່ງຖືກຄາງຢູ່ລະຫວ່າງລໍ້ສອງລໍ້.

Verse 47

नाश्रौषमिति राजानमुपालब्धोऽपि वक्ष्यसि।चिरं दुःखस्य पापिष्ठमिति रामस्तमब्रवीत्।।।।

ພຣະຣາມກ່າວກັບເຂົາວ່າ “ແມ່ນແຕ່ພຣະຣາຊາຈະຕໍາໜິເຈົ້າ ກໍໃຫ້ກ່າວວ່າ ‘ຂ້າພະອົງບໍ່ໄດ້ຍິນ’ ການຍືດເຍື້ອຄວາມທຸກໃຫ້ຍາວນານ ເປັນຄວາມຜິດອັນນ່າຕໍາໜິທີ່ສຸດ.”

Verse 48

रामस्य स वचः कुर्वन्ननुज्ञाप्य च तं जनम्।व्रजतोऽपि हयान् शीघ्रं चोदयामास सारथिः।।।।

ເມື່ອປະຕິບັດຕາມພຣະດໍາຣັດຂອງພຣະຣາມ ແລະ ລາຜູ້ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ສາຣະຖີກໍເຮັດໃຫ້ມ້າເພີ່ມຄວາມໄວຂຶ້ນອີກ ແມ່ນແຕ່ລົດກໍາລັງແລ່ນໄວຢູ່ແລ້ວກໍຕາມ.

Verse 49

न्यवर्तत जनो राज्ञो रामं कृत्वा प्रदक्षिणम्।मनसाप्यश्रुवेगैश्च न न्यवर्तत मानुषम्।।।।

ປະຊາຊົນຂອງພຣະຣາຊາໄດ້ຫັນກັບ ຫຼັງຈາກເວັນປະທັກສິນາຮອບພຣະຣາມດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ແຕ່ໃນໃຈ ສາຍນ້ຳຕາແລະຄື້ນໂສກສະເທືອນ ບໍ່ໄດ້ຫັນກັບຕາມໄປດ້ວຍ.

Verse 50

यमिच्छेत्पुनरायान्तं नैनं दूरमनुव्रजेत्।इत्यमात्या महाराजमूचुर्दशरथं वचः।।।।

ຜູ້ໃດປາດຖະນາໃຫ້ເຂົາກັບຄືນມາອີກ ບໍ່ຄວນຕາມສົ່ງໄປໄກເກີນ. ດັ່ງນີ້ອຳມາດທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແດ່ມະຫາຣາຊາ ທະສະຣະຖ.

Verse 51

तेषां वचः सर्वगुणोपपन्नंप्रस्विन्नगात्रः प्रविषण्णरूपः।निशम्य राजा कृपणः सभार्योव्यवस्थितस्तं सुतमीक्षमाणः।।।।

ເມື່ອພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງເຂົາທັງຫຼາຍ ອັນພ້ອມດ້ວຍຄຸນຄວາມດີ ແລະຄຳແນະນຳອັນສົມບູນ ພຣະອົງຜູ້ທຸກທ້ອນດ້ວຍໂສກ ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນພ້ອມພຣະມະເຫສີ; ກາຍຊຸ່ມເຫື່ອ ໜ້າເສົ້າສະຫຼົບ ແລະສາຍຕາຈ້ອງຢູ່ທີ່ພຣະໂອຣົດ.