Sarga 32

Verse 1

ततश्शासन माज्ञाय भ्रातु श्शुभतरं प्रियम्।गत्वा स प्रविवेशाशु सुयज्ञस्य निवेशनम्।।।।

ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຂົາເຂົ້າໃຈການຕ້ອນຮັບ ແລະ ພຣະບັນຊາອັນເປັນມົງຄຸນຍິ່ງ ອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພີ່ຊາຍ ເຂົາກໍໄປໃນທັນທີ ແລະ ເຂົ້າສູ່ເຮືອນພັກຂອງສຸຍັຊຍະ.

Verse 2

तं विप्रमग्न्यगारस्थं वन्दित्वा लक्ष्मणोऽब्रवीत्।सखेऽभ्यागच्छ पश्य त्वं वेश्म दुष्करकारिणः।।।।

ເມື່ອພຣະລັກສະມະນະໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາພຣາຫມັນຜູ້ຢູ່ໃນເຮືອນບູຊາໄຟແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ສະຫາຍເອີຍ ຈົ່ງມາ; ຈົ່ງເບິ່ງເຮືອນພັກຂອງພຣະຣາມ ຜູ້ກະທຳກິດອັນຍາກໃຫ້ສຳເລັດໄດ້.”

Verse 3

ततस्सन्ध्यामुपास्याशु गत्वा सौमित्रिणा सह।जुष्टं तत्प्राविशल्लक्ष्म्या रम्यं रामनिवेशनम्।।।।

ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ຮີບເຮັດພິທີບູຊາສັນທະຍາ (sandhyā) ໃນຍາມແລງ ແລ້ວໄປພ້ອມກັບ ເສົາມິຕຣີ (ພຣະລັກສະມະນ) ແລະເຂົ້າສູ່ພຣະນິວາສຂອງພຣະຣາມອັນງາມ ທີ່ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍສິຣິ (ລັກສະມີ)។

Verse 4

तमागतं वेदविदं प्राञ्जलिस्सीतया सह।सुयज्ञमभिचक्राम राघवोऽग्निमिवार्चितम्।।।।

ເມື່ອສຸຍັຊຍະ ຜູ້ຮູ້ວິທີແຫ່ງເວດາ ມາຮອດ ພຣະຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ພ້ອມນາງສີຕາ ປະນົມມືນົບນ້ອມ ບູຊາທ່ານດຸດໄຟສັກສິດ ແລະເດີນປະທັກສິນຮອບທ່ານດ້ວຍສັດທາ។

Verse 5

जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः।सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि।।।।अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्।सुयज्ञं स तदोवाच रामस्सीता प्रचोदितः।।।।

ພຣະຣາມແຫ່ງວົງກາກຸດສະຖະ ໄດ້ຖວາຍການຕ້ອນຮັບສຸຍັຊຍະຢ່າງສົມຄວນ ດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳອັນປະເສີດ—ກຳໄລແຂນ ຕຸ້ມຫູມົງຄົນ ອັນມະນີຮ້ອຍດ້ວຍສາຍຄຳ ເຄຢູຣ ກຳໄລຂໍ້ມື ແລະວົງກຳໄລ—ພ້ອມດ້ວຍຮັດຕະນະອື່ນໆອີກຫຼາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະນາງສີຕາຊັກນຳ ພຣະຣາມຈຶ່ງຕຣັດກັບເຂົາ

Verse 6

जातरूपमयैर्मुख्यैरङ्गदैः कुण्डलैः शुभैः।सहेमसूत्रैर्मणिभिः केयूरैर्वलयैरपि।।2.32.5।।अन्यैश्च रत्नैर्बहुभिः काकुत्स्थः प्रत्यपूजयत्।सुयज्ञं स तदोवाच रामस्सीता प्रचोदितः।।2.32.6।।

ໃຈຄວາມດຽວກັນ: ພຣະຣາມແຫ່ງວົງກາກຸດສະຖະ ໄດ້ຍົກຍ້ອງສຸຍັຊຍະດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳອັນງາມ ແລະຮັດຕະນະຫຼາຍປະການ; ແລ້ວເມື່ອພຣະນາງສີຕາຊັກນຳ ພຣະຣາມຈຶ່ງຕຣັດກັບເຂົາ

Verse 7

हारं च हेमसूत्रं च भार्यायै सौम्य हारय।रशनां चाधुना सीता दातुमिच्छति ते सखे।।।।

ໂອ້ ສະຫາຍຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ຈົ່ງນຳສາຍຄໍ ແລະ ສາຍຄຳນີ້ໄປມອບໃຫ້ພັນລະຍາຂອງເຈົ້າ; ແລະບັດນີ້ ນາງສີຕາກໍປາຖະນາຈະມອບສາຍຄາດແອວນີ້ໃຫ້ເຈົ້າເຊັ່ນກັນ, ສະຫາຍເອີຍ.

Verse 8

अङ्गदानि विचित्राणि केयूराणि शुभानि च।प्रयच्छति सखे तुभ्यं भार्यायै गच्छती वनम्।।।।

ໂອ້ ສະຫາຍ, ເມື່ອນາງສີຕາຈະເດີນທາງເຂົ້າປ່າ ນາງໄດ້ມອບຜ່ານເຈົ້າ ເຄື່ອງປະດັບອັນວິຈິດ ແລະ ເປັນມົງຄຸນ—ກຳໄລແຂນ ແລະ ກຳໄລຂໍ້ມື—ເພື່ອໃຫ້ແກ່ພັນລະຍາຂອງເຈົ້າ.

Verse 9

पर्यङ्कमग्य्रास्तरणं नानारत्नविभूषितम्।तमपीच्छति वैदेही प्रतिष्ठापयितुं त्वयि।।।।

ນາງໄວເທຫີ (ສີຕາ) ກໍປາຖະນາໃຫ້ຕຽງນອນໜຶ່ງ—ປູດ້ວຍຜ້າປູອັນປະນີດ ແລະ ປະດັບດ້ວຍຮັດຕະນະນານາຊະນິດ—ໄດ້ຖືກຝາກໄວ້ກັບເຈົ້າເພື່ອຮັກສາ.

Verse 10

नाग श्शत्रुञ्जयो नाम मातुलोऽयं ददौ मम।तं ते गजसहस्रेण ददामि द्विजसत्तम।।।।

ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດຍິ່ງ, ລຸງຝ່າຍແມ່ຂອງຂ້າໄດ້ມອບຊ້າງນີ້ຊື່ «ສັດຣຸນໄຊຍະ» ໃຫ້ຂ້າ; ບັດນີ້ ຂ້າຂໍຖວາຍໃຫ້ທ່ານ ພ້ອມດ້ວຍຊ້າງອີກໜຶ່ງພັນເຊືອກ.

Verse 11

इत्युक्तस्स हि रामेण सुयज्ञः प्रतिगृहृयतत्।रामलक्ष्मणसीतानां प्रयुयोजाशिष श्शुभाः।।।।

ເມື່ອຖືກພຣະຣາມກ່າວດັ່ງນັ້ນ ສຸຍັຊຍະກໍຮັບເອົາຂອງຖວາຍນັ້ນ ແລະ ປະທານພອນອັນເປັນມົງຄຸນແກ່ ພຣະຣາມ, ພຣະລັກສະມະນະ, ແລະ ພຣະສີຕາ.

Verse 12

अथ भ्रातरमव्यग्रं प्रियं रामः प्रियंवदः।सौमित्रिं तमुवाचेदं ब्रह्मेव त्रिदशेश्वरम्।।।।

ແລ້ວພຣະຣາມຜູ້ມີວາຈາຫວານ ສະຫງົບບໍ່ຮີບຮ້ອນ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳນີ້ແກ່ນ້ອງຊາຍອັນເປັນທີ່ຮັກ ຄື ສໍາມິດຣີ—ດັ່ງພຣະພຣົມກ່າວຕໍ່ຈອມແຫ່ງເທວະທັງປວງ.

Verse 13

अगस्त्यं कौशिकं चैव तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ।अर्चयाहूय सौमित्रे रत्नैस्सस्यमिवाम्बुभिः।।।।

ໂອ ສໍມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ຈົ່ງເຊີນອະກັດສະຕະ ແລະ ເກົາສິກະ—ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດສູງສຸດທັງສອງ—ມາ ແລ້ວບູຊານົບນ້ອມພວກທ່ານ; ຈົ່ງຫຼັ່ງອອກອັນມະນີລ້ຳຄ່າ ດັ່ງນ້ຳຝົນຫຼ້ຽງລ້ຽງພືດຜົນທີ່ກຳລັງງອກງາມ.

Verse 14

तर्पयस्व महाबाहो गोसहस्रैश्च मानद।सुवर्णै रजतैश्चैव मणिभिश्च महाधनैः।।।।

ໂອ ຜູ້ແຂນແຂງກ້າ ຜູ້ປະທານເກຍດຕິຍົດ ຈົ່ງໃຫ້ທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນອິ່ມໃຈ ດ້ວຍທານໂຄພັນຕົວ ແລະດ້ວຍຄຳ ເງິນ ພ້ອມອັນມະນີລ້ຳຄ່າອັນມີມູນຄ່າຫຼາຍ.

Verse 15

कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति।आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित्।।।।तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय।कौशेयानि च वस्त्राणि यावत्तुष्यति स द्विजः।।।।

ແລະພຣາຫມັນຜູ້ມີພັກຕິ ຜູ້ເຂົ້າໄປປະຖົມບຳເລີງພຣະນາງເກົາສັລຍາ ພ້ອມຄຳອວຍພອນ—ເປັນອາຈານແຫ່ງສາຍໄຕຕິຣີຍະ ມີກິລິຍາງາມ ແລະຮູ້ພຣະເວດ—ໂອ ສໍມິຕຣີ ຈົ່ງມອບພາຫະນະ ແລະນາງຮັບໃຊ້ ພ້ອມຜ້າໄໝ ໃຫ້ແກ່ທ່ານ ຈົນກວ່າດວິຊະນັ້ນຈະພໍໃຈຢ່າງເຕັມທີ່.

Verse 16

कौसल्यां च य आशीर्भिर्भक्तः पर्युपतिष्ठति।आचार्यस्तैत्तिरीयाणामभिरूपश्च वेदवित्।।2.32.15।।तस्य यानं च दासीश्च सौमित्रे सम्प्रदापय।कौशेयानि च वस्त्राणि यावत्तुष्यति स द्विजः।।2.32.16।।

ແລະພຣາຫມັນຜູ້ມີພັກຕິ ຜູ້ເຂົ້າໄປປະຖົມບຳເລີງພຣະນາງເກົາສັລຍາ ພ້ອມຄຳອວຍພອນ—ເປັນອາຈານແຫ່ງສາຍໄຕຕິຣີຍະ ມີກິລິຍາງາມ ແລະຮູ້ພຣະເວດ—ໂອ ສໍມິຕຣີ ຈົ່ງມອບພາຫະນະ ແລະນາງຮັບໃຊ້ ພ້ອມຜ້າໄໝ ໃຫ້ແກ່ທ່ານ ຈົນກວ່າດວິຊະນັ້ນຈະພໍໃຈຢ່າງເຕັມທີ່.

Verse 17

सूतश्चित्ररथश्चार्य सचिवस्सुचिरोषितः।तोषयैनं महार्हैश्च रत्नैर्वस्त्रैर्धनैस्तथा।।।।पशुकाभिश्च सर्वाभिर्गवां दशशतेन च।

ແລະ ຈິຕຣະຣະຖະ ສາຣະຖີຜູ້ມີເກຍດ—ເປັນທີ່ປຶກສາອັນຄວນເຄົາລົບ ຜູ້ຢູ່ຮັບໃຊ້ພວກເຮົາມາດົນນານ—ຈົ່ງໃຫ້ເຂົາອິ່ມໃຈດ້ວຍອັນມະນີລ້ຳຄ່າ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະຊັບສິນ; ພ້ອມທັງສັດລ້ຽງທຸກຊະນິດ ແລະໂຄພັນຕົວ.

Verse 18

ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः।।।।नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत्कुर्वन्ति किञ्चन।अलसा स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः।।।।तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकां स्तथा।।।।व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।

ແລະບັນດາພຣະພຣະຫມະຈາຣິນຜູ້ຖືໄມ້ທ່ອນເຫຼົ່ານີ້ມີຫຼາຍ ຊຳນານໃນສາຍກາຖະກະ ແລະ ກາລາປະ—ເນື່ອງຈາກຍຶດມັ່ນໃນການສະວາດຫຍາຍະປະຈຳວັນ ຈຶ່ງບໍ່ເຮັດວຽກອື່ນໃດ. ແມ່ນວ່າໃນເລື່ອງອື່ນໆຈະເບິ່ງຄ້າຍເຉື່ອຍຊາ ແລະມັກອາຫານລະອຽດອ່ອນ ແຕ່ກໍຍັງເປັນທີ່ນັບຖືຂອງຜູ້ໃຫຍ່. ສຳລັບພວກເຂົາ ຈົ່ງຈັດລົດເກວຽນ 80 ຄັນ ເຕັມໄປດ້ວຍອັນມະນີ; ງົວຜູ້ 1,000 ຕົວ ເໝາະສຳລັບຂົນເຂົ້າເປືອກ; ງົວຜູ້ດີງາມອີກ 200 ຕົວດ້ວຍ; ແລະ ໂອ ສໍມິຕຣີ ຈົ່ງຈັດໂຄ 1,000 ຕົວ ເພື່ອການຕຽມອາຫານ.

Verse 19

ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः।।2.32.18।।नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत्कुर्वन्ति किञ्चन।अलसा स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः।।2.32.19।।तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकां स्तथा।।2.32.20।।व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।

ຝູງໃຫຍ່ຂອງພຣະພົມຈາຣີຜູ້ຄາດເມຂະລາ ໄດ້ມາເຝົ້າຮັບໃຊ້ພຣະນາງເກົາສັລຍາ; ໂອ ສົມິຕຣີ ຈົ່ງປະທານທານພັນໜຶ່ງແກ່ແຕ່ລະຄົນ.

Verse 20

ये चेमे कठकालापा बहवो दण्डमाणवाः।।2.32.18।।नित्यस्वाध्यायशीलत्वान्नान्यत्कुर्वन्ति किञ्चन।अलसा स्वादुकामाश्च महतां चापि सम्मताः।।2.32.19।।तेषामशीतियानानि रत्नपूर्णानि दापय।शालिवाहसहस्रं च द्वे शते भद्रकां स्तथा।।2.32.20।।व्यञ्जनार्थं च सौमित्रे गोसहस्रमुपाकुरु।

ຈົ່ງໃຫ້ລົດ 80 ຄັນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍແກ້ວແຫວນຣັດນະແກ່ພວກເຂົາ ພ້ອມທັງງົວຜູ້ແຂງແຮງ 1,000 ຕົວສຳລັບຂົນເຂົ້າ ແລະງົວຜູ້ດີງາມອີກ 200 ຕົວດ້ວຍ. ແລະໂອ ເສົາມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ຈົ່ງຈັດຫາງົວແມ່ 1,000 ຕົວເພື່ອການຕຽມພັດຕາຫານອີກດ້ວຍ

Verse 21

मेखलीनां महासङ्घः कौसल्यां समुपस्थितः।।।।तेषां सहस्रं सौमित्रे प्रत्येकं सम्प्रदापय।

ຝູງໃຫຍ່ຂອງພຣະພົມຈາຣີຜູ້ຄາດເມຂະລາ ໄດ້ມາເຝົ້າຮັບໃຊ້ພຣະນາງເກົາສັລຍາ; ໂອ ສົມິຕຣີ ຈົ່ງປະທານທານພັນໜຶ່ງແກ່ແຕ່ລະຄົນ.

Verse 22

अम्बा यथा च सा नन्देत्कौसल्या मम दक्षिणाम्।।।।तथा द्विजातीस्ता न्सर्वान् लक्ष्मणार्चय सर्वशः।

ໂອ ລັກສະມະນະ ຈົ່ງນົບນ້ອມບູຊາແລະໃຫ້ກຽດແກ່ພຣາຫມະນະຜູ້ເປັນທະວິຊາຕິທັງປວງ ດ້ວຍວິທີອັນຄວນທຸກປະການ ເພື່ອໃຫ້ພຣະມານດາເກົາສັລຍາຂອງເຮົາປິຕິຍິນດີໃນທັກສິນາທີ່ຖວາຍໃນນາມຂອງເຮົາ.

Verse 23

तत स्सपुरुषव्याघ्रस्तद्धनं लक्ष्मणः स्वयम्।।।।यथोक्तं ब्राह्मणेन्द्राणांमददाद्धनदो यथा।

ແລ້ວ ລັກສະມະນະ—ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ—ໄດ້ມອບຊັບນັ້ນດ້ວຍຕົນເອງແກ່ພຣາຫມະນະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຕາມທີ່ຮັບສັ່ງໄວ້ທຸກປະການ ປານດັ່ງທ້າວກຸເບຣາປະທານຄວາມຮັ່ງມີ.

Verse 24

अथाऽब्रवीद्बाष्पकलांस्तिष्ठतश्चोपजीविनः।।।।सम्प्रदायबहुद्रव्यमेकैकस्योपजीवनम्।

ຕໍ່ມາ ຫຼັງຈາກປະທານຊັບສິນອັນຫຼາຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ພຶ່ງພາແຕ່ລະຄົນເປັນເຄື່ອງດຳລົງຊີວິດແລ້ວ ພຣະຣາມະໄດ້ກ່າວແກ່ບັນດາຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ຢືນຢູ່ດ້ວຍຄໍອັ້ນຕັນເພາະນ້ຳຕາວ່າ:

Verse 25

लक्ष्मणस्य च यद्वेश्म गृहं च यदिदं मम।।।।अशून्यं कार्यमेकैकं यावदागमनं मम।

ຈົນກວ່າເຮົາຈະກັບຄືນ ຈົ່ງໃຫ້ເຮືອນແຕ່ລະຫຼັງ—ທັງເຮືອນຂອງລັກສະມະນະ ແລະເຮືອນຂອງເຮົານີ້—ມີຜູ້ດູແລຄົບຖ້ວນ ຢ່າໃຫ້ຫຼັງໃດຫວ່າງເປົ່າ.

Verse 26

इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम्।।।।उवाचेदं धनाध्यक्षं धनमानीयतामिति।

ເມື່ອພຣະຣາມຕັດດັ່ງນັ້ນແກ່ຜູ້ພຶ່ງພາທັງປວງຜູ້ເສົ້າໂສກແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບເຈົ້າໜ້າທີ່ຄັງຫຼວງວ່າ “ຈົ່ງນຳຊັບສົມບັດມາ”

Verse 27

ततोऽस्य धनमाजह्रुस्सर्वमेवोपजीविनः।।।।स राशिस्सुमहांस्तत्र दर्शनीयो ह्यदृश्यत।

ຕໍ່ມາ ຜູ້ພຶ່ງພາທັງຫຼາຍໄດ້ນຳຊັບຂອງພຣະຣາມມາທັງໝົດ; ທີ່ນັ້ນປາກົດເປັນກອງຊັບມະຫາໃຫຍ່ ງາມສະດຸດຕາຍິ່ງ

Verse 28

ततस्सपुरुषव्याघ्र स्तद्धनं सहलक्ष्मणः।।।।द्विजेभ्यो बालवृद्धेभ्यः कृपणेभ्योऽह्यदापयत्।

ແລ້ວພຣະຣາມ ຜູ້ປະເສີດດຸດພະຍັກໃນຫມູ່ມະນຸດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະລັກສະມະນະ ໄດ້ໃຫ້ແຈກຈ່າຍຊັບນັ້ນ—ໂດຍພິເສດແກ່ພຣາຫມັນ ແກ່ເດັກນ້ອຍແລະຜູ້ເຖົ້າ ແລະແກ່ຜູ້ຂັດສົນຍາກຈົນ

Verse 29

तत्रासीत्पिङ्गलो गार्ग्यस्त्रिजटो नाम वै द्विजः।।।।क्षतवृत्तिर्वने नित्यं फालकुद्दाललाङ्गली।

ທີ່ນັ້ນມີພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງຊື່ ຕຣິຊະຕະ—ຜິວພັນອອກສີປິງຄະລະ ແລະເປັນສາຍຕະກູນ ກາຣຄະຍະ—ຜູ້ຫາລ້ຽງຊີວິດໃນປ່າເປັນນິດດ້ວຍການຂຸດແລະໄຖ ມີຜານໄຖ ຈອບເຫຼັກ ແລະໄຖເປັນເຄື່ອງມື

Verse 30

तं वृद्धं तरुणी भार्या बालानादाय दारकान्।।।।अब्रवीद्बाह्मणं वाक्यं दारिद्र्येणाभिपीडिता।

ເມຍສາວຂອງລາວ ຜູ້ຖືກຄວາມຍາກຈົນບີບຄັ້ນ ໄດ້ພາລູກຊາຍນ້ອຍໆມາຂ້າງໜ້າ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳຕໍ່ພຣາຫມັນເຖົ້າຜູ້ນັ້ນ

Verse 31

अपास्य फालं कुद्दालं कुरुष्व वचनं मम।।।।रामं दर्शय धर्मज्ञं यदि किञ्चिदवाप्स्यसि।

“ຈົ່ງເຮັດຕາມຄໍາຂ້າ—ຖິ້ມເຫຼັກແລະຈອບນັ້ນເສຍ. ໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາມ ຜູ້ຮູ້ທຳມະ; ຖ້າມີສິ່ງໃດພຶງໄດ້ ເຈົ້າຈະໄດ້ຈາກພຣະອົງນັ້ນ”

Verse 32

स भार्यावचनं श्रुत्वा शाटीमाच्छाद्य दुश्छदाम्।।।।स प्रातिष्ठत पन्थानं यत्र रामनिवेशनम्।

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງເມຍ ລາວກໍ່ຫົ່ມຜ້າຄຸມບ່າທີ່ຂາດຮຸ່ງຮິ່ງ ແລ້ວອອກເດີນທາງໄປຕາມຖະໜົນ ສູ່ທີ່ພຣະນິວາສຂອງພຣະຣາມ

Verse 33

भृग्वङ्गिरसमं दीप्त्या त्रिजटं जनसंसदि।।।।आपञ्चमायाः कक्ष्यायाः नैनं कश्चिदवारयत्।

ໃນທ່າມກາງສະພາຊົນອັນແອອັດ ຕຣິຊະຏະສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຣັດສະມີດຸຈພຣະລິສີ ພຣຶກຄຸ ແລະ ອັງຄິຣັສ; ບໍ່ມີໃຜຫ້າມໄດ້ ຈົນລາວເຖິງລານຊັ້ນທີຫ້າ

Verse 34

स राजपुत्रमासाद्य त्रिजटो वाक्यमब्रवीत्।।।।निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महायशः।उञ्छवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति।।।।

ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງເຈົ້າຊາຍ ຕຣິຊະຏະໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຂໍກາບທູນ ໂອ ພຣະຣາຊະບຸດຜູ້ມີກຽດຍົດຍິ່ງ, ຂ້າພະອົງຍາກຈົນ ແລະມີລູກຫຼາຍ. ຂ້າພະອົງດໍາລົງຊີວິດໃນປ່າທຸກມື້ດ້ວຍ ‘ອຸນຊະວຶດຕິ’ ຄືເກັບເມັດຂ້າວທີ່ຕົກຫຼົ່ນ; ຂໍພຣະອົງໂປດເຫັນໃຈ ແລະເຫຼືອເຟືອຂ້າພະອົງເຖີດ”

Verse 35

स राजपुत्रमासाद्य त्रिजटो वाक्यमब्रवीत्।।2.32.34।।निर्धनो बहुपुत्रोऽस्मि राजपुत्र महायशः।उञ्छवृत्तिर्वने नित्यं प्रत्यवेक्षस्व मामिति।।2.32.35।।

ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງພຣະຣາຊະກຸມານ ຕຣິຊະຕະກໍໄດ້ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊະກຸມານຜູ້ມີກຽດຍິ່ງ ຂ້ອຍຍາກຈົນ ແລະມີລູກຫຼາຍ; ທຸກມື້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການເກັບກ່ຽວຂອງທີ່ເຫຼືອໃນປ່າ. ຂໍພຣະອົງເມດຕາເຫັນໃຈຂ້ອຍເຖີດ”

Verse 36

तमुवाच ततो राम: परिहास समन्वितम्।गवां सहस्रमप्येकं न नु विश्राणितं मया।।।।परिक्षिपसि दण्डेन यावत्तावदवाप्स्यसि।

ແລ້ວພຣະຣາມະຕັດດ້ວຍນ້ຳສຽງຢອກຢ້ານວ່າ: “ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ປະທານທານແມ່ນແຕ່ໂຄພັນຕົວ. ຈົ່ງໂຍນໄມ້ທ່ອນຂອງເຈົ້າ—ໄປໄກເທົ່າໃດ ເຈົ້າຈະໄດ້ໂຄເທົ່ານັ້ນ”

Verse 37

स शाटीं त्वरितः कट्यां सम्भ्रान्तः परिवेष्ट्य ताम्।।।।आविद्ध्य दण्डं चिक्षेप सर्वप्राणेन वेगितः।

ເຂົາຕົກໃຈແລະຮີບຮ້ອນ ຈຶ່ງພັນຜ້າຄຸມໄວ້ທີ່ແອວຢ່າງລົນລານ ເລັ່ງເລັງໃຫ້ແນ່ ແລ້ວໂຍນໄມ້ທ່ອນນັ້ນດ້ວຍແຮງທັງໝົດ

Verse 38

स तीर्त्वा सरयूपारं दण्डस्तस्य कराच्च्युतः।।।।गोव्रजे बहुसाहस्रे पपातोक्षणसन्निधौ।

ໄມ້ທ່ອນທີ່ຫຼຸດຈາກມືເຂົານັ້ນ ໄດ້ຂ້າມຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູໄປຮອດອີກຝັ່ງ ແລ້ວຕົກລົງໃນຄອກໂຄທີ່ມີຫຼາຍພັນ ໃກ້ກັບໂຄຜູ້ຕົວໜຶ່ງ

Verse 39

तं परिष्वज्य धर्मात्मा आतस्मात्सरयूतटात्।।।।आनयामास ता गोपै स्त्रिजटायाश्रमं प्रति।

ພຣະຣາມະຜູ້ມີຈິດໃນທຳ ໄດ້ກອດເຂົາໄວ້ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຄົນເລີ້ຍງໂຄນຳໂຄເຫຼົ່ານັ້ນ—ທີ່ລາມໄປຈົນເຖິງຝັ່ງສະຣະຍູ—ໄປສູ່ອາສຣົມຂອງຕຣິຊະຕະ

Verse 40

उवाच स ततो रामस्तं गार्ग्यमभिसान्त्वयन्।मन्युर्न खलु कर्तव्यः परिहासो ह्ययं मम।।।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມໄດ້ປອບໃຈທ່ານກາຣຄະຍະ ແລ້ວກ່າວວ່າ: “ຢ່າໂກດເລີຍ; ນີ້ເປັນແຕ່ການຢອກຫຼິ້ນຂອງເຮົາເທົ່ານັ້ນ”

Verse 41

इदं हि तेजस्तव यद्दुरत्ययंतदेव जिज्ञासितुमिच्छता मया।इमं भवानर्थमभि प्रचोदितोवृणीष्व किं चेदपरं व्यवस्यति।।।।

“ເພາະເດຊະອານຸພາບຂອງທ່ານນັ້ນຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້; ເຮົາປາຖະໜາຈະຮູ້ໃຫ້ແນ່ ຈຶ່ງຊັກນໍາໃຫ້ທ່ານກະທໍາການນີ້. ຖ້າທ່ານຕັ້ງໃຈຢ່າງອື່ນ ຈົ່ງຂໍສິ່ງໃດກໍໄດ້ຕາມປະສົງ”

Verse 42

ब्रवीमि सत्येन नतेऽस्ति यन्त्रणाधनं हि यद्यन्मम विप्रकारणात्।भवत्सु सम्यक्प्रतिपादनेन तन्मयार्जितं प्रीतियशस्करं भवेत्।।।।

“ເຮົາກ່າວດ້ວຍຄວາມຈິງ: ບໍ່ມີຂໍ້ຈໍາກັດໃດໆແກ່ທ່ານ. ເພາະຊັບສິນທັງປວງທີ່ເຮົາມີ ເປັນເພື່ອພຣາຫມະນະ; ແລະເມື່ອມອບໃຫ້ແກ່ທ່ານຜູ້ຄວນຮັບໂດຍຖືກທໍາ ສິ່ງທີ່ເຮົາໄດ້ມາຈະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດປີຕິ ແລະກິດຕິຄຸນອັນດີ”

Verse 43

तत स्सभार्य स्त्रिजटो महामुनिर्गवामनीकं प्रतिगृह्य मोदितः।यशोबलप्रीतिसुखोपबृंहणीस्तदाशिष: प्रत्यवदन्महात्मनः।।।।

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ມະຫາມຸນີ ສະຕຣີຊະຕະ ພ້ອມພັນລະຍາ ໄດ້ຮັບຝູງງົວຈໍານວນຫຼາຍດ້ວຍຄວາມປິຕິ ແລ້ວກ່າວຄໍາອວຍພອນແດ່ພຣະຣາມຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່—ພອນທີ່ເພີ່ມພູນຊື່ສຽງ ພະລັງ ຄວາມຮັກໃຄ່ ແລະຄວາມສຸກ។

Verse 44

स चापि रामः प्रतिपूर्णमानसोमहद्धनं धर्मबलैरुपार्जितम्।नियोजयामास सुहृज्जनेऽचिराद्यथार्हसम्मानवचः प्रचोदितः।।।।

ພຣະຣາມກໍດ້ວຍພຣະຫົວໃຈອິ່ມເຕັມສົມບູນ ບໍ່ຊັກຊ້າ ໄດ້ແບ່ງປັນຊັບສິນອັນມະຫາສານທີ່ສະສົມໄດ້ດ້ວຍພະລັງແຫ່ງທຳມະ ໃຫ້ແກ່ມິດສະຫາຍທັງຫຼາຍ ໂດຍຖືກກະຕຸ້ນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຍົກຍ້ອງແລະການຖວາຍກຽດອັນຄວນຄ່າ

Verse 45

द्विज स्सुहृद्भृत्यजनोऽथवा तदा दरिद्रभिक्षाचरणश्च योऽभवत्।न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितोयथार्हसम्मानन दान सम्भ्रमैः।।2.32.46।।

ໃນເວລານັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນພຣາຫມັນ ມິດສະຫາຍ ບໍລິວານຜູ້ຮັບໃຊ້ ຫຼືຄົນທຸກຍາກຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຂໍທານ ກໍບໍ່ມີໃຜຢູ່ທີ່ນັ້ນທີ່ບໍ່ໄດ້ອິ່ມເອີມ ເພາະແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮັບການຖວາຍກຽດອັນຄວນຄ່າ ແລະການໃຫ້ທານດ້ວຍໃຈຮີບຮ້ອນຕາມຄວາມເໝາະສົມ

Verse 46

द्विज स्सुहृद्भृत्यजनोऽथवा तदादरिद्रभिक्षाचरणश्च योऽभवत्।न तत्र कश्चिन्न बभूव तर्पितोयथार्हसम्मानन दान सम्भ्रमैः।।।।

ໃນເວລານັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນພຣາຫມັນ ມິດສະຫາຍ ບໍລິວານ ຫຼືຄົນທຸກຍາກກັບຜູ້ຂໍທານ ກໍບໍ່ມີໃຜຢູ່ທີ່ນັ້ນທີ່ຍັງບໍ່ອິ່ມເອີມ ເພາະແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮັບການຖວາຍກຽດອັນເໝາະສົມ ແລະການໃຫ້ທານຢ່າງທັນການຕາມຄວາມຄວນຄ່າ