Sarga 21

Verse 1

तथा तु विलपन्तीं तां कौसल्यां राममातरम्।उवाच लक्ष्मणो दीनस्तत्कालसदृशं वचः।।2.21.1।।

ເມື່ອພະນາງເກົາສັນຍາ ແມ່ຂອງພະຣາມ ຮ້ອງໄຫ້ຄຳຄວນແນວນັ້ນ, ພະລັກ ຜູ້ໂສກເສົ້າ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວວາຈາທີ່ເໝາະສົມກັບເວລາຕໍ່ພະນາງ.

Verse 2

न रोचते ममाप्येतदार्ये यद्राघवो वनम्।त्यक्त्वा राज्यश्रियं गच्छेत् स्त्रिया वाक्यवशं गतः।।2.21.2।।

ໂອ ພະແມ່ເຈົ້າ, ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ອາດຍອມຮັບເລື່ອງນີ້ໄດ້ ທີ່ພະຣາຄົບຕ້ອງເຂົ້າປ່າ ປະຖິ້ມຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງລາຊະອານາຈັກ ພຽງເພາະເພິ່ນຍອມຈຳນົນຕໍ່ວາຈາຂອງຜູ້ຍິງ.

Verse 3

विपरीतश्च वृद्धश्च विषयैश्च प्रधर्षितः।नृपः किमिव न ब्रूयाच्चोद्यमानस्समन्मथः।।2.21.3।।

ເມື່ອພຣະຣາຊາມີດຸນພິນິດບິດເບືອນ ຊະລາພາບກໍຄອບງຳ ແລະຖືກກາມຄຸນຮຸກເຮົາ—ຖືກຕັນຫາຄອບຄອງ ແລະຖືກ (ໄກເກຍີ) ຍຸຍົງ—ຈະມີຖ້ອຍຄຳໃດບໍທີ່ພຣະອົງບໍ່ອາດກ່າວອອກມາ?

Verse 4

नास्यापराधं पश्यामि नापि दोषं तथाविधम्।येन निर्वास्यते राष्ट्राद्वनवासाय राघवः।।2.21.4।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນຄວາມຜິດໃດໆໃນພຣະຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ແລະບໍ່ເຫັນໂທດປະເພດນັ້ນເລີຍ ທີ່ຈະເປັນເຫດໃຫ້ຖືກເນລະເທດອອກຈາກອານາຈັກ ໄປພຳນັກຢູ່ໃນປ່າ

Verse 5

न तं पश्याम्यहं लोके परोक्षमपि यो नरः।स्वमित्रोऽपि निरस्तोऽपि योऽस्य दोषमुदाहरेत्।।2.21.5।।

ໃນໂລກນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນຜູ້ໃດເລີຍ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສັດຕູ ຫຼືແມ່ນຜູ້ທີ່ຖືກປະຫານພ່າຍແພ້ແລ້ວ—ທີ່ຈະເວົ້າຖຶງຂໍ້ຜິດຂອງທ່ານ ແມ່ນແຕ່ລັບຫຼັງ

Verse 6

देवकल्पमृजुं दान्तं रिपूणामपि वत्सलम्।अवेक्षमाणः को धर्मं त्यजेत्पुत्रमकारणात्।।2.21.6।।

ຜູ້ໃດຈະມອງຂ້າມທຳ ແລະປະຖິ້ມໂດຍບໍ່ມີເຫດ ລູກຊາຍຜູ້ດຸດດັ່ງເທວະ ຜູ້ຊື່ສັດຕົງ ຜູ້ຝຶກຕົນ ແລະເປັນທີ່ຮັກແມ່ນແຕ່ຂອງສັດຕູ?

Verse 7

तदिदं वचनं राज्ञःपुनर्बाल्यमुपेयुषः।पुत्रः को हृदये कुर्याद्राजवृत्तमनुस्मरन्।।2.21.7।।

ຖ້ອຍຄຳຂອງພະຣາຊານີ້—ປານດັ່ງທ່ານກັບໄປສູ່ຄວາມເດັກນ້ອຍ—ບຸດຜູ້ໃດເລົ່າ ເມື່ອລະລຶກຮາຊະທຳ ແລະຈາຣີດແຫ່ງກະສັດ ຈະຮັບໄວ້ໃນໃຈໄດ້?

Verse 8

यावदेव न जानाति कश्चिदर्थमिमं नरः।तावदेव मया सार्धमात्मस्थं कुरु शासनम्।।2.21.8।।

ກ່ອນທີ່ຜູ້ໃດຈະຮູ້ເລື່ອງນີ້ ດ້ວຍການໜຸນຊ່ວຍຂອງຂ້າ ຈົ່ງຮັບອຳນາດໄວ້ໃນການຄວບຄຸມຂອງຕົນ ແລະຈັດການຄຳສັ່ງໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງເຈົ້າ.

Verse 9

मया पार्श्वे सधनुषा तव गुप्तस्य राघव।क स्समर्थोऽधिकं कर्तुं कृतान्तस्येव तिष्ठतः।।2.21.9।।

ໂອ ຣາຆະວະ, ຂ້າຢືນຢູ່ຂ້າງເຈົ້າ ຖືຄັນທະນູ ຄຸ້ມຄອງເຈົ້າ—ໃຜເລົ່າຈະກ້າກະທຳການລ່ວງເກີນຕໍ່ເຈົ້າ ໃນເມື່ອເຈົ້າຢືນດັ່ງ ກຣິຕານຕະ (ຄວາມຕາຍ) ເອງ?

Verse 10

निर्मनुष्यामिमां कृत्स्नामयोध्यां मनुजर्षभ। करिष्यामि शरैस्तीक्ष्णैर्यदि स्थास्यति विप्रिये।।2.21.10।।

ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ, ຖ້າຫາກຊາວອະໂຍທະຍາທັງໝົດຢືນຢັດຕໍ່ຕ້ານທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໃຫ້ເມືອງນີ້ປາສະຈາກຜູ້ຄົນດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 11

भरतस्याथ पक्ष्यो वा यो वाऽस्य हितमिच्छति।सर्वानेतान्वधिष्यामि मृदुर्हि परिभूयते।।2.21.11।।

ແລະ ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຢູ່ຝ່າຍພະພຣົດ ຫຼື ຜູ້ທີ່ຫວັງຜົນປະໂຫຍດແກ່ລາວ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂ້າພວກເຂົາໃຫ້ໝົດ; ເພາະຜູ້ທີ່ອ່ອນໂຍນຍ່ອມຖືກຢຽບຢ່ຳດ້ວຍຄວາມດູຖູກ.

Verse 12

प्रोत्साहितोऽयं कैकेय्या स दुष्टो यदि नः पिता।अमित्रभूतो निस्सङ्गं वध्यतां बध्यतामपि।।2.21.12।।

ຖ້າພຣະບິດາຂອງພວກເຮົາ—ຜູ້ຖືກໄກເກຍີຍຸຍົງຈົນກາຍເປັນຄົນຊົ່ວ—ໄດ້ກາຍເປັນສັດຕູຂອງພວກເຮົາແທ້ໆ ກໍພຶງບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ສາຍເລືອດ ຈັບກຸມໄວ້; ຈະມັດ ຫຼືຂັງ ແລະຖ້າຈໍາເປັນກໍຖຶງຂັ້ນປະຫານໄດ້

Verse 13

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः।उत्पथं प्रतिपन्नस्य कार्यं भवति शासनम्।।2.21.13।।

ແມ່ນແຕ່ຄູອາຈານ (ຄຸຣຸ) ກໍຕາມ ຖ້າຫຼົງອວດອ້າງ ບໍ່ຮູ້ແຍກວ່າສິ່ງໃດຄວນເຮັດຫຼືບໍ່ຄວນເຮັດ ແລະໄປຕາມທາງຜິດ ກໍພຶງຖືກແກ້ໄຂ; ໃນກໍລະນີນັ້ນ ການວາງວິໄນເປັນໜ້າທີ່

Verse 14

बलमेष किमाश्रित्य हेतुं वापुरुषर्षभ।दातुमिच्छति कैकेय्यै राज्यं स्थितमिदं तव।।2.21.14।।

ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ, ພຣະຣາຊານີ້ອາໄສອໍານາດໃດ—ຫຼືເຫດຜົນໃດ—ຈຶ່ງປາດຖະໜາຈະມອບອານາຈັກທີ່ເປັນສິດອັນຊອບທໍາຂອງເຈົ້າໃຫ້ແກ່ໄກເກຍີ

Verse 15

त्वया चैव मया चैव कृत्वा वैरमनुत्तमम्।काऽस्य शक्तिश्श्रियं दातुं भरतायारिशासन।।2.21.15।।

ໂອ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ, ເມື່ອເຂົາໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້າຍແຮງແຫ່ງຄວາມເປັນສັດຕູຈາກເຈົ້າ—ແລະຈາກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ—ແລ້ວ ເຂົາຈະມີອໍານາດອັນໃດຈຶ່ງຈະມອບສິຣິຣາຊະສົມບັດໃຫ້ແກ່ພະຣະຕະໄດ້

Verse 16

अनुरक्तोऽस्मि भावेन भ्रातरं देवि तत्त्वतः। सत्येन धनुषा चैव दत्तेनेष्टेन ते शपे।।2.21.16।।

ໂອ ແມ່ເຈົ້າ, ໂດຍແທ້ຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ພີ່ນ້ອງດ້ວຍໃຈທັງມວນ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍສາບານຕໍ່ທ່ານ ໂດຍອາໄສສັດຈະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ໂດຍອາໄສຄັນທະນູຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ແລະໂດຍອາໄສບຸນອັນບໍລິສຸດແຫ່ງທານ ແລະຍັຊະນາ (ພິທີບູຊາ) ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍ

Verse 17

दीप्तमग्निमरण्यं वा यदि रामः प्रवेक्ष्यति।प्रविष्टं तत्र मां देवि त्वं पूर्वमवधारय।।2.21.17।।

ໂອ ພຣະມານດາເທວີ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊົງໝັ້ນໃຈໄວ້ກ່ອນ: ຖ້າພຣະຣາມເຂົ້າໄປໃນໄຟທີ່ລຸກໂຊດ ຫຼືເຂົ້າປ່າດົງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຂົ້າໄປທີ່ນັ້ນກ່ອນເສຍກ່ອນ

Verse 18

हरामि वीर्याद्दुःखं ते तम स्सूर्य इवोदितः।देवी पश्यतु मे वीर्यं राघवश्चैव पश्यतु।।2.21.18।।

ດ້ວຍວິລະກຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກຳຈັດຄວາມໂສກຂອງພຣະອົງ ດັ່ງຕາເວັນອຸທັຍຂັບໄລ່ຄວາມມືດ. ໂອ ພຣະມານດາເທວີ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊົງເຫັນພະລັງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ແລະໃຫ້ພຣະຣາຆະວະຊົງເຫັນດ້ວຍ

Verse 19

एतत्तु वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य महात्मनः।उवाच रामं कौशल्या रुदन्ती शोकलालसा।।2.21.19।।

ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະລັກສະມະນະຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ແລ້ວ ພຣະນາງເກົາສັນຍາ—ຊົງຮ້ອງໄຫ້ ແລະຖືກຄວາມໂສກຄອບງຳ—ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະຣາມ

Verse 20

भ्रातुस्ते वदतः पुत्र लक्ष्मणस्य श्रुतं त्वया।यदत्रानन्तरं कार्यं कुरुष्व यदि रोचते।।2.21.20।।

ລູກເອີຍ ເຈົ້າໄດ້ຟັງຄຳຂອງນ້ອງຊາຍເຈົ້າ ພຣະລັກສະມະນະ ແລ້ວ. ຖ້າເຈົ້າພໍໃຈ ຕໍ່ໄປນີ້ຈົ່ງກະທຳສິ່ງໃດໃນເລື່ອງນີ້ຕາມທີ່ເຈົ້າເຫັນວ່າຄວນ

Verse 21

न चाधर्म्यं वच श्रुत्वा सपत्न्या मम भाषितम्।विहाय शोकसन्तप्तां गन्तुमर्हसि मामितः।।2.21.21।।

ເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳອັນອະທັມທີ່ເມຍຮ່ວມຂອງຂ້າ (ໄກເກຍີ) ເວົ້າແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນທີ່ເຈົ້າຈະປະລະຂ້າ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກເຜົາໄໝ້ ໃຫ້ຢູ່ນີ້ ແລ້ວຈາກສະຖານທີ່ນີ້ໄປ

Verse 22

धर्मज्ञ यदि धर्मिष्ठो धर्मं चरितुमिच्छसि।शुश्रूष मामिहस्थस्त्वं चर धर्ममनुत्तमम्।।2.21.22।।

ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳ ຖ້າເຈົ້າປາຖະໜາຈະປະພຶດທຳຢ່າງແທ້ຈິງ ໃນຖານະຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳຢ່າງສູງສຸດ ຈົ່ງຢູ່ນີ້ແລະຮັບໃຊ້ຂ້າ; ຈົ່ງປະຕິບັດທຳອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ.

Verse 23

शुश्रूषुर्जननीं पुत्र स्वगृहे नियतो वसन्।परेण तपसा युक्तः काश्यपस्त्रिदिवं गतः।।2.21.23।।

ໂອ ລູກເອີຍ ດ້ວຍການຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕົນຢ່າງມີວິໄນ ແລະຮັບໃຊ້ມານດາ ກາສະຍະປະ—ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຕະປະອັນສູງສຸດ—ໄດ້ເຖິງຕຣິດິວະ ຄືສະຫວັນ.

Verse 24

यथैव राजा पूज्यस्ते गौरवेण तथाऽस्म्यहम्।त्वां नाहमनुजानामि न गन्तव्यमितो वनम्।।2.21.24।।

ດັ່ງທີ່ພະລາຊາຄວນໄດ້ຮັບການເຄົາລົບບູຊາຈາກເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຍຳເກງ ຂ້າກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ຂ້າບໍ່ອະນຸຍາດ; ເຈົ້າຢ່າໄປຈາກນີ້ສູ່ປ່າ.

Verse 25

त्वद्वियोगान्न मे कार्यं जीवितेन सुखेन वा।त्वया सह मम श्रेयस्तृणानामपि भक्षणम्।।2.21.25।।

ເມື່ອພົບການພັດພາກຈາກເຈົ້າ ຊີວິດຫຼືຄວາມສຸກກໍບໍ່ມີຄວາມໝາຍສຳລັບຂ້າ. ສຳລັບຂ້າ ຢູ່ກັບເຈົ້າດີກວ່າ ແມ້ຈະຕ້ອງກິນແຕ່ຫຍ້າກໍຕາມ.

Verse 26

यदि त्वं यास्यसि वनं त्यक्त्वा मां शोकलालसाम्।अहं प्रायमिहासिष्ये न हि शक्ष्यामि जीवितुम्।।2.21.26।।

ຖ້າເຈົ້າໄປສູ່ປ່າ ປະລະຂ້າໄວ້ໃນຄວາມໂສກເສົ້າອັນຫນັກ ຂ້າຈະປະຕິບັດປຣາໂຍປະເວສະຢູ່ນີ້ ຄືອົດອາຫານຈົນສິ້ນຊີວິດ; ເພາະແທ້ຈິງ ຂ້າບໍ່ອາດດຳລົງຊີວິດໄດ້.

Verse 27

ततस्त्वं प्राप्स्यसे पुत्र निरयं लोकविश्रुतम्।ब्रह्महत्यामिवाधर्मात्समुद्र स्सरितां पतिः।।2.21.27।।

ແລ້ວ ລູກເອີຍ ເຈົ້າຈະໄປຮອດນະລົກອັນໂດ່ງດັງໃນໂລກ; ດັ່ງມະຫາສະມຸດ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ ທີ່ເນື່ອງຈາກອະທັມ ຈຶ່ງຮັບບາບດຸດດັ່ງການຂ້າພຣາຫມັນ.

Verse 28

विलपन्तीं तथा दीनां कौसल्यां जननीं ततः।उवाच रामो धर्मात्मा वचनं धर्मसंहितम्।।2.21.28।।

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມຜູ້ມີໃຈຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນສອດຄ່ອງກັບທຳ ແກ່ພຣະມານດາເກົາສະລະຍາ ຜູ້ທຸກທ້ອນແລະຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ນັ້ນ.

Verse 29

नास्ति शक्तिः पितुर्वाक्यं समतिक्रमितुं मम।प्रसादये त्वां शिरसा गन्तुमिच्छाम्यहं वनम्।।2.21.29।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີກຳລັງຈະລ່ວງເກີນພຣະດຳລັດຂອງພຣະບິດາ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍອ້ອນວອນທ່ານດ້ວຍການນ້ອມສີສະ; ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະໄປປ່າ.

Verse 30

ऋषिणा च पितुर्वाक्यं कुर्वता व्रतचारिणा।गौर्हता जानता धर्मं कण्डुनाऽपि विपश्चिता।।2.21.30।।

ແມ່ນແຕ່ລະສີຜູ້ຮູ້ທຳ ນາມກັນດຸ—ຜູ້ປະພຶດພຣະຕະຢ່າງເຂັ້ມງວດ—ກໍຍັງຂ້າງົວ ເພື່ອປະຕິບັດພຣະດຳລັດຂອງພຣະບິດາໃຫ້ສຳເລັດເທົ່ານັ້ນ.

Verse 31

अस्माकं च कुले पूर्वं सगरस्याज्ञया पितुः।खनद्भिस्सागरैर्भूमिमवाप्तस्सुमहान्वधः।।2.21.31।।

ໃນວົງສາຂອງພວກເຮົາແຕ່ກ່ອນ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະບິດາສະກະຣະ ບຸດທັງຫຼາຍຂອງສະກະຣະໄດ້ຂຸດແຜ່ນດິນ ແລະປະສົບຄວາມຕາຍອັນນ່າສະພຶງກົວ।

Verse 32

जामद्ग्न्येन रामेण रेणुका जननी स्वयम्।कृत्ता परशुनाऽरण्ये पितुर्वचनकारिणा।।2.21.32।।

ພຣະຣາມ ຊາມະດັກນະຍະ (ປະຣະຊຸຣາມ) ເອງ ເພື່ອນອບນ້ອມຕາມພຣະວາຈາຂອງພຣະບິດາ ໄດ້ໃຊ້ຂວານຟັນພຣະມານາ ເຣນຸກາ ໃນປ່າ।

Verse 33

एतैरन्यैश्च बहुभिर्देवि देवसमैः कृतम्।पितुर्वचनमक्लीबं करिष्यामि पितुर्हितम्।।2.21.33।।

ໂອ ເທວີ, ບຸລຸດຜູ້ດຸດດັ່ງເທວະເຫຼົ່ານີ້ ແລະອີກຫຼາຍຄົນ ໄດ້ປະຕິບັດພຣະວາຈາຂອງພຣະບິດາແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເຮັດໃຫ້ພຣະປະສົງຂອງພຣະບິດາສຳເລັດ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງທ່ານ।

Verse 34

न खल्वेतन्मयैकेन क्रियते पितृशासनम्।एतैरपि कृतं देवि ये मया तव कीर्तिताः।।2.21.34।।

ໂອ ເທວີ, ການປະຕິບັດພຣະບັນຊາຂອງພຣະບິດາ ບໍ່ແມ່ນຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ດຽວ; ຜູ້ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງ ກໍໄດ້ກະທຳເຊັ່ນນັ້ນເຊັ່ນກັນ।

Verse 35

नाहं धर्ममपूर्वं ते प्रतिकूलं प्रवर्तये।पूर्वैरयमभिप्रेतो गतो मार्गोऽनुगम्यते।।2.21.35।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເສີນທ່ານໃຫ້ປະຕິບັດທຳມະໃໝ່ທີ່ຂັດກັບຈາຣີດປະເພນີ; ທາງນີ້ແມ່ນທາງທີ່ບັນພະບຸລຸດໄດ້ຍອມຮັບ ແລະໄດ້ເດີນຜ່ານມາ ແລະພວກເຮົາກໍກຳລັງຕາມທາງນັ້ນ।

Verse 36

तदेतत्तु मया कार्यं क्रियते भुवि नान्यथा।पितुर्हि वचनं कुर्वन्न कश्चिन्नाम हीयते।।2.21.36।।

ດັ່ງນັ້ນ ນີ້ແມ່ນໜ້າທີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະໃນໂລກນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກະທຳໃຫ້ສຳເລັດຕາມວິທີນີ້ເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນວິທີອື່ນ; ເພາະຜູ້ໃດປະຕິບັດຕາມພຣະວາຈາຂອງບິດາ ຍ່ອມບໍ່ຕົກຈາກທຳມະແທ້ໆ

Verse 37

तामेवमुक्त्वा जननीं लक्ष्मणं पुनरब्रवीत्।वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठश्श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम्।।2.21.37।।

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ພຣະມານດາແລ້ວ ພຣະຣາມ—ຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ນັກວາຈາ ແລະເປັນຍອດໃນຫມູ່ນັກທະນູທັງປວງ—ກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະລັກສະມະນະອີກຄັ້ງ

Verse 38

तव लक्ष्मण जानामि मयि स्नेहमनुत्तमम्।विक्रमं चैव सत्त्वं च तेजश्च सुदुरासदम्।।2.21.38।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະ ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າເຈົ້າມີຄວາມຮັກຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້; ຂ້າພະເຈົ້າຍັງຮູ້ວີລະກຳ ຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຈິດ ແລະພະລັງເດດອັນຍາກຈະຕ້ານທານຂອງເຈົ້າ

Verse 39

मम मातुर्महद्दुःखमतुलं शुभलक्षण।अभिप्रायमविज्ञाय सत्यस्य च शमस्य च।।2.21.39।।

ໂອ ພຣະລັກສະມະນະຜູ້ມີນິມິດມົງຄຸນ ຄວາມໂສກຂອງພຣະມານດາຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ເນື່ອງຈາກນາງຍັງບໍ່ເຂົ້າໃຈເຈດຕະນາອັນແທ້ຂອງຄວາມສັດ ແລະການສຳລວມຕົນ

Verse 40

धर्मो हि परमो लोके धर्मे सत्यं प्रतिष्ठितम्।धर्मसंश्रितमेतच्च पितुर्वचनमुत्तमम्।।2.21.40।।

ແທ້ຈິງແລ້ວ ທັມມະເປັນສິ່ງສູງສຸດໃນໂລກນີ້ ແລະ ສັດຈະຕັ້ງມັ່ນຢູ່ໃນທັມມະ. ພຣະບັນຊາອັນປະເສີດຂອງພຣະບິດາຂ້າພະເຈົ້າກໍອາໄສທັມມະນີ້ເຊັ່ນກັນ.

Verse 41

संश्रुत्य च पितुर्वाक्यं मातुर्वा ब्राह्मणस्य वा।न कर्तव्यं वृथा वीर धर्ममाश्रित्य तिष्ठता।।2.21.41।।

ແລະເມື່ອໄດ້ຮັບປາກໄວ້ແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະຕໍ່ພໍ່ ແມ່ ຫຼື ພຣາຫມັນ ໂອ້ວີຣະບຸລຸດ ຜູ້ອາໄສທັມມະເປັນທີ່ພຶ່ງ ບໍ່ຄວນໃຫ້ຄໍາສັນຍານັ້ນເປັນໄປຢ່າງສູນເປົ່າ.

Verse 42

सोऽहं न शक्ष्यामि पितुर्नियोगमतिवर्तितुम्।पितुर्हिवचनाद्वीर कैकेय्याऽहं प्रचोदितः।।2.21.42।।

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດລ່ວງລະເມີດພຣະບັນຊາຂອງພຣະບິດາໄດ້. ໂອ້ວີຣະບຸລຸດ ເພາະແຕ່ພຣະດໍາຣັດຂອງພຣະບິດານັ້ນເທົ່ານັ້ນ ໄກເກຍີຈຶ່ງຜັກດັນຂ້າພະເຈົ້າ (ໄປສູ່ການເນລະເທດ)។

Verse 43

तदेतां विसृजानार्यां क्षत्रधर्माश्रितां मतिम्।धर्ममाश्रय मा तैक्ष्ण्यं मद्बुद्धिरनुगम्यताम्।।2.21.43।।

ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປ່ອຍວາງແຮງຜັກດັນອັນຕໍ່າຊ້ານີ້ເສຍ ແມ່ນແຕ່ມັນຈະປາກົດຄືເປັນໜ້າທີ່ແຫ່ງກະສັດນັກຮົບກໍຕາມ. ຈົ່ງອາໄສທັມມະ ຢ່າເບນໄປຫາຄວາມຮຸນແຮງອັນໂຫດຮ້າຍ. ຂໍໃຫ້ຕິດຕາມດຸລຍະພິນິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 44

तमेवमुत्त्वा सौहार्दाद्भ्रातरं लक्ष्मणाग्रजः।उवाच भूयः कौसल्यां प्राञ्जलिश्शिरसानतः।।2.21.44।।

ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນຕໍ່ນ້ອງຊາຍດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ແລ້ວ ພຣະຣາມຜູ້ເປັນອ້າຍໃຫຍ່ຂອງພຣະລັກສະມະນະ ກໍໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະນາງເກົາສະລະຍາອີກຄັ້ງ ດ້ວຍການປະນົມມື ແລະ ນ້ອມສີສະ.

Verse 45

अनुमन्यस्व मां देवि गमिष्यन्तमितो वनम्।शापिताऽसि मम प्राणैः कुरु स्वस्त्ययनानि मे।।2.21.45।।

ໂອ ເທວີແມ່ເຈົ້າ ຂໍໂປດອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າອອກຈາກທີ່ນີ້ໄປສູ່ປ່າ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຜູກຄໍາດ້ວຍຊີວິດຂອງຕົນ—ຂໍໂປດປະກອບພິທີມົງຄຸນ ແລະ ປະທານພອນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມສະຫວັດດີ

Verse 46

तीर्णप्रतिज्ञश्च वनात्पुनरेष्याम्यहं पुरीम्।ययातिरिव राजर्षिःपुरा हित्वा पुनर्दिवम्।।2.21.46।।

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າສໍາເລັດປະຕິຍານຂອງຕົນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັບຈາກປ່າມາສູ່ນະຄອນນີ້ອີກຄັ້ງ—ດັ່ງຣາຊະຣິສີ ຢະຍາຕິ ໃນການກ່ອນ ຜູ້ຕົກຈາກສະຫວັນແລ້ວຍັງໄດ້ສະຫວັນຄືນມາ

Verse 47

शोकस्सन्धार्यतां मात र्हृदये साधु मा शुचः।वनवासादिहैष्यामि पुनः कृत्वा पितुर्वचः।।2.21.47।।

ແມ່ເອີຍ ຂໍໃຫ້ກັ້ນກອງຄວາມໂສກໄວ້ໃນໃຈດ້ວຍປັນຍາ; ຢ່າໄດ້ໂສກເສົ້າ. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປະຕິບັດຕາມພຣະວາຈາຂອງພຣະບິດາສໍາເລັດແລ້ວ ຈະກັບມາທີ່ນີ້ອີກຄັ້ງຈາກການຢູ່ປ່າ

Verse 48

त्वया मया च वैदेह्या लक्ष्मणेन सुमित्रया।पितुर्नियोगे स्थातव्यमेष धर्मस्सनातनः।।2.21.48।।

ໂດຍເຈົ້າ ໂດຍຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍໄວເທຫີ ໂດຍລັກສະມະນະ ແລະ ໂດຍສຸມິຕຣາ—ພວກເຮົາທຸກຄົນຕ້ອງຍືນຫຍັດຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະບິດາ. ນີ້ແມ່ນສະນາຕະນະທັມ—ທັມອັນນິລັນດອນ

Verse 49

अम्ब संहृत्य सम्भारान् दुःखं हृदि निगृह्य च।वनवासकृता बुद्धिर्मम धर्म्याऽनु वर्त्यताम्।।2.21.49।।

ແມ່ເອີຍ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເກັບກູ້ການຕຽມການທັງປວງ ແລະຂົ່ມຄວາມໂສກໄວ້ໃນໃຈ; ຂໍໃຫ້ປະສົງຂອງຂ້າໃນການຢູ່ປ່າ ອັນຖືກຕ້ອງຕາມທຳມະ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ແລະຖືປະຕິບັດເປັນທາງແຫ່ງທຳມະ.

Verse 50

एतद्वचस्तस्य निशम्य मातासुधर्म्यमव्यग्रमविक्लबं च।मृतेव संज्ञां प्रतिलभ्य देवी समीक्ष्य रामं पुनरित्युवाच।।2.21.50।।

ເມື່ອແມ່ພຣະຣາຊິນີໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະອົງ ອັນຕັ້ງມັ່ນໃນທຳມະ ບໍ່ວຸ້ນວາຍ ບໍ່ຫວາດຫວັນ ນາງຮາວກັບຟື້ນສະຕິຈາກຄວາມຕາຍ; ນາງເບິ່ງພຣະຣາມຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລ້ວກ່າວຂຶ້ນອີກຄັ້ງ.

Verse 51

यथैव ते पुत्र पिता तथाऽहं गुरु स्स्वधर्मेण सुहृत्तया च।न त्वाऽनुजानामि न मां विहायसुदुःखितामर्हसि गन्तुमेवम्।।2.21.51।।

ລູກເອີຍ ດັ່ງທີ່ພໍ່ເປັນຄູແກ່ເຈົ້າ ຂ້າກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ—ເປັນຜູ້ນຳທາງໃຫ້ເຈົ້າດ້ວຍໜ້າທີ່ຕາມທຳມະ ແລະດ້ວຍຄວາມຮັກ. ຂ້າບໍ່ອະນຸຍາດ; ເຈົ້າບໍ່ຄວນໄປແບບນີ້ ໂດຍປະລະຂ້າໃຫ້ທຸກໃຈຢ່າງຫນັກ.

Verse 52

किं जीवितेनेह विना त्वया मेलोकेन वा किं स्वधयाऽमृतेन।श्रेयो मुहूर्तं तव सन्निधानं ममेह कृत्स्नादपि जीवलोकात्।।2.21.52।।

ຖ້າບໍ່ມີເຈົ້າ ຊີວິດຂອງຂ້າໃນໂລກນີ້ຈະມີຄ່າອັນໃດ? ສະຫວັນຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ, ການບູຊາບັນພະບຸລຸດຈະມີຄ່າອັນໃດ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ນ້ຳອະມຣິຕະກໍມີຄ່າອັນໃດ? ສຳລັບຂ້າ ເພີງແຕ່ຊົ່ວຂະນະທີ່ໄດ້ຢູ່ໃກ້ເຈົ້າ ຍັງປະເສີດກວ່າໂລກແຫ່ງຜູ້ມີຊີວິດທັງປວງນີ້ໂດຍບໍ່ມີເຈົ້າ.

Verse 53

नरैरिवोल्काभिरपोह्यमानोमहागजोऽध्वानमनुप्रविष्टः।भूयः प्रजज्वाल विलापमेवं निशम्य रामः करुणं जनन्याः।।2.21.53।।

ເມື່ອພຣະຣາມໄດ້ຍິນການຄ່ຳຄວນອັນນ່າສົງສານຂອງແມ່ເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອົງຍິ່ງເຜົາໄໝ້ຢູ່ໃນໃຈຫນັກຂຶ້ນ—ດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ຖືກຄົນທັງຫຼາຍໂບກຄົບໄຟລຸກໂຊນ ບັງຄັບໃຫ້ຖອຍອອກຈາກເສັ້ນທາງ.

Verse 54

स मातरं चैव विसंज्ञकल्पा मार्तं च सौमित्रिमभिप्रतप्तम्।धर्मे स्थितो धर्म्यमुवाच वाक्यं यथा स एवार्हति तत्र वक्तुम्।।2.21.54।।

ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນຖືກຕ້ອງຕາມທຳ ແກ່ພຣະມານດາຜູ້ເກືອບສິ້ນສະຕິເນື່ອງຈາກໂສກ ແລະແກ່ເສົາມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ຜູ້ຖືກທຸກຂ໌ເຜົາໃຈ; ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະອົງເທົ່ານັ້ນທີ່ຄວນກ່າວໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ.

Verse 55

अहं हि ते लक्ष्मण नित्यमेव जानामि भक्तिं च पराक्रमं च।मम त्वभिप्रायमसन्निरीक्ष्य मात्रा सहाभ्यर्दसि मां सुदुःखम्।।2.21.55।।

ໂອ ລັກສະມະນະ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ມາເສມອີກວ່າເຈົ້າມີພັກຕິ ແລະວິລະກຳ; ແຕ່ໂດຍບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາເຈດຕະນາຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ຖ້ວນຖີ່, ເຈົ້າກັບຮ່ວມກັບພຣະມານດາ ທຳໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເຈັບປວດທຸກຂ໌ຢ່າງຫນັກ.

Verse 56

धर्मार्थकामाः खलु तात लोके समीक्षिता धर्मफलोदयेषु।ते तत्र सर्वे स्युरसंशयं मे भार्येव वश्याऽभिमता सुपुत्रा।।2.21.56।।

ນ້ອງຮັກເອີຍ, ໃນໂລກນີ້ ທຳ, ອັດຖະ, ແລະ ກາມ ຖືກພິຈາລະນາຕາມຜົນທີ່ເກີດຈາກທຳ. ໃນເສັ້ນທາງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເລືອກ ທັງສາມປະການນີ້ມີພ້ອມໂດຍບໍ່ສົງໄສ—ດັ່ງພັນລະຍາຜູ້ຊື່ສັດວ່ານອນສອນງ່າຍ ແລະດັ່ງຄວາມຮັກອັນເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງແມ່ຜູ້ໄດ້ຮັບພອນມີລູກຊາຍດີ.

Verse 57

यस्मिंस्तु सर्वे स्युरसन्निविष्टा धर्मो यत स्स्यात्तदुपक्रमेत।द्वेष्यो भवत्यर्थपरो हि लोके कामात्मता खल्वपि न प्रशस्ता।।2.21.57।।

ແຕ່ເມື່ອທັງສາມເປົ້າໝາຍບໍ່ອາດຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນໄດ້ ຄວນເລີ່ມດຳເນີນໃນທາງທີ່ຮັກສາທຳໃຫ້ມັ່ນຄົງ. ເພາະໃນໂລກນີ້ ຜູ້ຫມົກມຸ່ນແຕ່ຊັບສິນຍ່ອມເປັນທີ່ຊັງ ແລະຊີວິດທີ່ຖືກກາມຕັນຫາຂັບເຄື່ອນ ກໍບໍ່ເປັນທີ່ສັນລະເສີນຂອງບັນດິດ.

Verse 58

गुरुश्च राजा च पिता च वृद्धःक्रोधात्प्रहर्षाद्यदि वाऽपि कामात्।यद्व्यादिशेत्कार्यमवेक्ष्य धर्मंकस्तन्न कुर्यादनृशंसवृत्तिः।2.21.58।।

ຄູອາຈານ ພະຣາຊາ ພໍ່ ຫຼືຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຖ້າສັ່ງການໃດ—ດ້ວຍໂທສະ ດ້ວຍຄວາມປິຕິ ຫຼືແມ່ນດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາ—ໂດຍພິຈາລະນາທຳມະແລ້ວ ພຶງປະຕິບັດຕາມ; ໃຜເລົ່າຈະບໍ່ເຮັດ ນອກຈາກຜູ້ໃຈຮ້າຍ?

Verse 59

स वै न शक्नोमि पितुः प्रतिज्ञामिमामकर्तुं सकलां यथावत्।स ह्यावयोस्तात गुरुर्नियोगेदेव्याश्च भर्ता स गति स्सधर्मः।।2.21.59।।

ທ່ານຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ຂ້າບໍ່ອາດລະເລີຍປະຕິຍານຂອງພໍ່ໄດ້; ຈຳຕ້ອງປະຕິບັດໃຫ້ຄົບຖ້ວນຕາມທີ່ສັດຈາໄວ້. ເພາະໃນການອອກຄຳສັ່ງ ພໍ່ເປັນຄູຂອງພວກເຮົາ; ແລະສຳລັບ ເທວີ (ພຣະມະເຫສີ ແມ່ຂອງຂ້າ) ພໍ່ເປັນສາມີ ເປັນທີ່ພຶ່ງ ແລະເປັນທຳມະຂອງນາງ.

Verse 60

तस्मिन्पुनर्जीवति धर्मराजे विशेषतस्स्वे पथि वर्तमाने।देवी मया सार्धमितोऽपगच्छेत्कथं स्विदन्या विधवेव नारी।।2.21.60।।

ຕາບໃດທີ່ພະຣາຊາຜູ້ເປັນທຳມະຣາຊາຍັງມີພະຊີວິດ—ໂດຍສະເພາະເມື່ອພະອົງຍັງດຳລົງຢູ່ໃນທາງແຫ່ງທຳມະຂອງພະອົງ—ພະເທວີມະເຫສີຈະຈາກທີ່ນີ້ໄປກັບຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ ດັ່ງສະຕຣີອື່ນຜູ້ເປັນແມ່ໝ້າຍ?

Verse 61

सा माऽनुमन्यस्व वनं व्रजन्तंकुरुष्व न स्स्वस्त्ययनानि देवि।यथा समाप्ते पुनराव्रजेयं यथा हि सत्येन पुनर्ययातिः।।2.21.61।।

ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ເຈົ້າ ຂໍໂປດອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເດີນທາງໄປປ່າ; ຂ້າແຕ່ພະເທວີ ໂປດປະກອບພິທີມົງຄຸນ ແລະພອນແຫ່ງຄວາມສະຫວັດດີໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອເມື່ອຄົບກຳນົດແລ້ວຈະໄດ້ກັບຄືນອີກ—ດັ່ງພະຍາຍາຕິທີ່ກັບຄືນໄດ້ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງສັດຈະ.

Verse 62

यशो ह्यहं केवलराज्यकारणान्न पृष्ठतः कर्तुमलं महोदयम्।अदीर्घकाले न तु देवि जीवितेवृणेऽवरामद्य महीमधर्मतः।।2.21.62।।

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດຈະປະຖິ້ມກຽດສັກສີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ໄວ້ຂ້າງຫຼັງ ເພື່ອແຕ່ອານາຈັກເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະເທວີແມ່ ຊີວິດນີ້ບໍ່ຍືນຍາວ; ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເລືອກຈະໄດ້ແຜ່ນດິນນ້ອຍນີ້ດ້ວຍອະທຳ.

Verse 63

प्रसादयन्नरवृषभ स्समातरं पराक्रमाज्जिगमिषुरेव दण्डकान्।अथानुजं भृशमनुशास्य दर्शनंचकार तां हृदि जननीं प्रदक्षिणम्।।2.21.63।।

ເມື່ອພະຣາມາ—ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນຫມູ່ມະນຸດ—ໄດ້ປອບປະໂລມໃຫ້ແມ່ສະຫງົບໃຈ ແລະດ້ວຍຄວາມກ້າຫານອັນໝັ້ນຄົງຕັ້ງຈິດຈະໄປດັນຑະກະ; ຈາກນັ້ນພະອົງໄດ້ກຳຊັບສອນນ້ອງຊາຍຢ່າງເຂັ້ມງວດ ແລະດ້ວຍພັກຕິໃນໃຈ ພະອົງໄດ້ເວັນປະທັກສິນາອ້ອມພະມານດາ.