Adhyaya 27: Madālasa’s Instruction to King Alarka: Royal Ethics, Self-Conquest, and Statecraft

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पुत्रानुशासनं नाम षड्विंशोऽध्यायः । सप्तविंशोऽध्यायः । जड उवाच । एवमुल्लाप्यमानस्तु स तु मात्रा दिने दिने । ववृधे वयसा बालो बुद्ध्या चाऽलर्कसंज्ञितः ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມາຣະກັນເດຍ ປູຣານະ» ບົດທີ 26 ຊື່ «ການສອນແນະແກ່ບຸດ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບົດທີ 27 ເລີ່ມຕົ້ນ. ຈະດາ (Jaḍa) ກ່າວວ່າ: ເດັກນ້ອຍນັ້ນ ຖືກແມ່ກ່າວສອນທຸກມື້ ຈຶ່ງເຕີບໃຫຍ່ທັງອາຍຸ ແລະ ປັນຍາ ແລະຖືກຮູ້ຈັກວ່າ ອາລະຣະກະ (Ālarka).

Verse 2

स कौमारकमासाद्य ऋतध्वजसुतस्ततः । कृतोपनयनः प्राज्ञः प्रणिपत्याह मातरम् ॥

ຕໍ່ມາ ບຸດຂອງ ຣິຕະດະວະຈະ (Ṛtadhvaja) ເມື່ອເຖິງວັຍເດັກຊາຍ ແລະໄດ້ຮັບພິທີ upanayana ແລ້ວ, ຜູ້ມີປັນຍານັ້ນໄດ້ກົ້ມກາບ ແລະເວົ້າກັບແມ່ຂອງຕົນ.

Verse 3

मया यदत्र कर्तव्यमैहिकामुष्मिकाय वै । सुखाय वद तत्सर्वं प्रश्रयावनतस्य मे ॥

ຂໍທ່ານບອກຂ້ອຍເຖິງທຸກສິ່ງທີ່ຂ້ອຍຄວນເຮັດ ໃນຊີວິດນີ້ ແລະໃນພາຍຫຼັງ ເພື່ອຄວາມສຸກ—ຂ້ອຍຜູ້ກົ້ມກາບດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ.

Verse 4

मदालसोवाच वत्स ! राज्येऽभिषिक्तेन प्रजारञ्जनमादितः । कर्तव्यमविरोधेन स्वधर्मस्य महीभृता ॥

ມະດາລະສາ (Madālasā) ກ່າວວ່າ: ລູກເອີຍ, ເມື່ອໄດ້ຮັບການອະພິເສກເປັນກະສັດແລ້ວ ໜ້າທີ່ສູງສຸດຂອງຜູ້ປົກຄອງຄື ທຳໃຫ້ປະຊາຊົນຍິນດີ ແລະໄດ້ຮັບນ້ຳໃຈ—ໂດຍປະຕິບັດທຳມະຂອງຕົນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ບໍ່ໃຫ້ຂັດແຍ້ງ ຫຼືລ່ວງລະເມີດ.

Verse 5

व्यसनानि परित्यज्य सप्त मूलहराणि वै । आत्मा रिपुभ्यः संरक्ष्यो बहिर्मन्त्रविनिर्गमात् ॥

ຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມຊົ່ວ—ໂດຍເຉັດພາບແມ່ນ ຄວາມຊົ່ວ 7 ປະການທີ່ຖອນຮາກຖອນໂຄນຄວາມຮັ່ງມີ. ຈົ່ງປ້ອງກັນຕົນຈາກສັດຕູ ແລະຢ່າໃຫ້ຄຳປຶກສາ (ຄວາມລັບແຫ່ງລັດ) ລົ່ນອອກໄປພາຍນອກ.

Verse 6

अष्टधा नाशमाप्नोति सुचक्रात् स्यन्दनाद्यथा । तथा राजाप्यसंदिग्धं बहिर्मन्त्रविनिर्गमात् ॥

ເຫມືອນລົດສົງຄາມ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ຈະພິນາດໄດ້ໃນ 8 ປະການ ເມື່ອລໍ້ບົກພ່ອງ; ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຍ່ອມພິນາດແນ່ນອນ ເມື່ອຄໍາປຶກສາ ແລະ ຄວາມລັບແຫ່ງລັດ ຮົ່ວໄຫຼອອກນອກ।

Verse 7

दुष्टादुष्टांश्च जानीयादमात्यानरिदोषतः । चरैश्चरास्तथा शत्रोरन्वेष्टव्याः प्रयत्नतः ॥

ພຣະອົງຄວນພິຈາລະນາແຍກແຍະວ່າ ມະນະຕີໃດຄົດລາດ ແລະ ມະນະຕີໃດບໍ່ຄົດລາດ ໂດຍສັງເກດຈຸດອ່ອນຂອງສັດຕູ (ແລະ ວິທີທີ່ຖືກຈັດການ)؛ ແລະ ໂດຍອາໄສສາຍລັບ ຈົ່ງພາກພຽນຊອກຫາສາຍລັບຂອງສັດຕູໃຫ້ພົບ।

Verse 8

विश्वासो न तु कर्तव्यो राज्ञा मित्राप्तबन्धुषु । कार्ययोगादमित्रेऽपि विश्वासीत नराधिपः ॥

ກະສັດບໍ່ຄວນໄວ້ວາງໃຈແບບຕາບອດ ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ມິດສະຫາຍ ຜູ້ໃກ້ຊິດ ຫຼື ຍາດພີ່ນ້ອງ. ແຕ່ເມື່ອສະພາບການຂອງລາຊະກິດຈໍາເປັນ ອົງຈອມມະນຸດອາດໄວ້ວາງໃຈໄດ້ ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ສັດຕູກໍໄດ້।

Verse 9

स्थानवृद्धिक्षयज्ञेन षाड्गुण्यगुणितात्मना । भवितव्यं नरेन्द्रेण न कामवशवर्तिना ॥

ກະສັດຄວນເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຖານະ, ການເພີ່ມພູນ, ແລະ ການເສື່ອມຖອຍ; ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງພຣະອົງຄວນຖືຕາມ “ຫົກມາດຕະການ” (ṣāḍguṇya) ບໍ່ຄວນເປັນຜູ້ຖືກຕັນຫາຄອບງໍາ।

Verse 10

प्रागात्मा मन्त्रिणश्चैव ततो भृत्या महीभृता । जेयाश्चानन्तरं पौराः विरुध्येत ततोऽरिभिः ॥

ກ່ອນອື່ນ ກະສັດຕ້ອງຊະນະຕົນເອງ ແລ້ວຈຶ່ງຊະນະມະນະຕີຂອງພຣະອົງ; ຕໍ່ຈາກນັ້ນຈຶ່ງຄວບຄຸມຂ້າລາຊການ. ຕໍ່ໄປ ປະຊາຊົນຄວນຖືກນໍາໃຫ້ຢູ່ໃນການປົກຄອງທີ່ຖືກຕ້ອງ; ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍຕໍ່ຕ້ານສັດຕູ।

Verse 11

यस्त्वेतानविजित्यैव वैरिणो विजिगीषते । सोऽजितात्मा जितामात्यः शत्रुवर्गेण बाध्यते ॥

ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຊະນະສິ່ງທີ່ຢູ່ພາຍໃນເຫຼົ່ານີ້ກ່ອນ ແລ້ວປາຖະໜາຈະຊະນະສັດຕູພາຍນອກ—ແມ່ນວ່າຈະກົດຂີ່ອໍາມາດໄດ້ ແຕ່ຕົນເອງຍັງບໍ່ຖືກຊະນະ—ຍ່ອມຖືກກອງສັດຕູກົດຂີ່ທໍາລາຍ।

Verse 12

तस्मात् कामादयः पूर्वं जेयाः पुत्र ! महीभुजा । तज्जये हि जयोऽवश्यं राजा नश्यति तैर्जितः ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ລູກເອີຍ ກະສັດຄວນຊະນະກາມຕັນຫາ ແລະສິ່ງອື່ນໆກ່ອນ. ເມື່ອຊະນະໄດ້ ຊັຍຊະນະຍ່ອມແນ່ນອນ; ແຕ່ຖ້າກະສັດຖືກມັນຊະນະ ກໍຈະພິນາດ।

Verse 13

कामः क्रोधश्च लोभश्च मदो मानस्तथैव च । हर्षश्च शत्रवो ह्येते विनाशाय महीभृताम् ॥

ກາມຕັນຫາ, ໂກດ, ໂລບ, ມົວເມົາແຫ່ງມານະ (ຄວາມຫຼົງອວດ), ຄວາມຖືຕົນ, ແລະຄວາມລິ້ນເລີງເກີນຄວນ—ເຫຼົ່ານີ້ແທ້ໆແມ່ນສັດຕູ ນໍາຄວາມພິນາດແກ່ກະສັດ।

Verse 14

कामप्रसक्तमात्मानं स्मृत्वा पाण्डुं निपातितम् । निवर्तयेत्तथा क्रोधादनुह्रादं हतात्मजम् ॥

ເມື່ອລະລຶກເຖິງ ປານດຸ ຜູ້ຕົກຕໍ່າເນື່ອງຈາກການຍຶດຕິດໃນກາມຕັນຫາ ຄວນຂັບຄຸມຕົນ; ແລະດັ່ງດຽວກັນ (ຄວນລະລຶກ) ອະນຸຫຣາດ ຜູ້ໄດ້ຂ້າລູກຊາຍຂອງຕົນເອງເນື່ອງຈາກໂກດ।

Verse 15

हतमैलं तथा लोभान्मदाद्वेनं द्विजैर्हतम् । मानादनायुषापुत्रं बलिं हर्षात् पुरञ्जयम् ॥

ດັ່ງດຽວກັນ (ຈົ່ງລະລຶກ) ອາຍລະ ຜູ້ຖືກຂ້າເນື່ອງຈາກໂລບ; ເວນະ ຜູ້ຖືກພຣາຫມັນຂ້າເນື່ອງຈາກຄວາມອວດອ້າງ; ບາລີ (ບຸດຂອງອະນາຍຸສະ) ເນື່ອງຈາກຄວາມຖືຕົນ; ແລະ ປຸຣັນຊະຍະ ເນື່ອງຈາກຄວາມລິ້ນເລີງບໍ່ຢັ້ງຢືນ—ດັ່ງນັ້ນຄວນຂັບຄຸມຂໍ້ບົກພ່ອງເຫຼົ່ານີ້।

Verse 16

एभिर्जितैर्जितं सर्वं मरुत्तेन महात्मना । स्मृत्वा विवर्जयेदेतान् दोषान् स्वीयान्महीपतिः ॥

ໂດຍການຊະນະຄວາມບົກພ່ອງເຫຼົ່ານີ້ ພຣະຣາຊາມາຣຸຕຕະ ຜູ້ມີໃຈກວ້າງ ໄດ້ຊະນະທຸກສິ່ງ. ຈົ່ງລະນຶກໄວ້ ແລ້ວຜູ້ປົກຄອງຄວນລະທິ້ງຄວາມບົກພ່ອງສ່ວນຕົວຂອງຕົນ.

Verse 17

काककोकिलभृङ्गाणां मृगव्यालशिखण्डिनाम् । हंसकुक्कुटलोहानां शिक्षेत चरितं नृपः ॥

ກະສັດຄວນຮຽນຮູ້ແນວປະພຶດທີ່ເໝາະສົມຈາກນົກກາ ນົກກຸກກູ ເຜິ້ງ ກວາງ ສັດປ່າ ນົກຢູງ ຫົງສາ ໄກ່ ແລະຈາກເຫຼັກ (ຄືຄວາມແຂງແກ່ນ)។

Verse 18

कीटकस्य क्रियां कुर्यात् विपक्षे मनुजेश्वरः । चेष्टां पिपीलिकानाञ्च काले भूपः प्रदर्शयेत् ॥

ເມື່ອຕໍ່ຕ້ານສັດຕູ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດຄວນນໍາໃຊ້ວິທີການແມ່ນແຕ່ຂອງແມງໄມ້ນ້ອຍໆ; ແລະໃນເວລາທີ່ເໝາະ ກະສັດຄວນສະແດງການກະທໍາທີ່ມີເປົ້າໝາຍດັ່ງມົດ.

Verse 19

ज्ञेयाग्निविस्फुलिङ्गानां बीजचेष्टा च शाल्मलेः । चन्द्रसूर्यस्वरूपेण नीत्यर्थे पृथिवीक्षितः ॥

ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງນະໂຍບາຍ ຜູ້ປົກຄອງຄວນເຂົ້າໃຈທຳມະຊາດຂອງປະກາຍໄຟ ແລະກຳລັງການຂອງເມັດພັນ (ເຊັ່ນຂອງຕົ້ນຊາລະມະລີ) ແລະຄວນຮັບເອົາບົດບາດຂອງດວງຈັນ ແລະດວງອາທິດ (ເປັນແບບຢ່າງໃນການປົກຄອງ)។

Verse 20

बन्धकीपद्मशरभशूलिकागुर्विणीस्तनात् । प्रज्ञा नृपेण चादेया तथा गोपालयोषितः ॥

ກະສັດຄວນຮັບເອົາປັນຍາ ແມ່ນແຕ່ຈາກຍິງເຊັ່ນ bandhakī, ຜູ້ດຸດດັ່ງດອກບົວ (padmā), ປະເພດ śarabha, śūlikā, ແລະຈາກຍິງຖືພາ (ອຸປະມາໂດຍເຕົ້ານົມຂອງນາງ); ເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວນຮຽນຈາກຍິງຂອງຄົນເລີ້ຍງງົວ.

Verse 21

शक्रार्कयमसोमानां तद्वद्वायोर्महीपतिः । रूपाणि पञ्च कुर्वोत महीपालनकर्मणि ॥

ໃນພາລະກິດປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ ກະສັດຄວນຮັບເອົາ «ຮູບ 5 ປະການ» ຄື ຮູບຂອງ Śakra (ອິນທຣາ), Arka (ພະອາທິດ), Yama, Soma (ພະຈັນ) ແລະ Vāyu ເຊັ່ນດຽວກັນ।

Verse 22

यथेन्द्रश्चतुरो मासान् तोयोत्सर्गेण भूगताम् । आpyāययेत् तथा लोकं परिहारैर्महीपतिः ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບອິນທຣາ ຜ່ານການປ່ອຍນ້ຳຝົນ 4 ເດືອນ ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນຊຸ່ມຊື່ນ ກະສັດກໍຄວນເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນຜ່ອນຄາຍ ໂດຍການຫຼຸດຜ່ອນ, ການຊ່ວຍເຫຼືອ, ແລະຄວາມອົດທົນ।

Verse 23

मासानष्टौ यथा सूर्यस्तोयं हरति रश्मिभिः । सूक्ष्मेणैवाभ्युपायेन तथा शुल्कादिकं नृपः ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບພະອາທິດ ໃນ 8 ເດືອນ ດຶງນ້ຳຂຶ້ນດ້ວຍລຳແສງ ກະສັດກໍຄວນເກັບພາສີ ແລະຄ່າພຶງຈ່າຍອື່ນໆ ດ້ວຍວິທີລະມຸນລະໄມ ແລະຄ່ອຍໆ (ບໍ່ໃຊ້ຄວາມໂຫດຮ້າຍ)។

Verse 24

यथा यमः प्रियद्वेष्ये प्राप्तकाले नियच्छति । तथा प्रियाप्रिये राजा दुष्टादुष्टे समो भवेत् ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບ Yama ຜູ້ຄວບຄຸມທຸກຜູ້—ທັງຜູ້ຮັກແລະຜູ້ຊັງ—ເມື່ອເວລາຂອງເຂົາມາຮອດ ກະສັດກໍຄວນວາງຕົນໃຫ້ເປັນກາງຕໍ່ຜູ້ທີ່ມັກແລະຜູ້ທີ່ບໍ່ມັກ ແລະຄວນຍຸດຕິທຳເທົ່າທຽມຕໍ່ຄົນຊົ່ວແລະຄົນບໍ່ຊົ່ວ।

Verse 25

पूर्णेन्दुमालोक्य यथा प्रीतिमान् जायते नरः । एवं यत्र प्रजाः सर्वा निर्वत्ता स्तच्छशिव्रतम् ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບຄົນເມື່ອເຫັນພະຈັນເຕັມດວງແລ້ວຍ່ອມຍິນດີ ສະພາບອັນດີກໍຄື ບ່ອນທີ່ປະຊາຊົນທັງປວງພໍໃຈ ແລະຕັ້ງຢູ່ຢ່າງມັ່ນຄົງ—ນີ້ແມ່ນ «ວຣະຕະດັ່ງພະຈັນ» (ແນວການປົກຄອງແບບພະຈັນ)។

Verse 26

मारुतः सर्वभूतेषु निगूढश्चरते यथा । एवं नृपश्चरेच्चारैः पौरामात्यादिबन्धुषु ॥

ເຊັ່ນດຽວກັບລົມທີ່ເຄື່ອນໄຫວຢ່າງລັບໆຢູ່ໃນສັດທັງປວງ ກະສັດຄວນເຄື່ອນໄຫວຜ່ານສາຍລັບ ໃນຫມູ່ຊາວເມືອງ ອຳມາດ ແລະແມ່ນກະທັ້ງຍາດພີ່ນ້ອງກັບຜູ້ຄົນໃກ້ຊິດ।

Verse 27

न लोभाद्वा न कामाद्वा नार्थाद्वा यस्य मानसम् । यथान्यैः कृष्यते वत्स ! स राजा स्वर्गमृच्छति ॥

ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ກະສັດຜູ້ທີ່ຈິດໃຈບໍ່ຖືກລາກໄປມາໂດຍຄວາມໂລບ ຄວາມປາຖະໜາ ຫຼືຜົນກຳໄລ ເຫມືອນທີ່ຄົນອື່ນດຶງ—ກະສັດນັ້ນຍ່ອມໄດ້ສະຫວັນ।

Verse 28

उत्पथग्राहिणो मूढान् स्वधर्माच्चलतो नरान् । यः करोति निजे धर्मे स राजा स्वर्गमृच्छति ॥

ຜູ້ໃດທີ່ນຳພາຜູ້ຄົນທີ່ຫຼົງຜິດ ເດີນທາງຜິດ ແລະຫຼຸດອອກຈາກທຳມະຂອງຕົນ ໃຫ້ກັບຄືນສູ່ໜ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງ—ກະສັດນັ້ນຍ່ອມໄດ້ສະຫວັນ।

Verse 29

वर्णधर्मा न सीदन्ति यस्य राज्ये तथाश्रमाः । वत्स ! तस्य सुखं प्रेत्य परत्रेह च शाश्वतम् ॥

ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ໃນອານາຈັກຂອງກະສັດຜູ້ໃດ ໜ້າທີ່ຂອງວັນນະ (varṇa) ແລະອາສຣະມະ (āśrama) ບໍ່ເສື່ອມຖອຍ—ຄວາມສຸກຂອງກະສັດນັ້ນຍືນຍາວ ທັງຫຼັງຄວາມຕາຍ ແລະໃນທີ່ນີ້ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ।

Verse 30

एतद्राज्ञः परं कृत्यं तथैतत् सिद्धिकारकम् । स्वधर्मस्थापनं नृणां चाल्यन्ते ये कुबुद्धिभिः ॥

ນີ້ແມ່ນໜ້າທີ່ສູງສຸດຂອງກະສັດ ແລະນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຳເລັດ: ການສ້າງຕັ້ງປະຊາຊົນໃຫ້ຢູ່ໃນທຳມະຂອງຕົນ—ໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ຖືກນຳພາໃຫ້ຫຼົງທາງໂດຍປັນຍາຜິດ (ຄຳແນະນຳຊົ່ວ)។

Verse 31

पालनेनैव भूतानां कृतकृत्यो महीपतिः । सम्यक् पालयिता भागं धर्मस्याप्नोति यत्नतः ॥

ດ້ວຍການປົກປ້ອງສັດມີຊີວິດເທົ່ານັ້ນ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຜ່ນດິນໄດ້ສຳເລັດພາລະກິດຂອງຕົນ. ຜູ້ໃດປົກປ້ອງຢ່າງຖືກຕ້ອງດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ຈະໄດ້ຮັບສ່ວນແຫ່ງທັມມະ (ຜົນບຸນ)។