Adhyaya 147
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
Upa-parva: Hanūmad-Bhīma-Saṃvāda (Encounter of Bhīmasena and Hanūmān)
Vaiśaṃpāyana narrates Bhīma’s approach to a path blocked by an aged monkey. Bhīma identifies himself as a Kaurava of the Soma line, Pāṇḍava, and son of Vāyu, and demands passage. The monkey—Hanūmān, also Vāyu’s son—refuses and warns of harm, claiming weakness from age and illness, inviting Bhīma to step over him. Bhīma declines to disrespect the indwelling Paramātman and proposes instead to move past with due regard; tensions rise as Bhīma boasts of parity with the famed Hanūmān who crossed the ocean for Rāma’s cause. Hanūmān requests clarification about this Hanūmān; Bhīma recounts the Rāmāyaṇa feat. When Bhīma threatens enforcement, Hanūmān asks him merely to lift his tail aside. Bhīma attempts repeatedly—first casually, then with full exertion—but cannot move it, becoming ashamed. He then bows, apologizes for harsh speech, and asks the monkey’s true identity. Hanūmān reveals himself, recounts his role with Sugrīva and Rāma, the search for Sītā, the ocean-leap, and Rāma’s reign, explaining that he blocks the way because it is a divine path not meant for humans and that Bhīma’s destination lies nearby by another route.
Chapter Arc: वन में दिव्य सुगन्ध से भरा सहस्रपत्र, अर्क-प्रभा-सा कमल (सौगन्धिक) वायु के वेग से आकर धरती पर गिरता है; द्रौपदी उसे देखती है और उसका मन उसी क्षण उस अलौकिक गन्ध में बँध जाता है। → द्रौपदी भीमसेन को वह पुष्प भेंट कर वैसी ही और पुष्प लाने का आग्रह करती है; भीम प्रतिज्ञा-सा भाव लेकर कदलीषण्ड की ओर बढ़ता है, जहाँ मार्ग में विचित्र, उग्र और अर्ध-मानवीय रक्षक-प्राणी (राक्षस/यक्ष-स्वरूप) का सामना होता है—उसकी देह-रचना, लाल आँखें, ताम्र-वर्ण मुख, चल भौंहें और ध्वज-सी उठी पूँछ/चिह्न भय और कौतूहल दोनों जगाते हैं। → रक्षक भीम को रोककर हित-वचन देता है—‘भक्ष्य ग्रहण कर लौट जाओ, व्यर्थ वध न पाओ’; पर भीम अपने बाहुबल और द्रौपदी के आग्रह से प्रेरित होकर बाधा नहीं मानता और कदलीवन में उग्र वेग से प्रवेश कर हाथियों को हाथियों से, सिंहों को सिंहों से भिड़ाता हुआ दिशाएँ शब्द से भर देता है। → भीम का पराक्रम वन-प्राणियों और रक्षक-शक्ति पर अपना प्रभाव जमाता है; वह भय, ग्लानि या सम्भ्रम के बिना आगे बढ़ता है और सौगन्धिक पुष्प-प्राप्ति के लिए मार्ग प्रशस्त करता है—द्रौपदी की इच्छा अब केवल आग्रह नहीं, एक अभियान का हेतु बन जाती है। → भीम के कदलीषण्ड-प्रवेश के साथ यह संकेत रह जाता है कि आगे उसे किस दिव्य/अतिमानवीय शक्ति से निर्णायक साक्षात्कार होगा और क्या पुष्प-लालसा किसी बड़े धर्म-संकट का द्वार बनेगी।
Shlokas
Verse 1
६:22...8 #::3:.7 (_) मा अल - गौके समान एक प्रकारका जंगली पशु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງໃຈເຫຼົ່ານັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈັນຍາສູງສຸດ ແລະພັກຢູ່ຫົກຄືນ—ເປັນວີລະຊົນຜູ້ປາຖະໜາຈະເຫັນ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ)។
Verse 2
द्रौपदीका भीमसेनको सौगन्धिक पुष्प भेंट करके वैसे ही और पुष्प लानेका आग्रह ततः पूर्वोत्तरे वायु: प्लवमानो यदृच्छया । सहस्रपत्रमर्काभं दिव्यं पद्ममुपाहरत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ໂດຍບັງເອີນ ລົມສາຍໜຶ່ງລອຍມາຈາກທິດອີສານ ແລະນຳດອກບົວທິບມີພັນກີບ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງຕາເວັນ ມາວາງໄວ້ທີ່ນັ້ນ.
Verse 3
तदवैक्षत पाञ्चाली दिव्यगन्धं॑ मनोरमम् । अनिलेनाहतं भूमौ पतितं जलजं शुचि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ດຣາວປະດີ ແຫ່ງປານຈາລາ ເຫັນດອກບົວອັນງາມນ່າຊົມ ມີກິ່ນຫອມທິບ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ມັນຖືກລົມພັດພາມາ ແລະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ—ບໍລິສຸດ ແລະເປັນມົງຄຸນ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ດຣາວປະດີຜູ້ມີຄຸນທຳ ເຂົ້າໄປໃກ້ດອກສໍາກັນທິກະອັນສັກສິດ ແລະດີເລີດນັ້ນດ້ວຍຄວາມຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບ ພີມະເສນະ.
Verse 4
तच्छुभा शुभमासाद्य सौगन्धिकमनुत्तमम् । अतीव मुदिता राजन् भीमसेनमथाब्रवीत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ (ຈະນະເມຊະຍະ), ເມື່ອໄດ້ເຂົ້າເຖິງດອກສໍາກັນທິກະອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະດີເລີດສຸດນັ້ນ ດຣາວປະດີຜູ້ມີຄຸນທຳ ກໍຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວກັບ ພີມະເສນະ.
Verse 5
पश्य दिव्यं सुरुचिरं भीम पुष्पमनुत्तमम् । गन्धसंस्थानसम्पन्नं मनसो मम नन्दनम्
«ພີມະ, ເບິ່ງເຖີດ—ດອກໄມ້ທິບນີ້ງາມຫຼາຍ ແລະຫາທຽບບໍ່ໄດ້! ມັນພ້ອມດ້ວຍກິ່ນຫອມ ແລະຮູບຮ່າງອັນສົມບູນ, ຊື່ນບານໃຈຂ້ອຍ. ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ, ຂ້ອຍຈະນຳມັນໄປຖວາຍແດ່ ທັມມະຣາຊາ; ເພື່ອໃຫ້ຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້ອຍສຳເລັດ, ຈົ່ງຖືມັນໄປຍັງອາສຣົມໃນປ່າກາມະຍະກະ»។
Verse 6
इदं च धर्मराजाय प्रदास्थामि परंतप । हरेदं॑ मम कामाय काम्यके पुनराश्रमे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດອກໄມ້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນໍາໄປຖວາຍແດ່ ພຣະຣາຊາທັມມະຣາຊາ, ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ. ເພື່ອໃຫ້ຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້າພະເຈົ້າສໍາເລັດ ຈົ່ງນໍາມັນກັບໄປອີກຄັ້ງຫາອາສຣົມໃນປ່າກາມະຍະກະ»។
Verse 7
यदि तेऊहं प्रिया पार्थ बहूनीमान्युपाहर । तान्यहं नेतुमिच्छामि काम्यकं पुनराश्रमम्
«ໂອ ປາຣຖະ, ຖ້າເຈົ້າຮັກຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ ຈົ່ງນໍາດອກໄມ້ແບບນີ້ມາໃຫ້ອີກຫຼາຍໆ. ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະນໍາພວກມັນກັບໄປຫາອາສຣົມຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນປ່າກາມະຍະກະ»។
Verse 8
एवमुक्त्वा शुभापाड़ी भीमसेनमनिन्दिता । जगाम पुष्पमादाय धर्मराजाय तत् तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອນາງດຣົບະດີ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ແລະມີຄວາມງາມອັນເປັນມົງຄຸນ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ພີມະເສນ ນາງກໍໄດ້ຖືດອກໄມ້ນັ້ນ ແລະໃນຂະນະນັ້ນເອງ ອອກເດີນທາງໄປເພື່ອນໍາໄປຖວາຍແດ່ ທັມມະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ.
Verse 9
अभिप्रायं तु विज्ञाय महिष्या: पुरुषर्षभ: । प्रियाया: प्रियकाम: स प्रायाद् भीमो महाबल:,पुरुषशिरोमणि महाबली भीम अपनी प्यारी रानीके मनोभावको जानकर उसका प्रिय करनेकी इच्छासे वहाँसे चल दिये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮູ້ເຖິງເຈດຈໍານົງໃນໃຈຂອງພຣະມະເຫສີ ພີມະ—ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຊາຍ ແລະມີກໍາລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ກໍອອກເດີນທາງຈາກທີ່ນັ້ນ ໂດຍປາຖະໜາຈະເຮັດສິ່ງທີ່ນາງຮັກພໍໃຈ.
Verse 10
वातं तमेवाभिमुखो यतस्तत् पुष्पमागतम् | आजिद्दीर्षुर्जगामाशु स पुष्पाण्यपराण्यपि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະໄດ້ຫັນໜ້າໄປຫາລົມນັ້ນເອງ ທີ່ນໍາດອກໄມ້ມາ ແລະດ້ວຍຄວາມກະຕືລືລົ້ນຈະໄດ້ດອກໄມ້ອື່ນໆອີກ ຈຶ່ງອອກເດີນທາງຢ່າງວ່ອງໄວ ໄປຕາມທິດດຽວກັນ—ທິດອີສານ—ໄປຫາແຫຼ່ງທີ່ມັນມາ.
Verse 11
रुक्मपृष्ठं धनुर्गृह्म शरांश्वाशीविषोपमान् । मृगराडिव संक्रुद्धः प्रभिन्न इव कुज्जर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຍົກຄັນທະນູຂອງຕົນຂຶ້ນ ທີ່ສັນຫຼັງຝັງຄໍາ ແລະກໍຈັດເຕັມລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ ດຸດດັ່ງງູພິດ. ແລ້ວພຣະອົງກ້າຫານກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ—ໂກດເກຣີຍວດັ່ງສິງ ແລະດັ່ງຊ້າງເຈົ້າປ່າທີ່ເມົາມັນ ມີນ້ໍາໄຫຼຈາກຂມັບຂ້າງຫົວ.
Verse 12
ददृशु: सर्वभूतानि महाबाणधनुर्धरम् न ग्लानिर्न च वैक्लव्यं न भयं न च सम्भ्रम:
ສັດທັງປວງໄດ້ເຫັນພຣະອົງ—ນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ແລະລູກສອນອັນໃຫຍ່. ໃນພຣະອົງນັ້ນ ບໍ່ມີຄວາມເມື່ອຍລ້າ, ບໍ່ມີຄວາມທໍ້ຖອຍ, ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ, ແລະບໍ່ມີຄວາມສັບສົນ.
Verse 13
कदाचिज्जुषते पार्थमात्मजं मातरिश्वन: । महान् धनुष-बाण लेकर जाते हुए भीमसेनको उस समय सब प्राणियोंने देखा। उन वायुपुत्र कुन्ती-कुमारको कभी ग्लानि, विकलता, भय अथवा घबराहट नहीं होती थी ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຄັ້ງໜຶ່ງ ສັດທັງປວງໄດ້ເຫັນ ພີມະເສນ—ບຸດແຫ່ງມາຕະຣິສວັນ (ວາຍຸ) ແລະເປັນເຈົ້າຊາຍຂອງກຸນຕີ—ອອກໄປພ້ອມຄັນທະນູໃຫຍ່ ແລະລູກສອນ. ໃນວິລະຊົນຜູ້ເກີດຈາກວາຍຸນັ້ນ ບໍ່ເຄີຍມີຄວາມເມື່ອຍລ້າ, ບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ບໍ່ຢ້ານ, ແລະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ເພື່ອສືບຫາສິ່ງທີ່ດຣອຸປະດີຮັກ ພຣະອົງພຶ່ງພາກໍາລັງແຂນຂອງຕົນ ປາດສະຈາກຄວາມຢ້ານແລະມົວໝອງ ແລ້ວປີນຂຶ້ນສູ່ຍອດຫີນຂ້າງໜ້າ. ພູນັ້ນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ເຄືອໄມ້ ແລະພຸ່ມພົງ; ຫີນເປັນສີນ້ໍາເງິນເຂັ້ມ ແລະມີພວກກິນນະຣະທ່ອງເທື່ອຢູ່ນັ້ນ. ຜູ້ປາບສັດຕູ ພີມະ ໄດ້ທ່ອງໄປເທິງພູອັນງາມນັ້ນ ຊຶ່ງສະຫງ່າງາມແປກຕາດ້ວຍແຮ່ທາດຫຼາກສີ ປ່າໄມ້ ກວາງ ແລະນົກ.
Verse 14
व्यपेतभयसम्मोह: शैलमभ्यपतद् बली । स ते ट्रुमलतागुल्मच्छन्नं नीलशिलातलम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະເສນຜູ້ມີກໍາລັງ ປາດສະຈາກຄວາມຢ້ານແລະມົວໝອງ ໄດ້ໂຜນຂຶ້ນສູ່ພູ. ພື້ນຫີນສີນ້ໍາເງິນເຂັ້ມນັ້ນ ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ເຄືອໄມ້ ແລະພຸ່ມພົງ. ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະໃຫ້ດຣອຸປະດີພໍໃຈ ແລະເຊື່ອໃນກໍາລັງແຂນຂອງຕົນ ພີມະຜູ້ປາບສັດຕູ ໄດ້ທ່ອງໄປເທິງຍອດອັນງາມນັ້ນ ຊຶ່ງງາມຫຼາກຫຼາຍດ້ວຍແຮ່ທາດຫຼາກສີ ປ່າໄມ້ ກວາງ ແລະນົກ; ແລະກ່າວກັນວ່າມີພວກກິນນະຣະທ່ອງເທື່ອຢູ່ນັ້ນ.
Verse 15
गिरिं चचारारिहर: किन्नराचरितं शुभम् । नानावर्णधरैश्षित्रं धातुद्रुममृगाण्डजै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະ ຜູ້ປາບສັດຕູ ໄດ້ທ່ອງໄປເທິງພູອັນເປັນມົງຄຸນ ທີ່ພວກກິນນະຣະມັກມາຢູ່. ພູນັ້ນຖືກປະດັບຢ່າງອັດສະຈັນ—ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍດ້ວຍແຮ່ທາດຫຼາກສີ ຕົ້ນໄມ້ ສັດປ່າ ແລະນົກ.
Verse 16
सर्वभूषणसम्पूर्ण भूमेर्भुजमिवोच्छितम् । सर्वत्र रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມັນສູງຕັ້ງຂຶ້ນດັ່ງແຂນຂອງແຜ່ນດິນ ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນທຸກປະການ. ມັນຢືນຢູ່ເທິງໄຫຼ່ພູກັນທະມາດະນະ—ທຸກບ່ອນລ້ວນງາມ ແລະນ່າຫຼົງໄຫຼ».
Verse 17
सक्तचक्षुरभिप्रायान् हृदयेनानुचिन्तयन् । पुंस्कोकिलनिनादेषु षघट्पदाचरितेषु च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ຈັບຢູ່ແນ່ນິ່ງ ແລະໃຈທີ່ຄິດທົບທວນຈຸດປະສົງຂອງຕົນຊ້ຳໆ, ລາວຟັງສຽງນົກກຸກກູ້ເພດຜູ້ ແລະຈ້ອງເບິ່ງບ່ອນທີ່ຝູງເຜິ້ງມັກວົນວຽນ—ຈົມຢູ່ໃນການຄິດໃນໃຈ ທ່າມກາງສຽງແລະເຄື່ອງໝາຍຂອງປ່າ.
Verse 18
बद्धश्रोत्रमनश्षक्षुर्जगामामितविक्रम: । वह देखनेमें ऐसा जान पड़ता था मानो पृथिवीके समस्त आभूषणोंसे विभूषित ऊँचे उठी हुई भुजा हो। गन्धमादनके शिखर सब ओरसे रमणीय थे। वहाँ कोयल पक्षियोंकी शब्दध्वनि हो रही थी और झुंड-के-झुंड भौरे मड़रा रहे थे। भीमसेन उन्हींमें आँखें गड़ाये मन-ही-मन अभिलषित कार्यका चिन्तन करते जाते थे। अमितपराक्रमी भीमके कान
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວິລະບຸລຸດຜູ້ມີອຳນາດກ້າຫານຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ເດີນຕໍ່ໄປ ໂດຍໃຫ້ຫູ ໃຈ ແລະຕາ ຈັບຢູ່ແນ່ນິ່ງທັງສິ້ນ—ຈົມຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ລາວໄດ້ຍິນ ໄດ້ເຫັນ ແລະໄດ້ຄິດ. ດັ່ງນັ້ນ ພີມະ ຈຶ່ງກ້າວໄປສູ່ຈຸດໝາຍ ໂດຍອາລົມຖືກດຶງດູດໂດຍຍອດພູອັນພິສົດ ແລະສຽງກັບພາບອັນເຢັນຕາ; ຂະນະທີ່ຄວາມຕັ້ງໃຈພາຍໃນຍັງປັ້ນແຕ່ງພາລະກິດທີ່ລາວປາດຖະໜາຈະສຳເລັດ.
Verse 19
गन्धमुद्धतमुद्दामो वने मत्त इव द्विप: । वीज्यमान: सुपुण्येन नानाकुसुमगन्धिना
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມປິຕິລົ້ນເກີນ ແລະຄວາມກ້າຫານທີ່ບໍ່ຖືກຂັດຂວາງ, ລາວເຄື່ອນໄປໃນປ່າດັ່ງຊ້າງເຈົ້າປ່າທີ່ເມົາ, ຊື່ມຊົມກິ່ນຫອມອັນແຮງກ້າ. ລົມອັນບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ ທີ່ຫອມດ້ວຍກິ່ນດອກໄມ້ນານາພັນ ພັດພາລາວດັ່ງພັດວີ—ສະທ້ອນທັງຄວາມສັກສິດຂອງສະຖານທີ່ ແລະພະລັງໃໝ່ຂອງວິລະບຸລຸດໃນຍາມຖືກເນລະເທດ.
Verse 20
पितुः संस्पर्शशीतेन गन्धमादनवायुना । ह्ियमाणश्रम: पित्रा सम्प्रहृष्टटनूरूह:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະເສນະ ໄດ້ຮັບຄວາມສົດຊື່ນຈາກລົມເຢັນຂອງກັນທະມາດະນະ ດັ່ງການສຳຜັດອັນອ່ອນໂຍນຂອງພໍ່; ແລະລາວຮູ້ສຶກວ່າຄວາມເມື່ອຍລ້າຖືກພໍ່ຂອງຕົນເອງ—ເທວະແຫ່ງລົມ—ພາໄປຈົນໝົດ. ອາກາດພູອັນບໍລິສຸດ ຫອມດ້ວຍດອກໄມ້ ພັດພາລາວ, ແລະກາຍຂອງລາວສັ່ນສະທ້ານດ້ວຍປິຕິ; ລາວຈຶ່ງເດີນຕໍ່ໄປໃນປ່າດ້ວຍພະລັງໃໝ່.
Verse 21
स यक्षगन्धर्वसुरब्रद्मर्षिगणसेवितम् । विलोकयामास तदा पुष्पहेतोररिंदम:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ພີມເສນະ ຜູ້ປາບສັດຕູ ເພື່ອຊອກຫາດອກໄມ້ນັ້ນ ໄດ້ຫັນສາຍຕາມອງໄປທົ່ວທິດ ເທິງພູໃຫຍ່ອັນມະຫິມາ ທີ່ມີຢັກສະ ຄັນທະວະ ເທວະດາ ແລະຫມູ່ພຣະພຣະຫມັນຣິສີ ມາຄອບຄອງແລະບໍລິການ. ພາບນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນພູມສັນຖານອັນສັກສິດ ທີ່ຄວາມປາຖະໜາຖືກຫ້າມໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະພະລັງຖືກນໍາພາໂດຍເປົ້າໝາຍ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຄວາມຍໂສ.
Verse 22
विषमच्छदैरचितैरनुलिप्त इवाड्गगुलै: । वलिभिर्धातुविच्छेदे: काउ्चनाउ्जनराजतै: । सपक्षमिव नृत्यन्तं पार्श्वलग्नै: पयोधरै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍໃບໄມ້ທີ່ບໍ່ເສມກັນ ມັນເບິ່ງຄືຖືກປ້າຍດ້ວຍນິ້ວມື; ແລະດ້ວຍລາຍສີຈາກແຮ່ທາດ—ສີຄໍາ, ສີດໍາດັ່ງຂີ້ຕາ, ແລະສີຂາວດັ່ງເງິນ—ຜິວຂອງມັນດູຄືຖືກຂີດເສັ້ນພິທີກຳ. ແລະເມກທີ່ເກາະຕິດຢູ່ທັງສອງຂ້າງຂອງຍອດພູ ເຮັດໃຫ້ຍອດນັ້ນສະຫວ່າງໄສ ດັ່ງກັບໄດ້ຄືນປີກອີກຄັ້ງ ແລະກໍາລັງຟ້ອນລໍາ—ທໍາມະຊາດເອງກໍສະແດງພາບອັນສັກສິດ ແລະນ່າພິລຶກພິລັນ.
Verse 23
मुक्ताहारैरिव चित च्युतै: प्रस्रवणोदकै: । अभिरामदरीकुज्जनिर्सरोदककन्दरम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນໍ້າທີ່ໄຫຼລົງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈາກນໍ້າພຸຂອງພູ ເບິ່ງຄືສາຍໄຂ່ມຸກທີ່ຫ້ອຍລົງ ດັ່ງກັບສາຍຄໍໄຂ່ມຸກຫຼຸດແລ້ວກະຈາຍ. ຖໍ້າ ຮ່ອມພູ ພົງພຸ່ມ ນໍ້າຕົກ ສະນໍ້າ ແລະຊ່ອງຫີນຕ່າງໆ ຂອງພູນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ນ່າຊົມ ຊວນໃຫ້ໃຈສະຫງົບຢູ່ກາງການພໍານັກໃນປ່າ.
Verse 24
अप्सरोनूपुररवै: प्रनृत्तवतरबर्हिणम् । दिग्वारणविषाणाग्रै्धष्टोपलशिलातलम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພ້ອມກັບສຽງກະດິ່ງຂໍ້ຕີນອັນຫວານຫູຂອງອັບສະຣາ ນົກຢູງອັນງາມສົດກໍຟ້ອນລໍາ. ແລະເທິງແຜ່ນຫີນມີແກ້ວປະດັບ ແລະຫີນຜາຂອງພູນັ້ນ ມີຮອຍຂີດຂ່ວນດັ່ງຖືກຖູດ້ວຍປາຍງາຂອງຊ້າງຍັກແຫ່ງທິດທັງສີ່.
Verse 25
स्रस्तांशुकमिवाक्षो भ्यैर्निम्नगा नि:सृतैर्जलै: । सशष्पकवलै: स्वस्थैरदूरपरिवर्तिभि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກແມ່ນໍ້າທີ່ໄຫຼອອກຈາກພູ ນໍ້າອັນສະຫງົບບໍ່ຖືກກວນ ໄຫຼລົງສູ່ທາງລຸ່ມ ດັ່ງກັບເສື້ອຜ້າຂອງພູໄດ້ລື່ນຫຼຸດລົງ. ໃກ້ໆນັ້ນ ກວາງທີ່ແຂງແຮງ ບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມຢ້ານ ຢືນຢູ່ໃກ້ດ້ວຍຫຍ້າສົດຢູ່ໃນປາກ ແລະຈ້ອງເບິ່ງພີມເສນະດ້ວຍສາຍຕາຢາກຮູ້. ໃນເວລານັ້ນ ພີມ ບຸດແຫ່ງວາຍຸ ຜູ້ສົງ່າງາມ ມີດວງຕານ່າຊົມ ເດີນຕໍ່ໄປດ້ວຍໃຈຮ່າເຮີງ ດັ່ງກັບຫຼິ້ນ; ຄວາມໄວອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງລາວເຮັດໃຫ້ກຸ່ມເຄືອໄມ້ຫຼາຍໆແກວ່ງໄຫວ. ລາວມຸ່ງໝັ້ນຢ່າງໝົດໃຈເພື່ອເຮັດໃຫ້ຄວາມປາຖະໜາອັນຮັກຂອງນາງດຣາວປະດີ ສໍາເລັດ.
Verse 26
भयानभिज्ै्हरिणै: कौतूहलनिरीक्षित: । चालयन्नुरुवेगेन लताजालान्यनेकश:
Vaiśampāyana said: Deer unacquainted with fear watched him with curious eyes. With tremendous speed he set many tangled creepers swaying as he moved on—Bhīma, the son of Vāyu, radiant and keen-eyed, advancing as if in play, his heart uplifted, fully resolved to accomplish the cherished wish of his beloved Draupadī.
Verse 27
आक्रीडमानो हृष्टात्मा श्रीमान् वायुसुतो ययौ । प्रियामनोरथं कर्तुमुद्यतश्चारुलोचन:
Vaiśampāyana said: Delighting as though at play, his heart uplifted, the illustrious son of Vāyu went on. With beautiful eyes and radiant presence, Bhīma was fully resolved to fulfill the cherished wish of his beloved (Draupadī)—his exuberant energy expressing itself as confident, fearless action in service of her desire.
Verse 28
प्रांशु: कनकवर्णाभ: सिंहसंहननो युवा । मत्तवारणविक्रान्तो मत्तवारणवेगवान्
Vaiśampāyana said: He was very tall, radiant with a golden hue, and built with the compact strength of a lion. Having entered the prime of youth, he moved with the proud, rolling gait of an intoxicated elephant, and his speed was like that of a rut-maddened lord of elephants. The passage underscores the ideal of heroic presence—power disciplined into a commanding, awe-inspiring bearing.
Verse 29
मत्तवारणताम्राक्षो मत्ततारणवारण: । प्रियपाश्चोपविष्टाभिव्यवित्ताभिविचिष्टितै:
Vaiśampāyana said: Bhīma’s eyes were reddened like those of an intoxicated elephant, and he was a warrior capable of driving back even maddened war-elephants on the battlefield. Yakṣa and Gandharva maidens, seated near their beloved, restrained their movements and, though trying to remain unnoticed, kept watching Bhīmasena; to them he appeared like a fresh incarnation of beauty. Thus the son of Pāṇḍu roamed over the delightful peaks of Gandhamādana as if at play. Remembering the countless hardships inflicted by Duryodhana, he was intent on pleasing Draupadī, now dwelling in the forest. He reflected: “Arjuna has gone to heaven, and I have come here in search of flowers. In such a situation, how will noble Yudhiṣṭhira manage affairs? He is deeply affectionate toward Nakula and Sahadeva, yet he does not rely on their strength; therefore he will not leave them behind or send them anywhere.” Anxious to obtain the flower quickly, Bhīma, tiger among men, surged forward with the speed of Garuḍa, his mind and eyes fixed on the mountain summits laden with blossoms.
Verse 30
यक्षगन्धर्वयोषाभिरदृश्याभिननिरीक्षित: । नवावतारो रूपस्य विक्रीडन्निव पाण्डव:
Vaiśampāyana said: Unseen and unobserved by the Yakṣa and Gandharva maidens, the Pāṇḍava (Bhīma) moved about as though at play—appearing to them like a fresh incarnation of beauty. The scene underscores how extraordinary strength and presence can draw admiration even without deliberate display, while the hero remains intent on his purpose amid the trials of exile.
Verse 31
चचार रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु । संस्मरन् विविधान् क्लेशान् दुर्योधनकृतान् बहून्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະເດີນຫຼິ້ນດັ່ງການຫຼິ້ນຢູ່ຕາມເນີນພູອັນງາມຂອງ ຄັນທະມາດະນະ ແຕ່ໃຈຂອງລາວກໍຍັງຫວນຄືນໄປຫາຄວາມທຸກຍາກຫຼາຍປະການທີ່ ທຸຣະໂຢທະນະ ໄດ້ກໍ່ໃຫ້. ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມຜິດນັ້ນ ລາວກໍກົດໃຈກ້າວໜ້າດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນໃໝ່—ເພື່ອເຮັດໃຫ້ ດຣົບະດີ ສົມປາດຖະໜາ ແລະເພື່ອຕອບໂຕ້ຄວາມອະຍຸດຕິທຳດ້ວຍຄວາມພາກພຽນອັນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມທໍ້ຖອຍ.
Verse 32
द्रौपद्या वनवासिन्या: प्रियं कर्तु समुद्यत: । सो<चिन्तयद् गते स्वर्गमर्जुने मयि चागते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະ ມຸ່ງໝັ້ນຈະເຮັດໃຫ້ ດຣົບະດີ ຜູ້ຢູ່ໃນປ່າຂະນະຖືກເນລະເທດ ພໍໃຈ ແລະລາວຄິດວ່າ: “ອາຣະຈຸນ ໄດ້ໄປສູ່ໂລກສະຫວັນແລ້ວ, ແລະຂ້ອຍມາທີ່ນີ້ເພື່ອຊອກຫາດອກໄມ້. ໃນສະພາບແບບນີ້ ທ່ານຜູ້ສູງສົ່ງ ຢຸທິສຖິຣະ ຈະຈັດການວຽກຈໍາເປັນໄດ້ແນວໃດ?” ຄວາມຄິດນີ້ສະທ້ອນທັງຄວາມຫ່ວງໃຍຕໍ່ການປົກປ້ອງຄອບຄົວໃນຍາມອາຣະຈຸນບໍ່ຢູ່ ແລະຄວາມຕັ້ງໃຈຈະບັນເທົາຄວາມທຸກຂອງດຣົບະດີໂດຍສົມປາດຖະໜາຂອງນາງ.
Verse 33
पुष्पह्ेतो: कथं त्वार्य: करिष्यति युधिष्ठिर: । स्नेहान्नरवरो नूनमविश्वासाद् बलस्य च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເພື່ອເຫດແຫ່ງດອກໄມ້ ທ່ານຜູ້ສູງສົ່ງ ຢຸທິສຖິຣະ ຈະຈັດການວຽກການໄດ້ແນວໃດ? ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດນັ້ນ ເນື່ອງຈາກຄວາມຮັກໃຄ່—ແລະກໍເນື່ອງຈາກບໍ່ໄວ້ໃຈໃນກໍາລັງຂອງພວກເຂົາຢ່າງເຕັມທີ່—ຈະບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ ນະກຸລະ ແລະ ສະຫະເທວະ ອອກໄປໂດດດ່ຽວແນ່ນອນ.”
Verse 34
नकुलं सहदेवं च न मोक्ष्यति युधिष्ठिर: । कथं तु कुसुमावाप्ति: स्याच्छीघ्रमिति चिन्तयन्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ຢຸທິສຖິຣະ ຈະບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ ນະກຸລະ ແລະ ສະຫະເທວະ ອອກໄປ.” ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຄິດວ່າ “ຈະໄດ້ດອກໄມ້ໄວໆແນວໃດ?” ພີມະ ກໍກ້າວໜ້າດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນອັນວ່ອງໄວ—ໃຈຂອງລາວຈັບຢູ່ທີ່ຍອດພູອັນເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້—ປາດຖະໜາຈະເຮັດໃຫ້ ດຣົບະດີ ຜູ້ຢູ່ໃນປ່າ ພໍໃຈ ແລະພ້ອມກັນນັ້ນກໍລະລຶກເຖິງຄວາມທຸກທີ່ ທຸຣະໂຢທະນະ ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ ແລະການທີ່ ອາຣະຈຸນ ໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 35
प्रतस्थे नरशार्दूल: पक्षिराडिव वेगित: । सज्जमानमनोटदृष्टि: फुल्लेषु गिरिसानुषु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ “ເສືອໃນມະນຸດ” ຜູ້ນັ້ນ ກໍອອກເດີນທາງ ວ່ອງໄວດັ່ງ “ພະຣາຊາແຫ່ງນົກ” ຄື ຄະຣຸດ. ສາຍຕາຂອງລາວບໍ່ໄດ້ຫັນໄປຫາສິ່ງອື່ນ; ມັນຈັບຢູ່ແຕ່ສັນພູທີ່ກໍາລັງບານ. ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມທຸກອັນນັບບໍ່ຖ້ວນທີ່ ທຸຣະໂຢທະນະ ໄດ້ກໍ່ໃຫ້, ພີມະ ກໍເຄື່ອນໄປດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ ເພື່ອໄດ້ດອກໄມ້ທີ່ປາດຖະໜາ ໄປເຮັດໃຫ້ ດຣົບະດີ ຜູ້ຢູ່ໃນປ່າ ພໍໃຈ; ແຕ່ໃນໃຈກໍຍັງກັງວົນວ່າຈະສໍາເລັດໄວພຽງໃດ—ເພາະ ອາຣະຈຸນ ໄປສູ່ໂລກສະຫວັນແລ້ວ ແລະ ຢຸທິສຖິຣະ ດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ແລະຄວາມລະມັດລະວັງ ຈະບໍ່ສົ່ງ ນະກຸລະ ແລະ ສະຫະເທວະ ອອກໄປເຮັດວຽກ.
Verse 36
द्रौोपदीवाक्यपाथेयो भीम: शीघ्रतरं ययौ । कम्पयन् मेदिनीं पद्धयां निर्घात इव पर्वसु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ້ອນວອນຂອງ ດຣໍປະດີ ເປັນເສບຽງເດີນທາງຂອງໃຈ, ພີມະ ຈຶ່ງອອກເດີນທາງດ້ວຍຄວາມໄວຍິ່ງກວ່າເກົ່າ. ເມື່ອລາວກ້າວໄປ ແຜ່ນດິນກໍສັ່ນສະເທືອນພາຍໃຕ້ຝ່າທ້າວ ດັ່ງສຽງຟ້າຮ້ອງໃນລະດູພາຍຸ—ການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນເປັນຄໍາປະກາດແຫ່ງຄວາມຈົ່ງຮັກ ແລະ ຄວາມໂກດອັນຊອບທໍາຕໍ່ອະຍຸດຕິທໍາ.
Verse 37
त्रासयन् गजयूथानि वातरंहा वृकोदर: । सिंहव्याप्रमगांश्वैव मर्दयानो महाबल:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວຣຶໂກດະຣະ (ພີມະ) ຜູ້ໄວດັ່ງລົມ ເຮັດໃຫ້ຝູງຊ້າງຕົກໃຈ ແລະກ້າວໜ້າດ້ວຍພະລັງອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ລາວຢ່ຳຍີ່ງສິງ ເສືອ ແລະຝູງກວາງຕາມທາງ ແລ້ວພຸ້ງຕໍ່ໄປ—ການເຄື່ອນໄຫວຂອງລາວເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນສັ່ນ ແລະກະຈາຍສັດປ່າໃນພົງໄພ—ດ້ວຍຄວາມມຸ່ງໝັ້ນອັນຮີບດ່ວນ ທີ່ເກີດຈາກການອ້ອນວອນຂອງດຣໍປະດີ ແລະພະລະບົດຂອງທຳມະໃນການປົກປ້ອງກຽດສັກສີຂອງນາງ.
Verse 38
उन्मूलयन् महावृक्षान् पोथयंस्तरसा बली । लतावललीश्व वेगेन विकर्षन् पाण्डुनन्दन: । उपर्युपरि शैलाग्रमारुरुक्षुरिव द्विप:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະ ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ພຸ້ງໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍແຮງອັນຫ້າວຫັນ—ຖອນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ໆຂຶ້ນຈາກຮາກ ແລະທຸບທຳລາຍມັນໃນທາງ. ດ້ວຍຄວາມໄວຂອງລາວ ລາວລາກເຄືອວັນ ແລະເຄືອໄມ້ປີນໄປດ້ວຍ, ແລະລາວເບິ່ງຄືຊ້າງເຈົ້າຜູ້ພະຍາຍາມຂຶ້ນສູ່ຍອດພູທີ່ສູງສຸດ. ຕອນນີ້ຍ້ຳໃຫ້ເຫັນພະລັງກາຍອັນລົ້ນເຫຼືອຂອງພີມະ—ບໍ່ແມ່ນຄວາມໂຫດຮ້າຍເພື່ອຄວາມໂຫດຮ້າຍ, ແຕ່ເປັນພະລັງປົກປ້ອງຂອງນັກຮົບ ຜູ້ເຄື່ອນໄຫວດ້ວຍໃຈດຽວ ເພື່ອພັນທະຂອງສະຫາຍຮ່ວມທາງ.
Verse 39
विनर्दमानो$तिभृशं सविद्युदिव तोयद: । तेन शब्देन महता भीमस्य प्रतिबोधिता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະ ຮ້ອງຄໍາຮາມດ້ວຍແຮງອັນຫນັກໜ່ວງ ດັ່ງເມກຝົນທີ່ມີຟ້າຜ່າວາບວາບ. ສຽງອັນໃຫຍ່ນັ້ນປຸກຜູ້ທີ່ໄດ້ຍິນໃຫ້ຕື່ນຕົກໃຈ. ຖືກກະທົບໂດຍສຽງຮາມອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ສັດປ່າຜູ້ອາໄສໃນປ່າ—ດ້ວຍຄວາມຫວາດກົວ—ລະທິ້ງຖ້ຳແລະຫນີໄປ; ສັດປ່າອື່ນໆຫລົບຊ່ອນໃນພົງໄພ, ນົກທີ່ຕົກໃຈກໍບິນຂຶ້ນສູ່ຟ້າ, ແລະຝູງກວາງກໍຫນີໄປໄກ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະລັງແລະຄວາມໂກດທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ອາດສັ່ນຄອນລະບຽບຂອງທໍາມະຊາດ ແລະແຜ່ຄວາມຢ້ານກົວໄປຮອດຜູ້ບໍ່ຜິດດ້ວຍ.
Verse 40
गुहां संतत्यजुर्व्याच्रा निलिल्युर्वनवासिन: । समुत्पेतु: खगास्त्रस्ता मृगयूथानि दुद्गरुवु:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເສືອ ແລະສັດປ່າຜູ້ອາໄສໃນປ່າ ລະທິ້ງຖ້ຳຂອງຕົນ ແລະຫລົບຊ່ອນເຂົ້າໄປໃນພົງໄພ. ນົກທີ່ຕົກໃຈກໍບິນຂຶ້ນທັນທີ, ແລະຝູງກວາງກໍຫນີໄປໄກ—ເພາະສຽງຮາມອັນນ່າຢ້ານນັ້ນໄດ້ປຸກປ່າໃຫ້ຕື່ນທັງຜືນ. ພາບນີ້ເຕືອນວ່າ ພຽງແຕ່ການປະທຸຂອງພະລັງຄັ້ງດຽວ—ແມ່ນແຕ່ບໍ່ໄດ້ມຸ່ງໝາຍຈະເຮັດຮ້າຍ—ກໍອາດເຮັດໃຫ້ລະບົບນິເວດທັງໝົດສັ່ນຄອນ ແລະຜົນກະທົບຈະແຜ່ອອກໄປໄກ.
Verse 41
ऋक्षाश्नोत्ससजुर्वक्षांस्तत्यजुर्हरयों गुहाम् । व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्वावलोकयन्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຫມີກໍຍັງລະທິ້ງທີ່ພັກພິງໃນຕົ້ນໄມ້, ແລະສິງທີ່ມີຂົນສີທອງກໍອອກຈາກຖ້ຳ. ສິງໃຫຍ່ໆເລີ່ມຫາວຢ່າງໜັກໜ່ວງ, ໃນຂະນະທີ່ຄວາຍປ່າ ແລະມ້າປ່າຢືນເບິ່ງຢູ່ແຕ່ໄກ—ເປັນນິມິດວ່າລຳດັບແຫ່ງປ່າໄດ້ຖືກກະທົບ, ດັ່ງວ່າທຳມະຊາດເອງກຳລັງຕອບຮັບຕໍ່ຄວາມຮົ່ວຮຽວອັນພິເສດ.
Verse 42
तेन वित्रासिता नागा: करेणुपरिवारिता: । तद् वन॑ स परित्यज्य जम्मुरन्यन्महावनम्,भीमसेनकी उस गर्जनासे डरे हुए हाथी उस वनको छोड़कर हथिनियोंसे घिरे हुए दूसरे विशाल वनमें चले गये
ເພາະສຽງຄຳຮ້ອງນັ້ນ ຊ້າງທັງຫຼາຍ—ມີຊ້າງແມ່ລ້ອມຮອບ—ຕົກໃຈຢ່າງໜັກ ແລ້ວລະທິ້ງປ່ານັ້ນ ໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ອື່ນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພຽງແຕ່ອຳນາດແລະຄວາມຂົ່ມຂູ່ ກໍສາມາດຂັບໄລ່ແມ່ນແຕ່ສັດທີ່ແຂງແກ່ງໃຫ້ຫນີໄດ້ ແລະເຮັດໃຫ້ດຸນຍະພາບຂອງສະຖານທີ່ໜຶ່ງປ່ຽນໄປ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງປະທະກັນໂດຍກົງ.
Verse 43
वराहमृगसंघाश्व महिषाश्न वनेचरा: । व्याप्रगोमायुसंघाश्च प्रणेदुर्गवयै: सह
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນປ່ານັ້ນ ໝູປ່າ ແລະຝູງກວາງ, ມ້າປ່າ ແລະຄວາຍປ່າ, ພ້ອມທັງສັດປ່າທີ່ອອກຫາເຫຍື່ອ, ແລະຝູງເສືອ ກັບຝູງໝາຈອກ—ພ້ອມດ້ວຍ gavaya—ພາກັນຮ້ອງຂຶ້ນດັງກັງວານ ແລະອັບມົງຄຸນ. ພາບນີ້ສະທ້ອນການຖືກກະທົບຢ່າງກະທັນຫັນຂອງລຳດັບທຳມະຊາດ, ດັ່ງວ່າປ່າດົງເອງກຳລັງຕອບຮັບດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະຄວາມສັບສົນຕໍ່ອັນຕະລາຍທີ່ກຳລັງເຂົ້າມາ.
Verse 44
रथाज्रसाद्वदात्यूहा हंसकारण्डवप्लवा: | शुका: पुंस्कोकिला: क्रौज्चा विसंज्ञा भेजिरे दिश:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກດ້ານໜ້າຂອງລົດສົງຄາມເອງ ມີສຽງຮ້ອງອັນດັງກັງວານ ແລະອັບມົງຄຸນລຸກຂຶ້ນ. ຫົງ, ເປັດກາຣັນດະວະ, ນົກ plava, ນົກແກ້ວ, ນົກກຸກກູເພດຜູ້, ແລະນົກ krauñca—ດັ່ງຖືກທຳໃຫ້ຫມົດສະຕິ—ພາກັນບິນຫນີໄປຄົນລະທິດ. ພາບນີ້ເປັນນິມິດວ່າລຳດັບທຳມະຊາດກຳລັງຖືກກະທົບ, ເປັນລາງບອກວ່າ dharma ກຳລັງຖືກກົດດັນ ແລະເຫດການທີ່ຈະມາຈະນຳຄວາມຢ້ານ ແລະຄວາມກະຈາຍຕົວ ແມ່ນແຕ່ແກ່ສັດທີ່ບໍ່ຜິດ.
Verse 45
तथान्ये दर्पिता नागा: करेणुशरपीडिता: । सिंहव्याप्राश्न संक़ुद्धा भीमसेनमथाद्रवन्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວຊ້າງເຈົ້າປ່າທີ່ຫຍິ່ງຍະໂສອື່ນໆ—ຖືກທຳລາຍໂດຍສາຍຕາດັ່ງລູກທະນູຂອງຊ້າງແມ່—ພ້ອມທັງສິງ ແລະເສືອ ກໍເກີດໂທສະ ແລ້ວພາກັນພຸ້ນເຂົ້າໃສ່ ພີມະເສນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຫຍິ່ງຍະໂສທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ແລະໂທສະທີ່ຖືກຍຸຍົງ ສາມາດຜັກດັນແມ່ນແຕ່ສັດທີ່ແຂງແກ່ງໃຫ້ບຸກໂຈມຢ່າງບໍ່ຄິດໜ້າຄິດຫຼັງ, ໃນຂະນະທີ່ຄວາມຢ້ານຍັງຊ່ອນຢູ່ໃຕ້ຄວາມດຸຮ້າຍພາຍນອກ.
Verse 46
शकृन्मूत्रं च मुडचाना भयविश्रान्तमानसा: । व्यादितास्या महारौद्रा व्यनदन् भीषणान् रवान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວຢູ່ໃນໃຈ ພວກມັນຂັບຖ່າຍອຸຈາລະ ແລະ ປັດສະວະອອກມາ; ອ້າປາກກວ້າງ ມີຮູບຮ່າງດຸຮ້າຍນ່າສະພຶງກົວ ແລະ ຮ້ອງຄໍາຮ້ອງອັນນ່າຫວາດຫວັນ. ແມ່ນແຕ່ຄວາມໂກດຈະຜັກດັນໃຫ້ພວກມັນພຸ້ນໃສ່ພີມເສນ ແຕ່ຮ່າງກາຍກໍຫັກຫຼັງຄວາມຢ້ານທີ່ຊ່ອນຢູ່—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ກໍາລັງດິບທີ່ບໍ່ມີປັນຍາຄວບຄຸມ ຈະພັງທະລາຍເປັນຄວາມຕົກໃຈຕໍ່ໜ້າວິລະກໍາແທ້.
Verse 47
ततो वायुसुतः क्रोधात् स्वबाहुबलमाश्रित: । गजेनान्यान् गजाउ्छीमान् सिंहं सिंहेन वा विभु:
ແລ້ວບຸດແຫ່ງວາຍຸ ຜູ້ເກີດໂກດ ອາໄສພະລັງແຂນຂອງຕົນ ໄດ້ຂັບໄລ່ສັດຮ້າຍທັງຫຼາຍ—ໃຊ້ຊ້າງໂຕໜຶ່ງປະທະຊ້າງອື່ນໆ ແລະ ໃຊ້ສິງໂຕໜຶ່ງປະທະສິງອີກໂຕ. ບຸດຂອງປານດຸຜູ້ສະຫງ່າງາມນັ້ນ ຮ້ອງຄໍາຮ້ອງດັ່ງຟ້າຮ້ອງ ໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັງວານ ແລ້ວກ້າວເຂົ້າສູ່ປ່າ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນພະລັງກາຍອັນດິບແຕ່ມີວິໄນຂອງພີມາ: ນ່າຢ້ານເມື່ອຖືກກະຕຸ້ນ ແຕ່ມຸ່ງເພື່ອກຳຈັດອັນຕະລາຍ ບໍ່ໃຊ້ເພື່ອຄວາມໂຫດຮ້າຍໂດຍບໍ່ຈໍາເປັນ.
Verse 48
तलप्रहारैरन्यांश्व॒ व्यहनत् पाण्डवो बली । ते वध्यमाना भीमेन सिंहव्याप्रतरक्षव:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ປານດະວະຜູ້ກ້າແຂງ ໄດ້ຟາດຕີຜູ້ອື່ນໆອີກດ້ວຍຝາມື. ເມື່ອພີມາຍັງຄົງຂ້າພວກມັນຢູ່ ສັດຕູເຫຼົ່ານັ້ນ—ດຸຮ້າຍດັ່ງສິງ, ເສືອ, ແລະ ໝີ—ກໍຖືກລົ້ມລົງແມ່ນຈະດຸຮ້າຍພຽງໃດກໍຕາມ; ຊີ້ວ່າ ກໍາລັງດິບແລະຄວາມໂກດແບບນັກລ່າ ບໍ່ອາດຕ້ານທານວິລະກໍາທີ່ມີວິໄນ ໃນເຫດທີ່ຊອບທໍາໄດ້.
Verse 49
भयाद् विससूजुर्भीमं शकृन्मूत्रं च सुखुवु: । प्रविवेश तत: क्षिप्रं तानपास्य महाबल:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ພວກມັນຂັບຖ່າຍອຸຈາລະ ແລະ ປັດສະວະອອກມາໂດຍບໍ່ຮູ້ຕົວ. ແລ້ວຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ປັດພວກມັນອອກໄປຂ້າງ—ເປັນພາບທີ່ຊີ້ວ່າ ຄວາມຫວາດກົວອາດລອກຖອນຄວາມສະຫງົບປອມໆອອກໝົດ ເມື່ອປະເຊີນໜ້າກັບພະລັງອັນລົ້ນເຫຼືອ.
Verse 50
अथापश्यन्महाबाहुर्गन्धमादनसानुषु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພີມາຜູ້ມີແຂນໃຫຍ່ ເມື່ອເດີນຕາມເນີນຂອງກັນທະມາດະນະ ກໍເຫັນປ່າກ້ວຍອັນງາມລໍ້າເລີດ ແຜ່ກວ້າງໄປຫຼາຍໂຢຊະນະ. ດັ່ງຈ້າວແຫ່ງຊ້າງຜູ້ມີພະລັງ ກໍ່ຄວາມຄືກຄື້ນໃນປ່າ ແລະ ປ່ອຍສາຍນ້ໍາແຫ່ງມັດ (rut) ອອກມາ, ພີມາພຸ້ນເຂົ້າໄປໃນປ່າກ້ວຍນັ້ນ ກໍ່ຄວາມອື້ອອຶງ ແລະ ຫັກຕົ້ນໄມ້ນານາຊະນິດ. ລໍາຕົ້ນກ້ວຍທີ່ນັ້ນໜາດັ່ງເສົາ ສູງເທົ່າຕົ້ນຕານຫຼາຍຕົ້ນ. ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ແຂງແຮງ ພີມາ ຖອນມັນຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລ້ວໂຍນໄປທົ່ວທິດ. ທັງສະຫວ່າງໄສ ແລະ ນ່າຢ້ານ ພ້ອມຄວາມທະນົງໃນກໍາລັງແລະວິລະກໍາຂອງຕົນ, ລາວຮ້ອງຄໍາຮ້ອງດຸຮ້າຍດັ່ງພຣະນະຣະສິງຫະ. ຕໍ່ມາລາວຍັງບຸກໂຈມສັດໃຫຍ່ອີກຫຼາຍ—ກວາງຣຸຣຸ, ວານອນ, ສິງ, ຄວາຍ, ແລະ ສັດນ້ໍາດ້ວຍ—ຈົນກວາງແລະນົກໃນປ່າອື່ນໆ ກໍສັ່ນສະທ້ານເພາະສຽງອັນນ່າຫວາດຫວັນຂອງສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ຂອງພີມາເສນ.
Verse 51
सुरम्यं कदलीषण्डं बहुयोजनविस्तृतम् । तमभ्यगच्छद् वेगेन क्षोभयिष्यन् महाबल:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຢູ່ເທິງຍອດພູຄັນທະມາດະນະ ພີມະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ໄດ້ເຫັນປ່າກ້ວຍອັນງາມລ້ຳ ກວ້າງໄກໄປຫຼາຍໂຍຊະນະ. ເພາະປາດຖະນາຈະໃຫ້ມັນປັ່ນປ່ວນ ຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ຈຶ່ງພຸ່ງເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມໄວ—ພະລັງຂອງລາວບໍ່ແມ່ນການຂົມຂື່ນຢ່າງມີວິໄນ ແຕ່ເປັນການອວດອ້າງປົນມານະ ທີ່ອາດລົບກວນແມ່ນແຕ່ສະຖານທີ່ງາມແລະສະງົບ.
Verse 52
महागज इवास्रावी प्रभञ्जन् विविधान् ट्रुमान् उत्पाट्य कदलीस्तम्भान् बहुतालसमुच्छूयान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ກຳລັງເຂົ້າມັດ ພີມະພຸ່ງຜ່າປ່າ ທຳລາຍຕົ້ນໄມ້ນານາພັນ—ຖອນຮາກອອກ ແລະສະກັດຕົ້ນກ້ວຍທີ່ໜາດັ່ງເສົາ ສູງເທົ່າຕົ້ນຕານຫຼາຍຕົ້ນ. ຢູ່ເທິງຍອດພູຄັນທະມາດະນະ ລາວເຫັນປ່າກ້ວຍອັນວິເສດງາມ ກວ້າງໄກໄປຫຼາຍໂຍຊະນະ; ແລະເມົາມົນດ້ວຍພະລັງແລະວິລະກຳຂອງຕົນ ລາວຮ້ອງຄຳຮາມດຸດັນດັ່ງນຣະສິງຫະ ແລ້ວຂວ້າງລຳຕົ້ນທີ່ຖອນອອກໄປທົ່ວທິດ. ຕໍ່ມາລາວຍັງພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ສັດໃຫຍ່ຫຼາຍຊະນິດ—ກວາງຣຸຣຸ, ວານອນ, ສິງ, ຄວາຍ, ແລະສັດນ້ຳ—ຈົນສຽງອັນນ່າຢ້ານຂອງພີມະເສນ ເຮັດໃຫ້ສັດແລະນົກໃນປ່າລອບໆ ສັ່ນສະທ້ານດ້ວຍຄວາມຢ້ານ.
Verse 53
चिक्षेप तरसा भीम: समन्ताद् बलिनां वर: | विनदन् सुमहातेजा नृसिंह इव दर्पितः
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ພີມະ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ແຂງກ້າ ໄດ້ຂວ້າງສິ່ງຕ່າງໆ ໄປຮອບດ້ານດ້ວຍແຮງອັນຮຸນແຮງ. ລາວຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງ ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍເຕຊະອັນໃຫຍ່ ແລະພອງດ້ວຍມານະ ດັ່ງນຣະສິງຫະ.
Verse 54
ततः सत्त्वान्युपाक्रामद् बहूनि सुमहान्ति च । रुरुवानरसिंहांश्व महिषांश्न जलाशयान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ພີມະໄດ້ເຂົ້າໂຈມຕີສັດຫຼາຍຊະນິດ—ທັງຫຼາຍ ແລະທັງໃຫຍ່ຫຼາຍ. ລາວໂຈມຕີກວາງຣຸຣຸ, ວານອນ, ສິງ, ຄວາຍ, ແລະສັດທີ່ອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳ.
Verse 55
तेन शब्देन चैवाथ भीमसेनरवेण च । वनान्तरगताश्षापि वित्रेसुर्मुग॒पक्षिण:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສຽງນັ້ນເອງ ແລະດ້ວຍສຽງຄຳຮາມຂອງພີມະເສນ ກວາງແລະນົກທີ່ຢູ່ໃນປ່າອື່ນອັນເລິກລັບ ກໍຕົກໃຈຫວາດກົວເຊັ່ນກັນ.
Verse 56
त॑ शब्द सहसा श्रुत्वा मृगपक्षिसमीरितम् । जलार्दपक्षा विहगा: समुत्पेतु: सहस्रश:,मृगों और पक्षियोंके उस भयसूचक शब्दको सहसा सुनकर सहस्रों पक्षी आकाशमें उड़ने लगे। उन सबकी पाँखें जलसे भीगी हुई थीं
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນທັນທີສຽງຮ້ອງເຕືອນໄພທີ່ກະພື້ນຂຶ້ນໃນຝູງສັດແລະນົກ ນົກນັບພັນກໍພາກັນບິນຂຶ້ນຢ່າງກະທັນຫັນ. ປີກຂອງພວກມັນຊຸ່ມນ້ຳ ແລະດ້ວຍຄວາມຢ້ານກໍບິນຂຶ້ນສູ່ຟ້າ—ເປັນດັ່ງນິມິດທີ່ລົບກວນລະບຽບທຳມະຊາດໃນປ່າ.
Verse 57
तानौदकान् पक्षिगणान् निरीक्ष्य भरतर्षभ: । तानेवानुसरन् रम्यं ददर्श सुमहत् सर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນວ່າຝູງນົກນັ້ນເປັນນົກນ້ຳ ວິລະບຸລຸດຜູ້ເປັນເສືອໃນວົງພາຣະຕະກໍຕິດຕາມພວກມັນໄປ. ແລ້ວເມື່ອໄປຂ້າງໜ້າ ກໍເຫັນທະເລສາບໃຫຍ່ມະຫາສານ ງາມຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ປາກົດຢູ່ຂ້າງໜ້າ.
Verse 58
काउ्चनै: कदलीषण्डैर्मन्दमारुतकम्पितै: । वीज्यमानमिवाक्षोभ्यं तीरात् तीरविसर्पिभि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕາມຂອບທະເລສາບ ມີກຸ່ມຕົ້ນກ້ວຍສີຄຳກະຈາຍຈາກຝັ່ງໜຶ່ງໄປອີກຝັ່ງໜຶ່ງ; ຖືກລົມອ່ອນໆພັດໃຫ້ໄຫວ ດັ່ງກຳລັງພັດວີດໃຫ້ອ່າງນ້ຳລຶກທີ່ສະຫງົບສະຫງົບນັ້ນ.
Verse 59
तत् सरो<5थावतीर्याशु प्रभूतनलिनोत्पलम् । महागज इवोद्दामश्रिक्रीड बलवद् बली
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນທະເລສາບນັ້ນ ມີດອກບົວແລະດອກອຸດປະລະສີຟ້າບານຢ່າງອຸດົມ. ແລ້ວພີມະເສນະ—ຜູ້ເກັ່ງກ້າທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ມີກຳລັງ—ກໍລົງໄປໃນນ້ຳຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຫຼິ້ນນ້ຳດ້ວຍແຮງອັນບໍ່ຖືກຜູກມັດ ດັ່ງຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກໂສ້ພັນ.
Verse 60
विक्रीड्य तस्मिन् सुचिरमुत्ततारामितद्युति: । ततो<ध्यगन्तुं वेगेन तद् वनं बहुपादपम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກຫຼິ້ນນ້ຳໃນທະເລສາບນັ້ນເປັນເວລາດົນ ພີມະ—ຜູ້ມີຣັດສະມີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້—ກໍຂຶ້ນຈາກນ້ຳ. ແລ້ວດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈອັນວ່ອງໄວ ລາວກໍອອກເດີນໄປສູ່ປ່າທີ່ໜາແນ້ນດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍຫຼາຍນັ້ນ.
Verse 61
दध्मौ च शड्खं स्वनवत् सर्वप्राणेन पाण्डव: । आस्फोटयच्च बलवान् भीम: संनादयन् दिश:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ພີມະ ຜູ້ເປັນປານດະວະຜູ້ມີກຳລັງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ໄດ້ເປົ່າສັງຂ໌ດ້ວຍແຮງລົມຫາຍໃຈທັງໝົດ ແລະເຮັດໃຫ້ທິດທັງສີ່ກ້ອງກັງວານ ພ້ອມທັງຕົບແຂນດັ່ງສຽງຟ້າຮ້ອງເພື່ອທ້າທາຍ. ສຽງສັງຂ໌ ສຽງຮ້ອງຂອງພີມະເສນ ແລະສຽງຕົບແຂນອັນດຸຮ້າຍນັ້ນ ຮາວກັບເຮັດໃຫ້ຖ້ຳພູທັງຫຼາຍກ້ອງສະທ້ອນ.
Verse 62
तस्य शड्खस्य शब्देन भीमसेनरवेण च । बाहुशब्देन चोग्रेण नदन्तीव गिरेगुहा:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສຽງສັງຂ໌ນັ້ນ ພ້ອມກັບສຽງຮ້ອງຂອງພີມະເສນ ແລະສຽງຕົບແຂນອັນດຸຮ້າຍ ຖ້ຳພູທັງຫຼາຍຮາວກັບຄຳຮາມດັ່ງຟ້າຮ້ອງ.
Verse 63
त॑ वज्ननिष्पेषसममास्फोटितमहारवम् | श्रुत्वा शैलगुहासुप्तै: सिंहैर्मुक्तो महास्वन:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ—ດັ່ງຖືກວັດຊະຣະທຸບທຳລາຍ—ສິງທີ່ນອນຫຼັບຢູ່ໃນຖ້ຳພູກໍຖືກປຸກຂຶ້ນ ແລະເລີ່ມຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງ.
Verse 64
सिंहनादभयत्रस्तै: कुज्जरैरपि भारत । मुक्तो विराव: सुमहान् पर्वतो येन पूरित:,भारत! उन सिंहोंका दहाड़ना सुनकर भयसे डरे हुए हाथी भी चीत्कार करने लगे, जिससे वह विशाल पर्वत शब्दायमान हो उठा
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ! ແມ່ນແຕ່ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍຍັງຫວາດກົວຕໍ່ສຽງຄຳຮາມຂອງສິງ ແລະຮ້ອງກັງວານຢ່າງໃຫຍ່. ດ້ວຍສຽງອື້ອອຶງອັນມະຫານັ້ນ ພູໃຫຍ່ທັງລູກຖືກເຕັມໄປດ້ວຍສຽງ ແລະກ້ອງສະທ້ອນທົ່ວທິດ.
Verse 65
तं तु नाद॑ ततः श्रुत्वा मुक्त वारणपुड़वै: । भ्रातरं भीमसेनं तु विज्ञाय हनुमान् कपि:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຄຳຮາມນັ້ນ ທີ່ຊ້າງເຈົ້າຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍປ່ອຍອອກມາ, ຮານຸມານ ຜູ້ເປັນຈອມວານອນ ກໍຮູ້ທັນທີວ່າ ນ້ອງຊາຍຂອງຕົນ ພີມະເສນ ໄດ້ມາທາງນີ້ແລ້ວ.
Verse 66
दिवंगमं रुरोधाथ मार्ग भीमस्य कारणात् | अनेन हि पथा मा वै गच्छेदिति विचार्य सः
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວເພື່ອປະໂຫຍດຂອງ ພີມະ ທ່ານໄດ້ກັ້ນທາງທີ່ນໍາຂຶ້ນໄປສູ່ມາຄະສະຫວັນ. ຄິດວ່າ «ຢ່າໃຫ້ເຂົາໄປຕາມທາງນີ້» ຈຶ່ງຈົ່ງໃຈຂັດຂວາງ—ເພາະຄວາມຫ່ວງໃຍປົກປ້ອງພີມະ ແລະເພື່ອຫ້າມບໍ່ໃຫ້ເຂົາເດີນໄປສູ່ເສັ້ນທາງອັນອັນຕະລາຍ ຫຼືຍັງບໍ່ຄວນເວລາ.
Verse 67
आस्त एकाय-ने मार्गे कदलीषण्डमण्डिते | भ्रातुर्भीमस्य रक्षार्थ त॑ं मार्गमवरुध्य वै
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຮານຸມານໄດ້ປະຈໍາຢູ່ເທິງທາງແຄບທາງດຽວ—ງາມດ້ວຍດົງກ້ວຍອັນໜາແໜ້ນ—ແລະຈົ່ງໃຈກັ້ນທາງນັ້ນເພື່ອປົກປ້ອງນ້ອງຊາຍຂອງຕົນ ຄື ພີມະ. ດ້ວຍໜ້າທີ່ພີ່ນ້ອງ ແລະຄວາມຮອບຄອບ, ທ່ານໄດ້ຫ້າມພີມະບໍ່ໃຫ້ກ້າວໄປຕາມທາງທີ່ນໍາຂຶ້ນສູ່ທາງສູງ ໂດຍຍັງບໍ່ທັນພ້ອມ.
Verse 68
मात्र प्राप्स्यति शापं वा धर्षणां वेति पाण्डव: । कदलीषण्डमध्यस्थो होवं संचिन्त्य वानर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເກງວ່າປານດະວະຈະໄດ້ຮັບຄໍາສາບ ຫຼືຖືກຫຍາມຫມິ່ນໃນທາງນີ້» ລີງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ (ຮານຸມານ) ຜູ້ຢູ່ກາງດົງກ້ວຍ ໄດ້ຄິດດັ່ງນັ້ນ ແລ້ວນອນລົງໃນປ່າ ກັ້ນທາງໄປສະຫວັນ. ທ່ານໄດ້ຂະຫຍາຍກາຍໃຫ້ໃຫຍ່ມະຫາສານ; ແລະເມື່ອຖືກຄວາມງ່ວງຄອບງໍາ ທ່ານຫາວ ແລະສັ່ນຫາງອັນສູງໃຫຍ່ ດັ່ງທຸງຂອງອິນດຣາ ສຽງນັ້ນດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງສາຍຟ້າວັດຊະຣະ.
Verse 69
प्राजूम्भत महाकायो हनूमान् नाम वानर: । कदलीषण्डमध्यस्थो निद्रावशगतस्तदा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ຮານຸມານ ລີງຜູ້ມີກາຍອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ນອນຢູ່ໃນດົງກ້ວຍ ຖືກຄວາມງ່ວງຄອບງໍາ. ທ່ານຂະຫຍາຍຮ່າງກາຍ ແລະກັ້ນທາງໃນປ່າ ເພື່ອໃຫ້ ພີມະເສນະ ບຸດຂອງປານດຸ ຜູ້ກໍາລັງເຂົ້າມາຕາມທາງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄໍາສາບ ຫຼືຄໍາຫຍາມຫມິ່ນຈາກໃຜ. ແລະເມື່ອຢູ່ໃຕ້ອໍານາດແຫ່ງນິທຣາ ທ່ານຫາວ ແລະສັ່ນຮ່າງອັນສູງດັ່ງທຸງ ກໍເກີດສຽງດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງວັດຊະຣະ.
Verse 70
जृम्भमाण: सुविपुलं शक्रध्वजमिवोच्छितम् । आस्फोटयच्च लाडूलमिन्द्राशनिसमस्वनम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖືກຄວາມງ່ວງຄອບງໍາ ຮານຸມານຫາວ ໂດຍຂະຫຍາຍກາຍໃຫ້ໃຫຍ່ກວ້າງ ສູງຕັ້ງດັ່ງທຸງຂອງອິນດຣາ. ແລະເມື່ອທ່ານຟາດແລະສະບັດຫາງອັນໃຫຍ່ ກໍດັງກັງວານດັ່ງສາຍຟ້າວັດຊະຣະຂອງອິນດຣາ ຈົນປ່າທັງປ່າຮາວກັບສັ່ນໄຫວ. ດ້ວຍການນອນຂວາງທາງແບບນີ້ ທ່ານໄດ້ກັ້ນທາງໃນດົງກ້ວຍ ໂດຍມຸ່ງໝາຍໃຫ້ ພີມະ ບຸດຂອງປານດຸ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄໍາສາບ ຫຼືຄໍາຕໍາໜິຈາກຜູ້ອື່ນ ເນື່ອງຈາກການມາຕາມທາງນັ້ນ.
Verse 71
तस्य लाडूलनिनदं पर्वत: सुगुहामुखै: । उद्गारमिव गॉर्नर्दन्नुत्ससर्ज समन््ततः
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພູເຂົາທີ່ມີປາກຖ້ຳອັນງາມຫຼາຍແຫ່ງ ໄດ້ສະທ້ອນສຽງກັງວານນັ້ນທີ່ເກີດຈາກເຂົາ ແລະສົ່ງຄືນໄປທົ່ວທິດ—ດັ່ງສຽງຮ້ອງຄຳຮາມຂອງງົວຜູ້ທີ່ມີພະລັງອັນແຮງກ້າ.
Verse 72
लाडूलास्फोटशब्दाच्च चलित: स महागिरि: । विघूर्णमानशिखर: समन्तात् पर्यशीर्यत
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສຽງດັ່ງການແຕກປະທຸຂອງການຟາດຫາງ ພູໃຫຍ່ນັ້ນກໍສັ່ນໄຫວ. ຍອດພູຂອງມັນເຫມືອນຈະຫມຸນວຽນ ແລະເລີ່ມແຕກຮ້າວພັງທະລາຍທຸກດ້ານ; ຂ່າວສຽງອັນກັງວານນັ້ນແຜ່ກວ້າງໄປຕາມຍອດພູອັນພິລຶກ ຈົນກົດທັບແມ່ນແຕ່ສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງທີ່ເມົາຄືນ.
Verse 73
स लाडूलरवस्तस्य मत्तवारणनि:स्वनम् । अन्तर्धाय विचित्रेषु चचार गिरिसानुषु
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສຽງອັນແຫຼມແລະແຕກປະທຸນັ້ນ—ດັງກວ່າສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງທີ່ເມົາ—ເຫມືອນຈະຫາຍໄປຊົ່ວຄາວ ແລ້ວກໍແຜ່ກວ້າງໄປທົ່ວເມື່ອມັນເຄື່ອນຜ່ານສັນພູແລະເນີນພູອັນພິລຶກ. ສຽງນັ້ນເຮັດໃຫ້ຍອດສູງສັ່ນໄຫວ ແລະກ້ອງກັບຂ້າມຍອດພູຫຼາກຫຼາຍ.
Verse 74
स भीमसेनस्तच्छुत्वा सम्प्रहृष्टतनूरुह: । शब्दप्रभवमन्विच्छंक्षचार कदलीवनम्,उसे सुनकर भीमसेनके रोंगटे खड़े हो गये और उसके कारणको हढूँढ़नेके लिये वे उस केलेके बगीचेमें घूमने लगे
ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນ ຂົນກາຍຂອງ ພີມະເສນະ ກໍລຸກຊັນຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຕື່ນເຕັ້ນທັນໃດ. ເພື່ອຊອກຫາແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງສຽງນັ້ນ ລາວເລີ່ມຕົ້ນເດີນຄົ້ນຫາຢູ່ໃນປ່າກ້ວຍ ດ້ວຍໃຈມຸ່ງໝັ້ນຈະຕາມຮອຍຫາສາເຫດ.
Verse 75
कदलीवनमध्यस्थमथ पीने शिलातले । ददर्श सुमहाबाहुर्वानराधिपतिं तदा,उस समय विशाल भुजाओंवाले भीमसेनने कदलीवनके भीतर ही एक मोटे शिलाखण्डपर लेटे हुए वानरराज हनुमानजीको देखा
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ພີມະເສນະ ຜູ້ມີແຂນອັນແຂງແຮງ ໄດ້ເຫັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງວານອນ ຮານຸມານ ນອນຢູ່ເທິງແຜ່ນຫີນໃຫຍ່ອັນໜາແຂງ ກາງປ່າກ້ວຍ.
Verse 76
विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष॑ विद्युत्सम्पातपिड्ुलम् । विद्युत्सम्पातनिनदं विद्युत्सम्पातचठ्चलम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຂົາເບິ່ງຍາກຢ່າງຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກສ່ອງວາບວາບດັ່ງຟ້າຜ່າທີ່ຟາດລົງກະທັນຫັນ. ລັດສະໝີກາຍຂອງເຂົາເປັນສີທອງອົບອຸ່ນ ດັ່ງຟ້າຜ່າທີ່ຕົກລົງ. ສຽງຮ້ອງຄຳຮາມຂອງເຂົາກັງວານດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງວັດຊະຣະ ແລະເຂົາດູບໍ່ຢຸດນິ່ງ ວ່ອງໄວ ດັ່ງຟ້າຜ່າເອງ—ເປັນການປາກົດອັນນ່າຢ້ານກົວ ທີ່ເຕືອນບໍ່ໃຫ້ຫຍິ່ງຍໂສ ແລະໃຫ້ເຄົາລົບຕໍ່ອຳນາດອັນເຫຼືອລົ້ນ.
Verse 77
बाहुस्वस्तिकविन्यस्तपीनहस्वशिरोधरम् । स्कन्धभूयिष्ठकायत्वात् तनुमध्यकटीतटम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຂົານອນໂດຍຂ້າມແຂນໃນທ່າ «ສະວັສຕິກະ» ໃຊ້ໂຄນແຂນເປັນໝອນ ແລ້ວວາງຄໍທີ່ໜາແລະສັ້ນຂອງເຂົາໄວ້ເທິງນັ້ນ. ເນື່ອງຈາກບ່າແລະຊ່ວງອົງເທິງຂອງເຂົາກວ້າງແຂງແຮງເປັນພິເສດ ຊ່ວງກາງແລະແອວຈຶ່ງດູບາງກວ່າ—ເປັນພາບທີ່ຊູ້ງຊັດຖຶງພະລັງອັນນ່າກົວ ແລະຮູບຮ່າງອັນໂດດເດັ່ນ ຕາມທີ່ເລື່ອງລາວພັນລະນາຢ່າງລະອຽດ.
Verse 78
किंचिच्चाभुग्नशीर्षेण दीर्घरोमाज्चितेन च | लाडूलेनोर्ध्वगतिना ध्वजेनेव विराजितम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫົວຂອງມັນກົ້ມລົງເລັກນ້ອຍ; ຂົນຂອງມັນຍາວແລະໜາ. ແລະເມື່ອມັນຊູກຫາງຂຶ້ນສູງ ມັນສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງທຸງ—ໂດດເດັ່ນທັງຮູບຮ່າງແລະອາການ.
Verse 79
हस्वौष्ठ ताम्रजिद्दास्यं रक्तकर्ण चलद्भ्रुवम् । विवृत्तदेष्टादशनं शुक्लतीक्ष्णाग्रशोभितम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຮິມຝີປາກຂອງເຂົານ້ອຍ; ລີ້ນແລະຂ້າງໃນປາກມີສີຄ້າຍທອງແດງ. ຫູຂອງເຂົາແດງ ແລະຄິ້ວກະຕຸກຢູ່ເລື້ອຍ. ໃນປາກທີ່ອ້າອອກ ແຖວແຂ້ວຂາວວາວແລະເຂົ້ວຂອງເຂົາ—ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍປາຍຂາວຄົມ—ໂດດເດັ່ນຢ່າງນ່າພິສົດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໃບໜ້າຂອງເຂົາຈຶ່ງຄ້າຍດວງຈັນທີ່ຖືກລັດສະໝີສ່ອງສະຫວ່າງ ແລະແຖວແຂ້ວຂາວພາຍໃນກໍເຫມືອນເຄື່ອງປະດັບທີ່ເພີ່ມພູນຄວາມສົງ່າ.
Verse 80
अपश्यद् वदनं तस्य रश्मिवन्तमिवोडुपम् | वदनाभ्यन्तरगतै: शुक्लैर्दन्तैरलंकृतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເຂົາໄດ້ເຫັນໃບໜ້າຂອງຜູ້ນັ້ນ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງຈັນທີ່ມີລັດສະໝີ. ໃບໜ້ານັ້ນຖືກປະດັບດ້ວຍແຂ້ວຂາວພາຍໃນປາກ ແລະຄວາມສະຫວ່າງຂອງມັນເພີ່ມທັງຄວາມນ່າຢ້ານກົວແລະຄວາມສົງ່າ—ເປັນພາບຂອງການປາກົດອັນນ່າພິສົດ ເກືອບຈະເຫມືອນຢູ່ນອກໂລກ ໃນເລື່ອງລາວແຫ່ງປ່ານີ້.
Verse 81
केसरोत्करसम्मिश्रमशोकानामिवोत्करम् | हिरण्मयीनां मध्यस्थं कदलीनां महाद्युतिम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທ່າມກາງຕົ້ນກ້ວຍສີຄຳ ທັງຫຼາຍ ຮະນຸມານຜູ້ມີລັງສີສະຫວ່າງໄສ ແລະພະລັງອັນໃຫຍ່ ປາກົດຂຶ້ນ ດັ່ງຊໍ່ດອກອະໂສກທີ່ວາງເທິງພື້ນຫອມສາຟຣອນ—ເປັນພາບມົງຄຸນອັນສົດໃສ ທີ່ຍົກໃຈໃຫ້ເຄົາລົບພະລັງທີ່ໃຊ້ໃນການຮັບໃຊ້ທຳມະອັນຖືກຕ້ອງ.
Verse 82
दीप्यमानेन वपुषा स्वर्चिष्मन्तमिवानलम् | निरीक्षन्तममित्रघ्नं लोचनैर्मधुपिड्रलै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວເຫັນ ອະມິດຣະຄະນະ—ກາຍສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນດ້ວຍແປວໄຟຂອງຕົນ—ຈ້ອງມອງໄປດ້ວຍດວງຕາສີນ້ຳເຜິ້ງ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມໝັ້ນໃຈພາຍໃນ ແລະພະລັງທີ່ຖືກທຳມະ ປາກົດອອກເປັນລັງສີພາຍນອກ ສ້າງຄວາມໝັ້ນໃຈໃຫ້ມິດ ແລະຄວາມຫວາດຫວັນໃຫ້ສັດຕູ.
Verse 83
वे शत्रुसूदन वानरवीर अपने कान्तिमान् शरीरसे प्रज्वलित अग्निके समान जान पड़ते थे और अपनी मधुके समान पीली आँखोंसे इधर-उधर देख रहे थे ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພີມະເສນຜູ້ສະຫຼາດ—ມີພະລັງຫນັກແນ່ນ ແຂນກວ້າງ ແລະປັນຍາແຫຼມຄົມ—ໄດ້ເຫັນຮະນຸມານ ຈອມວານອນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຮ່າງກາຍມະຫາສານ ແລະກຳລັງມະຫາລາດ ຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວ ດັ່ງພູຫິມາລະຍະ ປິດກັ້ນເສັ້ນທາງທີ່ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ. ບໍ່ຫວາດຫວັນ ແລະຖືກຂັບດັນໂດຍຄວາມໄວ ພີມະເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ ແລະຮ້ອງສຽງສິງຫນາດອັນນ່າຢ້ານ ດັ່ງສຽງວັດຊຣະຄຳຮາມ. ດ້ວຍສຽງນັ້ນ ສັດປ່າແລະນົກໃນປ່າຕ່າງສັ່ນສະທ້ານ. ພາບນີ້ເປັນການປະທະຂອງພະລັງກັບພະລັງ ແຕ່ກໍບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ຈະຖືກວັດດ້ວຍການອົດກັ້ນ ການຮູ້ຈັກຍອມຮັບ ແລະການປະພຶດຖືກຕ້ອງຕໍ່ຜູ້ສູງສົ່ງ.
Verse 84
दृष्टवा चैनं महाबाहुरेक॑ तस्मिन् महावने । अथोपसूत्य तरसा विभीर्भीमस्ततो बली
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນລາວຢືນຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ ພີມະຜູ້ແຂນໃຫຍ່—ບໍ່ຫວາດຫວັນ ແລະແຂງແກ່ນ—ພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍຄວາມໄວ. ເມື່ອປະເຊີນໜ້າກັບຈອມວານອນຮະນຸມານ ຜູ້ຢືນດັ່ງພູຫິມາລະຍະ ຄືກັບປິດກັ້ນທາງໄປສະຫວັນ ພີມະເສນໄດ້ຮ້ອງສຽງສິງຫນາດອັນນ່າຢ້ານ ດັ່ງສຽງວັດຊຣະ. ດ້ວຍສຽງນັ້ນ ສັດແລະນົກໃນຖິ່ນນັ້ນຕ່າງສັ່ນສະທ້ານ. ຕອນນີ້ວາງໃຫ້ເຫັນພະລັງດິບແລະຄວາມທະນົງຂອງພີມະ ກຳລັງພົບກັບພະລັງທີ່ສູງກວ່າແລະມີວິໄນ ເພື່ອປູທາງໃຫ້ບົດຮຽນເລື່ອງຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການປະພຶດຖືກຕ້ອງ.
Verse 85
सिंहनादं चकारोग्र॑ं वज्ञाशनिसमं बली । तेन शब्देन भीमस्य वित्रेसुर्मुग॒पक्षिण:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພີມະຜູ້ມີພະລັງ ໄດ້ຮ້ອງສຽງສິງຫນາດອັນດຸຮ້າຍ ດັ່ງສຽງຟ້າຜ່າ. ດ້ວຍສຽງນັ້ນຂອງພີມະ ສັດປ່າແລະນົກໃນປ່າຕ່າງສັ່ນກົວ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະລັງດິບເມື່ອສະແດງໂດຍບໍ່ມີການອົດກັ້ນ ອາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງຮອບຂ້າງຫວາດຫວັນ ແມ່ນແຕ່ກ່ອນທີ່ການປະທະຈະເລີ່ມຕົ້ນ.
Verse 86
हनूमांश्व महासत्त्व ईषदुन्मील्य लोचने । दृष्टवा तमथ सावज्ञं लोचनैर्मधुपिड्लै: । स्मितेन चैनमासाद्य हनूमानिदमब्रवीत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຮະນູມານ ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ເປີດຕາຂຶ້ນເພີຍນ້ອຍ ແລ້ວເບິ່ງເຂົາດ້ວຍສາຍຕາທີ່ມີຄວາມດູໝິ່ນອ່ອນໆ ຜ່ານດວງຕາສີນ້ຳເຜິ້ງ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານເຂົ້າໄປໃກ້ດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ແລະກ່າວຄຳເຫຼົ່ານີ້—ເປັນການເປີດສາກການສອນສັ່ງອັນແຫຼມຄົມ ທີ່ກວດກາມານະ ແລະວັດຄວາມແຂງແຮງແທ້ດ້ວຍຄວາມອົດກັ້ນ ແລະປັນຍາເຫັນແຈ້ງ.
Verse 87
हनूमानुवाच किमर्थ सरुजस्ते5हं सुखसुप्त: प्रबोधित: । ननु नाम त्वया कार्या दया भूतेषु जानता
ຮະນູມານ ກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງປຸກຂ້ອຍ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍບໍ່ສະບາຍ ແລະນອນຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍ? ແນ່ນອນ ຜູ້ຮູ້ຖືກຜິດ ຄວນມີເມດຕາຕໍ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ.”
Verse 88
वयं धर्म न जानीमस्तिर्यग्योनिमुपाश्रिता: । नरास्तु बुद्धिसम्पन्ना दयां कुर्वन्ति जन्तुषु
“ພວກເຮົາບໍ່ເຂົ້າໃຈທຳມະ ເພາະໄດ້ເກີດໃນກຳເນີດສັດ. ແຕ່ມະນຸດມີປັນຍາ ແລະຄວາມຮູ້ເຫັນ ຈຶ່ງມີເມດຕາຕໍ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ.”
Verse 89
क्रूरेषु कर्मसु कथं देहवाक्चित्तदूषिषु । धर्मघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເປັນຫຍັງຄົນມີປັນຍາເຊັ່ນເຈົ້າ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປພົວພັນກັບການກະທຳອັນໂຫດຮ້າຍ—ການກະທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ກາຍ ວາຈາ ແລະໃຈ ເປື້ອນມົນ ແລະທຳລາຍທຳມະ? ພຶດຕິກຳແບບນັ້ນຈະເກີດຂຶ້ນໃນຜູ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໄດ້ແນວໃດ?”
Verse 90
न त्वं धर्म विजानासि बुधा नोपासितास्त्वया । अल्पबुद्धितया बाल्यादुत्सादयसि यन्मृगान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຮູ້ທຳມະຢ່າງແທ້ຈິງ. ເຫັນໄດ້ຊັດວ່າ ເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຮັບໃຊ້ ຫຼືຮຽນຮູ້ຈາກຜູ້ຮູ້. ເນື່ອງຈາກຄວາມເປັນເດັກ ແລະປັນຍາຕື້ນຕັນ ຂາດການເຫັນແຈ້ງ ເຈົ້າຈຶ່ງທຳຮ້າຍ ແລະທຳລາຍຝູງກວາງໃນທີ່ນີ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຮູ້.”
Verse 91
ब्रूहि कस्त्वं किमर्थ वा किमिदं वनमागत: । वर्जित मानुषैभविस्तथैव पुरुषैरपि,बोलो तो, तुम कौन हो? इस वनमें तुम क्यों और किसलिये आये हो? यहाँ तो न कोई मानवीय भाव हैं और न मनुष्योंका ही प्रवेश है
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງບອກຂ້າ—ເຈົ້າແມ່ນໃຜ, ແລະມາປ່ານີ້ເພື່ອຫຍັງ? ບ່ອນນີ້ຖືກມະນຸດຫຼີກເວັ້ນ; ແມ່ນແຕ່ບຸລຸດຜູ້ກ້າຫານກໍຍັງຫຼີກຫນີ».
Verse 92
क्व च त्वयाद्य गन्तव्ं प्रब्रूहि पुरुषर्षभ । अत: परमगम्यो<यं पर्वत: सुदुरारुह:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງບອກໃຫ້ແຈ້ງ, ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນບຸລຸດ—ມື້ນີ້ເຈົ້າຈະໄປໄກເທົ່າໃດ? ພົ້ນຈາກຈຸດນີ້ໄປ ພູນີ້ບໍ່ອາດຜ່ານໄດ້; ການປີນຂຶ້ນຍາກຢ່າງຫຼາຍສຳລັບຜູ້ໃດກໍຕາມ».
Verse 93
विना सिद्धगतिं वीर गतिरत्र न विद्यते | देवलोकस्य मार्गोड्यमगम्यो मानुषै: सदा,वीर! सिद्ध पुरुषोंक सिवा और किसीकी यहाँ गति नहीं है। यह देवलोकका मार्ग है, जो मनुष्योंके लिये सदा अगम्य है
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິລະຊົນ, ນອກເຫນືອຈາກຜູ້ທີ່ບັນລຸຄະຕິຂອງສິດທະ (ຜູ້ສຳເລັດ) ແລ້ວ ບໍ່ມີໃຜມີທາງຜ່ານຢູ່ນີ້. ນີ້ແມ່ນເສັ້ນທາງໄປສູ່ໂລກເທວະ, ເຊິ່ງມະນຸດທົ່ວໄປບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ເລີຍ».
Verse 94
कारुण्यात् त्वामहं वीर वारयामि निबोध मे । नातः परं त्वया शक्यं गन्तुमाश्वसिहि प्रभो
ດ້ວຍຄວາມເມດຕາ, ໂອ ວິລະຊົນ, ຂ້າຈຶ່ງຫ້າມເຈົ້າ—ຈົ່ງຟັງຄຳຂ້າ. ພົ້ນຈາກນີ້ໄປ ເຈົ້າບໍ່ອາດດຳເນີນຕໍ່ໄດ້; ຈົ່ງໝັ້ນໃຈເຖີດ, ໂອ ທ່ານເຈົ້ານາຍ.
Verse 95
स्वागतं सर्वथैवेह तवाद्य मनुजर्षभ । इमान्यमृतकल्पानि मूलानि च फलानि च
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ຢູ່ນີ້ ຂ້າຂໍຕ້ອນຮັບເຈົ້າດ້ວຍທຸກປະການ, ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນມະນຸດ. ນີ້ແມ່ນຮາກໄມ້ແລະໝາກໄມ້ຫວານດັ່ງອະມຣິດ, ໂອ ເພັດແຫ່ງມະນຸດ. ຈົ່ງກິນແລ້ວກັບຄືນຈາກນີ້; ບໍ່ຊັ້ນ ຊີວິດເຈົ້າອາດຕົກຢູ່ໃນອັນຕະລາຍໂດຍບໍ່ມີປະໂຫຍດ. ໂອ ຜູ້ເປັນຍອດໃນບຸລຸດ—ຖ້າເຫັນວ່າຄຳຂ້າເປັນປະໂຫຍດ ຈົ່ງຮັບໄວ້ແນ່».
Verse 96
भक्षयित्वा निवर्तस्व मा वृथा प्राप्स्यसे वधम् । ग्राह्म॑ं यदि वचो महां हितं मनुजपुड्रव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງກິນໝາກໄມ້ແລະຮາກໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຈຶ່ງຫັນກັບ; ຢ່າໄປພົບຄວາມຕາຍໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະນຸດ, ເປັນດັ່ງເພັດມົງກຸດໃນມະນຸດ—ຖ້າເຈົ້າເຫັນວ່າຄໍາຂ້ອຍເປັນປະໂຫຍດແທ້ ຈົ່ງຮັບໄວ້»។
Verse 146
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां भीमकदलीषण्डप्रवेशे षट्चत्वारिंशदधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ວະນະປະຣະວະ», ໃນຕອນ «ຕີຣຖະຍາຕຣາປະຣະວະ» ວ່າດ້ວຍການເດີນທາງໄປສູ່ທີ່ສັກສິດ, ໃນເລື່ອງການຈາລະຈອນຂອງ ໂລມາຊະ, ໃນຕອນເຂົ້າສູ່ດົງກ້ວຍທີ່ຜູກພັນກັບ ພີມະ—ບົດທີ 146 ສິ້ນສຸດລົງຢູ່ນີ້.
Verse 493
वन॑ पाण्डुसुत: श्रीमाछ्छब्देनापूरयन् दिश: । तब अपने बाहु-बलका भरोसा रखनेवाले श्रीमान् वायुपुत्र भीमने कुपित हो एक हाथीसे दूसरे हाथियोंको और एक सिंहसे दूसरे सिंहोंको मार भगाया तथा उन महाबली पाण्डुकुमारने कितनोंको तमाचोंके प्रहारसे मार डाला। भीमसेनकी मार खाकर सिंह
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊະບຸດຂອງ ປານດຸ ຜູ້ສະຫງ່າງາມ ໄດ້ໃຫ້ທິດທັງປວງເຕັມໄປດ້ວຍສຽງຄໍາຮ້ອງອັນກັງວານຂອງຕົນ. ແລ້ວ ພີມະ—ບຸດແຫ່ງ ວາຍຸ ຜູ້ສົງ່າ—ອາໄສແຮງແຂນຂອງຕົນ ແລະເກີດໂກຣດ ກໍ່ຂັບໄລ່ສັດປ່າໃຫ້ແຕກກະຈາຍ—ໃຊ້ຊ້າງຕີຊ້າງ ແລະໃຊ້ສິງໂຕຕີສິງໂຕ—ພ້ອມທັງຟາດຟັນລົງຫຼາຍຕົວດ້ວຍແຮງກຳປັ້ນ. ສິງໂຕ, ເສືອ, ແລະເສືອດາວ ຖືກພີມະເສນະຕີຈົນຫວາດຫວັນ ກໍ່ລະທິ້ງບ່ອນນັ້ນ ໜີຕາຍຢ່າງຕົກໃຈ ແມ່ນກະທັ້ງຄວບຄຸມຕົນເອງບໍ່ໄດ້ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານ. ຕໍ່ມາ ພີມະເສນະ ບຸດແຫ່ງ ປານດຸ ຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ ປ່ອຍໃຫ້ພວກມັນຢູ່ຂ້າງຫຼັງ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນປ່າອັນເລິກ ໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຮ້ອງດັ່ງຟ້າຮ້ອງຂອງລາວ.
Frequently Asked Questions
Bhīma must choose between forceful entitlement to passage and respectful conduct toward an apparently weak being occupying a sacred corridor; the chapter tests whether kṣatriya assertiveness can yield to reverence and ethical restraint.
The episode teaches that strength without self-mastery is unreliable: true excellence integrates power with humility, recognition of higher order, and proper inquiry; failure becomes a catalyst for ethical refinement.
Yes—by declaring the route a ‘divine path’ where humans do not proceed and redirecting Bhīma to the nearby objective, the chapter frames correct access as conditional upon dharmic alignment and right method, not mere capability.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.