Shloka 39
द्रोण–सात्यकि-युद्धम्
Droṇa–Sātyaki Engagement
मावेल्लका ललित्थाक्ष केकया मद्रकास्तथा । नारायणाक्ष् गोपाला: काम्बोजानां च ये गणा:,इनके पीछे दस हजार रथी, अभीषाह, शूरसेन, शिबि, वसाति, मावेल्लक, ललित्थ, केकय, मद्रक, नारायण नामक गोपालगण तथा काम्बोजदेशीय सैनिकगण भी थे। इन सबको पूर्वकालमें कर्णने रणभूमिमें जीतकर अपने अधीन कर लिया था। ये सब-के-सब शूरवीरोंद्वारा सम्मानित योद्धा थे और प्रसन्नचित्त हो द्रोणाचार्यको आगे करके अर्जुनपर चढ़ आये थे
sañjaya uvāca |
māvellakā lalitthākṣāḥ kekayā madrakās tathā |
nārāyaṇākṣ gopālāḥ kāmbojānāṃ ca ye gaṇāḥ ||
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ຍັງມີພວກມາເວລລະກະ, ລະລິດຖາກສະ, ເກກະຍະ, ແລະມັດຣະກະ; ອີກທັງຝູງຄົນລ້ຽງງົວທີ່ເອີ້ນວ່າ ນາຣາຍະນາກສະ ແລະກອງຫຼາຍຫຼວງຂອງກຳໂບຊະ. ຊົນເຜົ່າແລະກອງທັບເຫຼົ່ານີ້ ເຄີຍຖືກກັນນະປະຫານໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດ; ບັດນີ້ພວກເຂົາເຄື່ອນທັບຢ່າງເປັນລະບຽບ ພາຍໃຕ້ຄຳສັ່ງຂອງດຣົນາ ເພື່ອບຸກໃສ່ອະຣະຈຸນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how diverse communities become instruments of a larger conflict through conquest, allegiance, and reputation. Ethically, it points to the tension between loyalty to commanders and the collective consequences of war, where valor and social honor can be mobilized to sustain destructive campaigns.
Sañjaya enumerates additional allied contingents—Māvellakas, Lalitthākṣas, Kekayas, Madrakas, Nārāyaṇākṣa cowherd-bands, and Kāmboja companies—who are part of the force advancing in the battle context described (with Droṇa at the fore and Arjuna as the target in the supplied prose).