Shloka 26

द्रोण–सात्यकि-युद्धम्

Droṇa–Sātyaki Engagement

Devanagari script

विशेषयिष्यन्‌ शिष्यं च द्रोणो राजन्‌ पराक्रमी । अदृश्यमर्जुनं चक्रे निमेषाच्छरवृष्टिभि:,राजन! पराक्रमी द्रोणाचार्यने अपने शिष्य अर्जुनसे अधिक पराक्रम प्रकट करनेकी इच्छा रखकर पलक मारते-मारते अपने बाणोंकी वर्षद्वारा अर्जुनको अदृश्य कर दिया

Transliteration

viśeṣayiṣyan śiṣyaṃ ca droṇo rājan parākrāmī | adṛśyam arjunaṃ cakre nimeṣāc charavṛṣṭibhiḥ ||

Translation

ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ! ດໂຣນາຈາຣະຍະຜູ້ກ້າຫານ ປາຖະໜາຈະສະແດງວິລະກຳໃຫ້ເຫນືອກວ່າສິດຂອງຕົນ ຄືອາຣະຈຸນ ໄດ້ທຳໃຫ້ອາຣະຈຸນຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ ໃນພຽງກະພິບຕາ ໂດຍຝົນລູກສອນທີ່ຖະໜົນລົງຢ່າງຫນາແນ່ນ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ໃນຄວາມຄຸ້ມຄັ່ງຂອງສົງຄາມ ຄວາມຊຳນານ ແລະ ຄວາມທະນົງຕົນ ອາດຜັກດັນໃຫ້ອາຈານພິສູດຄວາມເຫນືອກວ່າ ຈົນຝີມືກາຍເປັນພະລັງທີ່ຖ້ວມທັບ.

Word by Word

• विशेषयिष्यन्: wishing/intending to excel (to show superiority)
• विशेषयिष्यन्: Karta
• Type: Verb
• Root: विशेषय् (धातु, caus. of √शिष्/√शास् in sense 'to distinguish/excel')
• Form: लृट् (future sense via -इष्य-), परस्मैपद-भाव (active participle), शतृ (present active participle form used with future stem), पुं, प्रथमा, एकवचन

• शिष्यं: the disciple
• शिष्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: शिष्य
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• द्रोणः: Drona
• द्रोणः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्रोण
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

• पराक्रमी: valiant, mighty
• Type: Adjective
• Root: पराक्रमिन्
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• अदृश्यम्: invisible (as a state)
• अदृश्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अदृश्य
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• अर्जुनं: Arjuna
• अर्जुनं: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्जुन
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• चक्रे: made, rendered
• Type: Verb
• Root: √कृ
• Form: लिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन

• निमेषात्: within a blink (from a blink)
• निमेषात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: निमेष
• Form: पुं, पञ्चमी, एकवचन

• शरवृष्टिभिः: by showers of arrows
• शरवृष्टिभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: शर-वृष्टि
• Form: स्त्री, तृतीया, बहुवचन

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Droṇa (Droṇācārya)
• Arjuna
• Dhṛtarāṣṭra (implied by 'rājan')
• arrows (śara)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how extraordinary skill, when driven by the urge to surpass others—even one’s own student—can become an instrument of domination. It invites reflection on restraint and humility in power, especially within the ethically charged teacher–disciple bond.

What is happening in the narrative?

Droṇa, eager to display superior prowess over Arjuna, unleashes such a rapid and dense barrage of arrows that Arjuna is effectively hidden from view—made ‘invisible’ amid the arrow-storm—within a moment.