Adhyaya 150
धृतराष्ट्र–संजय संवादः: कर्ण–घटोत्कचयोर्निशायुद्धवर्णनम् (Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Description of the Night Engagement of Karṇa and Ghaṭotkaca)
Upa-parva: Karna–Ghaṭotkaca Night-Engagement Episode (Niśā-yuddha Prasaṅga)
Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about the midnight confrontation between Karṇa and the rākṣasa Ghaṭotkaca, requesting a precise account of the rākṣasa’s form, chariot, banner, horses, armor, and weaponry. Sañjaya supplies an almost catalog-like portrayal of Ghaṭotkaca’s fearsome physiognomy and ornaments, then describes his chariot’s features, standard, and driver. The narrative shifts to the tactical exchange: both combatants obscure the directions with dense volleys, sustaining a prolonged night-battle marked by mutual wounding and psychological impact on surrounding troops. Ghaṭotkaca deploys successive māyā-configurations—weapon-rains, transformations into mountain and storm-cloud forms, disappearances and reappearances, and the summoning of terrifying beings—to disorient the Kaurava side. Karṇa counters with composure and astric responses, breaking māyā constructs, striking down supporting forces, and neutralizing major projectiles (including a formidable aśani-like weapon) through agility and counter-throw. The chapter culminates with Ghaṭotkaca, his illusions disrupted, issuing a direct threat to Karṇa and then withdrawing (antaradhāna), leaving the engagement unresolved in this unit but narratively emphasizing Karṇa’s resilience under extraordinary conditions.
Chapter Arc: धृतराष्ट्र, युद्धभूमि की धूल और शोक के बीच, संजय से पूछते हैं—जब दोनों पक्ष युद्ध को उद्यत थे, तब कर्ण के वाग्बाणों से आहत और रथहीन भीमसेन ने क्या किया? → संजय बताता है कि भीम, कर्ण की कटु वाणी से तिलमिलाकर अर्जुन (फाल्गुन) से बोल उठता है—कर्ण ने उसे बार-बार ‘निमूछिया’, ‘मूढ़’, ‘औदरिक’ और ‘अकृतास्त्र’ कहकर अपमानित किया; यह अपमान केवल भीम का नहीं, पाण्डव-प्रतिष्ठा का भी है। भीम का क्रोध अर्जुन की प्रतिज्ञा को और तीखा करता है—कर्णपुत्र (कर्ण) के वध का संकल्प स्पष्ट होता जाता है। → अर्जुन के भीतर प्रतिज्ञा का ज्वार उठता है—वह घोषणा करता है कि कर्णसुत के वध की प्रतिज्ञा वह निभाएगा; वह ऐसा पुरुष नहीं देखता जो संकल्प को धारण कर फिर उसे छोड़ दे। युद्धभूमि में बाणों से छिन्न-भिन्न हाथियों और वीरों का दृश्य इस प्रतिज्ञा को रक्त-यथार्थ में बदल देता है। → अध्याय का अंत प्रतिज्ञा-पूर्ति की दिशा में स्थिरता देता है—अर्जुन माधव (कृष्ण) के प्रति कृतज्ञ होकर स्वीकार करता है कि उनकी कृपा के बिना यह दुस्तर प्रतिज्ञा पार नहीं हो सकती थी; संकल्प, सहायता और धर्म-बल का त्रिकोण स्थापित होता है। → कर्ण-वध की प्रतिज्ञा अब केवल वचन नहीं, निकट आती नियति है—अगला चरण यह तय करेगा कि यह संकल्प किस मूल्य पर पूरा होगा।
Shlokas
Verse 1
धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! जब पाण्डवपक्षके और मेरे शूरवीर सैनिक पूर्वोक्तरूपसे युद्धके लिये उद्यत हो गये, तब भीमसेनने क्या किया? यह मुझे बताओ
ທຣິຕະຣາດ ຖາມວ່າ: “ສັນຊະຍາ! ເມື່ອນັກຮົບຝ່າຍປານດະວະ ແລະ ທະຫານກ້າຫານຂອງຂ້າ ຕາມທີ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ກ່ອນ ໄດ້ຕຽມພ້ອມສຳລັບສົງຄາມແລ້ວ, ໃນເວລານັ້ນ ພີມະເສນ ໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ຈົ່ງບອກຂ້າ.”
Verse 2
संजय उवाच विरथो भीमसेनो वै कर्णवाक्ृशल्यपीडित: । अमर्षवशमापन्न: फाल्गुनं वाक्यमब्रवीत्
ສັນຊະຍາ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ພີມະເສນ ຜູ້ບັດນີ້ບໍ່ມີລົດຮົບ ຖືກທຸກທໍລະມານໂດຍຄຳພູດຂອງ ກັນນະ ທີ່ແຫຼມຄົມດັ່ງຫອກ. ເມື່ອຖືກຄວາມເຄືອງແຄ້ນ (ອະມັດ) ຄອບງຳ ລາວຈຶ່ງເວົ້າກັບ ຟາລກຸນ (ອາຣະຈຸນ) ດັ່ງນີ້—”
Verse 3
पुन: पुनस्तूबरक मूढ औदरिकेति च । अकृतास्त्रक मा योत्सीर्बाल संग्रामकातर
ສັນຊະຍາ ກ່າວວ່າ: “ທ່ານທະນັນຊະຍະ! ກັນນະ ໄດ້ເວົ້າກັບຂ້າ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຕໍ່ໜ້າທ່ານວ່າ: ‘ເຮີຍ! ເຈົ້າຜູ້ບໍ່ມີໜວດ, ໂງ່, ຕະກະ, ບໍ່ຮູ້ວິຊາອາວຸດ—ເປັນເດັກ ແລະຢ້ານສົງຄາມ—ຢ່າສູ້!’ ໂອ ພາຣະຕະ! ຜູ້ໃດກ່າວກັບຂ້າແບບນີ້ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ທີ່ຂ້າຄວນສັງຫານ; ແລະເຂົາໄດ້ກ່າວກັບຂ້າແລ້ວ.”
Verse 4
इति मामब्रवीत् कर्ण: पश्यतस्ते धनंजय । एवं वक्ता च मे वध्यस्तेन चोक्तो5स्मि भारत
ສັນຊະຍາ ກ່າວວ່າ: “ທ່ານທະນັນຊະຍະ! ກັນນະ ໄດ້ເວົ້າກັບຂ້າແບບນັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານກຳລັງເບິ່ງຢູ່. ແລະ ໂອ ພາຣະຕະ! ຜູ້ໃດກ່າວກັບຂ້າແບບນີ້ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ທີ່ຂ້າຄວນສັງຫານ; ເຂົາໄດ້ກ່າວກັບຂ້າແລ້ວ.”
Verse 5
एतद् व्रतं महाबाहो त्वया सह कृतं मया । तथैतन्मम कौन्तेय यथा तव न संशय:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ຄໍາປະຕິຍານນີ້ ຂ້າໄດ້ຮ່ວມກັບເຈົ້າເຮັດໄວ້. ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ, ສໍາລັບຂ້າ ມັນຕັ້ງຢູ່ເທົ່າກັນກັບສໍາລັບເຈົ້າ—ຢ່າໃຫ້ມີຄວາມສົງໄສ»។
Verse 6
“महाबाहु कुन्तीकुमार! ऐसा कहनेवालेके वधकी यह प्रतिज्ञा मैंने तुम्हारे साथ ही की थी। यह कर्णका वध जैसे मेरा कार्य है, वैसे ही तुम्हारा भी है, इसमें संशय नहीं है ।।
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະນຸດ, ຈົ່ງຈໍາຄໍາຂ້າໄວ້ໃນໃຈຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ໂອ ທະນັນຊະຍະ, ຈົ່ງກະທໍາໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ຄໍາປະຕິຍານຂອງຂ້າເປັນຄວາມຈິງ»។
Verse 7
तच्छुत्वा वचन तस्य भीमस्यामितविक्रम: । ततोअर्जुनो5ब्रवीत् कर्ण किंचिदभ्येत्य संयुगे,भीमसेनका यह वचन सुनकर अमित पराक्रमी अर्जुन युद्धस्थलमें कर्णके कुछ निकट जाकर उससे इस प्रकार बोले--
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ເມື່ອອາຈຸນ ຜູ້ມີລິດເດດອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຍິນຄໍາຂອງພີມ ແລ້ວ ກໍເຄື່ອນເຂົ້າໄປໃກ້ກັບກັນນະໃນສະໜາມຮົບ ແລະເວົ້າກັບເຂົາ»។
Verse 8
कर्ण कर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्रात्मसंस्तुत । अधर्मबुद्धे शृणु मे यत् त्वां वक्ष्यामि साम्प्रतम्
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ກັນນະ, ກັນນະ! ສາຍຕາແຫ່ງຄວາມເຫັນຂອງເຈົ້າເປັນຂອງຫຼອກລວງ ແລະຫຼົງທາງ. ໂອ ລູກແຫ່ງສູຕະ (ຜູ້ຂັບລົດສົງຄາມ), ເຈົ້າເປັນຜູ້ຍົກຍ້ອງຕົນເອງ. ໂອ ຜູ້ມີໃຈເອີ້ນໄປຫາອະທັມ, ຈົ່ງຟັງສິ່ງທີ່ຂ້າຈະກ່າວໃນບັດນີ້»។
Verse 9
द्विविधं कर्म शूराणां युद्धे जयपराजयौ । तौ चाप्यनित्यौ राधेय वासवस्यापि युध्यत:
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: «ໃນສົງຄາມ ຜົນທີ່ຕົກແກ່ຜູ້ກ້າຫານມີສອງຢ່າງ—ຊະນະ ແລະ ພ່າຍແພ້. ແລະທັງສອງນັ້ນກໍບໍ່ແນ່ນອນ ໂອ ລູກແຫ່ງຣາທາ; ແມ່ນແຕ່ວາສະວະ (ອິນທຣາ) ຖ້າຈະຮົບ ຊະນະແລະພ່າຍແພ້ກໍຍັງບໍ່ອາດກໍານົດໄດ້»។
Verse 10
(रणमुत्सृज्य निर्लज्ज गच्छसे वै पुनः पुन: । माहात्म्यं पश्य भीमस्य कर्ण जन्म कुले तथा ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກັນນະ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ອາຍ! ເຈົ້າລະທິ້ງສະໜາມຮົບ ແລະ ແລ່ນໜີຊ້ຳໆ. ຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ພີມະ—ທັງກຳເນີດອັນສູງສົ່ງ ແລະ ຄຸນຄວາມດີຂອງລາວ: ເຖິງແມ່ນເຈົ້າຈະມຸ່ງໜີຢ່າງດຽວ ລາວກໍບໍ່ໄດ້ເວົ້າຄຳຫຍາບຄາຍໃສ່ເຈົ້າ ໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າກຳລັງໜີ. ແຕ່ອີກຄັ້ງ ເຈົ້າກໍກັບມາຮົບ ແລະ ໂດຍໂຊກຊະຕາພຽງຄັ້ງດຽວ ເຈົ້າກໍເຮັດໃຫ້ວີຣະບຸລຸດປານດະວະ ພີມະ ກາຍເປັນຄົນບໍ່ມີລົດຮົບ. ແຕ່ໂອ ຣາເທຍະ, ການຂວ້າງຄຳດ່າຫຍາບໃສ່ພີມະ ແມ່ນການກະທຳທີ່ສົມກັບສາຍຕະກູນຂອງເຈົ້າເອງ. ໂອ ບຸລຸດຜູ້ດີເລີດ! ເຈົ້າບໍ່ເຂົ້າໃຈອັນຕະລາຍທີ່ຢູ່ຕໍ່ໜ້າເຈົ້າໃນຍາມນີ້. ເຫມືອນໝາປ່າທີ່ເບິ່ງຖືກສັດປ່າໃຫຍ່, ເຈົ້າກໍເບິ່ງຖືກວິຖີກະສັດຕຣິຍະ. ສຳລັບພີມະ ສົງຄາມແມ່ນໜ້າທີ່ສືບທອດຈາກບັນພະບຸລຸດ; ສຳລັບເຈົ້າ ສິ່ງທີ່ສົມກັບຕະກູນຄືວຽກຂັບລົດ. ຂ້າພະເຈົ້າບອກເຈົ້າ ໂອ ຣາເທຍະ, ຢູ່ປາກທາງສະໜາມຮົບ ທ່າມກາງນັກຮົບຜູ້ຖືອາວຸດທັງຫມົດ: ຈົ່ງເຮັດທຸກຢ່າງທີ່ເຈົ້າສາມາດ ດ້ວຍທຸກວິທີ. ໃນສົງຄາມ ແມ່ນແຕ່ອິນທຣະກໍບໍ່ໄດ້ຮັບຊັຍຊະນະທີ່ບໍ່ຜິດພາດທຸກຄັ້ງ. ເຄີຍມີຄັ້ງໜຶ່ງ ຍຸຍຸທານະ (ສາຕະຍະກີ) ເຮັດໃຫ້ເຈົ້າບໍ່ມີລົດຮົບ ຈົນປະສາດສຳນຶກສັ່ນຄືນ ແລະ ໃກ້ຄວາມຕາຍ; ລາວຮູ້ວ່າ ‘ເຈົ້າແມ່ນຜູ້ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງສັງຫານ’ ແຕ່ເມື່ອຊະນະເຈົ້າແລ້ວ ກໍປ່ອຍໃຫ້ເຈົ້າມີຊີວິດລອດ»។
Verse 11
यदृच्छया रणे भीम॑ युध्यमानं महाबलम् | कथंचिद् विरथं कृत्वा यत् त्वं रूक्षमभाषथा:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໂຊກຊະຕາຫັນຜັນໃນສະໜາມຮົບ ເຈົ້າພະຍາຍາມຢ່າງໃດກໍຕາມຈົນເຮັດໃຫ້ພີມະຜູ້ມີກຳລັງມະຫາສານ—ຜູ້ກຳລັງຮົບຢ່າງດຸເດືອດ—ກາຍເປັນຄົນບໍ່ມີລົດຮົບ, ເຈົ້າກໍເວົ້າຄຳຫຍາບຄາຍ. ຄຳຫຍາບໃນກາງສົງຄາມແບບນັ້ນ ສະທ້ອນຄວາມຕຶງຕັນຂອງຄວາມທະນົງຕົນ ແລະ ຄວາມໂກດ; ແລະມັນບອກລ່ວງໜ້າວ່າ ຄຳເວົ້າເອງກໍອາດກາຍເປັນອາວຸດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມອາຄາດແຄ້ນລຶກຊຶ້ງກວ່າການປະທະດ້ວຍອາວຸດ. »
Verse 12
नारिं जित्वातिकत्थन्ते न च जल्पन्ति दुर्वच:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຊະນະແມ່ຍິງໄດ້ ພວກເຂົາກໍອວດອ້າງເກີນຄວນ; ແຕ່ບຸລຸດຜູ້ມີລີ້ນຫຍາບເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ຮູ້ຈັກເວົ້າດ້ວຍການສຳລວມ. ຄຳກະວີນີ້ຕຳນິການອວດຫວ່າງໆ ແລະ ຄຳເວົ້າໂຫດຮ້າຍ, ຊີ້ວ່າຄວາມກ້າຫານແທ້ ແລະ ທຳມະ ປາກົດໃນການຄວບຄຸມຕົນ ແລະ ການປະພຶດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ບໍ່ແມ່ນໃນການຫຍັບຫຍາມຜູ້ອ່ອນແອ. »
Verse 13
त्वं तु प्राकृतविज्ञानस्तत् तद् वदसि सूतज
ແຕ່ເຈົ້ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາພຽງທຳມະດາ ຈຶ່ງເວົ້າແຕ່ນັ້ນນີ້ຢູ່ເລື້ອຍໆ, ໂອ ລູກຂອງສູຕະ (ຜູ້ຂັບລົດ). ຄຳນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຕຶງຕັນທາງຈິດທຳໃນເລື່ອງສົງຄາມ: ເມື່ອການຕັດສິນຖືກບັງດ້ວຍຄວາມຮູ້ບໍ່ຄົບ ຄຳເວົ້າກໍກາຍເປັນຄວາມຫຸນຫັນ ແລະ ໄວ້ໃຈບໍ່ໄດ້, ຄຳແນະນຳກໍສູນນ້ຳໜັກທາງທຳມະ.
Verse 14
युध्यमानं पराक्रान्तं शूरमार्यव्रते रतम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «(ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນລາວ) ຍັງຮົບຕໍ່ໄປ ດ້ວຍພະລັງກ້າຫານອັນກ້າແກ່ງ—ເປັນວີຣະບຸລຸດແທ້ ຜູ້ຍຶດໝັ້ນຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນວິໄນແຫ່ງຄວາມສູງສົ່ງ (ອາຣະຍະວຣະຕະ)»។
Verse 15
पश्यतां सर्वसैन्यानां केशवस्य ममैव च
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນຂະນະທີ່ກອງທັບທັງປວງກຳລັງເບິ່ງຢູ່—ຕໍ່ໜ້າເກສະວະ ແລະຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ».
Verse 16
नच त्वां परुषं किंचिदुक्तवान् पाण्डुनन्दन:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ບຸດແຫ່ງປານດຸ ບໍ່ໄດ້ເວົ້າຄຳຫຍາບຄາຍໃດໆໃສ່ເຈົ້າເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຮັບຜົນອັນສົມຄວນແຫ່ງຄວາມຈອງຫອງນີ້ຂອງເຈົ້າໃນທັນທີ».
Verse 17
यस्मात् तु बहु रूक्ष॑ च श्रावितस्ते वृकोदर: । परोक्षं यच्च सौभद्रो युष्माभिन्निहतो मम
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເພາະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ວຶກໂກດະຣະ ຟັງຄຳຫຍາບຄາຍຂົມຂື່ນຫຼາຍຄຳ, ແລະເພາະສາວພັດຣະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຖືກພວກເຈົ້າຂ້າໃນຍາມທີ່ລາວຢູ່ນອກສາຍຕາ—ຜົນຂອງຄວາມໂຫດຮ້າຍນັ້ນ ບັດນີ້ກຳລັງປະຈັກຕົວ».
Verse 18
त्वया तस्य धनुश्छिन्नमात्मनाशाय दुर्मते
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍມືເຈົ້າ ຄັນທະນູຂອງລາວຖືກຕັດຂາດ—ການກະທຳນັ້ນຈະນຳເຈົ້າໄປສູ່ຄວາມພິນາດຂອງຕົນ, ໂອ ຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ».
Verse 19
कुरु त्वं सर्वकृत्यानि महत् ते भयमागतम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຈົ່ງເຮັດທຸກສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ; ຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ໄດ້ມາຮອດເຈົ້າແລ້ວ».
Verse 20
ये चान्ये5प्युपयास्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नूपा:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ແລະກະສັດອື່ນໆ ເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ຜູ້ທີ່ການຕັດສິນຖືກມົວມົນໂດຍມໍຫະ ຈະມາຫາຂ້ອຍ (ເພື່ອຂໍຄໍາປຶກສາ/ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ)».
Verse 21
त्वां च मूढाकृतप्रज्ममतिमानिनमाहवे
«ແລະເຈົ້າເອງດ້ວຍ—ໃນສະໜາມຮົບ—ແທ້ຈິງຂາດປັນຍາແຍກແຍະ ແຕ່ກັບສວມຮູບຄົນມີປັນຍາ ແລະພອງຕົວດ້ວຍອະຫັງການ».
Verse 22
अर्जुनेन प्रतिज्ञाते वधे कर्णसुतस्य तु
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອອາຣະຈຸນໄດ້ປະກາດສັດຈະປະຕິຍານຢ່າງໜັກແນ່ນວ່າ ຈະນໍາໃຫ້ບຸດຂອງກັນນະພົບຄວາມຕາຍ, ທິດທາງຂອງສົງຄາມກໍເຕັມໄປດ້ວຍນໍ້າໜັກແຫ່ງຄໍາສັດຂອງນັກຮົບ—ບ່ອນທີ່ກຽດສັກສີ, ໜ້າທີ່, ແລະຄວາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນຂອງສົງຄາມ ມາບັນຈົບກັນ.
Verse 23
तस्मिन्नाकुलसंग्रामे वर्तमाने महाभये
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະທີ່ສົງຄາມອັນວຸ່ນວາຍນັ້ນກໍາລັງດໍາເນີນຢູ່—ທ່າມກາງຄວາມຫວາດຫວັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ—
Verse 24
मन्दरश्मि: सहस्रांशुरस्तं गिरिमुपाद्रवत् । उस महाभयानक तुमुल संग्रामके छिड़ जानेपर मन्द किरणोंवाले भगवान् सूर्यदेव अस्ताचलको चले गये ।। ततो राजन् हृषीकेश: संग्रामशिरसि स्थितम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອສົງຄາມອັນນ່າຢ້ານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະອື້ອອຶງວຸ່ນວາຍນັ້ນໄດ້ປະທຸຂຶ້ນ, ພຣະອາທິດຜູ້ມີຮັດສະມີພັນ—ບັດນີ້ສ່ອງແສງອ່ອນລົງ—ກໍເຮັ່ງໄປຫາພູແຫ່ງການຕົກດິນ, ຂອບຟ້າທາງຕາເວັນຕົກ. ແລ້ວ, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຮຶສີເກສະ (ກຣິດສະນະ) ຜູ້ຢືນຢູ່ທີ່ຫົວໜ້າສຸດຂອງສະໜາມຮົບ…
Verse 25
दिष्टया सम्पादिता जिष्णो प्रतिज्ञा महती त्वया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍໂຊກດີ ໂອ ຈິສນຸ, ຄໍາປະຕິຍານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ເຈົ້າໄດ້ຮັບໄວ້ ບັດນີ້ໄດ້ສໍາເລັດໂດຍເຈົ້າແລ້ວ»។
Verse 26
धार्तराष्ट्रबलं प्राप्प देवसेनापि भारत
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ເມື່ອໄປຮອດກອງທັບຂອງພວກທາຣຕະຣາສະຕຣະ ແລ້ວ, ກອງທັບເທວະດາກໍມາຮອດທີ່ນັ້ນດ້ວຍ—ເປັນນິມິດວ່າສົງຄາມນີ້ກໍາລັງດຶງພາອໍານາດເກີນກວ່າມະນຸດ ແລະກະແສສົງຄາມກໍາລັງຖືກກໍ່ຮ່າງໂດຍການຈັດວາງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຊະຕາ»។
Verse 27
न तं पश्यामि लोकेषु चिन्तयन् पुरुषं क्वचित्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນໃນໂລກທັງຫມົດ ບໍ່ວ່າທີ່ໃດ ຊາຍຜູ້ໃດທີ່ເມື່ອຄິດພິຈາລະນາແລ້ວ ຈະທັນທຽມກັບລາວໄດ້»។
Verse 28
महाप्रभावा बहवस्त्वया तुल्याधिकाडपि वा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ມີຜູ້ຄົນຫຼາຍຜູ້ມີອໍານາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່—ບາງຄົນທັນທຽມກັບເຈົ້າ ແລະບາງຄົນຍັງເຫນືອກວ່າເຈົ້າອີກ»។
Verse 29
समेता: पृथिवीपाला धार्तराष्ट्रस्य कारणात् । धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनके लिये बहुत-से महान् प्रभावशाली राजा यहाँ एकत्र हो गये हैं, जिनमेंसे कितने ही तुम्हारे समान या तुमसे भी अधिक बलशाली हैं ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງດ້ວຍບຸດຂອງທຣິຕະຣາສະຕຣະ, ບັນດາກະສັດຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນໄດ້ມາຊຸມນຸມກັນຢູ່ນີ້. ເມື່ອມາຮອດເຈົ້າໃນສົງຄາມ, ນັກຮົບຜູ້ສວມເກາະເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ເດືອດດານດ້ວຍຄວາມໂກດ ບໍ່ໄດ້ຖອຍກັບເລີຍ»។
Verse 30
तव वीर्य बल॑ चैव रुद्रशक्रान्तकोपमम् । 'वे भी रणक्षेत्रमें कवच बाँधकर कुपित हो तुम्हारा सामना करनेके लिये आये, परंतु टिक न सके। तुम्हारा बल और पराक्रम रुद्र, इन्द्र तथा यमराजके समान है ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ວິລະກຳ ແລະ ກຳລັງຂອງເຈົ້າ ດຸດດັ່ງຣຸດຣະ, ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ແລະ ອັນຕະກະ (ຍະມະ). ບໍ່ມີໃຜຈະສະແດງພະລັງການຮົບໄດ້ເທົ່ານີ້. ນັກຮົບເຫຼົ່ານັ້ນມາປະເຊີນໜ້າເຈົ້າໃນສະໜາມຮົບ ສວມເກາະ ແລະ ໂກດເກັ່ງ ແຕ່ກໍຢືນຢັນບໍ່ໄດ້».
Verse 31
एवमेव हते कर्णे सानुबन्धे दुरात्मनि
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ເມື່ອກັນນະ—ຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ—ຖືກສັງຫານ ພ້ອມທັງທຸກສິ່ງທີ່ຜູກພັນຕິດຕາມເຂົາ (ກຳລັງຫຼັງ ແລະ ຜົນສະທ້ອນ) …»
Verse 32
वर्धयिष्यामि भूयस्त्वां विजितारिं हतद्विषम् । “इसी प्रकार सगे-सम्बन्धियोंसहित दुरात्मा कर्णके मारे जानेपर शत्रुओंको जीतने और द्वेषी विपक्षियोंको मार डालनेवाले तुझ विजयी वीरको पुन: बधाई दूँगा” ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະສັນລະເສີນເຈົ້າອີກ—ຜູ້ຊະນະສັດຕູ ແລະ ຜູ້ປະຫານຄູ່ອະຄາດ.» ແລ້ວອາຣຊຸນຕອບວ່າ: «ໂອ ມາທະວະ, ທັງໝົດນີ້ເປັນເພາະພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ.»
Verse 33
अनाक्षर्यो जयस्तेषां येषां नाथोडसि केशव
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເກສະວະ, ຜູ້ໃດທີ່ມີທ່ານເປັນຜູ້ປົກປ້ອງ ການຊະນະຂອງເຂົາບໍ່ແມ່ນເລື່ອງນ່າປະຫລາດ. ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ ພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະຈະໄດ້ຄອບຄອງອຳນາດເໜືອວົງມົນດິນທັງປວງ. ໂອ ຄວາມປິຕິຂອງວຣິຊນິ, ພຣະອົງ—ນີ້ແມ່ນອຳນາດຂອງທ່ານ ແລະ ແມ່ນໄຊຊະນະຂອງທ່ານເອງ. ໂອ ມະທຸສູດະນະ, ພວກເຮົາຈະເປັນຜູ້ສົມຄວນຮັບພຣະພອນຂອງທ່ານຢູ່ເສມອ».
Verse 34
त्वत्प्रसादान्महीं कृत्स्नां सम्प्राप्स्यति युधिष्ठिर: । तव प्रभावो वार्ष्णेय तवैव विजय: प्रभो । वर्धनीयास्तव वयं सदैव मधुसूदन
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ ຢຸທິສຖິຣະຈະໄດ້ຄອບຄອງແຜ່ນດິນທັງປວງ. ໂອ ວາຣສ໌ເນຍ, ໂອ ພຣະອົງ—ນີ້ແມ່ນອຳນາດຂອງທ່ານ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ແມ່ນໄຊຊະນະຂອງທ່ານເອງ. ໂອ ມະທຸສູດະນະ, ພວກເຮົາເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຈະຖວາຍຄຳສັນລະເສີນແກ່ທ່ານຢູ່ເສມອ (ເພາະຜູ້ທີ່ທ່ານປົກປ້ອງ ການຊະນະຂອງເຂົາບໍ່ແມ່ນເລື່ອງນ່າປະຫລາດ)».
Verse 35
एवमुक्तस्तत: कृष्ण: शनकैर्वाहयन् हयान् । दर्शयामास पार्थाय क्रूरमायोधनं महत्
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພຣະກຣິດສະນະໄດ້ຂັບມ້າໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງຊ້າໆ ແລະເລີ່ມສະແດງໃຫ້ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ເຫັນສະໜາມຮົບອັນກວ້າງໃຫຍ່—ໂຫດຮ້າຍໃນຄວາມທາລຸນ—ທີ່ກຳລັງຄ່ອຍໆປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ.
Verse 36
श्रीकृष्ण उवाच प्रार्थयन्तो जयं युद्धे प्रथितं च महद् यश: । पृथिव्यां शेरते शूरा: पार्थिवास्त्वच्छरैर्हता:
ພຣະກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: ເພາະປາຖະນາໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ແລະຊື່ສຽງອັນໃຫຍ່ທີ່ໂດ່ງດັງໄປທົ່ວ ບັນດາກະສັດຜູ້ກ້າຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ບັດນີ້ນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ—ຖືກສັງຫານໂດຍລູກທະນູຂອງເຈົ້າ.
Verse 37
श्रीकृष्ण बोले--अर्जुन! युद्धमें विजय और सब ओर फैले हुए महान् सुयशकी अभिलाषा रखनेवाले ये शूरवीर भूपाल तुम्हारे बाणोंसे मरकर पृथ्वीपर सो रहे हैं ।।
ພຣະກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ອາຣຊຸນ! ບັນດາກະສັດຜູ້ກ້າຫານເຫຼົ່ານີ້—ຜູ້ປາຖະນາໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ແລະຊື່ສຽງອັນໃຫຍ່ທີ່ແຜ່ໄປທົ່ວທິດ—ຖືກລູກທະນູຂອງເຈົ້າສັງຫານ ແລະບັດນີ້ນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ. ອາວຸດ ແລະເຄື່ອງປະດັບຂອງເຂົາເຈົ້າກະຈາຍເກືອບທົ່ວ; ມ້າ ລົດຮົບ ແລະຊ້າງຖືກທຳລາຍ; ແລະເມື່ອຈຸດສຳຄັນຖືກສັບຂາດແຕກພັງ ພວກເຂົາກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມອ່ອນແອສຸດຂີດ».
Verse 38
ससत्त्वा गतसत्त्वाश्न प्रभया परया युता: । सजीवा इव लक्ष्यन्ते गतसत्त्वा नराधिपा:
ໃນພວກກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ບາງພວກສິ້ນຊີວິດແລ້ວ ແລະບາງພວກຍັງບໍ່ສິ້ນຊີວິດ. ແຕ່ກະສັດຜູ້ສິ້ນຊີວິດແລ້ວນັ້ນ ກໍຍັງເບິ່ງຄືມີຊີວິດ ເນື່ອງຈາກຄວາມສະຫວ່າງອັນແຮງກ້າທີ່ຫໍ້ຫຸ້ມພວກເຂົາ.
Verse 39
तेषां शरै: स्वर्णपुड्खै: शस्त्रैश्व विविधै: शितै: । वाहनैरायुधैश्नैव सम्पूर्णा पश्य मेदिनीम्
ພຣະກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ເບິ່ງເຖິງ—ພື້ນດິນທັງໝົດນີ້ເຕັມໄປດ້ວຍລູກທະນູຂອງພວກເຂົາທີ່ມີຂົນທອງ, ດ້ວຍອາວຸດຄົມກ້າຫຼາຍຊະນິດ, ດ້ວຍພາຫະນະທີ່ລົ້ມລົງ ແລະດ້ວຍເຄື່ອງສົງຄາມທັງປວງ».
Verse 40
वर्मभिश्चर्मभिहरि: शिरोभिश्व॒ सकुण्डलै: । उष्णीषैर्मुकुटै: स्रग्भिश्वूडामणिभिरम्बरै:
ພຣະສີກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ທົ່ວທັງສະໜາມຮົບນີ້ ເຫັນເກາະປ້ອງກັນແລະໂລ່ທີ່ລົ້ນກະຈາຍ; ເຫັນສີສະທີ່ຍັງສວມຕຸ້ມຫູ; ເຫັນຜ້າພັນຫົວແລະມົງກຸດ; ເຫັນພວງມາລາ, ເພັດປະດັບຍອດ, ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ. ດ້ວຍອາວຸດກອງສົງຄາມແລະເຄື່ອງປະດັບທີ່ກະຈາຍເຫຼົ່ານີ້ ສະໜາມຮົບຮູ້ສຶກຄືຖືກປະດັບຢ່າງປະຫຼາດ—ຄວາມງາມທີ່ເກີດຈາກຄ່າແພງອັນນ່າສະພຶງຂອງສົງຄາມ»។
Verse 41
कण्ठसूत्रैरड्रदैश्व निष्कैरपि च सप्रभै: । अन्यैश्षाभरणैश्षित्रैर्भाति भारत मेदिनी
ພຣະສີກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ແຜ່ນດິນ—ສະໜາມຮົບນີ້—ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍສະຫງ່າງາມ ເພາະຖືກປະດັບຮອບດ້ານດ້ວຍສາຍຄໍທີ່ຕົກກະຈາຍ, ດ້ວຍນິສກະ (niṣka) ອັນຮັ່ງມີແລະສະຫວ່າງໄສ, ແລະດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຫຼາກຫຼາຍອື່ນໆ. ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງການຂ້າຟັນ ສະໜາມກໍຍັງດູສະຫງ່າງາມຕາ ໂດຍເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຍົດສັກແລະຄວາມທະນົງຕົນຂອງນັກຮົບ ທີ່ບັດນີ້ນອນຖືກປະຖິ້ມ—ເຜີຍໃຫ້ເຫັນຢ່າງເງີຍງັນຖຶງຄ່າແພງແລະຄວາມຫວ່າງເປົ່າຂອງສົງຄາມ»។
Verse 42
अनुकर्षरुपासड्रैः पताकाभिर्ध्वजैस्तथा । उपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरै:
ພຣະສີກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ແຜ່ນດິນສ່ອງສະຫວ່າງ ເພາະຖືກກະຈາຍໄປດ້ວຍສາຍລາກແລະສາຍຜູກຂອງລົດຮົບ, ດ້ວຍທຸງແລະທຸງສັນຍາ, ດ້ວຍເຄື່ອງໃຊ້ແລະບ່ອນນັ່ງຫຼາກຫຼາຍ, ດ້ວຍໄມ້ຄານຍົກແລະເຊືອກມັດ; ພ້ອມທັງລໍ້ແລະຊິ້ນສ່ວນທີ່ແຕກຫັກຖືກທິ້ງລົງ. ດັ່ງນັ້ນ ສະໜາມຮົບທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍອຸປະກອນສົງຄາມທີ່ກະຈາຍຢູ່ ຈຶ່ງດູຄືຟ້າລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນອັນໃສ ທີ່ປະດັບດ້ວຍດາວພະຍຸງ»។
Verse 43
चक्रैः प्रमथितैश्ित्रैरक्षेश्न॒ बहुधा रणे । युगै्योक्त्रै: कलापैश्न धनुर्भि: सायकैस्तथा
ພຣະສີກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ໃນສົງຄາມນັ້ນ ລົດຮົບຖືກທຳລາຍແຕກຫັກຫຼາຍຮູບແບບ—ດ້ວຍລໍ້ຂອງມັນ, ດ້ວຍແກນລໍ້ທີ່ແຕກຫັກຫຼາກຫຼາຍ, ແລະດ້ວຍຄານຍົກແລະສາຍບັງຄັບ. ກະບອກລູກສອນກະຈາຍ, ຄັນທະນູຖືກຫັກ, ແລະລູກສອນນອນເກືອບທົ່ວພື້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ສະໜາມຮົບເປັນພະຍານແຫ່ງຄວາມພິນາດທີ່ຄວາມໂກດແຄ້ນບໍ່ຖືກຄວບຄຸມນຳມາ—ເມື່ອຝີມືແລະຄວາມກ້າຫານຂາດການຍັບຍັ້ງ ກໍເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງມືອັນສົງ່າງາມກາຍເປັນຊາກພັງ»។
Verse 44
परिस्तोमै: कुथाभि श्न परिघैरड्कुशैस्तथा । शक्तिभिभिन्दिपालैश्न तृणै: शूलै: परश्वचै:
ພຣະສີກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: «ພວກເຂົາໂຈມຕີລາວຈາກທຸກດ້ານ ດ້ວຍອາວຸດຫຼາກຫຼາຍຈົນຕາລາຍ—ດ້ວຍຄອນແລະຕະບອງ, ດ້ວຍທ່ອນເຫຼັກແລະງ່າມຄວບຊ້າງ, ດ້ວຍຫອກແລະພິນດິປາລາ (bhindipāla), ພ້ອມທັງຕຣິສູນແລະຂວານຮົບ—ເພື່ອສະແດງວ່າ ໃນຄວາມຄຸ້ມຄັ່ງຂອງສົງຄາມ ກຳລັງຈະທະວີຄູນ ແລະການຍັບຍັ້ງຖືກລືມເລືອນ»។
Verse 45
प्रासैश्न तोमरैश्वैव कुन्तैर्यष्टि भिरेव च । शतघध्नीभिर्भूशुण्डीभि: खड्गै: परशुभिस्तथा
ພຣະສີກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ດ້ວຍຫອກ ແລະ ໂຕມະຣ; ດ້ວຍຫອກຍາວ ແລະ ໄມ້ຄ້ອນຕີ; ດ້ວຍຄ້ອນຫນັກ (ສະຕະຄັດນີ) ແລະ ອາວຸດຂວ້າງບູຊຸນດີ; ທັງດ້ວຍດາບ ແລະ ຂວານດ້ວຍ».
Verse 46
मुसलैर्मुद्गरैश्वैव गदाभि: कुणपैस्तथा । सुवर्णविकृताभिश्व कशाभिभर्भरतर्षभ
ພຣະສີກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ດ້ວຍມູສະລ (ຄ້ອນຕຳ) ດ້ວຍມຸດຄະຣ (ຄ້ອນ) ດ້ວຍຄະດາ (ຄ້ອນຕີ) ແລະແມ່ນກະທັ້ງດ້ວຍຊາກສົບ; ທັງດ້ວຍແສ້ທີ່ປັ້ນແຕ່ງ ແລະ ປະດັບດ້ວຍຄຳ—ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາບາຣະຕະ!»
Verse 47
घण्टाभिश्ष गजेन्द्राणां भाण्डैश्न विविधैरपि । स्रग्भिश्ष नानाभरणैवस्त्रैश्ैव महाधनै:
ພຣະສີກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ດ້ວຍກະດິ່ງຂອງຊ້າງເຈົ້າ; ດ້ວຍເຄື່ອງໃຊ້ນານາປະເພດອີກດ້ວຍ; ດ້ວຍພວງມາລາ, ດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍຢ່າງ ແລະ ດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ—ແທ້ໆ ດ້ວຍຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ».
Verse 48
पृथिव्यां पृथिवीहेतो: पृथिवीपतयो हता:
ກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ໃນແຜ່ນດິນນີ້ເອງ, ເພື່ອໄດ້ຄອບຄອງແຜ່ນດິນ, ບັນດາເຈົ້າແຜ່ນດິນຖືກສັງຫານແລ້ວ».
Verse 49
पृथिवीमुपगुदाज्लैः सुप्ता: कान्तामिव प्रियाम् इस पृथ्वीके राज्यके लिये मारे गये ये पृथ्वीपति अपने सम्पूर्ण अंगोंद्वारा प्यारी प्राणवललभाके समान इस भूमिका आलिंगन करके इसपर सो रहे हैं ।।
ພຣະສີກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ເພື່ອອຳນາດເຫນືອແຜ່ນດິນ, ບັນດາເຈົ້າແຜ່ນດິນເຫຼົ່ານີ້ຖືກສັງຫານ; ດ້ວຍອະວະຍະວະທັງປວງ ພວກເຂົາກອດກຸ້ມດິນນີ້ ດັ່ງກອດພັນພັນລະຍາອັນເປັນທີ່ຮັກ ແລະນອນຫຼັບຢູ່ເທິງນາງ. ແລະເບິ່ງເຖີດ ໂອ ວີຣະ—ຊ້າງເຫຼົ່ານີ້ ຄ້າຍຍອດພູ ແລະປຽບດັ່ງໄອຣາວະຕະ, ຖືກລູກສອນຍິງລົງ ກຳລັງບິດກະດິ້ນ ແລະຄຳຮ້ອງຄາງຢູ່ເທິງດິນ; ຈາກຮູແຜຂອງພວກມັນ ເລືອດໄຫຼເປັນສາຍໆ ດັ່ງພູທີ່ປ່ອຍນ້ຳແດງລົງມາຈາກປາກຖ້ຳ».
Verse 50
क्षरत: शोणितं भूरि शस्त्रच्छेददरीमुखै: । दरीमुखैरिव गिरीन् गैरिकाम्बुपरिस्रवान्
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ເລືອດໄຫຼອອກມາຢ່າງຫຼາຍຫຼວງ ຈາກບາດແຜອ້າປາກກວ້າງທີ່ຖືກຟັນດ້ວຍອາວຸດ—ດັ່ງພູເຂົາທີ່ຫວ່າງຫຸບເຂົາປ່ອຍນ້ຳສີແດງດັ່ງດິນແດງໄຫຼລົງມາ.»
Verse 51
हयांश्व॒ पतितान् पश्य स्वर्णभाण्डविभूषितान्
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ເບິ່ງມ້າເຫຼົ່ານີ້ເຖີດ—ລົ້ມລົງແລ້ວ ໄຮ້ລົມຫາຍໃຈ ເຄີຍປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງຄຳ. ແລະເບິ່ງລົດຮົບເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ເຈົ້າຂອງຖືກສັງຫານ—ຢືນຢູ່ດັ່ງນະຄອນມາຍາຂອງຄັນທະວະ, ງາມສະຫງ່າແຕ່ວ່າຫວ່າງເປົ່າ. ທຸງແລະປ້າຍທຸງຂາດຂີ້ຮ້າຍ, ຄານຍົກແຕກພັງ, ລໍ້ພິນາດ, ແມ່ນແຕ່ສາຣະຖີກໍຖືກຟັນລົງ.»
Verse 52
गन्धर्वनगराकारान् रथांश्व निहतेश्वरान् । छिन्नध्वजपताकाक्षान् विचक्रान् हतसारथीन्
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງເບິ່ງລົດຮົບແລະມ້າເຫຼົ່ານີ້—ບັດນີ້ຄ້າຍຄວາມງາມອັນເປັນມາຍາຂອງນະຄອນຄັນທະວະ—ເພາະເຈົ້າຂອງຂອງມັນຖືກສັງຫານແລ້ວ. ທຸງແລະປ້າຍທຸງຖືກຕັດຂາດ, ແກນລໍ້ແຕກພັງ, ລໍ້ຖືກທຳລາຍ, ແລະສາຣະຖີກໍຖືກຂ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ເຄື່ອງມືແຫ່ງສົງຄາມທີ່ເຄີຍອວດອ້າງດ້ວຍການປະດັບອັນຫຼູຫລາ ກໍນອນນິ່ງໄຮ້ຊີວິດ ເປີດເຜີຍຄວາມບອບບາງຂອງກຽດສັກສີນັກຮົບ ແລະລາຄາອັນນ່າສະພຶງຂອງຄວາມຮຸນແຮງ.»
Verse 53
निकृत्तकूबरयुगान् भग्नेषाबन्धुरान् प्रभो | पश्य पार्थ हयान् भूमौ विमानोपमदर्शनान्
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານເຈົ້ານາຍ, ເບິ່ງເຖີດ ປາຣຖະ—ມ້າເຫຼົ່ານີ້ນອນຢູ່ເທິງດິນ. ຄານລົດແລະຄານຍົກຖືກຕັດຂາດ; ຄານຍາວແຕກພັງ, ແມ່ນແຕ່ເຊືອກຜູກກໍຖືກສີກຂາດເປັນຊິ້ນໆ. ເບິ່ງມ້າທີ່ລົ້ມເຫຼົ່ານີ້—ໃນຮູບຮ່າງແລະຄວາມສະຫງ່າ ມັນຄ້າຍລົດຟ້າ.»
Verse 54
पत्ती क्षनिहतान वीर शतशो5थ सहस्रश: । धनुर्भुतश्चर्मभृतः शयानान् रुधिरोक्षितान्,वीर! अपने मारे हुए इन सैकड़ों और हजारों पैदल सैनिकोंको देखो, जो धनुष और ढाल लिये खूनसे लथपथ हो धरतीपर सो रहे हैं
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ເບິ່ງທະຫານຍ່າງຕີນເຫຼົ່ານີ້—ຖືກສັງຫານໃນພິບຕາດຽວ—ເປັນຮ້ອຍໆ ແລະເປັນພັນໆ. ຍັງຖືຄັນທະນູແລະໂລ່ ນອນຢູ່ເທິງດິນ ຊຸ່ມເລືອດ.»
Verse 55
महीमालिड्ग्य सर्वज्ञि: पांसुध्वस्तशिरोरुहान् । पश्य योधान् महाबाहो त्वच्छरैर्भिन्नविग्रहान्
ພຣະກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ຈົ່ງເບິ່ງນັກຮົບເຫຼົ່ານີ້—ຮ່າງກາຍຖືກລູກສອນຂອງເຈົ້າສະຫຼາຍແຕກ. ຜົມຂອງເຂົາເປື້ອນຝຸ່ນ, ແລະກອດກຸ້ມແຜ່ນດິນດ້ວຍອະວະທັງປວງ ນອນຢູ່ດັ່ງຄົນຫຼັບ»។
Verse 56
निपातितद्विपरथवाजिसंकुल- मसृग्वसापिशितसमृद्धकर्दमम् । निशाचरश्ववृकपिशाचमोदनं महीतलं नरवर पश्य दुर्दशम्
ພຣະກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ຈົ່ງເບິ່ງແຜ່ນດິນໃນສະພາບອັນນ່າສະພຶງນີ້. ມັນແອດແນ່ນໄປດ້ວຍຊ້າງທີ່ລົ້ມ, ລົດຮົບທີ່ແຕກພັງ, ແລະມ້າທີ່ຕາຍ. ເປື້ອນເປັນຕົມດ້ວຍເລືອດ, ໄຂມັນ ແລະເນື້ອ, ສະໜາມຮົບນີ້ກາຍເປັນທີ່ຊື່ນຊົມຂອງຜູ້ທ່ອງຄືນ, ໝາ, ໝາປ່າ ແລະຜີດຸ»។
Verse 57
इदं महत् त्वय्युपपद्यते प्रभो रणाजिरे कर्म यशोभिवर्धनम् | शतक्रतौ चापि च देवसत्तमे महाहवे जचघ्नुषि दैत्यदानवान्
ພຣະກຣິດສະນາຕັດວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ, ກິດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້—ອັນເໝາະສົມໃນສະໜາມຮົບ ແລະເພີ່ມພູນກຽດສັກສີ—ເປັນຂອງພຣະອົງແທ້. ມັນເປັນໄປໄດ້ໃນພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ, ແລະໃນພຣະອິນທຣາດ້ວຍ—ຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ເທວະ—ຜູ້ເຄີຍປະຫານພວກໄດຕະ ແລະ ດານະວະໃນສົງຄາມອັນໃຫຍ່»។
Verse 58
संजय उवाच एवं संदर्शयन् कृष्णो रणभूमिं किरीटिने । स्वै: समेत: समुदितै: पाउ्चजन्यं व्यनादयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ໃນຂະນະທີ່ພຣະກຣິດສະນາສະແດງພາບສະໜາມຮົບໃຫ້ອາຣຊຸນ—ຜູ້ສວມມົງກຸດ—ເຫັນຢູ່ນັ້ນ, ພຣະອົງຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍພວກພ້ອມພັນຂອງພຣະອົງ ແລະໄດ້ເປົ່າສັງຂ໌ “ປານຈະຈັນຍະ” ໃຫ້ກ້ອງກັງວານ»។
Verse 59
स दर्शयन्नेव किरीटिने5रिहा जनार्दनस्तामरिभूमिमज्जसा । अजातशशन्रुं समुपेत्य पाण्डवं निवेदयामास हतं जयद्रथम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຈະນາຣະດະນະ—ຜູ້ປະຫານສັດຕູ—ໃນຂະນະທີ່ຍັງສະແດງສະໜາມຮົບນັ້ນໃຫ້ອາຣຊຸນຜູ້ສວມມົງກຸດເບິ່ງ, ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອະຈາຕະສັດຕຣຸ—ພານດະວະ ຢຸທິສຖິຣະ—ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະແຈ້ງວ່າ ຈະຍະດຣະຖະ ຖືກສັງຫານແລ້ວ»។
Verse 116
अधर्मस्त्वेष सुमहाननार्यचरितं च तत् । 'परंतु तूने रणभूमिमें युद्धपरायण महाबली भीमसेनको दैवेच्छासे किसी प्रकार रथहीन करके जो उनके प्रति कठोर बातें कही थीं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນອະທັມອັນໃຫຍ່ຫຼວງ—ເປັນການປະພຶດທີ່ບໍ່ສົມກັບຜູ້ມີກຽດ. ເພາະດ້ວຍການຫັນຜັນຂອງຊະຕາ ເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ພີມະເສນ ມະຫາວິລະຜູ້ມຸ່ງຫມັ້ນໃນສົງຄາມ ກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີລົດຮົບ ແລ້ວຍັງເວົ້າຄໍາຮຸນແຮງໃສ່ລາວ. ການກະທໍາແບບນີ້ເປັນຂອງຄົນໃຈຕໍ່າ».
Verse 123
न च कज्चन निन्दन्ति सन्त: शूरा नरर्षभा: | “नरश्रेष्ठ शूरवीर सज्जन शत्रुको जीतकर बढ़-बढ़कर बातें नहीं बनाते, किसीको कट वचन नहीं कहते और न किसीकी निन््दा ही करते हैं
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ດີແທ້—ວິລະຊົນ ແລະຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ—ບໍ່ຕິຕຽນໃຜ. ແມ່ນແຕ່ໃນຍາມຊະນະ ແລະມີພະລັງ ພວກເຂົາກໍບໍ່ເວົ້າຄໍາຮຸນແຮງ ແລະບໍ່ຈັບຜິດຄົນອື່ນ; ຄວາມສຳລວມນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຂອງຈິດໃຈດີ ທ່າມກາງຄວາມຮຸນແຮງໃນສົງຄາມ».
Verse 136
बह्नबद्धमकर्ण्य च चापलादपरीक्षितम् | 'सूतपुत्र! तेरी बुद्धि बहुत ओछी है। इसीलिये तू चपलतावश बिना जाँचे-बूझे बहुत-सी न सुननेयोग्य असम्बद्ध बातें बक जाया करता है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາເວົ້າທີ່ບໍ່ປະສານກັນ ແລະບໍ່ເຂົ້າຮູບ—ເວົ້າດ້ວຍຄວາມຊຸກຊົນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາ—ລາວກໍຕໍານິວ່າ ‘ບໍ່ຄວນໃຫ້ຫູຟັງ’ ແລະຊີ້ໃຫ້ເຫັນຜິດທາງຈັນຍາຂອງການເວົ້າຢ່າງຫວ່າງໄວ ໂດຍຂາດປັນຍາພິຈາລະນາ».
Verse 143
यदवोचोडप्रियं भीम॑ नैतत् सत्यं वचस्तव । 'तूने युद्धमें संलग्न, श्रेष्ठ व्रतके पालनमें तत्पर, पराक्रमी और शूरवीर भीमसेनके प्रति जो अप्रिय वचन कहा है, तेरा यह कथन ठीक नहीं है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຄໍາທີ່ເຈົ້າເວົ້າຢ່າງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈໃສ່ພີມະ ບໍ່ແມ່ນຄໍາຈິງ. ຄໍາເວົ້າແບບນັ້ນບໍ່ສົມຄວນ—ໂດຍສະເພາະເມື່ອເວົ້າໃສ່ພີມະເສນ ຜູ້ກໍາລັງຮ່ວມສົງຄາມ ຍືນຫມັ້ນໃນວຣະຕະອັນສູງ ແລະໂດດເດັ່ນດ້ວຍຄວາມກ້າຫານແລະວິລະກຳ».
Verse 148
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि अष्टचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें एक सौ अड्श़तालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ, ໃນດໂຣນະປະວະ, ໃນພາກວ່າດ້ວຍການສັງຫານໄຊຍະດຣະຖະ, ບົດທີ 148 ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ».
Verse 156
विरथो भीमसेनेन कृतोडसि बहुशो रणे । “सारी सेनाओंके देखते-देखते मेरे और श्रीकृष्णके सामने युद्धस्थलमें भीमसेनने तुझे अनेक बार रथहीन कर दिया है
Sanjaya said: In battle you have been made chariotless by Bhimasena many times. Before the eyes of all the armies—right there on the field, in the presence of me and of Sri Krishna—Bhimasena has repeatedly stripped you of your chariot. The remark underscores the public, undeniable nature of martial humiliation and the ethical weight of truth spoken amid war: prowess must be measured by witnessed deeds, not by boasts.
Verse 173
तस्मादस्यावलेपस्य सद्यः फलमवाप्रुहि । 'परंतु उन पाण्डुनन्दन भीमने तुझसे कोई कटु वचन नहीं कहा। तूने जो भीमको बहुत- सी रूखी बातें सुनायी हैं और मेरे परोक्षमें तुमलोगोंने जो मेरे पुत्र सुभद्राकुमार अभिमन्युको अन्यायपूर्वक मार डाला है
Sañjaya said: “Therefore, receive at once the due fruit of this arrogance of yours.” In the surrounding context, the thrust is ethical and retributive: despite Bhīma not having spoken harshly to him, the addressee had insulted Bhīma and had also taken part—unjustly and from behind the scenes—in the killing of Abhimanyu; hence the demand that the consequences of such pride and adharma be met immediately.
Verse 183
तस्माद् वध्यो5सि मे मूढ सभृत्यसुतबान्धव: । “दुर्मते! मूढ़! तूने अपने विनाशके लिये अभिमन्युका धनुष काट दिया था, अतः मेरे द्वारा भृत्य, पुत्र तथा वन्धु-बान्धवोंसहित प्राणदण्ड पानेयोग्य है
Sañjaya said: “Therefore, you are fit to be slain by me, O fool—together with your attendants, your sons, and your kinsmen.” The line frames the act as retributive justice in the heat of war: a moral condemnation (“mūḍha”) coupled with a vow of punishment extending to one’s supporting circle, reflecting the brutal escalation and collective consequences typical of the Kurukṣetra conflict.
Verse 196
हन्तास्मि वृषसेन ते प्रेक्षमाणस्य संयुगे । “तू अपने सारे कर्तव्य पूर्ण कर ले। तुझे भारी भय आ पहुँचा है। मैं युद्धस्थलमें तेरे देखते-देखते तेरे पुत्र वृषसेनको मार डालूँगा
Sañjaya said: “In this battle, while you look on, I shall slay your son Vṛṣasena. Fulfil all your duties as you deem fit—great fear has come upon you.”
Verse 213
दृष्टवा दुर्योधनो मन्दो भृशं तप्स्यति पातितम् | 'ओ मूढ़! तुझ अपवित्र बुद्धिवाले अत्यन्त घमंडी सहायकको युद्धस्थलमें धराशायी हुआ देखकर मूर्ख दुर्योधनको भी बड़ा पश्चात्ताप होगा
Sañjaya said: Seeing his fallen ally, the dull-witted Duryodhana will be seized by intense remorse. The verse underscores how arrogant, impure counsel and pride-driven alliances in war ultimately ripen into grief when their consequences become visible on the battlefield.
Verse 226
महान् सुतुमुल: शब्दो बभूव रथिनां तदा । इस प्रकार अर्जुनके द्वारा कर्णपुत्र वृषसेनके वधकी प्रतिज्ञा होनेपर उस समय वहाँ रथियोंका महान् एवं भयंकर कोलाहल छा गया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະນັ້ນ ສຽງຮ້ອງກະຫຼົ່ມກະເຫຼືອງອັນໃຫຍ່ ແລະ ຮຸນແຮງ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນຫມູ່ນັກຮົບລົດສົງຄາມ—ເປັນຄວາມອື້ອອຶງທີ່ຖືກຈຸດຂຶ້ນໂດຍຄໍາປະຕິຍານຂອງອາຣຈຸນ ວ່າຈະສັງຫານ ວຶຣສະເສນະ ບຸດຂອງ ກັຣນະ.
Verse 243
तीर्णप्रतिज्ञं बीभत्सुं परिष्वज्यैनमब्रवीत् । राजन! तत्पश्चात् भगवान् श्रीकृष्णने प्रतिज्ञासे पार होकर युद्धके मुहानेपर खड़े हुए अर्जुनको हृदयसे लगाकर इस प्रकार कहा--
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ກອດອາຣຈຸນ—ບີພັດສຸ—ຜູ້ທີ່ສໍາເລັດຄໍາປະຕິຍານແລ້ວ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສຣີກຣິສນະ ໄດ້ກ່າວກັບເຂົາ. ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເມື່ອອາຣຈຸນຢືນຢູ່ທີ່ປາກທາງແຫ່ງສົງຄາມ ຢູ່ແນວໜ້າສຸດ ຫຼັງຈາກຂ້າມພົ້ນການທົດສອບແຫ່ງຄໍາສັດ ກຣິສນະໄດ້ດຶງເຂົາເຂົ້າຊິດອົງ ແລະ ກ່າວດັ່ງນີ້—
Verse 256
दिष्टया विनिहतः पापो वृद्धक्षत्र: सहात्मज: । “विजयशील अर्जुन! बड़े सौभाग्यकी बात है कि तुमने अपनी बड़ी भारी प्रतिज्ञा पूरी कर ली। सौभाग्यसे पापी वृद्धक्षत्र पुत्रसहित मारा गया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍຄວາມໂຊກດີ ວຶດທະກະສະຕຣະ ຜູ້ຊົ່ວຊ້າ ຖືກສັງຫານພ້ອມກັບບຸດຂອງເຂົາ. ໂອ ອາຣຈຸນ ຜູ້ມີໄຊຊະນະໝັ້ນຄົງ! ເປັນພອນອັນໃຫຍ່ທີ່ເຈົ້າໄດ້ສໍາເລັດຄໍາປະຕິຍານອັນໜັກໜ່ວງຂອງເຈົ້າ»។
Verse 263
सीदेत समरे जिष्णो नात्र कार्या विचारणा | “भारत! दुर्योधनकी सेनामें पहुँचकर समरभूमिमें देवताओंकी सेना भी शिथिल हो सकती है। जिष्णो! इस विषयमें कोई दूसरा विचार नहीं करना चाहिये
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ເມື່ອເຂົ້າຮອດສະໜາມຮົບ ແລະ ປະຈັນໜ້າກັບກອງທັບຂອງດຸຣະໂຢທະນະ ແມ່ນແຕ່ກອງທັບເທວະດາກໍອາດຈະອ່ອນແຮງໄດ້. ໂອ ຈິສນຸ! ບໍ່ຄວນຄິດພິຈາລະນາອື່ນອີກ»។
Verse 273
त्वदृते पुरुषव्याप्र य एतद् योधयेद् बलम् | 'पुरुषसिंह! मैं बहुत सोचनेपर भी तीनों लोकोंमें कहीं तुम्हारे सिवा किसी दूसरे पुरुषको ऐसा नहीं देखता, जो इस सेनाके साथ युद्ध कर सके
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສິງແຫ່ງບຸລຸດ! ແມ່ນແຕ່ຂ້ອຍຄິດພິຈາລະນາຢ່າງຫຼາຍ ກໍບໍ່ເຫັນໃນສາມໂລກວ່າຈະມີບຸລຸດອື່ນໃດນອກຈາກເຈົ້າ ທີ່ຈະຢືນສູ້ກັບກອງທັບນີ້ໄດ້»។
Verse 303
यादृशं कृतवानद्य त्वमेक: शत्रुतापन: । 'युद्धमें कोई भी ऐसा पराक्रम नहीं कर सकता, जैसा कि आज तुमने अकेले ही कर दिखाया है। वास्तवमें तुम शत्रुओंको संताप देनेवाले हो
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູ! ການກະທຳທີ່ເຈົ້າໄດ້ສຳເລັດໃນມື້ນີ້—ພຽງຜູ້ດຽວ—ໃນສົງຄາມ ບໍ່ມີໃຜຈະທຽບທັນວິລະກຳນີ້ໄດ້. ແທ້ຈິງ ເຈົ້າແມ່ນຜູ້ນຳຄວາມທຸກທໍລະມານອັນເຜົາຜານໃຫ້ແກ່ສັດຕູ»។
Verse 473
अपदविद्धैर्बभौ भूमिगग्रहैद्यौरिव शारदी । बहुत-से अनुकर्ष
ພຣະສີກຣິດສະນາ ກ່າວວ່າ: «ສະໜາມຮົບສ່ອງປະກາຍດ້ວຍເຄື່ອງສົງຄາມແລະອາວຸດນັບບໍ່ຖ້ວນທີ່ກະຈາຍເກືອບທົ່ວ, ດັ່ງຟ້າລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ສ່ອງດ້ວຍດາວ. ທຸກແຫ່ງມີເຊືອກລາກແລະເຄື່ອງຮັດມ້າ, ທຸງແລະທຸງຊັຍ, ອຸປະກອນປະດັບແລະເຄື່ອງປະກອບ, ບ່ອນນັ່ງແລະເສົາຄານ, ເຊືອກມັດ, ລໍ້ແຕກ, ແກນລໍ້ປະຫຼາດ, ແອກຫຼາຍຊະນິດ, ສາຍບັງຄັບແລະບັງເຫຼັກ, ຄັນທະນູແລະລູກສອນ; ເຄື່ອງປະດັບສີສັນຂອງຊ້າງ, ຜ້າປູແລະພົມ; ຄອນແລະອັງກຸສ; ຫອກ, ພິນທິປາລ, ກະບອກລູກສອນ, ຕຣິສູນ, ຂວານ, ຫອກຍາວ, ໂຕມະຣະ, ກຸນຕະ, ໄມ້ທ່ອນ, ສະຕະຄະນີ, ພູຊຸນດີ, ດາບ, ຂວານນ້ອຍ, ຄອນຕຳ, ຄ້ອນ, ຄະທາ ແລະອາວຸດອື່ນໆ; ແສ້ມຄຳ, ກະດິ່ງຂອງຊ້າງເຈົ້າ, ຮອດາແລະອານມ້າຫຼາຍຊະນິດ, ພວງມາລາ, ເຄື່ອງປະດັບຫຼາກຫຼາຍ ແລະເສື້ອຜ້າລ້ຳຄ່າ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພະຣະຕະ! ໂດຍສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ແຜ່ນດິນຖືກປະດັບງາມ ດັ່ງຟ້າລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດາວ»។
Verse 503
तांक्ष बाणहतान् वीर पश्य निष्टनत: क्षितौ । वीर! देखो
ພຣະສີກຣິດສະນາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິລະບຸລຸດ! ເບິ່ງເຖີດ—ເບິ່ງຊ້າງເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຖືກລູກສອນຍິງລົງ ກຳລັງບິດຕົວ ແລະຄຳຄວນຢູ່ເທິງດິນ. ຮ່າງກາຍຂອງພວກມັນສູງດັ່ງຍອດພູ ແລະຄ້າຍອາຍຣາວະຕະ, ເລືອດໄຫຼອອກຈາກບາດແຜທີ່ອາວຸດສ້າງ ເພີ່ມພູນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ເຫມືອນພູທີ່ປ່ອຍນ້ຳສີແດງປົນດິນແດງອອກຈາກປາກຖ້ຳ. ຖືກລູກສອນທະລຸ ພວກມັນຈຶ່ງກິ້ງກວດຢູ່ເທິງພື້ນດິນ»។
Verse 2036
तांश्व सर्वान् हनिष्यामि सत्येनायुधमालभे । “दूसरे भी जो राजा अपनी बुद्धिपर मोह छा जानेके कारण मेरे समीप आ जायाँगे, उन सबका संहार कर डालूँगा। इस सत्यको सामने रखकर मैं अपना धनुष छूता (शपथ खाता) हूँ
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະສັງຫານພວກເຂົາທັງໝົດ. ຍຶດຖືຄວາມຈິງນີ້ເປັນຫຼັກ ຂ້າພະເຈົ້າແຕະອາວຸດຂອງຕົນ (ຄັນທະນູ) ເພື່ອປະກາດສັດຕິຍາບັນອັນສັກສິດ»។
Verse 3236
प्रतिज्ञेयं मया तीर्णा विबुधैरपि दुस्तरा । तब अर्जुनने उनकी बातोंका उत्तर देते हुए कहा--“माधव! आपकी कृपासे मैं इस प्रतिज्ञाकों पार कर सका हूँ; अन्यथा इसका पार पाना देवताओंके लिये भी कठिन था
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວອາຣຈຸນ ຕອບກັບວ່າ: «ມາດະວະ! ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຂ້າມພົ້ນຄຳປະຕິຍານີ້ໄດ້; ຖ້າບໍ່ມີການໜຸນຊ່ວຍຂອງທ່ານ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງຍາກຈະຂ້າມພົ້ນ»។
Frequently Asked Questions
The implicit dilemma concerns how a warrior should respond when combat shifts from conventional norms to perception-disrupting tactics (māyā): whether steadfast duty permits escalation, and how to preserve discernment and proportionality amid fear-inducing spectacle.
The chapter underscores disciplined perception and composure: when reality is contested by illusion and panic, steadiness (dhairya) and methodical response become practical virtues that stabilize both individual agency and collective morale.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-function is archival and didactic—Sañjaya’s forensic detailing models how the epic frames war as both event-record and ethical case-study within the broader mokṣa-oriented reflection of the Mahābhārata.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.