Shloka 13
गोमहात्म्य-प्रश्नोत्तरम्
Saudāsa–Vasiṣṭha on the Purifying Power of Cows
भीष्म उवाच एतत् पितामहेनोक्तमिन्द्राय भरतर्षभ । इन्द्रो दशरथायाह रामायाह पिता तथा,प्रभो! श्रीरामचन्द्रजीने भी अपने प्रिय एवं यशस्वी भ्राता लक्ष्मणको इसका उपदेश दिया। फिर लक्ष्मणने भी वनवासके समय ऋषियोंको यह बात बतायी ।।
bhīṣma uvāca | etat pitāmahenoktam indrāya bharatarṣabha | indro daśarathāyāha rāmāyāha pitā tathā | prabho śrīrāmacandro 'pi svapriyaṃ yaśasvinaṃ bhrātaraṃ lakṣmaṇaṃ tad upadiśya | lakṣmaṇo 'pi vanavāse ṛṣibhya etad avadat || pāramparyagataṃ cedaṃ ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ | durdharaṃ dhārayāmāsu rājānaś caiva dhārmikāḥ ||
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ! ຄໍາສອນນີ້ ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣະຫມາ) ໄດ້ກ່າວແກ່ອິນທຣະ; ອິນທຣະໄດ້ຖ່າຍທອດໃຫ້ທະສະຣະຖະ; ແລະບິດານັ້ນກໍໄດ້ສອນແກ່ຣາມ. ພຣະຣາມະຈັນທຣະ ຜູ້ເປັນອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ກໍໄດ້ສອນສິ່ງນີ້ແກ່ນ້ອງຊາຍຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ແລະມີກຽດສຽງ ຄື ລັກສະມະນະ; ແລະລັກສະມະນະ ໃນຍາມພະເນຈອນປ່າ ກໍໄດ້ບອກແກ່ພວກຣິສີ. ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍສາຍສືບທອດບໍ່ຂາດ ວິໄນອັນຍາກຈະຮັກສານີ້ ໄດ້ຖືຮັກສາໂດຍຣິສີຜູ້ມີປະຕິຍານແນ່ນອນ ແລະໂດຍກະສັດຜູ້ທຳມະ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the authority and seriousness of a dharmic discipline by grounding it in paramparā (a trusted lineage of transmission). Because it is ‘durdhara’—hard to sustain—it gains weight precisely through being upheld by exemplary sages of firm vows and righteous kings.
Bhishma, instructing the listener, traces how a particular counsel was handed down: from the Grandsire to Indra, from Indra to King Dasharatha, from Dasharatha to Rama, from Rama to Lakshmana, and from Lakshmana to sages during the forest-exile—showing an unbroken chain of ethical instruction.