Adhyaya 57
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala (On the Fruits of Austerity and Giving)
Upa-parva: Dāna–Tapas Upadeśa (Merit of Austerity and Gifts)
Yudhiṣṭhira voices intense remorse and cognitive disorientation after hearing reflections on the war’s consequences, describing the earth as depleted of prosperous rulers and lamenting the deaths of innumerable men. He worries about the condition of noble women now deprived of husbands, sons, and male kin, and anticipates negative posthumous consequences for having participated in the killing of gurus, relatives, and allies. Seeking expiation, he asks for precise instruction on rigorous tapas. Vaiśaṃpāyana reports Bhīṣma’s measured reply: Bhīṣma frames a ‘secret and wondrous’ teaching on attainments in the afterlife, then enumerates a graded economy of merit. Tapas yields heaven, fame, longevity, enjoyments, knowledge, health, beauty, prosperity, and good fortune; other disciplines (silence, brahmacarya, ahiṃsā, teacher-service, regular śrāddha) produce specific results. The chapter then systematizes dāna: water, food, comfort, light, and items of daily life generate durable reputation and capacities; major gifts—especially cows with ritual embellishments, land, and a brahmadeya maiden—are portrayed as rescuing the donor from dark destinies, likened to a boat in an ocean. The unit closes with Yudhiṣṭhira’s approval and his communication of Bhīṣma’s counsel to the Pāṇḍavas and Draupadī, who assent.
Chapter Arc: महर्षि च्यवन के प्रभाव से राजा कुशिक और उनकी रानी को एक अलौकिक, आश्चर्यमय लोक-प्रासादों का दर्शन होता है—मानो गन्धर्वनगर पृथ्वी पर उतर आया हो। → कुशिक स्वर्णमय प्रासाद, मणिस्तम्भों की सहस्र-श्रेणियाँ, रूप्य-शिखर पर्वत, नलिनियाँ, शीत-उष्ण जल, विचित्र आसन-शयन और मधुर पक्षी-ध्वनियाँ देखता जाता है; विस्मय बढ़ता है और मन में प्रश्न उठता है—यह सब किसकी माया/तपः-शक्ति है और इसका प्रयोजन क्या है? → ‘यह महान आश्चर्य क्या है?’ सोचते हुए राजा को मणिमय खम्भों से युक्त सुवर्ण-विमान के भीतर दिव्य पर्यङ्क पर शयन करते भृगुनन्दन च्यवन का साक्षात् दर्शन होता है; वहीं से उपदेश का शिखर आता है—राजा ने इन्द्रियों और मन को जीतकर तप-आराधना सिद्ध की है, इसलिए मुनि अत्यन्त प्रसन्न हैं। → च्यवन राजा की निष्कलुषता और आराधना की प्रशंसा करते हैं—उसमें सूक्ष्मतम भी दोष नहीं—और वर/अनुग्रह देने की तत्परता प्रकट करते हैं; राजा-रानी का विस्मय श्रद्धा में रूपान्तरित होता है। → मुनि कहते हैं—‘मैं तुम पर प्रसन्न हूँ; वर ग्रहण करो’—पर अध्याय का अंत वर के चयन/फल-निर्णय की प्रतीक्षा में छोड़ देता है।
Shlokas
Verse 1
ऑपनआक्रात बछ। सं: चतु:पञ्चाशत्तमो5 ध्याय: महर्षि च्यवनके प्रभावसे राजा कुशिक और उनकी रानीको अनेक आश्चर्यमय दृश्योंका दर्शन एवं च्यवन मुनिका प्रसन्न होकर राजाको वर माँगनेके लिये कहना भीष्म उवाच ततः स राजा रात्र्यन्ते प्रतिबुद्धो महामना: । कृतपूर्वालह्निकः प्रायात् सभार्यस्तद् वन॑ प्रति
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄ່ຳຄືນສິ້ນສຸດ ກະສັດຜູ້ມີໃຈກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນກໍຕື່ນຂຶ້ນ. ພຣະອົງໄດ້ປະຕິບັດກິດຕອນເຊົ້າຕາມທຳນຽມໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ແລ້ວອອກເດີນທາງພ້ອມພຣະມະເຫສີ ໄປສູ່ປ່າອາສຣົມນັ້ນ.
Verse 2
ततो ददर्श नृपति: प्रासादं सर्वकाउ्चनम् । मणिस्तम्भसहस्राढ्यं गन्धर्वनगरोपमम्
ຈາກນັ້ນ ກະສັດໄດ້ເຫັນພຣະຣາຊວັງອັນງາມສະຫງ່າ ທີ່ສ້າງດ້ວຍຄຳທັງໝົດ. ມີເສົາອັນມະນີປະດັບນັບພັນ ແລະດ້ວຍລັດສະໝີຂອງມັນ ມັນຄ້າຍຄືນະຄອນຂອງຄັນທະວະ (Gandharva) ໃນສະຫວັນ.
Verse 3
तत्र दिव्यानभिप्रायान् ददर्श कुशिकस्तदा । पर्वतान् रूप्यसानूंश्व नलिनीश्व सपड़कजा:
ທີ່ນັ້ນ ກຸສິກະ ໄດ້ເຫັນພາບອັນອັດສະຈັນ ດັ່ງຊີ້ໄປຫາສະຫວັນ—ພູເຂົາມີເນີນລາດສີເງິນສະຫວ່າງ ແລະ ທະເລສາບເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ ທີ່ມີທັງລີລີ ແລະ ບົວຫຼວງບານຄຽງກັນ—ເປັນໝາຍແຫ່ງແດນອັນສູງສົ່ງ ແລະ ມົງຄຸນ ທີ່ຊັກນໍາໃຈໃຫ້ໄປສູ່ເປົ້າໝາຍອັນສູງກວ່າ.
Verse 4
चित्रशालाक्ष विविधास्तोरणानि च भारत । शाद्वलोपचितां भूमिं तथा काञ्चनकुट्टिमाम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ທີ່ນັ້ນມີຫ້ອງໂຖງອັນງາມວິຈິດ ແລະ ປະຕູຊຸ້ມ (ໂຕຣະນະ) ຫຼາຍຮູບແບບ; ພື້ນດິນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຫຍ້າສົດຂຽວ ແລະ ບາງສ່ວນກໍປູດ້ວຍພື້ນທອງ.”
Verse 5
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ໃນເວລານັ້ນ ກະສັດກຸສິກະ ໄດ້ເຫັນສິ່ງທິບອັນອັດສະຈັນອີກຫຼາຍຢ່າງ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຕາມແນວຄິດແລະແບບຮ່າງຂອງຊ່າງ. ບ່ອນໜຶ່ງມີພູເຂົາປະດັບດ້ວຍຍອດສີເງິນ; ອີກບ່ອນໜຶ່ງມີທະເລສາບເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ; ບ່ອນອື່ນໆມີຫ້ອງຮູບວາດ ແລະ ປະຕູຊຸ້ມອັນສະຫງ່າງາມ. ພື້ນດິນບາງສ່ວນເປັນພື້ນແຂງປູດ້ວຍທອງ, ແຕ່ບາງສ່ວນກໍສົດຊື່ນດ້ວຍຫຍ້າຂຽວ. ພຣະອົງຍັງເຫັນຕົ້ນໄມ້ອອກດອກສະພັ່ງ—ມ່ວງ, ເກຕະກະ ແລະ ອຸດດາລະກະ; ອະໂສກະຄຽງກັບກຸນດາ; ແລະ ອະຕິມຸກຕະກະທີ່ກໍາລັງບານ—ຈົນທັງໝົດດູຄືພາບນິມິດອັນຈັດວາງຢ່າງປະນີດແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີແລະມົງຄຸນ.”
Verse 6
चम्पकांस्तिलकान् भव्यान् पनसान् वज्जुलानपि । पुष्पितान् कर्णिकारांश्व तत्र तत्र ददर्श ह
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ພຣະອົງເຫັນຢູ່ບ່ອນນັ້ນບ່ອນນີ້ ຕົ້ນໄມ້ອັນງາມສົມບູນທີ່ກໍາລັງອອກດອກ—ຈໍາປາ (campaka), ຕິລະກະ (tilaka), ໝາກຂະນຸນ (jackfruit), ວັນຈຸລະ (vañjula), ແລະ ກັນນິກາຣະ (karṇikāra) ທີ່ກໍາລັງບານ. ພາບນີ້ເນັ້ນຄວາມງາມທີ່ຈັດວາງຢ່າງເປັນລະບຽບຂອງສວນທີ່ຖືກດູແລດີ, ຊີ້ໄປຫາຄວາມຮັ່ງມີ, ມົງຄຸນ, ແລະ ຜົນອັນສງົບງຽບຂອງການປົກຄອງດ້ວຍທໍາ ແລະ ຄວາມກົງກຽວໃນຄອບຄົວ.”
Verse 7
श्यामान् वारणपुष्पांश्व तथाष्टपदिका लता: । तत्र तत्र परिक्लृप्ता ददर्श स महीपति:,राजाने विभिन्न स्थानोंमें निर्मित श्याम तमाल, वारणपुष्प तथा अष्टपदिका लताओंका दर्शन किया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ກະສັດໄດ້ເຫັນຢູ່ບ່ອນນັ້ນບ່ອນນີ້ ຕົ້ນຕະມາລະສີເຂັ້ມ, ດອກວາຣະນະ (vāraṇa) ແລະ ເຄືອອັດສະປະດິກາ (aṣṭapadikā) ທີ່ຖືກຈັດວາງໄວ້ຕາມຈຸດຕ່າງໆ—ເປັນພືດປະດັບທີ່ຊີ້ວ່າບ່ອນນັ້ນຖືກຈັດລະບຽບຢ່າງມົງຄຸນ ບໍ່ແມ່ນປ່າດົງທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍບັງເອີນ.”
Verse 8
रम्यान् पद्मोत्यलधरान् सर्वर्तुकुसुमांस्तथा । विमानप्रतिमांश्वापि प्रासादान् शैलसंनिभान्
ທີ່ນັ້ນມີສະຫວ່າງນ້ຳອັນງາມ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ ແລະ ດອກອຸດປະລະ (ບົວນ້ຳ) ອັນຮຸ່ງເຮືອງ. ບາງແຫ່ງກໍເຫັນປາສາດສູງໆ ດັ່ງພູ ສ້າງເປັນຮູບດັ່ງວິມານ. ທີ່ນັ້ນດອກໄມ້ທຸກລະດູກໍບານສະພັ່ງພອນ.
Verse 9
शीतलानि च तोयानि क्वचिदुष्णानि भारत । आसनानि विचित्राणि शयनप्रवराणि च,भरतनन्दन! कहीं शीतल जल थे तो कहीं उष्ण, उन महलोंमें विचित्र आसन और उत्तमोत्तम शय्याएँ बिछी हुई थीं
ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ, ບາງແຫ່ງມີນ້ຳເຢັນ ແລະ ບາງແຫ່ງມີນ້ຳອຸ່ນ. ໃນເຮືອນຫຼວງອັນສະຫງ່ານັ້ນ ມີບ່ອນນັ່ງຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ຕຽງນອນອັນປະເສີດຖືກຈັດວາງໄວ້.
Verse 10
पर्यड्कान् रत्नसौवर्णान् परारघ्यास्तरणावृतान् | भक्ष्यं भोज्यमनन्तं च तत्र तत्रोपकल्पितम्
ມີຕຽງນອນທຳດ້ວຍຄຳ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ ແລະ ປູຄຸມດ້ວຍຜ້າປູອັນລ້ຳຄ່າຍິ່ງ. ຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ກໍຈັດວາງອາຫານຫຼາກຫຼາຍຢ່າງຢ່າງບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ທັງຂອງຄຽວ ແລະ ຂອງກິນ.
Verse 11
वाणीवादान् शुकांश्वैव सारिकान् भृंगराजकान् | कोकिलान् शतपपत्रांक्ष सकोयष्टिककुक्कुभान्
ພະຣາຊາໄດ້ເຫັນຮອບດ້ານ ສັດແລະນົກອັນນ່າຊົມຊື່ນຫຼາຍຊະນິດ: ນົກແກ້ວ ແລະ ນົກສາຣິກາ ທີ່ຮ້ອງເວົ້າຄ້າຍສຽງມະນຸດ; ພ້ອມທັງນົກພຣຶງກະຣາຊ, ນົກກຸກກິລາ ແລະ ນົກອື່ນໆອັນງາມສະຫງ່າ ພາກັນເຄື່ອນໄຫວຢ່າງຮ່າເຮີງທຸກທິດ.
Verse 12
मयूरान् कुक्कुटांश्चापि दात्यूहानू जीवजीवकान् । चकोरान् वानरान् हंसान् सारसां श्रक्रसाह्नयान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “(ຄວນໃຫ້ທານ) ນົກຢູງ ແລະ ໄກ່ດ້ວຍ; ນົກດາຕະຢູຫາ, ນົກຊີວະຊີວະກາ, ແລະ ນົກຈະໂກຣ; ລີງ, ຫົງສາ, ແລະ ນົກສາຣະສ—ພ້ອມທັງນົກທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຊັກຣະສາຫນະຍະ’.”
Verse 13
क्वचिदप्सरसां संघान् गन्धर्वाणां च पार्थिव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ ເຈົ້າແຫ່ງພື້ນດິນ! ບາງແຫ່ງ ມີຝູງອັບສະຣາຫຼາຍກຸ່ມກຳລັງຫຼິ້ນຢ່າງສຸກສັນ; ບາງແຫ່ງ ມີກຸ່ມກັນທະວະຖືກຜູກມັດໄວ້ໃນບ່ວງແຫ່ງອ້ອມກອດຂອງນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ. ພະຣາຊາໄດ້ເຫັນພວກເຂົາທັງໝົດ—ແຕ່ບາງຄັ້ງກໍເຫັນໄດ້ ແລະບາງຄັ້ງກໍບໍ່ເຫັນ».
Verse 14
कान्ताभिरपरांस्तत्र परिष्वक्तान् ददर्श ह | न ददर्श च तान् भूयो ददर्श च पुनर्नुप:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ພະຣາຊາເຫັນຄົນອື່ນໆຖືກກອດກຸມໄວ້ໃນອ້ອມກອດຂອງນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ. ແຕ່ອີກຄັ້ງກໍບໍ່ເຫັນພວກເຂົາ; ແລ້ວກໍເຫັນອີກເທື່ອ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນແດນອັນອັດສະຈັນແຫ່ງຄວາມສຸກສະຫວັນນັ້ນ ການຮັບຮູ້ເອງກໍຫວ່າງໄຫວ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມຍຶດຕິດບໍ່ທົນທານ ແລະສິ່ງທີ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການເສບສຸກທາງອາຍະຕະນະ ບໍ່ອາດຖືກຄອບຄອງໄດ້ຢ່າງແນ່ນອນ.»
Verse 15
गीतध्वनिं सुमधुरं तथैवाध्यापनध्वनिम् । हंसान् सुमधुरांश्चापि तत्र शुश्राव पार्थिव:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ຍິນບາງຄັ້ງ ສຽງເພງອັນຫວານລະມຸນຢ່າງຍິ່ງ; ບາງຄັ້ງ ສຽງກັງວານອັນຂຶ້ນຂັງຂອງການສະວາດຍາຍະ (ການສະທ້ອນທ່ອງ) ພຣະເວດ; ແລະອີກຄັ້ງ ສຽງເອີ້ນອັນໄພຣະຂອງຫົງ. ພາບນັ້ນຊວນໃຫ້ເຫັນແດນທີ່ຖືກຈັດລຽງໂດຍທຳມະ—ທີ່ຄວາມສຸກອັນປະນີດ, ການຮຽນຮູ້ອັນມີວິໄນ, ແລະຄວາມກົງກຽວຂອງທຳມະຊາດ ຢູ່ຮ່ວມກັນໂດຍບໍ່ເກີນຂອບ.»
Verse 16
त॑ दृष्टवात्यद्भुतं राजा मनसाचिन्तयत् तदा । स्वप्लोडयं चित्तविभ्रंश उताहो सत्यमेव तु
ເມື່ອເຫັນພາບອັນອັດສະຈັນຢ່າງຫາທີ່ສຸດນັ້ນ ພະຣາຊາກໍຄິດໃນໃຈວ່າ: «ໂອ! ນີ້ແມ່ນຄວາມຝັນບໍ? ຫຼືຈິດໃຈຂ້ອຍຫຼົງຜິດໄປ? ຫຼືວ່າທຸກຢ່າງນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງແທ້?»
Verse 17
अहो सह शरीरेण प्राप्तो5स्मि परमां गतिम् । उत्तरान् वा कुरून् पुण्यानथवाप्यमरावतीम्,“अहो! क्या मैं इसी शरीरसे परम गतिको प्राप्त हो गया हूँ अथवा पुण्यमय उत्तरकुरु या अमरावतीपुरीमें-आ पहुँचा हूँ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ! ຂ້ອຍໄດ້ບັນລຸສະພາບສູງສຸດ ດ້ວຍຮ່າງກາຍນີ້ເອງແລ້ວບໍ? ຫຼືຂ້ອຍມາຮອດແດນອັນສັກສິດຂອງອຸດຕະຣະກຸຣຸ (ກຸຣຸເໜືອ) — ຫຼືກະທັ້ງອະມະຣາວະຕີ ເມືອງແຫ່ງເທວະດາ?»
Verse 18
किंचेदं महदाश्चर्य सम्पश्यामीत्यचिन्तयत् । एवं संचिन्तयन्नेव ददर्श मुनिपुंगवम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ສິ່ງອັນນ່າອັດສະຈັນອັນໃຫຍ່ນີ້ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງເຫັນ ແມ່ນຫຍັງ?» ແລ້ວພຣະອົງກໍໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງ. ໃນຂະນະທີ່ຍັງຄິດຢູ່ນັ້ນ ສາຍຕາຂອງພຣະຣາຊາໄດ້ໄປພົບມຸນີຜູ້ສູງສຸດ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າໃນຫມູ່ນັກຕະປະ.
Verse 19
तस्मिन् विमाने सौवर्णे मणिस्तम्भसमाकुले । महाहें शयने दिव्ये शयानं भूगुनन्दनम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໃນວິມານທອງທີ່ລອຍຢູ່ເທິງຟ້າ ອັນແອອັດໄປດ້ວຍເສົາປະດັບແກ້ວມະນີ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນທາຍາດອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງພຣະິສີພຣຶກຸ ນອນຢູ່ເທິງຕຽງທິບອັນງາມສົມບູນ».
Verse 20
मणिमय खम्भोंसे युक्त सुवर्णमय विमानके भीतर बहुमूल्य दिव्य पर्यकपर वे भृगुनन्दन च्यवन लेटे हुए थे ।।
ໃນວິມານທອງທີ່ມີເສົາປະດັບແກ້ວມະນີນັ້ນ ໄດ້ເຫັນຈະວະນະ ທາຍາດແຫ່ງພຣຶກຸ ນອນຢູ່ເທິງຕຽງທິບອັນງາມສົມບູນ ແລະມີຄ່າຍິ່ງ. ເມື່ອເຫັນທ່ານ ພຣະຣາຊາກຸສິກະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະມະເຫສີ ກໍເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິ່ງ. ແຕ່ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ພຣະິສີຈະວະນະກໍອັນຕະທານໄປ ແລະຕຽງນັ້ນກໍຫາຍໄປດ້ວຍ.
Verse 21
ततोडन्यस्मिन् वनोद्देशे पुनरेव ददर्श तम् | कौश्यां बृस्यां समासीनं जपमानं महाव्रतम्
ຕໍ່ມາ ໃນປ່າອີກພື້ນທີ່ໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາໄດ້ເຫັນທ່ານອີກຄັ້ງ. ພຣະິສີຜູ້ຖືວຣະຕະອັນສູງສົ່ງນັ້ນ ນັ່ງຢູ່ເທິງເສື່ອຫຍ້າກຸສະ ແລະກຳລັງສະທ້ອນມົນຕຣາອັນສັກສິດ ດ້ວຍໃຈຈົມຢູ່ໃນສະມາທິ.
Verse 22
एवं योगबलाद् विप्रो मोहयामास पार्थिवम् । क्षणेन तद् वनं॑ चैव ते चैवाप्सरसां गणा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍພະລັງໂຍຄະຂອງທ່ານ ພຣາຫມັນ-ພຣະິສີໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະຣາຊາຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງ. ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ປ່ານັ້ນ ແລະຫມູ່ອັບສະຣາເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ».
Verse 23
गन्धर्वा: पादपाश्रैव सर्वमन्तरधीयत । नि:शब्दम भवच्चापि गंगाकूलं॑ पुनर्न॒ूप
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພວກຄັນທະວະ ແລະແມ່ນແຕ່ຕົ້ນໄມ້ທັງຫມົດ ກໍຫາຍລັບຈາກສາຍຕາໃນພິບຕາດຽວ. ແລະໂອ ພະຣາຊາ, ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ ກໍກັບຄືນເປັນຄວາມງຽບສະຫງົບຢ່າງສິ້ນເຊີງ»។ (ດັ່ງນັ້ນ ພຣະລິສີພຣະຫມັນ ຈະຍະວະນ ໃຊ້ອຳນາດໂຍຄະ ເຮັດໃຫ້ກະສັດກຸສິກຕົກໃນມົວໝອງ; ໃນພິບຕາດຽວ ພາບປ່າ—ອັບສະຣາ, ຄັນທະວະ, ແລະຕົ້ນໄມ້—ຫາຍໄປ ປະໄວ້ແຕ່ຝັ່ງນ້ຳທີ່ງຽບງັນ.)
Verse 24
कुशवल्मीकभूयिष्ठं बभूव च यथा पुरा । ततः स राजा कुशिक: सभार्यस्तेन कर्मणा
«ເຊັ່ນເກົ່າ ບ່ອນນັ້ນກໍກັບຄືນເປັນທີ່ທຶບທົນໄປດ້ວຍຫຍ້າກຸສະ ແລະຈອມມົດ. ເມື່ອເຫັນຜົນອັນອັດສະຈັນທີ່ເກີດຈາກການກະທຳນັ້ນ ກະສັດກຸສິກ—ພ້ອມດ້ວຍພຣະມະເຫສີ—ກໍຕົກໃນຄວາມພິສົດພິສັງຢ່າງໃຫຍ່»។
Verse 25
विस्मयं परम॑ प्राप्तस्तद् दृष्टया महदद्भुतम् । ततः प्रोवाच कुशिको भार्या हर्षसमन्वित:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນອັດສະຈັນອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ກະສັດກຸສິກກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມພິສົດພິສັງສູງສຸດ. ຈາກນັ້ນ ດ້ວຍໃຈຍິນດີ ພຣະອົງຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະມະເຫສີ—ຖືກກະທົບໃຈຈາກສິ່ງທີ່ເພິ່ງເຫັນ»។
Verse 26
पश्य भद्ठे यथा भावाश्षित्रा दृष्टा: सुदुर्लभा: । प्रसादाद् भगुमुख्यस्य किमन्यत्र तपोबलात्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ສູງສົງ, ຈົ່ງເບິ່ງ—ການປາກົດອັນອັດສະຈັນ ແລະຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ຖືກເຫັນແລ້ວ. ພາບເຊັ່ນນີ້ຈະເກີດຈາກໃສ ຖ້າບໍ່ແມ່ນດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງຜູ້ເປັນເອກໃນວົງພຣຶກຸ? ອັນໃດອື່ນຈະໃຫ້ໄດ້ ນອກຈາກພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະ?»
Verse 27
“कल्याणी! देखो, हमने भूगुकुलतिलक च्यवन मुनिकी कृपासे कैसे-कैसे अद्भुत और परम दुर्लभ पदार्थ देखे हैं। भला, तपोबलसे बढ़कर और कौन-सा बल है? ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມງຄົດ, ຈົ່ງເບິ່ງ—ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງມຸນີ ຈະຍະວະນ ຜູ້ເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງວົງພຣຶກຸ, ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນຫຼາຍສິ່ງອັນອັດສະຈັນ ແລະຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ພະລັງໃດຈະເຫນືອກວ່າພະລັງແຫ່ງຕະປະ? ເພາະດ້ວຍຕະປະ ສິ່ງທີ່ໃຈພຽງແຕ່ຈິນຕະນາເປັນຄວາມປາດຖະໜາ ກໍສາມາດບັນລຸໄດ້ຈິງ; ແມ່ນແຕ່ອຳນາດເປັນເຈົ້າແຫ່ງສາມໂລກ ຕະປະກໍຍັງສູງສົງກວ່າ»។
Verse 28
तपसा हि सुतप्तेन शक््यो मोक्षस्तपोबलात् । अहो प्रभावो ब्रह्मार्षेक्ष्यवनस्य महात्मन:,“अच्छी तरह तपस्या करनेपर उसकी शक्तिसे मोक्षतक मिल सकता है। इन ब्रह्मर्षि महात्मा च्यवनका प्रभाव अद्भुत है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຕະປະສະຍາ (tapas) ເມື່ອປະພຶດຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະເຂັ້ມຂັ້ນ ກໍອາດບັນລຸໂມກສະ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ໄດ້ ໂດຍອຳນາດທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ. ຊ່າງນ່າພິສົດແທ້ ພະລັງທາງຈິດວິນຍານຂອງພຣະຣິສີພຣາຫມັນຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່—ຈະວະນະ!»
Verse 29
इच्छयैष तपोवीर्यादन्यॉललोकान् सृजेदपि । ब्राह्मणा एव जायेरन् पुण्यवाग्बुद्धिकर्मण:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ພຽງດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາ ໂດຍອຳນາດທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ ທ່ານຍັງສາມາດສ້າງໂລກອື່ນໆ ໄດ້ອີກ; ແລະໃນໂລກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະມີແຕ່ພຣາຫມັນເກີດ—ຜູ້ທີ່ຄຳເວົ້າ ປັນຍາ ແລະການກະທຳ ລ້ວນບໍລິສຸດ ແລະເປັນກຸສົນ»
Verse 30
'ये इच्छा करते ही अपनी तपस्याकी शक्तिसे दूसरे लोकोंकी सृष्टि कर सकते हैं। इस पृथ्वीपर ब्राह्मण ही पवित्रवाक्, पवित्रबुद्धि और पवित्र कर्मवाले होते हैं ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ແຕ່ພຽງຕັ້ງໃຈ ກໍສາມາດໃຊ້ອຳນາດຕະປະສະຍາຂອງຕົນ ສ້າງໂລກອື່ນໆ ໄດ້—ນັ້ນແຫຼະແມ່ນທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ. ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ມີແຕ່ພຣາຫມັນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີຄຳເວົ້າບໍລິສຸດ ປັນຍາບໍລິສຸດ ແລະການກະທຳບໍລິສຸດ. ຜູ້ໃດອື່ນອີກໃນນີ້ ນອກຈາກມະຫາຣິສີ ຈະວະນະ ຈະກ້າທຳການອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເຊັ່ນນີ້? ເພາະໃນບັນດາມະນຸດ ການໄດ້ຮັບລາຊະອຳນາດອາດຈະງ່າຍ ແຕ່ຄວາມເປັນພຣາຫມັນຢ່າງແທ້ຈິງ—ຄວາມດີງາມທາງທຳ ແລະຈິດໃຈ—ນັ້ນຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງໃນໂລກ»។
Verse 31
ब्राह्माण्यस्य प्रभावाद्धि रथे युक्तौ स्वधुर्यवत् । इत्येवं चिन्तयान: स विदितश्न्यवनस्य वै
«ເພາະອຳນາດແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາຫມັນ (brahmaṇya) ນັ້ນແຫຼະ ມະຫາຣິສີໄດ້ນຳພວກເຮົາສອງຄົນໄປຜູກເຂົ້າກັບລົດ ດັ່ງສັດພາຫະນະຂອງທ່ານ» ເມື່ອກະສັດຄິດພິຈາລະນາຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ມະຫາຣິສີ ຈະວະນະ ກໍຮູ້ວ່າພຣະອົງໄດ້ມາເຖິງແລ້ວ.
Verse 32
सम्प्रेक्ष्योवाच नृपतिं क्षिप्रमागम्यतामिति । इत्युक्त: सहभार्यस्तु सो5भ्यगच्छन्महामुनिम्
ມະຫາຣິສີເບິ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບກະສັດວ່າ: «ໃຫ້ມາໄວໆ» ເມື່ອໄດ້ຮັບຄຳນັ້ນ ກະສັດພ້ອມດ້ວຍມະເຫສີ ກໍເຂົ້າໄປຫາມະຫາມຸນີ.
Verse 33
शिरसा वन्दनीयं तमवन्दत च पार्थिव: । उन्होंने राजाकी ओर देखकर कहा--'भूपाल! शीघ्र यहाँ आओ।” उनके इस प्रकार आदेश देनेपर पत्नीसहित राजा उनके पास गये तथा उन वन्दनीय महामुनिको उन्होंने मस्तक झुकाकर प्रणाम किया ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພະຣາຊາໄດ້ກົ້ມສີສະ ແລະ ຖວາຍຄວາມນັບຖືແດ່ມະຫາມຸນີຜູ້ຄວນແກ່ການສັກກາລະ. ຫຼັງຈາກປະທານພອນແລ້ວ ມະຫາຕະປະສີໄດ້ກ່າວຕໍ່ອະທິຣາດ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອໍານາດອັນຊອບທໍາພຶງໃຊ້ດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນຕໍ່ບຸນທາງວິນຍານ ແລະ ວ່າ ທັມມະຈະຖືກຄ້ຳຈຸນເມື່ອອໍານາດນັບຖືປັນຍາ.
Verse 34
ततः प्रकृतिमापन्नो भार्गवो नूपते नृपम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພາຣຄະວະໄດ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບດັ່ງເດີມຂອງຕົນ ແລະ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພະຣາຊາ.
Verse 35
राजन् सम्यग् जितानीह पञड्च पज्च स्वयं त्वया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ທີ່ນີ້ ພະອົງໄດ້ຊະນະຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ສົມບູນ ຕໍ່ “ຫ້າ ແລະ ຫ້າ” ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຂອງພະອົງເອງ».
Verse 36
सम्यगाराधित: पुत्र त्वया प्रवदतां वर
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ເຈົ້າໄດ້ບູຊານັບຖືຜູ້ທີ່ເຈົ້າເຂົ້າໄປພົບ ຢ່າງຖືກຕ້ອງແລະສົມຄວນ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເລືອກພອນອັນປະເສີດທີ່ສຸດ ໃນບັນດາພອນທີ່ອາດປະທານໄດ້.»
Verse 37
अनुजानीहि मां राजन् गमिष्यामि यथागतम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຂໍພະອົງອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້າພະອົງໄປ; ຂ້າພະອົງຈະກັບໄປຕາມທາງທີ່ມາ.»
Verse 38
0 &.* 7 एप कतचजत णः हपफ तक ज्ज्ल्च्य कण का यक्ुम्त्ाप ग ः 2० [! 7472 5५2 ५ ॥#/ ८ कुशिक उवाच अग्निमध्ये गतेनेव भगवन् संनिधौ मया
ກຸສິກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງຜູ້ປະເສີດ, ໃນພຣະພັກພຣະອົງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ສຶກດັ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປກາງໄຟ».
Verse 39
वर्तितं भूगुशार्दूल यन्न दग्धो5स्मि तद् बहु । एष एव वरो मुख्य: प्राप्तो मे भूगुनन्दन
ກຸສິກະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃຫຍ່ໃນຫມູ່ພຣະພັນທຸ໌ພຣິກຸ, ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຜ່ານການທົດສອບນີ້ແລ້ວຍັງບໍ່ຖືກໄຟເຜົາ—ນັ້ນແຫຼະແມ່ນພອນອັນໃຫຍ່. ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງພຣິກຸ, ພອນນີ້ແຫຼະແມ່ນພອນສູງສຸດທີ່ມາຮອດຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 40
कुशिक बोले--भगवन्! भृगुश्रेष्ठी मैं आपके निकट उसी प्रकार रहा हूँ, जैसे कोई प्रज्वलित अग्निके बीचमें खड़ा हो। उस अवस्थामें रहकर भी मैं जलकर भस्म नहीं हुआ, यही मेरे लिये बहुत बड़ी बात है। भृगुनन्दन! यही मैंने महान् वर प्राप्त कर लिया ।।
ກຸສິກະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍນົບນ້ອມທ່ານ, ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນຫມູ່ພຣິກຸ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ໃກ້ທ່ານດັ່ງຄົນຢືນຢູ່ກາງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ. ແຕ່ແມ່ນໃນສະພາບນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຖືກເຜົາເປັນຂີ້ເທົ່າ—ນີ້ແຫຼະເປັນຄວາມອັດສະຈັນອັນໃຫຍ່ສໍາລັບຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພຣິກຸ, ນີ້ແຫຼະແມ່ນພອນໃຫຍ່ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບ. ທີ່ທ່ານພໍໃຈໃນຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ພຣາຫມັນ, ແລະທີ່ທ່ານໄດ້ຊ່ວຍກູ້ວົງຕະກູນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈາກການພິນາດ—ນັ້ນແຫຼະແມ່ນພຣະກະລຸນາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງທ່ານຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ດ້ວຍພຽງເທົ່ານີ້, ໂອ ພຣະຣິສີພຣາຫມັນຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຈຸດປະສົງແຫ່ງຊີວິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍສໍາເລັດສົມບູນແລ້ວ».
Verse 41
एतदू् राज्यफलं चैव तपसश्न॒ फलं मम । यदि त्वं प्रीतिमान् विप्र मयि वै भूगुनन्दन
ກຸສິກະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແຫຼະແມ່ນຜົນແຫ່ງລາຊະອໍານາດ ແລະນີ້ກໍແມ່ນຜົນແຫ່ງຕະປະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ຖ້າທ່ານ, ໂອ ພຣາຫມັນ, ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງພຣິກຸ, ພໍໃຈໃນຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ».
Verse 42
अस्ति मे संशय: कश्चित् तन्मे व्याख्यातुमहसि
ກຸສິກະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມສົງໄສຢູ່ຢ່າງໜຶ່ງ; ທ່ານຄວນອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ».
Verse 53
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें च्यवन और कुशिकका संवादविषयक तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 53 ອັນເກີ່ຍວກັບການສົນທະນາລະຫວ່າງ ຈະຍະວະນ (Cyavana) ແລະ ກຸສິກ (Kuśika) ໃນພາກ ດານະທັມ (Dānadharma) ພາຍໃນ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ (Anuśāsana Parva) ຂອງ ມະຫາພາຣະຕະ (Mahābhārata) ອັນຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຄໍາລົງທ້າຍນີ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການສໍາເລັດຂອງບົດຮຽນທີ່ເນັ້ນເຖິງຈັນຍາບັນແຫ່ງການໃຫ້ ແລະ ມາດຕະຖານທີ່ໃຊ້ຕັດສິນຄວາມໃຈກວ້າງຕາມທັມ.
Verse 54
भृगुनन्दन! यही मेरे राज्यका और यही मेरी तपस्याका भी फल है। विप्रवर! यदि आपका मुझपर प्रेम हो तो मेरे मनमें एक संदेह है, उसका समाधान करनेकी कृपा करें ।।
ໂອ ຜູ້ສືບສາຍຂອງ ພຣຶກຸ (Bhṛgu)! ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຄອງລາຊະອານາຈັກຂອງຂ້າ ແລະ ນີ້ກໍແມ່ນຜົນແຫ່ງຕະປັດສະຍາ (tapas) ຂອງຂ້າດ້ວຍ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ຖ້າທ່ານມີຄວາມເມດຕາຮັກໃຫ້ຂ້າ ຍັງມີຄວາມສົງໄສໜຶ່ງໃນໃຈ—ຂໍທ່ານເມດຕາແກ້ໄຂໃຫ້ແຈ້ງເຖິງທີ່ສຸດ.
Verse 123
समन््ततः प्रमुदितान् ददर्श सुमनोहरान् । राजाने देखा
ພະຣາຊາໄດ້ເຫັນອ້ອມຮອບທຸກທິດ ສັດແລະນົກອັນງາມນ່າຊົມ ລ້ວນມີຄວາມຊື່ນບານ. ພະອົງເຫັນນົກແກ້ວ ແລະ ນົກສາຣິກາ ທີ່ເວົ້າສຽງຄ້າຍມະນຸດ ກໍາລັງຈິບຈິບຮ້ອງຮຽນ. ບຣຶງຄະຣາຊ, ນົກກຸກກູ, ສະຕະປັດຕະ, ກໍຍະສະຕິ, ກຸກກຸພ, ນົກຍູງ, ໄກ່, ດາຕະຍູຫ, ຊີວະຊີວະກະ, ຈະໂກຣ, ລີງ, ຫົງ, ສາຣະສ ແລະ ຈັກຣະວາກ ເປັນຕົ້ນ ພາກັນເດີນຫຼິ້ນຢ່າງມີຄວາມສຸກຢູ່ທົ່ວໄປ.
Verse 336
निषीदेत्यब्रवीद् धीमान् सान्त्वयन् पुरुषर्षभ: । तब उन पुरुषप्रवर बुद्धिमान् मुनिने राजाको आशीर्वाद देकर सान्त्वना प्रदान करते हुए कहा--'“आओ बैठो”'
ມຸນີຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ເປັນດັ່ງພະໂຄລະຂອງບຸລຸດ ໄດ້ອວຍພອນ ແລະ ປອບໃຈພະຣາຊາ ພ້ອມກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ່ອນໂຍນວ່າ: «ມາ, ນັ່ງເຖີດ».
Verse 346
उवाच श्लक्ष्णया वाचा तर्पयन्निव भारत | भरतवंशी नरेश! तदनन्तर स्वस्थ होकर भृगुपुत्र च्यवन मुनि अपनी स्निग्ध मुधर वाणीद्वारा राजाको तृप्त करते हुए-से बोले--
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພະຣາຊະວົງພາຣະຕະ, ໂອ ພະຣາຊາແຫ່ງວົງພາຣະຕະ! ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ມຸນີ ຈະຍະວະນ ບຸດຂອງ ພຣຶກຸ ເມື່ອກັບຄືນສູ່ຄວາມສະຫງົບແລ້ວ ກໍໄດ້ກ່າວກັບພະຣາຊາດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ່ອນໂຍນ ລື່ນໄຫຼ ແລະ ຫວານຊື່ນ ປານກັບວ່າກໍາລັງປອບໃຈແລະໃຫ້ຄວາມໝັ້ນໃຈແກ່ພະອົງ».
Verse 353
मनः:षष्ठानीन्द्रियाणि कृच्छान्मुक्तोडसि तेन वै । “राजन! तुमने पाँच ज्ञानेन्द्रियों, पाँच कर्मेन्द्रियों और छठे मनको अच्छी तरह जीत लिया है। इसीलिये तुम महान् संकटसे मुक्त हुए हो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ເຈົ້າໄດ້ຊະນະ ແລະ ຄວບຄຸມອິນຊີທັງຫ້າ ໂດຍມີໃຈເປັນທີ່ຫົກ ຢ່າງດີຍິ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈຶ່ງພົ້ນຈາກຄວາມທຸກຍາກໃຫຍ່»។
Verse 363
नहि ते वृजिनं किंचित् सुसूक्ष्ममपि विद्यते । “वक्ताओंमें श्रेष्ठ पुत्र! तुमने भलीभाँति मेरी आराधना की है। तुम्हारे द्वारा कोई छोटे- से-छोटा या सूक्ष्म-से-सूक्ष्म अपराध भी नहीं हुआ है
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ກ່າວ! ໃນເຈົ້າບໍ່ມີຮ່ອງຮອຍແຫ່ງຄວາມຜິດເລີຍ—ບໍ່ມີຂໍ້ບົກພ່ອງແມ່ນແຕ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ ຫຼື ລະອຽດທີ່ສຸດ. ເຈົ້າໄດ້ນັບຖື ແລະ ປະຄອງຂ້ອຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າພົ້ນຈາກຄວາມຜິດແມ່ນແຕ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ»។
Verse 3736
प्रीतो5स्मि तव राजेन्द्र वरश्न प्रतिगृह्मताम् । “राजन! अब मुझे विदा दो। मैं जैसे आया था, वैसे ही लौट जाऊँगा। राजेन्द्र! मैं तुमपर बहुत प्रसन्न हूँ; अतः तुम कोई वर माँगो”
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຣາເຈນທຣາ! ຂ້ອຍພໍໃຈໃນເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຮັບພອນໜຶ່ງ. ໂອ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ຂໍໃຫ້ອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້ອຍຈາກໄປ; ຂ້ອຍຈະກັບໄປດັ່ງທີ່ຂ້ອຍໄດ້ມາ»។
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira confronts the ethical aftermath of kin-slaying and guru-slaying in a civil war: how to understand culpability, the suffering of survivors (especially bereaved women), and the prospect of adverse karmic destinies.
Expiation and restoration are operationalized through disciplined practices: tapas and targeted dāna are presented as structured means to generate merit, cultivate virtues, and re-anchor social order after collapse.
Yes in functional form: the chapter repeatedly attaches explicit ‘phala’ (fruits) to practices—asserting predictable outcomes in this world and posthumously (e.g., heaven, reputation, rescue from dark destinies), thereby positioning the teaching as an efficacy-mapped ethical manual.