Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ໃນເວລານັ້ນ ກະສັດກຸສິກະ ໄດ້ເຫັນສິ່ງທິບອັນອັດສະຈັນອີກຫຼາຍຢ່າງ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຕາມແນວຄິດແລະແບບຮ່າງຂອງຊ່າງ. ບ່ອນໜຶ່ງມີພູເຂົາປະດັບດ້ວຍຍອດສີເງິນ; ອີກບ່ອນໜຶ່ງມີທະເລສາບເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວ; ບ່ອນອື່ນໆມີຫ້ອງຮູບວາດ ແລະ ປະຕູຊຸ້ມອັນສະຫງ່າງາມ. ພື້ນດິນບາງສ່ວນເປັນພື້ນແຂງປູດ້ວຍທອງ, ແຕ່ບາງສ່ວນກໍສົດຊື່ນດ້ວຍຫຍ້າຂຽວ. ພຣະອົງຍັງເຫັນຕົ້ນໄມ້ອອກດອກສະພັ່ງ—ມ່ວງ, ເກຕະກະ ແລະ ອຸດດາລະກະ; ອະໂສກະຄຽງກັບກຸນດາ; ແລະ ອະຕິມຸກຕະກະທີ່ກໍາລັງບານ—ຈົນທັງໝົດດູຄືພາບນິມິດອັນຈັດວາງຢ່າງປະນີດແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີແລະມົງຄຸນ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.