Shloka 44
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
“यदि तुम्हारे मतमें मूल्य देनेमात्रसे ही विवाहका पूर्ण निश्चय हो जाता है, पाणिग्रहणसे नहीं, तब तो स्मृतिका यह कथन ही व्यर्थ होगा कि कन््याका पिता एक वरसे शुल्क ले लेनेपर भी दूसरे किसी गुणवान् वरका आश्रय ले सकता है। अर्थात् पहलेको छोड़कर दूसरे गुणवान् वरसे अपनी कन्याका विवाह कर सकता है ।।
bhīṣma uvāca | yadi te matena mūlya-dāna-mātreṇaiva vivāhasya pūrṇa-niścayo bhavati, na pāṇigrahaṇena, tadā smṛter idaṃ vacanam eva vyarthaṃ syāt—yad uktaṃ: kanyāyāḥ pitā ekasmād varāt śulkaṃ gṛhītvāpi anyasya guṇavato varasya āśrayaṃ gantuṃ śaknoti; arthāt pūrvaṃ tyaktvā anyena guṇavatā varena svāṃ kanyāṃ vivāhayet || na hi dharmavidaḥ prāhuḥ pramāṇaṃ vākyataḥ smṛtam | yeṣāṃ vai śulkato niṣṭhā na pāṇigrahaṇāt tathā ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າຕາມຄວາມເຫັນຂອງເຈົ້າ ການແຕ່ງງານຈະຖືກຕົກລົງສົມບູນດ້ວຍການໃຫ້ຄ່າສິນສອດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍພິທີຈັບມື (pāṇigrahaṇa), ແລ້ວຄໍາກ່າວອັນໂດ່ງດັງໃນສະມຣິຕິຈະກາຍເປັນໄຮ້ຄວາມໝາຍ—ຄືກົດທີ່ວ່າ ແມ່ນແຕ່ບິດາຂອງສາວໄດ້ຮັບຄ່າທໍານຽມຈາກຜູ້ສູ່ຂໍຄົນໜຶ່ງແລ້ວ ກໍຍັງອາດໄປພຶ່ງພາຜູ້ສູ່ຂໍອີກຄົນທີ່ມີຄຸນຄ່າສູງກວ່າ; ຄືອາດລະທິ້ງຄົນທໍາອິດ ແລ້ວແຕ່ງງານທິດາໃຫ້ຜູ້ທີ່ຄວນຄ່າກວ່າ. ເພາະຜູ້ຮູ້ທຳມະບໍ່ຮັບເອົາເປັນຫຼັກຖານອໍານາດ ຄໍາອ້າງທີ່ວ່າຄວາມສຸດທ້າຍຢູ່ທີ່ຄ່າທໍານຽມເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຢູ່ທີ່ການຈັບມືອັນສັກສິດດັ່ງຄວນ. ຈຸດທາງຈັນຍາຄື: ການຈ່າຍເງິນແບບການຄ້າບໍ່ອາດລົບລ້າງການສໍາເລັດຂອງການແຕ່ງງານຕາມທຳມະ ແລະບໍ່ອາດຜູກມັດຄອບຄົວໃຫ້ລະທິ້ງການເລືອກຄູ່ທີ່ມີຄຸນທຳສູງກວ່າ».
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A marriage is not ethically or legally finalized merely by payment of a fee; its dharmic completion depends on the proper rite (pāṇigrahaṇa). Therefore, accepting a bride-price does not irrevocably bind the girl’s father if a more virtuous suitor is available.
Bhishma addresses a dispute about what makes a marriage binding. He refutes the view that payment alone finalizes the match, citing the dharma-tradition that even after taking a fee from one suitor, the father may choose another worthier groom, because the decisive act is the ritual hand-taking.