Adhyaya 22
Aṣṭāvakra and the Woman: Disclosure, Permission, and Marital Resolution (अनुशासन पर्व, अध्याय २२)
Upa-parva: Anuśāsana-parva (Didactic Dialogues on Conduct and Social Dharma)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma how a particular woman does not fear the curse of a supremely radiant authority and how that authority’s restraint/withdrawal occurred. Bhīṣma recounts that Aṣṭāvakra questioned the woman about the alteration of her form, instructing that no falsehood should be spoken. The woman replies that her conduct is to be understood directionally (she identifies herself with the northern quarter) and frames her interaction as a deliberate test intended to stabilize or instruct; she also generalizes that sexual desire can trouble even elderly women, presenting it as a recognized condition rather than mere individual fault. She states that higher beings are satisfied and that she was sent by a Brahmin—identified as the girl’s father—to deliver instruction and complete the task. She grants Aṣṭāvakra leave, promises safe return without hardship, and states he will obtain the maiden, who will become a mother of sons. Aṣṭāvakra departs, returns home, reports the encounter, and is then asked to accept the Brahmin’s daughter in marriage at an auspicious conjunction of nakṣatra and tithi; he agrees, accepts the maiden, and resides contentedly in his āśrama.
Chapter Arc: भीष्म राजन् को एक विचित्र उपाख्यान में ले जाते हैं—अष्टावक्र ऋषि और उत्तर दिशा की एक रहस्यमयी स्त्री का संवाद, जहाँ सेवा-धर्म और काम-धर्म आमने-सामने खड़े हैं। → स्त्री ‘बहुत अच्छा’ कहकर दिव्य तेल, वस्त्र और स्नान-सामग्री लाती है; ऋषि को स्नानगृह तक ले जाकर विधिपूर्वक, सोपचार सेवा करती है। ऋषि उस सुखोष्ण स्नान और स्त्री के हाथों के स्पर्श-सुख में डूबते हैं—और समय का बोध खो बैठते हैं। → रात्रि के मध्य स्त्री काम-आकांक्षा से व्याकुल होकर ऋषि से मैथुन की माँग करती है और चेतावनी देती है कि अस्वीकार करने पर ‘अधर्म’ लगेगा—यहीं तपस्वी की मर्यादा और गृहस्थ-धर्म का दावा तीखे संघर्ष में बदल जाता है। → ऋषि अपनी संयम-शक्ति और सत्य-प्रतिज्ञा का आधार लेकर काम-प्रवृत्ति को स्वीकार नहीं करते; स्त्री के रूप-परिवर्तन (कन्या-रूप बनाम जरा-जीर्णता) का रहस्य प्रश्न बनकर उभरता है, और कथा संकेत देती है कि यह परीक्षा/माया/नियमबद्ध वरदान का परिणाम है—सेवा का प्रतिदान देह-सुख नहीं, आत्म-नियंत्रण की सिद्धि है। → स्त्री के रूप-परिवर्तन का कारण क्या है, और ‘भक्ति’ बनाम ‘काम’ के इस विवाद में धर्म का अंतिम निर्णय किसके पक्ष में जाएगा?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल १०५ श्लोक हैं) नल्लजा5 >> 7 जा विशो<ध्याय: अष्टावक्र और उत्तर दिशाका संवाद भीष्म उवाच अथ सा स्त्री तमुवाच बाढमेवं भवत्विति । तैलं दिव्यमुपादाय स्नानशाटीमुपानयत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວນາງຜູ້ນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບລາວວ່າ “ດີແລ້ວ ໃຫ້ເປັນໄປຕາມທີ່ທ່ານກ່າວ.” ນາງໄດ້ຖືນ້ຳມັນທິບມາ ແລະນຳຜ້າສຳລັບອາບນ້ຳມາດ້ວຍ. ເຫດການນີ້ຍົກຍ້ອງອາລົມທາງຈັນຍາຂອງບົດສົນທະນາ ໂດຍສະແດງການຍອມຮັບຢ່າງວ່ອງໄວ ການຕ້ອນຮັບ ແລະການຕຽມການຢ່າງລະມັດລະວັງສຳລັບພິທີຊຳລະ—ຄວາມສະອາດພາຍນອກເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງວິໄນພາຍໃນ ແລະທຳມະ.
Verse 2
भीष्मजी कहते हैं--राजन्! ऋषिकी बात सुनकर उस स्त्रीने कहा--“बहुत अच्छा, ऐसा ही हो” यों कहकर वह दिव्य तेल और स्नानोपयोगी वस्त्र ले आयी ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອນາງໄດ້ຟັງຄຳຂອງລືສີແລ້ວ ນາງຕອບວ່າ ‘ດີແລ້ວ—ໃຫ້ເປັນໄປຕາມນັ້ນແທ້.’ ເວົ້າແລ້ວ ນາງນຳນ້ຳມັນທິບ ແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມທີ່ເໝາະສຳລັບອາບນ້ຳມາ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກມຸນີຜູ້ໃຈໃຫຍ່ນັ້ນ ນາງໄດ້ຊະໂລມນ້ຳມັນໃສ່ອະວະທຸກສ່ວນຂອງທ່ານ.”
Verse 3
शनैश्वोत्सादितस्तत्र स्स्नानशालामुपागमत् | भद्रासनं तततश्रित्रमृषिरन्वगमन्नवम्,फिर उसके उठानेपर वे धीरेसे वहाँ स्नानगृहमें गये। वहाँ ऋषिको एक विचित्र एवं नूतन चौकी प्राप्त हुई
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກຍົກຂຶ້ນຢ່າງອ່ອນໂຍນ ທ່ານກໍ່ເດີນຊ້າໆໄປຫາເຮືອນອາບນ້ຳ. ທີ່ນັ້ນ ລືສີໄດ້ຮັບບ່ອນນັ່ງອັນດີ—ຮູບຮ່າງແປກຕາ ແຕ່ເປັນຂອງໃໝ່—ທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ໃຫ້ທ່ານ ສົມກັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
Verse 4
अथोपविष्टश्न यदा तस्मिन् भद्रासने तदा । स्नापयामास शनकैस्तमृषिं सुखहस्तवत्,जब वे उस सुन्दर चौकीपर बैठ गये तब उस स्त्रीने धीरे-धीरे हाथोंके कोमल स्पर्शसे उन्हें नहलाया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອລະສີນັ້ນນັ່ງລົງເທິງອາສນະອັນເປັນມົງຄຸນແລ້ວ ນາງກໍໄດ້ອາບນ້ຳໃຫ້ທ່ານຢ່າງອ່ອນໂຍນ ແລະຄ່ອຍໆ ດ້ວຍມືທີ່ສຳຜັດນຸ່ມນວນ—ເປັນການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ນັກຕະປະ ແລະຕາມທຳນຽມຕ້ອນຮັບແຂກຕາມທຳມະ.
Verse 5
दिव्यं च विधिवच्चक्रे सोपचारं मुनेस्तदा । स तेन सुसुखोष्णेन तस्या हस्तसुखेन च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມານາງໄດ້ປະກອບພິທີຢ່າງວິໄນ ແລະສົມບູນສົມພອນ ພ້ອມທັງຖວາຍການບູຊາຮັບໃຊ້ແກ່ລະສີຕາມຄວນ. ແລະທ່ານກໍໄດ້ຮັບຄວາມສະບາຍທັງຈາກການບຳລຸງທີ່ອົບອຸ່ນພໍດີນັ້ນ ແລະຈາກຄວາມນຸ່ມນວນໃນມືຂອງນາງ.
Verse 6
तत उत्थाय स मुनिस्तदा परमविस्मित:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນລະສີນັ້ນລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມພິສົດພິສັນຢ່າງຫຼວງ. ທັນໃດນັ້ນ ທ່ານນັ່ງຕົວຕັ້ງ ແລະເຫັນວ່າໃນຟ້າທາງທິດຕາເວັນອອກ ພະອາທິດໄດ້ຂຶ້ນແລ້ວ. ທ່ານຄິດວ່າ “ນີ້ແມ່ນຄວາມຫຼົງຂອງເຮົາຫຼື? ຫຼືວ່າອາລຸນໄດ້ມາຈິງໆ?”
Verse 7
पूर्वस्यां दिशि सूर्य च सो5पश्यदुदितं दिवि | तस्य बुद्धिरियं कि नु मोहस्तत्त्वमिदं भवेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ທ່ານເຫັນພະອາທິດຂຶ້ນໃນຟ້າທາງທິດຕາເວັນອອກ. ຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນໃນໃຈວ່າ “ນີ້ແມ່ນຄວາມຫຼົງຫຼື ຫຼືແມ່ນຄວາມຈິງ?” ແລ້ວດ້ວຍຄວາມພິສົດພິສັນຢ່າງຫຼວງ ທ່ານນັ່ງຕົວຕັ້ງຂຶ້ນອີກ ແລະເຫັນວ່າໃນຟ້າທາງທິດຕາເວັນອອກ ພະອາທິດໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແທ້. ທ່ານຄິດວ່າ “ນີ້ແມ່ນຄວາມສັບສົນຂອງເຮົາຫຼື? ຫຼືວ່າອາລຸນມາຮອດແລ້ວຈິງໆ?”
Verse 8
अथोपास्य सहस्रांशुं कि करोमीत्युवाच ताम् । सा चामृतरसप्रख्यं ऋषेरन्नमुपाहरत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກນະມັດສະການພະອາທິດຜູ້ມີຮັງສີນັບພັນແລ້ວ ທ່ານໄດ້ກ່າວກັບນາງວ່າ “ບັດນີ້ເຮົາຄວນເຮັດຫຍັງ?” ແລ້ວນາງກໍນຳອາຫານຫວານອັນນ່າຊື່ນໃຈ ດຸດດັ່ງນ້ຳອະມຣິດ ມາວາງຕໍ່ໜ້າລະສີ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະການຖວາຍກຽດແກ່ແຂກຜູ້ບໍລິສຸດ ຫຼັງຈາກສຳເລັດພິທີປະຈຳວັນ.
Verse 9
तस्य स्वादुतयान्नस्य न प्रभूतं चकार सः । व्यगमच्चाप्यह:शेषं ततः संध्यागमत् पुन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເພາະຄວາມແຊບຫວານຂອງອາຫານນັ້ນ ລາວຖືກດຶງດູດຢ່າງແຮງ ຈົນບໍ່ອາດຖືວ່າ “ພໍແລ້ວ” ໄດ້—ບໍ່ອາດເວົ້າວ່າ “ພໍ, ສຳເລັດແລ້ວ” ໄດ້. ໃນຄວາມຫຼົງໄຫຼນັ້ນເອງ ເວລາທີ່ເຫຼືອຂອງວັນກໍຜ່ານໄປ ແລະສະແດງຄ່ຳຄືນກໍມາຮອດອີກຄັ້ງ.
Verse 10
अथ सा स्त्री भगवन्तं सुप्यतामित्यचोदयत् । तत्र वै शयने दिव्ये तस्य तस्याश्ष कल्पिते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ຍິງນັ້ນໄດ້ເຊີນມຸນີຜູ້ນ່າເຄົາລົບວ່າ “ບັດນີ້ ຂໍໃຫ້ທ່ານນອນພັກ.” ແລ້ວໃນທີ່ນັ້ນເອງ ໄດ້ຈັດຕຽງອັນວິເສດສອງຫຼັງ—ຫຼັງໜຶ່ງສຳລັບທ່ານ ແລະອີກຫຼັງໜຶ່ງສຳລັບນາງ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການຕ້ອນຮັບແຂກດ້ວຍຄວາມຄວນຄວາມສົມຄວນ.
Verse 11
पृथक् चैव तथा सुप्तौ सा स्त्री स च मुनिस्तदा । तथार्धात्रे सा स्त्री तु शयनं तदुपागमत्,उस समय वह स्त्री और मुनि दोनों अलग-अलग सो गये। जब आधी रात हुई तब वह स्त्री उठकर मुनिकी शय्यापर आ बैठी
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ຍິງນັ້ນແລະມຸນີໄດ້ນອນແຍກກັນ. ເມື່ອຮອດກາງຄືນ ຍິງນັ້ນລຸກຂຶ້ນ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາຕຽງຂອງມຸນີ ໄປນັ່ງຢູ່ເທິງບ່ອນນອນຂອງທ່ານ—ເປັນການເປີດສາກແຫ່ງການທົດສອບດ້ານການສຳລວມ, ຄວາມສົມຄວນ, ແລະການປົກປ້ອງທຳມະ.
Verse 12
अष्टावक्र उवाच न भठद्रे परदारेषु मनो मे सम्प्रसज्जति । उत्तिष्ठ भद्रे भद्रं ते स्वयं वै विरमस्व च
ອັດຖາວະກຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ນາງຜູ້ສົມຄວນ, ໃຈຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຫຼົງໄຫຼໃນເມຍຂອງຊາຍອື່ນ. ຂໍໃຫ້ຄວາມດີຈົ່ງມາເຖິງເຈົ້າ—ຈົ່ງລຸກຈາກທີ່ນີ້ ແລະດ້ວຍໃຈຂອງເຈົ້າເອງ ຈົ່ງຫຍຸດຈາກການກະທຳບາບນີ້.”
Verse 13
भीष्य उवाच सा तदा तेन विप्रेण तथा तेन निवर्तिता । स्वतन्त्रास्मीत्युवाचर्षि न धर्मच्छलमस्ति ते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອພຣະພຣາຫມະຣິສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ພະຍາຍາມຫ້າມນາງແບບນັ້ນ ນາງກໍຕອບວ່າ ‘ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີອິດສະລະໃນການເລືອກ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າທ່ານຮ່ວມກັບຂ້າພະເຈົ້າ ກໍຈະບໍ່ເປັນການຫລອກລວງ ຫຼືລະເມີດທຳມະຂອງທ່ານ’.”
Verse 14
अष्टावक्र उवाच नास्ति स्वतन्त्रता स्त्रीणामस्वतन्त्रा हि योषित: । प्रजापतिमतं होतन्न स्त्री स्वातन्तद्रयमहति
ອັດຖາວະກຣະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ຍິງບໍ່ມີອິດສະລະພາບເປັນເອກະລາດ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ແມ່ຍິງຖືກນັບວ່າເປັນຜູ້ພຶ່ງພາ. ນີ້ຕາມທັດສະນະທີ່ຖືກອ້າງເຖິງພຣະປຣາຊາປະຕິ ວ່າ ແມ່ຍິງບໍ່ຖືກເຫັນວ່າເໝາະສົມຈະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍອິດສະລະພາບຢ່າງສົມບູນ».
Verse 15
रूयुवाच बाधते मैथुन विप्र मम भक्ति च पश्य वै । अधर्म प्राप्स्यसे विप्र यन्मां त्वं नाभिनन्दसि
ນາງກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ຄວາມປາຖະໜາໃນການຮ່ວມສຳພັນກຳລັງລົບກວນຂ້າ; ແຕ່ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເບິ່ງຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຂອງຂ້າຕໍ່ເຈົ້າດ້ວຍ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາພຣາຫມັນ, ຖ້າເຈົ້າບໍ່ຮັບແລະບໍ່ໃຫ້ຂ້າສົມໃຈ ເຈົ້າຈະຕົກໃນບາບ».
Verse 16
अद्टावक्र उवाच हरन्ति दोषजातानि नरं जात॑ यथेच्छकम् | प्रभवामि सदा धृत्या भद्रे स्वशयनं व्रज
ອັດຖາວະກຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ສົງ່າງາມ, ບາບແລະຄວາມຜິດທັງຫຼາຍມັກຈະເຂົ້າຄອບງຳຜູ້ຊາຍທີ່ດຳເນີນຊີວິດຕາມໃຈຢາກ. ແຕ່ຂ້າຄວບຄຸມຕົນເອງໄດ້ເສມອດ້ວຍຄວາມອົດທົນແລະຄວາມມັ່ນຄົງ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງກັບໄປຫາທີ່ນອນຂອງເຈົ້າ».
Verse 17
रूयुवाच शिरसा प्रणमे विप्र प्रसादं कर्तुमहसि । भूमौ निपतमानाया: शरणं भव मेडनघ
ນາງກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາພຣາຫມັນ, ຂ້າກົ້ມສີສະກາບໄຫວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຂ້າໄດ້ລົ້ມລົງກັບພື້ນດິນຕໍ່ໜ້າເຈົ້າ—ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເມດຕາ ແລະໃຫ້ຂ້າເປັນຜູ້ພຶ່ງພາ.»
Verse 18
यदि वा दोषजातं त्वं परदारेषु पश्यसि । आत्मानं स्पर्शयाम्यद्य पार्णिं गृह्ीष्व मे द्विज
ອັດຖາວະກຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າເຈົ້າເຫັນວ່າການຮ່ວມສຳພັນກັບເມຍຂອງຜູ້ອື່ນເປັນຄວາມຜິດ, ມື້ນີ້ຂ້າຂໍມອບຕົນໃຫ້ເຈົ້າ—ຈົ່ງຮັບມືຂອງຂ້າເປັນພິທີສົມຣົດ, ໂອ ທະວິຊະ (twice-born) ພຣາຫມັນ.»
Verse 19
न दोषो भविता चैव सत्येनैतद् ब्रवीम्यहम् । स्वतन्त्रां मां विजानीहि यो<धर्म: सो<सस््तु वै मयि । त्वय्यावेशितचित्ता च स्वतन्त्रास्मि भजस्व माम्
«ບໍ່ມີຄວາມຜິດຈະຕົກໃສ່ທ່ານ—ນີ້ແມ່ນຄຳທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວດ້ວຍຄວາມຈິງ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າຂ້າພະເຈົ້າກະທຳດ້ວຍໃຈອິດສະລະຂອງຕົນ; ຖ້າມີອະທຳໃດໆໃນການນີ້ ຂໍໃຫ້ຄວາມຜິດນັ້ນຕົກໃສ່ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ດຽວ. ໃຈຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງຈອງຢູ່ໃນທ່ານທັງໝົດ. ຂ້າພະເຈົ້າເປັນອິດສະລະໃນການເລືອກນີ້; ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ທ່ານຮັບຂ້າພະເຈົ້າ.»
Verse 20
सअद्टावक्र उवाच स्वतन्त्रा त्वं कथं भद्रे ब्रूहि कारणमत्र वै नास्ति त्रिलोके स्त्री काचिद् या वै स्वातन्त्रयमहति
ອັດຕາວັກຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ສູງສົ່ງ, ເຈົ້າເປັນອິດສະລະໄດ້ແນວໃດ? ຈົ່ງບອກເຫດຜົນໃນນີ້. ເພາະໃນສາມໂລກ ບໍ່ມີຍິງໃດທີ່ເໝາະຈະຢູ່ຢ່າງອິດສະລະຢ່າງສົມບູນ.»
Verse 21
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । पुत्राश्न॒ स्थाविरे काले नास्ति स्त्रीणां स्वतन्त्रता
ໃນວັຍເດັກ ພໍ່ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງນາງ; ໃນວັຍໜຸ່ມ ຜົວເປັນຜູ້ປົກປ້ອງ; ໃນວັຍເຖົ້າ ລູກຊາຍເປັນຜູ້ດູແລປົກປ້ອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຕາມຄຳກ່າວວ່າດ້ວຍທຳມະປະເພນີນີ້ ຍິງຖືກກ່າວວ່າບໍ່ໄດ້ກະທຳຢ່າງອິດສະລະ ແຕ່ຢູ່ໃຕ້ການອຸປະຖຳຂອງຜູ້ປົກປ້ອງໃນຄອບຄົວ.
Verse 22
रूयुवाच कौमार ब्रह्मचर्य मे कन्यैवास्मि न संशय: । पत्नीं कुरुष्व मां विप्र श्रद्धां विजहि मा मम
ຣູຢູ ກ່າວວ່າ: «ວິນັຍພຣະຫມະຈັນ (ພຣະຫມະຈາຣິຍະ) ຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖືຮັກສາມາຕັ້ງແຕ່ເປັນສາວ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ໂອ ພຣາຫມະນ, ຈົ່ງຮັບຂ້າພະເຈົ້າເປັນເມຍ. ຢ່າລະທິ້ງຄວາມເຊື່ອໃຈທີ່ມີຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ.»
Verse 23
स्त्री बोली--विप्रवर! मैं कुमारावस्थासे ही ब्रह्मचारिणी हूँ; अतः कन्या ही हूँ--इसमें संशय नहीं है। अब आप मुझे पत्नी बनाइये। मेरी श्रद्धाका नाश न कीजिये ।।
ນາງກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດ, ຕັ້ງແຕ່ເປັນສາວຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ດຳລົງພຣະຫມະຈັນ; ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າເປັນສາວບໍລິສຸດແທ້—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຮັບຂ້າພະເຈົ້າເປັນເມຍ. ຢ່າທຳລາຍສັດທາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.» ອັດຕາວັກຣະ ຕອບວ່າ: «ດັ່ງທີ່ສະພາບຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນ ສະພາບຂອງເຈົ້າກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ; ແລະດັ່ງທີ່ຂອງເຈົ້າເປັນ ຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຄິດສົງໄສວ່າ ນີ້ແມ່ນການທົດສອບທີ່ລະດັບຣິສີຜູ້ໃຈກວ້າງນັ້ນຈັດວາງ ຫຼືແທ້ຈິງແມ່ນອຸປະສັກທີ່ຈະຂັດຂວາງເສັ້ນທາງອັນຖືກຕ້ອງ?»
Verse 24
आश्चर्य परम हीदं कि नु श्रेयो हि मे भवेत् । दिव्याभरणवत्त्रा हि कन्येयं मामुपस्थिता
ອັດຖາວັກຣະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນຄວາມອັດສະຈັນຢ່າງສູງສຸດແທ້. ຂ້າພະເຈົ້າຖາມວ່າ ຈະມີກຸສົນຜົນດີອັນໃດເກີດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າຈາກນີ້? ເພາະກະທັ້ງກັນຍານີ້—ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມອັນເປັນທິບ—ໄດ້ມາຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອຮັບໃຊ້».
Verse 25
कि त्वस्था: परमं रूपं जीर्णमासीत् कथ॑ं पुनः । कन्यारूपमिहाद्यैवं किमिवात्रोत्तरं भवेत्
ອັດຖາວັກຣະ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຮູບງາມອັນສູງສຸດນີ້ ເຄີຍຊຳຮຸດເສື່ອມໄປດ້ວຍຄວາມແກ່ໄດ້ແນວໃດ? ແລະບັດນີ້ ຢູ່ນີ້ ມັນປາກົດຂຶ້ນອີກໃນຮູບກັນຍາໄດ້ແນວໃດ? ໃນສະພາບເຊັ່ນນີ້ ຈະມີຄຳຕອບອັນໃດໄດ້ອີກ?»
Verse 26
यथा पर शक्तिधुतेर्न व्युत्थास्ये कथंचन । न रोचते हि व्युत्थानं सत्येनासादयाम्यहम्
ຕາບໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຖືກຄ້ຳຈຸນໂດຍພະລັງໃຈອັນສູງສຸດ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງອັນແນ່ວແນ່, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແຕ່ຢ່າງໃດ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ພໍໃຈກັບການເບື້ອນອອກຈາກທຳ; ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບພັນລະຍາທີ່ຕັ້ງໃຈໄວ້ ໂດຍອາໄສຄວາມຈິງ ແລະວິທີທີ່ຖືກທຳນຽມເທົ່ານັ້ນ.
Verse 56
व्यतीतां रजनीं कृत्स्नां नाजानात् स महाव्रतः । उसने मुनिके लिये विधिपूर्वक सम्पूर्ण दिव्य सामग्री प्रस्तुत की। वे महाव्रतधारी मुनि उसके दिये हुए कुछ-कुछ गरम होनेके कारण सुखदायक जलसे नहाकर उसके हाथोंके सुखद स्पर्शसे सेवित होकर इतने आनन्दविभोर हो गये कि कब सारी रात बीत गयी? इसका उन्हें ज्ञान ही नहीं हुआ
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມຸນີຜູ້ຖືວຣະຕະອັນໃຫຍ່ ບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າຄືນທັງໝົດໄດ້ຜ່ານໄປ. ເມື່ອຖືກຮັບໃຊ້ຕາມພິທີດ້ວຍເຄື່ອງອຸປະກອນອັນດີເລີດຄົບຖ້ວນ—ໄດ້ອາບນ້ຳອຸ່ນພອດດີອັນເປັນສຸກ ແລະໄດ້ຮັບການປະຄົບປະຄອງດ້ວຍການສຳຜັດອັນອ່ອນໂຍນຂອງເຈົ້າບ້ານ—ທ່ານກໍ່ເພີດເພີນໃນຄວາມພໍໃຈຈົນບໍ່ຮູ້ສຶກວ່າເວລາໄດ້ລ່ວງໄປ».
Frequently Asked Questions
The tension is between inquiry and propriety: Aṣṭāvakra demands truthful disclosure about a transformed form while the woman frames the interaction as a controlled test, raising questions about speech ethics, intention, and social boundaries.
The chapter models dharma as practice: speak truthfully under constraint, recognize desire as a force requiring regulation, and resolve social outcomes (such as marriage) through consent, legitimate intermediaries, and ritually appropriate timing.
No explicit phalaśruti formula appears in the provided verses; the chapter’s function is exemplary and normative, embedding its significance in conduct-guidance rather than stated salvific reward.