Adhyaya 120
Kīṭopākhyāna: Prajā-pālana as Kṣatra-vrata and the Attainment of Brāhmaṇya
Upa-parva: Dharma-anuśāsana (Exempla on Kṣatra-dharma, Protection of Subjects, and Karmic Ascent)
Bhīṣma narrates to Yudhiṣṭhira an exemplum concerning a being described as a kīṭa who undertakes extensive tapas while remembering kṣatra-dharma. Observing this discipline, Vyāsa approaches and instructs that the true kṣātra-vrata is the protection of beings (bhūta-paripālana) and the proper governance of subjects (prajā-pālana), including discerning auspicious and inauspicious actions and administering benefits and purificatory measures accordingly. Vyāsa further advises steadfastness in one’s own dharma, asserting that relinquishing the kṣatriya embodiment through fulfilled duty leads to attainment of brāhmaṇya. After hearing and implementing this counsel, the exemplar is said to attain brāhmaṇ status in due course. Vyāsa returns to reassure him regarding the lawful operation of karmic rebirth—good deeds leading to favorable births and harmful deeds to unfavorable births—emphasizing that fear should attach not to death but to dharma-lopa. The narrative closes with the exemplar’s acknowledgment of improved well-being through dharma-rooted prosperity, followed by a result statement: he contributes to ritual and social order (symbolized by many sacrificial posts) and attains proximity to Brahmā and realization of the eternal Brahman; Bhīṣma adds a consolatory application that others who fell according to their nature attained meritorious destinations, advising against grief.
Chapter Arc: युधिष्ठिर मनुष्यों की एक विचित्र दुर्बलता पर प्रश्न उठाते हैं—जब संसार में अपूप, शाक, खाण्डव और रसयुक्त मिष्ठान उपलब्ध हैं, तब भी लोग ‘आमिष’ के लिए क्यों ललचाते हैं। → वे स्पष्ट रूप से जानना चाहते हैं: मांस न खाने के गुण क्या हैं, और मांस-भक्षण के दोष कौन-कौन से। प्रश्न केवल आहार का नहीं, जीवों के प्राण और मनुष्य की नृशंसता का बन जाता है। → अहिंसा का सर्वोच्च प्रतिपादन होता है—‘प्राणदानात् परं दानं न भूतं न भविष्यति’; और साथ ही कर्म-प्रतिफल का कठोर विधान: जो जीवित रहने की इच्छा रखने वाले प्राणियों का मांस खाते हैं, वे भी भूतों द्वारा ‘भक्ष्य’ बनते हैं—यह हिंसा का प्रत्यावर्तन है। → अध्याय अहिंसा के फल को असीम बताकर निष्कर्ष देता है—उसके गुणों का वर्णन सौ वर्षों में भी पूरा नहीं हो सकता; अतः मांस-त्याग और अहिंसा-धर्म का आश्रय ही कल्याणकारी है।
Shlokas
Verse 1
अड-#-#रू+ षोडशाधिकशततमोब<्ध्याय: मांस न खानेसे लाभ और अहिंसाधर्मकी प्रशंसा युधिछिर उवाच इमे वै मानवा लोके नृशंसा मांसगृद्धिन: । विसृज्य विविधान् भक्ष्यान् महारक्षोगणा इव
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປິຕາມະຫະ! ນ່າເສຍໃຈແທ້. ໃນໂລກນີ້ມີມະນຸດບາງພວກທີ່ໂຫດຮ້າຍ ແລະໂລບໃນເນື້ອ. ພວກເຂົາປະຖິ້ມອາຫານດີໆຫຼາຍຢ່າງ ແລ້ວກັບຫາກະຫາຍລົດເນື້ອ ດຸດດັ່ງຝູງຣາກະສະອັນໃຫຍ່.»
Verse 2
अपूपान् विविधाकाराज्शाकानि विविधानि च । खाण्डवान् रसयोगाजन्न तथेच्छन्ति यथा5डमिषम्
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຄົນບໍ່ໄດ້ຫາກະຫາຍຂະໜົມຮູບຮ່າງຫຼາຍແບບ, ຜັກຫຼາຍຊະນິດ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ຂອງຫວານຊຸ່ມນ້ຳຫວານອັນຫອມຫວານ ເທົ່າກັບທີ່ພວກເຂົາຫາກະຫາຍເນື້ອ.»
Verse 3
तदिच्छामि गुणान् श्रोतुं मांसस्याभक्षणे प्रभो । भक्षणे चैव ये दोषास्तांश्वैव पुरुषर्षभ,प्रभो! पुरुषप्रवर! अतः मैं मांस न खानेसे होनेवाले लाभ और उसे खानेसे होनेवाली हानियोंको पुनः सुनना चाहता हूँ
ຢຸທິສະຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ! ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະນາຈະຟັງອີກຄັ້ງ ຖຶງຄຸນຄ່າທີ່ເກີດຈາກການງົດເນື້ອ ແລະຖຶງໂທດທີ່ຕິດຕາມການກິນເນື້ອ—ໂອ ບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ!»
Verse 4
सर्व तत्त्वेन धर्मज्ञ यथावदिह धर्मतः । कि च भक्ष्यमभक्ष्यं वा सर्वमेतद् वदस्व मे
ຢຸທິສະຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຮູ້ທັນທຳມະ, ຂໍໃຫ້ອະທິບາຍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງໃນທີ່ນີ້ ດ້ວຍຄວາມຈິງທັງປວງ ແລະຕາມລຳດັບອັນຖືກຕ້ອງ ຕາມທາງແຫ່ງທຳມະ. ແລະຂໍໃຫ້ບອກອີກດ້ວຍວ່າ ສິ່ງໃດຄວນກິນ ແລະສິ່ງໃດບໍ່ຄວນກິນ—ຂໍໃຫ້ປະກາດທັງໝົດນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ປູ່ຜູ້ຮູ້ທຳມະ.»
Verse 5
यथैतद् यादृशं चैव गुणा ये चास्य वर्जने । दोषा भक्षयतो येडपि तनमे ब्रूहि पितामह
ຢຸທິສະຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ປູ່ເອີຍ, ຂໍໃຫ້ບອກຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ແຈ້ງຊັດ ວ່າເນື້ອແທ້ໆແມ່ນຫຍັງ ແລະມີສະພາບແນວໃດ; ຄຸນຄ່າອັນໃດເກີດຈາກການລະມັນ; ແລະໂທດອັນໃດຕົກແກ່ຜູ້ກິນມັນ—ຂໍໃຫ້ບອກຂ້າພະເຈົ້າທັງໝົດ.»
Verse 6
भीष्म उवाच एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत | विवर्जिते तु बहवो गुणा: कौरवनन्दन । ये भवन्ति मनुष्याणां तान् मे निगदतः शृणु
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ລູກຫຼານແຫ່ງພະຣະຕະ, ດັ່ງທີ່ເຈົ້າກ່າວນັ້ນ ແມ່ນຖືກຕ້ອງແທ້. ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຊື່ນຊົມຂອງວົງກຸຣຸ, ເມື່ອງົດເນື້ອ ຄຸນຄ່າແລະຜົນດີຫຼາຍປະການຈະເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມະນຸດສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້. ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວ—ຈົ່ງຟັງ.»
Verse 7
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति । नास्ति क्षुद्रतरस्तस्मात् स नृशंसतरो नर:,जो दूसरेके मांससे अपना मांस बढ़ाना चाहता है, उससे बढ़कर नीच और निर्दयी मनुष्य दूसरा कोई नहीं है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດປາຖະນາຈະເພີ່ມເນື້ອຂອງຕົນ ໂດຍອາໄສເນື້ອຂອງຜູ້ອື່ນ—ບໍ່ມີມະນຸດໃດຕໍ່າຕ້ອຍກວ່ານັ້ນ ແລະບໍ່ມີໃຜໂຫດຮ້າຍກວ່ານັ້ນ.»
Verse 8
नहि प्राणात् प्रियतरं लोके किंचन विद्यते । तस्माद् दयां नर: कुर्याद् यथा55त्मनि तथा परे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນຄວນປະພຶດເມດຕາກະລຸນາ—ມອບຄວາມເມດຕາ ແລະການເອົາໃຈໃສ່ແກ່ຜູ້ອື່ນ ເທົ່າກັບທີ່ຕົນປາຖະໜາໃຫ້ຕົນເອງ».
Verse 9
शुक्राच्च तात सम्भूतिर्मांसस्येह न संशय: । भक्षणे तु महान् दोषो निवृत्त्या पुण्यमुच्यते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສວ່າ ເນື້ອຫນັງເກີດຈາກນ້ຳເຊື້ອ. ແຕ່ການກິນເນື້ອມີໂທດຫນັກ; ດັ່ງນັ້ນ ບຸນຈຶ່ງຖືກກ່າວວ່າຢູ່ໃນການງົດເວັ້ນຈາກມັນ, ລູກເອີຍ».
Verse 10
न हातः सदृशं किंचिदिह लोके परत्र च । यत् सर्वेष्विह भूतेषु दया कौरवनन्दन,कौरवनन्दन! इस लोक और परलोकमें इसके समान दूसरा कोई पुण्यकार्य नहीं है कि इस जगतमें समस्त प्राणियोंपर दया की जाय
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງກູຣຸ! ໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂລກໜ້າ ບໍ່ມີກຸສົນໃດຈະເທົ່າກັບການນີ້—ການມີເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງໃນໂລກ».
Verse 11
न भयं विद्यते जातु नरस्येह दयावत: । दयावतामिमे लोका: परे चापि तपस्विनाम्
ພີສະມະ ສອນວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ຄົນທີ່ມີເມດຕາກະລຸນາ ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຢ້ານກົວ. ສໍາລັບຜູ້ມີເມດຕາ ແລະຜູ້ບໍາເນັດຕະປະ (ຕະປະສະວິນ) ທັງຊີວິດນີ້ແລະຊີວິດໜ້າ ລ້ວນເປັນທີ່ສຸກສະຫງົບ ແລະປອດໄພ».
Verse 12
अहिंसालक्षणो धर्म इति धर्मविदो विदु: । यदहिंसात्मकं कर्म तत् कुर्यादात्मवान् नर:,धर्मज्ञ पुरुष यह जानते हैं कि अहिंसा ही धर्मका लक्षण है। मनस्वी पुरुष वही कर्म करे, जो अहिंसात्मक हो
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຮູ້ທັນທຳມະແທ້ ຮູ້ວ່າ ອະຫິງສາ (ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍກໍານົດຂອງທຳມະ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນທີ່ຄວບຄຸມຕົນໄດ້ ແລະມີສະຕິ ຄວນເຮັດແຕ່ການກະທໍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນອະຫິງສາ».
Verse 13
अभयं सर्वभूतेभ्यो यो ददाति दयापर: । अभयं तस्य भूतानि ददतीत्यनुशुश्रुम,जो दयापरायण पुरुष सम्पूर्ण भूतोंको अभयदान देता है, उसे भी सब प्राणी अभयदान देते हैं। ऐसा हमने सुन रखा है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມີໃຈເມດຕາກະລຸນາ ແລະໃຫ້ “ອະພະຍະ” (ຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວ) ແກ່ສັດທັງປວງ—ໄດ້ຍິນກັນມາວ່າ ສັດທັງປວງກໍໃຫ້ອະພະຍະຕອບແທນແກ່ລາວ. ນີ້ແມ່ນຈາຣີດທີ່ເຮົາຮັບສືບມາ».
Verse 14
क्षतं च स्खलितं चैव पतितं कृष्टमाहतम् । सर्वभूतानि रक्षन्ति समेषु विषमेषु च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ທີ່ບາດເຈັບ, ສະດຸດ, ລົ້ມ, ຖືກກະແສນ້ຳລາກໄປ, ຫຼືຖືກຕີ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ນອນຢູ່ໃນພາວະປອດໄພຫຼືອັນຕະລາຍ—ຜູ້ນັ້ນຖືກສັດທັງປວງປົກປ້ອງ».
Verse 15
नैनं ब्यालमृगा घ्नन्ति न पिशाचा न राक्षसा: । मुच्यते भयकालेषु मोक्षयेद् यो भये परान्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ສັດດຸຮ້າຍບໍ່ຂ້າຜູ້ນັ້ນ, ທັງປີສາຈາ (piśāca) ແລະ ຣາກສະສາ (rākṣasa) ກໍບໍ່ຈົ່ມຕີລາວ. ຜູ້ໃດຊ່ວຍຜູ້ອື່ນໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມຢ້ານກົວ, ເມື່ອເວລາອັນຕະລາຍມາຮອດ ລາວກໍພົ້ນໄດ້ເອງ—ການປົກປ້ອງຜູ້ອື່ນກາຍເປັນການປົກປ້ອງຕົນ».
Verse 16
प्राणदानात् परं दानं न भूतं न भविष्यति । न हात्मन: प्रियतरं किंचिदस्तीह निश्चितम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ມີທານໃດສູງກວ່າການໃຫ້ຊີວິດ—ບໍ່ເຄີຍມີ ແລະຈະບໍ່ມີໃນອະນາຄົດ. ເພາະແນ່ນອນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າຕົນເອງ (ຊີວິດຂອງຕົນ)».
Verse 17
अनिष्ट सर्वभूतानां मरणं नाम भारत । मृत्युकाले हि भूतानां सद्यो जायति वेपथु:,भरतनन्दन! किसी भी प्राणीको मृत्यु अभीष्ट नहीं है; क्योंकि मृत्युकालमें सभी प्राणियोंका शरीर तुरंत काँप उठता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ຄວາມຕາຍເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ປາຖະໜາຂອງສັດທັງປວງ. ເພາະໃນຍາມມໍລະນະ ອາການສັ່ນສະເທືອນເກີດຂຶ້ນທັນທີໃນສັດທັງຫຼາຍ.»
Verse 18
जातिजन्मजरादु:खैरनित्यं संसारसागरे | जन्तव: परिवर्तन्ते मरणादुद्धिजन्ति च
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສານ ສັດທັງປວງໝຸນວຽນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຖືກທຸກຂ໌ແຫ່ງຊີວິດມີຮ່າງ—ການຖືກກັກໃນຄັນ, ການເກີດ, ແລະຄວາມແກ່—ກົດຂີ່ຢູ່ເສມອ. ແລະຍັງຫວາດຫວັນ ສັ່ນສະທ້ານດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຕາຍ.
Verse 19
गर्भवासेषु पच्यन्ते क्षाराम्लकटुकै रसै: । मूत्रस्वेदपुरीषाणां परुषैर्भुशदारुणै:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນການກັກຂັງໃນຄັນ ສັດທັງຫຼາຍດັ່ງຖືກ “ຕົ້ມສຸກ” ແລະຖືກທໍລະມານໂດຍນ້ຳຫຼວງອັນຮຸນແຮງ—ເຄັມ (ດ່າງ), ສົ້ມ, ແລະເຜັດ—ພ້ອມທັງຄວາມສົກປົກຫຍາບຄາຍອັນກັດກິນຂອງປັດສະວະ, ເຫື່ອ, ແລະອຸຈາລະ.
Verse 20
गर्भमें आये हुए प्राणी मल-मूत्र और पसीनोंके बीचमें रहकर खारे, खट्टे और कड़वे आदि रसोंसे, जिनका स्पर्श अत्यन्त कठोर और दुःखदायी होता है, पकते रहते हैं, जिससे उन्हें बड़ा भारी कष्ट होता है ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ສັດທີ່ເຂົ້າສູ່ຄັນ ຢູ່ທ່າມກາງຄວາມໂສກປົກ—ອຸຈາລະ, ປັດສະວະ, ແລະເຫື່ອ—ແລະດັ່ງຖືກ “ຕົ້ມສຸກ” ໂດຍການສຳຜັດຂອງລົດເຄັມ, ສົ້ມ, ຂົມ ແລະອື່ນໆ ທີ່ສຳຜັດແຂງກະດ້າງ ແລະເຈັບປວດຢ່າງຫນັກ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງທົນທຸກຂ໌ຢ່າງແຮງ. ແລະແມ່ນແຕ່ຫຼັງເກີດກໍຍັງອ່ອນແອ: ຖືກອາວຸດຟັນຕັດຊ້ຳໆ ແລະຖືກ “ຕົ້ມສຸກ” ໂດຍຄວາມທຸກທໍລະມານ; ຄວາມອ່ອນແອຂອງສັດຜູ້ໂລບຫາເນື້ອນັ້ນ ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ.
Verse 21
कुम्भीपाके च पच्यन्ते तां तां योनिमुपागता: । आक्रम्य मार्यमाणाश्ष भ्राम्यन्ते वै पुन: पुन:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເນື່ອງຈາກບາບກຳຂອງຕົນ ພວກເຂົາຖືກ “ຕົ້ມສຸກ” ໃນນະລົກກຸມພີປາກ (Kumbhīpāka) ແລະໄປເກີດໃນຍົນີຕ່າງໆ; ຖືກຂົ່ມຂືນຂ້າດ້ວຍການບີບຄໍ ຫຼືອັດລົມຫາຍໃຈ ຊ້ຳໆ. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຕ້ອງພະເລີນພະເລີນໃນວົງຈອນແຫ່ງສັງສານ ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ.
Verse 22
नात्मनो<स्ति प्रियतर: पृथिवीमनुसृत्य ह । तस्मात् प्राणिषु सर्वेषु दयावानात्मवान् भवेत्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຄົນຮັກຍິ່ງກວ່າຕົນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນມີເມດຕາຕໍ່ສັດທັງປວງ ແລະດຳລົງດ້ວຍການຄວບຄຸມຕົນ ໂດຍເຫັນຜູ້ອື່ນເປັນດັ່ງຕົນເອງ.
Verse 23
सर्वमांसानि यो राजन् यावज्जीवं न भक्षयेत् । स्वर्गे स विपुल स्थान प्राप्त॒ुयान्नात्र संशय:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ໃດທີ່ຕະຫຼອດຊີວິດບໍ່ກິນເນື້ອຂອງສັດໃດໆ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສະຖານະອັນສູງສົ່ງ ແລະກວ້າງໃຫຍ່ໃນສະຫວັນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ»។
Verse 24
ये भक्षयन्ति मांसानि भूतानां जीवितैषिणाम् । भक्ष्यन्ते तेडपि भूतैस्तैरिति मे नास्ति संशय:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນເນື້ອຂອງສັດທີ່ຍັງມີຊີວິດ ແລະຫວັງຈະຢູ່ລອດ, ໃນການເກີດຄັ້ງອື່ນ ຜູ້ນັ້ນຈະຖືກສັດເຫຼົ່ານັ້ນກິນເອງ—ເລື່ອງນີ້ຂ້ອຍບໍ່ສົງໄສ»។
Verse 25
मां स भक्षयते यस्माद् भक्षयिष्ये तमप्यहम् । एतन्मांसस्य मांसत्वमनुबुद्ध्यस्व भारत
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເພາະເຂົາກິນຂ້ອຍ ຂ້ອຍກໍຈະກິນເຂົາຄືນ. ນີ້ແຫຼະແມ່ນຄວາມເປັນ ‘ເນື້ອ’ (māṁsa) ຂອງເນື້ອ—ໂອ ພາຣະຕະ, ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າ ຄໍານີ້ຊີ້ເຖິງວົງຈອນຂອງການກິນກັນແລະການຕອບໂຕ້»។
Verse 26
घातको वध्यते नित्यं तथा वध्यति भक्षिता । आक्रोष्टा क्रुध्यते राजंस्तथा द्वेष्यत्वमाप्तुते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ຂ້າຍ່ອມຖືກຂ້າຕອບຄືນເສມອ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ທີ່ຖືກກິນ ຍ່ອມກັບມາຂ້າຜູ້ກິນ. ແລະຜູ້ທີ່ດ່າທໍ້ຜູ້ອື່ນ ຍ່ອມເປັນເປົ້າໝາຍແຫ່ງຄວາມໂກດແຄ້ນ ແລະຄວາມຊັງຊັງຂອງຜູ້ອື່ນ»។
Verse 27
येन येन शरीरेण यद् यत् कर्म करोति यः । तेन तेन शरीरेण तत्तत् फलमुपाश्षुते,जो जिस-जिस शरीरसे जो-जो कर्म करता है, वह उस-उस शरीरसे भी उस-उस कर्मका फल भोगता है
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດເຮັດກຳໃດໆ ດ້ວຍຮ່າງກາຍໃດໆ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເສວຍຜົນຂອງກຳນັ້ນໆ ດ້ວຍຮ່າງກາຍນັ້ນໆເອງ»।
Verse 28
अहिंसा परमो धर्मस्तथाहिंसा परो दम: । अहिंसा परमं दानमहिंसा परम तप:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ອະຫິງສາ (ການບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ແມ່ນທຳມະອັນສູງສຸດ; ແລະອະຫິງສາ ກໍແມ່ນການຂົ່ມໃຈຕົນ (ດະມະ) ອັນສູງສຸດ. ອະຫິງສາ ແມ່ນທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະອະຫິງສາ ແມ່ນຕະປະ (ຕະປັດສາ) ອັນສູງສຸດ.
Verse 29
अहिंसा परम धर्म है, अहिंसा परम संयम है, अहिंसा परम दान है और अहिंसा परम तपस्या है ।।
ພີສະມະ ປະກາດວ່າ: ອະຫິງສາ ແມ່ນທຳມະອັນສູງສຸດ ແລະເປັນສັງຍົມ (ການຂົ່ມໃຈຕົນ) ອັນສູງສຸດ. ມັນແມ່ນທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະເປັນຕະປະອັນສູງ. ອະຫິງສາ ແມ່ນຍັດຍະ (ຍັດຍະ) ອັນເລີດ ແລະເປັນຜົນອັນຍິ່ງ; ອະຫິງສາ ແມ່ນມິດອັນດີສຸດ ແລະເປັນຄວາມສຸກອັນສູງສຸດ.
Verse 30
सर्वयज्ञेषु वा दानं॑ सर्वतीर्थेषु वा55प्लुतम् । सर्वदानफलं वापि नैतत्तुल्यमहिंसया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ທານທີ່ໃຫ້ໃນຍັດຍະທັງປວງ, ການລົງອາບນ້ຳໃນຕີຣຖະ (ທ່ານ້ຳສັກສິດ) ທັງປວງ, ແລະຜົນສະສົມຂອງທານທຸກຢ່າງ—ແມ່ນແມ່ນຮວມກັນທັງໝົດກໍບໍ່ອາດເທົ່າອະຫິງສາໄດ້.
Verse 31
अहिंस्नरस्य तपो$क्षय्यमहिंसत्रो यजते सदा । अहिंस्र: सर्वभूतानां यथा माता यथा पिता
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອະຫິງສາ ຕະປະຂອງເຂົາບໍ່ມີວັນໝົດ. ຜູ້ຍຶດອະຫິງສາ ຍ່ອມໄດ້ບຸນຜົນແຫ່ງຍັດຍະຢູ່ເສມອ. ຜູ້ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ ຕໍ່ສັດທັງປວງ ເປັນດັ່ງແມ່ ແລະດັ່ງພໍ່—ປົກປ້ອງ ແລະອຸ້ມຊູ ໂດຍບໍ່ເຮັດອັນຕະລາຍ.
Verse 32
एतत् फलमहिंसाया भूयश्नच कुरुपुंगव । न हि शक््या गुणा वक्तुमपि वर्षशतैरपि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງອະຫິງສາ—ແລະຍັງມີຫຼາຍກວ່ານີ້ອີກ, ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນຫມູ່ກຸຣຸ. ແທ້ຈິງ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ, ຄຸນຄ່າແລະປະໂຫຍດທີ່ເກີດຈາກອະຫິງສາ ບໍ່ອາດພັນລະນາໃຫ້ໝົດໄດ້ ແມ່ນແຕ່ໃນຮ້ອຍປີ».
Verse 115
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें मांसभक्षणका निषेधविषयक एक सौ पंद्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 115 ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ພາຍໃນຕອນ «ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ» ອັນກ່າວເຖິງການຫ້າມກິນເນື້ອ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ. ນິທານໄດ້ປິດຕອນນີ້ ໂດຍຍົກການງົດເນື້ອເປັນການຂັດເກົາຈິດໃຈທາງຈິດທຳ ອັນສອດຄ່ອງກັບທຳມະ.
Verse 116
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अहिंसाफलकथने षोडशाधिकशततमोड<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນຕອນ «ທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ»—ບົດນີ້ອັນອະທິບາຍຜົນແຫ່ງອະຫິງສາ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ: ບົດທີ 116.
Frequently Asked Questions
Whether ascetic effort (tapas) should be pursued as withdrawal from social duty or as intensified performance of svadharma; the chapter resolves this by defining prajā-pālana as the ruler’s authentic ascetic discipline.
Dharma is operationalized as protective responsibility: fear should focus on abandoning duty (dharma-lopa), while karmic outcomes follow conduct; sustained ethical governance can function as a path of purification and elevation.
Yes. The narrative supplies an explicit results frame: through dharma-aligned conduct and Vyāsa’s instruction, the exemplar attains brāhmaṇya, contributes to ordered ritual life, and reaches Brahmā’s sphere and realization of the eternal Brahman, reinforcing the soteriological value of duty.