Adhyaya 11
Śrī-nivāsa: Traits and Conditions for the Abode of Prosperity (श्री-निवासः)
Upa-parva: Śrī-nivāsa-anushāsana (Discourse on the Abode of Śrī/Prosperity)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to identify the kinds of men and women in whom Śrī (Padmā/Lakṣmī) dwells continually (1). Bhīṣma states he will relate what he has seen and heard, introducing a prior exchange in which Rukmiṇī questions Śrī in Nārāyaṇa’s presence (2–5). Śrī answers that she abides in truthful, capable, industrious persons and avoids the irreligious, ungrateful, deceitful, cruel, thieving, and those hostile toward teachers/elders (6). She does not remain with unstable temperaments, impulsive joy and anger, or those lacking aspiration and inner steadiness (7–8). Positively, she resides with dharma-practitioners, the self-controlled, those who serve elders, and discerning persons (9). In women, she abides with patience, restraint, devotion to deities and learned persons, truthfulness, and orderly disposition (10, 13), while avoiding disorderly, oppositional, shameless, quarrelsome, idle, and inattentive household conduct (11–12). Śrī also describes her presence in auspicious settings—rituals, adornments, fertile rains, blooming lotuses, pleasing landscapes, well-watered rivers and lakes, and dignified seats of authority—culminating in the claim that homes honoring fire-sacrifice, gods, cows, Brahmins, and timely offerings attract her (14–17). She finally extends the principle across social roles: study-oriented Brahmins, dharma-oriented Kṣatriyas, agriculture-oriented Vaiśyas, and service-oriented Śūdras (18). The theological apex states that Śrī is single-mindedly established in Nārāyaṇa by total devotion, and that her “dwelling” is not merely physical but based on bhāva (disposition); where she abides by such disposition, dharma, fame, wealth, and legitimate desire increase (19–20).
Chapter Arc: शान्ति के बाद के उपदेश-प्रवाह में भीष्म युधिष्ठिर से कहते हैं कि वे ‘यथावृत्तं यथाश्रुतम्’ एक अद्भुत वृत्तान्त सुनाएँगे—जहाँ स्वयं श्री (लक्ष्मी) अपने निवास और परित्याग के नियम बताती हैं। → भीष्म रुक्मिणी का प्रसंग उठाते हैं: नारायण (कृष्ण) के अंक में पद्मवर्णा, ज्वलन्ती श्री को देखकर रुक्मिणी विस्मित होकर पूछती हैं कि आप किन पुरुषों, स्त्रियों और स्थानों में रहती हैं—और किनसे दूर भागती हैं। उत्तर में श्री कठोर निषेधों की सूची देती हैं: अकर्मण्य, नास्तिक, कृतघ्न, चोर, गुरु-द्वेषी, नृशंस, वर्णसंकर-आचरण वाले आदि में मैं नहीं बसती; और कुछ ऐसे भी हैं जिनमें ‘नित्य’ निवास नहीं टिकता। → श्री का निर्णायक उद्घोष: ‘मैं मूर्तिमती एवं अनन्यचित्त होकर सम्पूर्ण भाव से नारायण में ही निवास करती हूँ’—क्योंकि उनमें महान् धर्म संनिहित है; साथ ही वे उन गृहों का भी वर्णन करती हैं जहाँ यज्ञ, गो-ब्राह्मण-पूजन, देव-पूजा और कालानुसार पुष्प-बलि होती है—वहाँ मैं नित्य वास करती हूँ। → श्री निवास के सकारात्मक मानदण्ड स्पष्ट करती हैं: सत्य-स्वभाव, आर्जव, संयम, देव-द्विज-पूजा, बड़ों की सेवा, इन्द्रिय-निग्रह, धर्मपरायणता—इन गुणों वाली स्त्रियों/पुरुषों और धर्माचरण वाले गृहों में लक्ष्मी स्थिर रहती है; और दुष्चरित्र, कलहप्रिय, अपवित्र, आलस्य-निद्रा में डूबी स्त्री आदि से वह परे रहती है। अंत में वह शुभ स्थानों का भी संकेत देती है—बहु-जल वाले, हंस-क्रौंच-निनाद से रमणीय सरोवरों/तीर्थ-सदृश प्रदेशों में उसका वास।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ७७ श्लोक हैं) ऑपन- मा बछ। जि एकादशोब< ध्याय: लक्ष्मीके निवास करने और न करने योग्य पुरुष
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປິຕາມະຫະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນວົງພາຣະຕະ, ໃນຊາຍແບບໃດ ແລະໃນຍິງແບບໃດ ພຣະນາງສຣີ—ຜູ້ກໍ່ກໍາເນີດຈາກດອກບົວ ເທວີແຫ່ງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ—ຈຶ່ງສະຖິດຢູ່ເປັນນິດ? ຂໍທ່ານບອກຂ້ອຍເຖີດ»។
Verse 2
भीष्म उवाच अत्र ते वर्णयिष्यामि यथावृत्तं यथाश्रुतम् । रुक्मिणी देवकीपुत्रसंनिधौ पर्यपृच्छत
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງ ຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງ ແລະຕາມທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຍິນມາ. ໃນທີ່ປະທັບຂອງພຣະກຣິດສະນະ ບຸດແຫ່ງເທວະກີ, ຣຸກມິນີເຄີຍຖາມເລື່ອງນີ້ຄັ້ງໜຶ່ງ. ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້ອຍເຖີດ ວ່ານາງໄດ້ຖາມຫຍັງ»។
Verse 3
नारायणस्याड्कगतां ज्वलन्तीं दृष्टवा श्रियं पच्मसमानवर्णाम् । कौतूहलाद् विस्मितचारुनेत्रा पप्रच्छ माता मकरध्वजस्य
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນພຣະນາງສຣີ (ລັກສະມີ) ຜູ້ສ່ອງປະກາຍເຈີດຈ້າ ເປັນປະກາຍດັ່ງໄຟ ມີສີສັນດັ່ງດອກບົວ ປະທັບຢູ່ເທິງຕັກຂອງນາຣາຍະນະ, ຣຸກມິນີ ມານດາແຫ່ງມະກະຣະທະວະຊະ ມີດວງຕາງາມຂອງນາງເປີດກວ້າງດ້ວຍຄວາມພິສົດ. ດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້, ນາງຈຶ່ງຖາມພຣະນາງລັກສະມີ.
Verse 4
कानीह भूतान्युपसेवसे त्वं संतिष्ठसे कानिव सेवसे त्वम् । तानि त्रिलोकेश्वरभूतकान्ते तत्त्वेन मे ब्रूहि महर्षिकन्ये
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະເຈົ້າແຫ່ງສາມໂລກ, ໂອ ນາງພຣະກັນຍາຜູ້ເກີດຈາກມະຫາລິສີ—ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າຕາມຄວາມເປັນຈິງ: ໃນໂລກນີ້ ເຈົ້າເມດຕາແລະເຂົ້າໄປອຸປະຖຳສັດມີຊີວິດປະເພດໃດ? ເຈົ້າພັກອາໄສຢູ່ໃສ? ແລະເຈົ້າພຶ່ງພາ ຫຼື ຄົບຄ່າກັບໃຜ? ຈົ່ງແຈ້ງທຸກຢ່າງໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 5
एवं तदा श्रीरभिभाष्यमाणा देव्या समक्ष गरुडध्वजस्य । उवाच वाक्यं मधुराभि धान मनोहरं चन्द्रमुखी प्रसन्ना
ໃນເວລານັ້ນ ພຣະສີ (ພຣະລັກສະມີ) ເມື່ອຖືກເທວີຖາມ ກໍໄດ້ກ່າວ—ຕໍ່ໜ້າພຣະອົງຜູ້ມີທຸງຄຣຸດ (ພຣະວິສະນຸ) ໂດຍຖ້ອຍຄຳຫວານຊື່ນ ແລະນ່າຟັງ. ນາງຜູ້ມີໃບໜ້າດັ່ງດວງຈັນ ມີໃຈປິຕິ ໄດ້ເວົ້າຄຳອ່ອນໂຍນ ເປັນປະຕູເຂົ້າສູ່ຄຳສອນອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະຖືກທຳມະ.
Verse 6
श्रीरवाच वसामि नित्यं सुभगे प्रगल्भे दक्षे नरे कर्मणि वर्तमाने | अक्रोधने देवपरे कृतज्ञे जितेन्द्रिये नित्यमुदीर्णसत्त्वे
ພຣະສີ (ພຣະລັກສະມີ) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ, ຂ້າພະເຈົ້າພັກອາໄສຢູ່ເປັນນິດໃນຊາຍຜູ້ມີວາສະນາ ແລະກ້າຫານ, ຊ່ຽວຊານ ແລະມຸ່ງໝັ້ນໃນການກະທຳອັນຖືກທຳມະ; ຜູ້ບໍ່ໂກດ, ອຸທິດໃຈແດ່ເທວະ, ຮູ້ຄຸນ, ຄວບຄຸມຕົນເອງ, ແລະມີສັດຕະວະ (sattva) ສູງ—ຄວາມແຈ້ງໃສແລະພະລັງໃນໃຈ—ຢູ່ເປັນນິດ»។
Verse 7
नाकर्मशीले पुरुषे वसामि न नास्तिके साड्करिके कृतघ्ने । न भिन्नवृत्ते न नृशंसवर्णे न चापि चौरे न गुरुष्वसूये
«ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ພັກອາໄສໃນຊາຍຜູ້ບໍ່ຂະຫຍັນໃນການກະທຳອັນຖືກທຳມະ; ບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ບໍ່ເຊື່ອ; ບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ກໍ່ໃຫ້ລະບຽບສັງຄົມປົນເປື້ອນ; ແລະບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ອະກະຕັນຍູ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ປະພຶດແຕກຊາຍ ໄຮ້ວິໄນ; ບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ໃຈຮ້າຍ; ບໍ່ຢູ່ໃນຂະໂມຍ; ແລະບໍ່ຢູ່ໃນຜູ້ທີ່ຊອກຫາຄວາມຜິດຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ແລະຄູອາຈານເປັນນິດ»។
Verse 8
ये चाल्पतेजोबलसत्त्वमाना: क्लिश्यन्ति कुप्यन्ति च यत्र तत्र । न चैव तिष्ठामि तथाविधेषु नरेषु संगुप्तमनोरथेषु
«ຜູ້ໃດທີ່ມີຄວາມສະຫວ່າງ, ກຳລັງ, ສັດຕະວະ ແລະກຽດສັກສີນ້ອຍ; ຜູ້ທີ່ຫົວໃຈຫມອງຫມົດ ແລະໂກດງ່າຍຕາມທີ່ນັ້ນທີ່ນີ້; ແລະຜູ້ທີ່ປິດບັງເຈດຈຳນົງແທ້ໃນໃຈ ແຕ່ສະແດງອອກພາຍນອກອີກຢ່າງ—ໃນຄົນປະເພດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ພັກອາໄສ»។
Verse 9
यश्चात्मनि प्रार्थयते न किज्चिद् यश्न स्वभावोपहतान्तरात्मा । तेष्वल्पसंतोषपरेषु नित्य॑ नरेषु नाहं निवसामि सम्यक्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສະຖິດຢູ່ຢ່າງແທ້ຈິງໃນບຸລຸດທີ່ບໍ່ຂໍຫຍັງຈາກອາດຕະພາຍໃນຂອງຕົນ ແລະຈິດໃນຖືກທຳມະຊາດແຫ່ງນິໄສຂອງຕົນກົດຂີ່ຈົນບາດເຈັບ. ໃນຄົນທີ່ມຸ່ງແຕ່ຄວາມພໍໃຈນ້ອຍໆຢູ່ເທົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດສະຖິດຢູ່ໄດ້ຢ່າງເຕັມສ່ວນ.
Verse 10
जो अपने लिये कुछ नहीं चाहता, जिसका अन्तःकरण मूढ़तासे आच्छन्न है, जो थोड़ेमें ही संतोष कर लेते हैं, ऐसे मनुष्योंमें मैं भलीभाँति नित्य निवास नहीं करती हूँ ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສະຖິດຢູ່ຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະຢ່າງສະເໝີໃນຜູ້ຄົນທີ່ບໍ່ປາຖະໜາຫຍັງເພື່ອຕົນເອງ, ຈິດໃນຖືກຄວາມທຶບທື່ອປົກຄຸມ, ແລະພໍໃຈດ້ວຍຂອງນ້ອຍນິດ. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ໃນຜູ້ທີ່ຍຶດຫມັ້ນໃນສະວະທຳຂອງຕົນ, ຮູ້ແຈ້ງທຳມະ, ຍິນດີໃນການຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າ, ມີການຂົມຂື່ນຕົນເອງ—ໃນຜູ້ມີວິໄນ ແລະມີຈິດທີ່ຝຶກຝົນ, ໃນຜູ້ອົດທົນແລະມີກຳລັງ, ໃນຜູ້ອະໄພແລະສຳລວມ, ແລະໃນຜູ້ອ່ອນໂຍນບໍ່ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງດ້ວຍ.
Verse 11
सत्यस्वभावार्जवसंयुतासु वसामि देवद्विजपूजिकासु । जो स्वभावतः स्वधर्मपरायण
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ໃນສະຕຣີທີ່ມີນິໄສຮັກຄວາມຈິງ ແລະມີຄວາມຕົງໄປຕົງມາ, ຜູ້ບູຊາເທວະ ແລະໃຫ້ກຽດແກ່ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ). ຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ໃນຜູ້ທີ່ບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ເວລາອັນຄວນເສຍໄປ, ມຸ່ງໝັ້ນໃນທານ ແລະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈະລິຍະ, ແລະຜູ້ທີ່ຮັກຍິ່ງພຣະຫມະຈັນທະ (ພຣະຫມະຈັນ), ຕະປະ, ປັນຍາ, ງົວ, ແລະທະວິຊະ. ຂ້າພະເຈົ້າຍັງສະຖິດຢູ່ໃນສະຕຣີຜູ້ມີຄຸນງາມນ່າຮັກ, ອຸທິດໃຈຮັບໃຊ້ເທວະ ແລະພຣາຫມະນ, ຮັກສາພາຊະນະໃນເຮືອນໃຫ້ສະອາດບໍລິສຸດ, ແລະຍິນດີໃນການດູແລງົວ ແລະການຮັກສາເຂົ້າເກັບ. (ແຕ່ຕໍ່ມາ ບົດຄວາມເລີ່ມຕຳນິສະຕຣີທີ່ປ່ອຍພາຊະນະກະຈັດກະຈາຍ, ເຮັດການໂດຍບໍ່ລະມັດລະວັງ, ແລະເວົ້າຂັດຄ້ານຜົວເປັນນິດ.)
Verse 12
परस्य वेश्माभिरतामलज्जा- मेवंविधां तां परिवर्जयामि । जो घरके बर्तनोंको सुव्यवस्थित रूपसे न रखकर इधर-उधर बिखेरे रहती हैं, सोच- समझकर काम नहीं करती हैं, सदा अपने पतिके प्रतिकूल ही बोलती हैं, दूसरोंके घरोंमें घूमने-फिरनेमें आसक्त रहती हैं और लज्जाको सर्वथा छोड़ बैठती हैं, उनको मैं त्याग देती हूँ ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ສະຕຣີຜູ້ຕິດໃຈໃນການໄປມາຕາມເຮືອນຄົນອື່ນ, ບໍ່ມີຄວາມອາຍ, ແລະມີນິໄສເຊັ່ນນັ້ນ—ຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໃຈຫຼີກເວັ້ນນາງ. ອີກທັງ ຜູ້ມີການປະພຶດຊົ່ວ, ຂາດຄວາມສຳລວມອາຍ, ໂລບກະຫາຍດັ່ງການເລຍກິນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ສູນເສຍຄວາມໝັ້ນຄົງໃນໃຈ, ແລະຍິນດີໃນການທະເລາະ—ສະຕຣີແບບນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າປະຕິເສດ.
Verse 13
सत्यासु नित्यं प्रियदर्शनासु सौभाग्ययुक्तासु गुणान्वितासु,इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानथधर्मपर्वणि श्रीरुक्मिणीसंवादे एकादशो<5ध्याय:
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄວນວາງຄວາມໄວ້ໃຈ ແລະຄວາມຮັກໃຄ່ໄວ້ເສມອໃນສະຕຣີຜູ້ຮັກຄວາມຈິງ, ຜູ້ນ່າເບິ່ງເຫັນຢູ່ເສມອ, ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ, ແລະຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ»។ ດັ່ງນີ້ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ, ໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ, ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳມະແຫ່ງທານ, ໃນບົດສົນທະນາກ່ຽວກັບສີຣີຣຸກມິນີ, ບົດທີ 11 ຈົບລົງ.
Verse 14
वसामि नारीषु पतिव्रतासु कल्याणशीलासु विभूषितासु । जो स्त्रियाँ सत्यवादिनी और अपनी सौम्य वेश-भूषाके कारण देखनेमें प्रिय होती हैं, जो सौभाग्यशालिनी, सदगुणवती, पतिव्रता एवं कल्याणमय आचार-विचारवाली होती हैं तथा जो सदा वस्त्राभूषणोंसे विभूषित रहती हैं, ऐसी स्त्रियोंमें मैं सदा निवास करती हूँ ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າພັກອາໄສຢູ່ໃນຫມູ່ແມ່ຍິງຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ສາມີ, ຜູ້ມີຈິດໃຈແລະການປະພຶດອັນເປັນມົງຄຸນ, ແລະຜູ້ຖືກປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບ. ໃນແມ່ຍິງຜູ້ເວົ້າຄວາມຈິງ, ຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມສຸພາບອ່ອນໂຍນຈົນເບິ່ງແລ້ວນ່າພໍໃຈ, ຜູ້ມີວາສະນາ, ຜູ້ມີຄຸນທຳ, ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ຄູ່ຄອງ, ແລະຜູ້ປະດັບກາຍດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລະເຄື່ອງປະດັບອັນສົມຄວນ—ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ເປັນນິດ».
Verse 15
वसामि फुल्लासु च पद्मिनीषु नक्षत्रवीथीषु च शारदीषु । गजेषु गोछ्ठेषु तथा55सनेषु सर:सु फुल्लोत्पलपड्कजेषु
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ເປັນນິດໃນສະຖານທີ່ງາມສົດແລະບໍລິສຸດອັນເປັນມົງຄຸນ—ໃນສະຫຼອງບົວທີ່ບານເຕັມ, ໃນທາງດາວອັນແຈ້ງໃສໃນຟ້າລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ, ໃນຫມູ່ຊ້າງອັນສົງ່າ ແລະຄອກງົວທີ່ດູແລດີ, ເທິງອາສນະອັນປະນີດ, ແລະໃນທະເລສາບທີ່ປະດັບດ້ວຍບົວຟ້າແລະບົວທີ່ກຳລັງບານ».
Verse 16
नदीषु हंसस्वननादितासु क्रौज्चावघुष्टस्वरशोभितासु । विकीर्णकूलद्रुमराजितासु तपस्विसिद्धद्धिजसेवितासु
ພີດສະມະພັນລະນາເຖິງແມ່ນ້ຳທີ່ຝັ່ງຂອງມັນຄຶກຄື້ນດ້ວຍສຽງຫົງ ແລະງາມດ້ວຍສຽງກ້ອງກັງວານຂອງນົກກຣາວຍະ (krauñca). ຕາມຝັ່ງມີຕົ້ນໄມ້ກະຈາຍຢູ່ເປັນແຖວ ເພີ່ມພູມງາມໃຫ້ທິວທັດ; ແລະແມ່ນ້ຳນັ້ນຍັງເປັນທີ່ໄປມາຂອງນັກບຳເນັດ, ລະສີຜູ້ສຳເລັດ, ແລະພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້—ເປັນພູມທີ່ຄວາມບໍລິສຸດຂອງທຳມະຊາດແລະວິຖີອັນສັກສິດມາພົບກັນ.
Verse 17
मत्ते गजे गोवृषभे नरेन्द्र सिंहासने सत्पुरुषेषु नित्यम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າສະຖິດຢູ່ເປັນນິດທີ່ມີຊ້າງອັນອົງອາດ, ມີງົວຜູ້ອັນເປັນເລີດໃນຝູງ, ມີກະສັດປະທັບເທິງບັນລັງ, ແລະມີສັດບຸລຸດຜູ້ດີງາມອາໄສ. ອີກທັງ ຂ້າພະເຈົ້າຍັງຢູ່ຕະຫຼອດໃນເຮືອນທີ່ຜູ້ຄົນຖວາຍອາຫຸຕິໃສ່ໄຟສັກສິດຕາມຄວນ, ເຄົາລົບບູຊາງົວ, ພຣາຫມັນ ແລະເທວະດາ, ແລະໃນການກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ນຳດອກໄມ້ໄປຖວາຍເປັນບັນນາການແດ່ເທວະດາ».
Verse 18
यस्मिज्जनो हव्यभुजं जुहोति गोब्राह्मणं चार्चति देवताश्च । काले च पुष्पैर्बलय: क्रियन्ते तस्मिन् गृहे नित्यमुपैमि वासम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນໃດທີ່ຜູ້ຄົນຖວາຍອາຫຸຕິແກ່ໄຟຜູ້ກິນເຄື່ອງບູຊາເປັນປະຈຳ, ເຄົາລົບງົວແລະພຣາຫມັນ ພ້ອມທັງບູຊາເທວະດາ, ແລະໃນເວລາອັນສົມຄວນກໍເຮັດບະລິແລະຖວາຍດອກໄມ້—ໃນເຮືອນນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າມາພັກອາໄສຢູ່ເປັນນິດ».
Verse 19
स्वाध्यायनित्येषु सदा द्विजेषु क्षत्रे च धर्माभिरते सदैव । वैश्ये च कृष्पाभिरते वसामि शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्ते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າພັກອາໄສຢູ່ເປັນນິດໃນຫມູ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ຜູ້ອຸທິດຕົນຕໍ່ການສຶກສາວິດຍາເວດ (ສະວາທະຍາຍ) ຢ່າງສະເໝີ; ໃນຫມູ່ກະສັດຕະຣິຍະຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນຕໍ່ທໍາອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນ; ໃນຫມູ່ໄວສະຍະຜູ້ເຮັດກະສິກໍາ; ແລະໃນຫມູ່ຊູດຣະຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນການຮັບໃຊ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ».
Verse 20
नारायणे त्वेकमना वसामि सर्वेण भावेन शरीरभूता । तस्मिन् हि धर्म: सुमहान् निविष्टो ब्रह्मण्यता चात्र तथा प्रियत्वम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍໃຈອັນເປັນໜຶ່ງດຽວ ຂ້າພະເຈົ້າພັກຢູ່ໃນນາຣາຍະນະ ເສມືອນໄດ້ເປັນຮ່າງກາຍຢູ່ໃນພຣະອົງດ້ວຍທັງຫມົດຈິດໃຈ. ເພາະໃນພຣະອົງ ທໍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຕັ້ງມັ່ນຢ່າງແນ່ນອນ; ແລະໃນພຣະອົງນັ້ນເອງ ຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພຣະພຣະຫມັນ (brahman) ແລະຄວາມສະນິດສະໜົມອັນເປັນທີ່ຮັກ ກໍສະຖິດຢູ່».
Verse 21
मैं मूर्तिमती एवं अनन्यचित्त होकर तो भगवान् नारायणमें ही सम्पूर्ण भावसे निवास करती हूँ; क्योंकि उनमें महान् धर्म संनिहित है। उनका ब्राह्मणोंके प्रति प्रेम है और उनमें स्वयं सर्वप्रिय होनेका गुण भी है ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ພັກອາໄສດ້ວຍຮ່າງກາຍຢູ່ທີ່ອື່ນ ນອກຈາກນາຣາຍະນະ. ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ຢ່າງສັດຈິງວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງໃນຮູບອັນດຽວກັນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າພັກຢູ່ດ້ວຍ ‘ພາວະ’—ດ້ວຍໃຈນ້ອມອຸທິດ—ໃນຊາຍຜູ້ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໄປສະຖິດ. ແລະຜູ້ນັ້ນຈະເຈີຣິນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ດ້ວຍທໍາ, ຊື່ສຽງ, ຊັບສິນ, ແລະຄວາມສຸກອັນຊອບທໍາແຫ່ງຊີວິດ».
Verse 126
निद्राभिभूतां सततं शयाना- मेवंविधां तां परिवर्जयामि । जो स्त्री निर्दयतापूर्वक पापाचारमें तत्पर रहनेवाली
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຍິງຜູ້ຖືກນອນຫຼັບຄອບງໍາ ແລະນອນຢູ່ເປັນນິດ—ຍິງຜູ້ມີນິໄສແບບນັ້ນ—ຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໃຈຫຼີກເວັ້ນ».
Verse 163
वसामि नित्यं सुबहूदकासु सिंहैर्गजैश्नाकुलितोदकासु । जहाँ हँसोंकी मधुर ध्वनि गूँजती रहती है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າພັກຢູ່ເປັນນິດໃນແມ່ນ້ໍາທີ່ມີນ້ໍາຫຼາຍອຸດົມ, ທີ່ກະແສນ້ໍາຖືກກວນແລະປັ່ນປ່ວນໂດຍສິງແລະຊ້າງເມື່ອພວກມັນລົງອາບນ້ໍາ».
Frequently Asked Questions
The chapter repeatedly treats Śrī’s residence as contingent on ācāra and bhāva: truthfulness, competence in work, self-restraint, gratitude, reverence to elders/teachers, and stable temperament are presented as core conditions.
Prosperity is mapped onto disciplined household order and social reciprocity: honoring ritual fire, deities, cows and Brahmins, timely offerings, and role-based duties are portrayed as practices that sustain auspiciousness and communal stability.
Yes. Śrī states she does not ‘reside’ merely in bodies; her dwelling is by disposition (bhāva). Where that disposition is present, dharma, reputation, resources, and legitimate aims are said to increase.