Adhyaya 134
Vāraṇāvata-praveśa and Jatugṛha-saṃdeha (Entry into Vāraṇāvata and Suspicion of the Lac-House)
Upa-parva: Jatugṛha-dāha (Vāraṇāvata) Episode
Vaiśaṃpāyana narrates the Pāṇḍavas’ arrival at Vāraṇāvata, where townspeople greet them with formal auspicious observances and enthusiastic attendance. The brothers enter an adorned, crowded city and are received across households and civic roles, indicating broad public visibility. Purocana then escorts them to a well-appointed residence, providing food, drink, beds, and seats, and hosting them for a period before presenting a house described as “Śiva by name” yet practically inauspicious. Upon inspection, Yudhiṣṭhira identifies the structure as deliberately combustible, noting materials and scents associated with ghee, resin, and lac, and infers hostile intent under Duryodhana’s influence. Bhīma proposes leaving, but Yudhiṣṭhira argues that overt flight would reveal their position and accelerate danger; instead, they should remain without fixed patterns, behave as if searching for safety, and prepare a concealed underground passage so that fire cannot trap them and observers—including Purocana or townspeople—cannot detect their plan.
Chapter Arc: Drona, seeing the Kuru princes fully trained, seeks the king’s leave to stage a public exhibition—so the realm may witness what has been forged in the gurukula. → Dhritarashtra, stung by blindness and longing to ‘see’ his sons through others’ eyes, consents; a grand arena is raised, instruments blare, crowds surge like a churned ocean, and the court’s gaze sharpens into judgment and comparison. → Before elders—Kripa, Somadatta, Bhishma (Bahlika), Vyasa, Vidura—and the queens, the princes step forth to demonstrate their mastery, turning the arena into a crucible where pride, rivalry, and destiny begin to show their first public face. → The spectacle is formally witnessed and reported—Vidura to Dhritarashtra, and Kunti to Gandhari—so that the private anxieties of the palace become shared knowledge, and the princes’ reputations begin to harden into public truth. → The exhibition’s applause and scrutiny set the stage for sharper contest: whose prowess will eclipse the rest, and what jealousy will awaken when skill becomes a weapon of status?
Shlokas
Verse 1
ऑपनआक्राा बछ। अं त्रयस्त्रिंशर्दाधिकशततमो< ध्याय: राजकुमारोंका रंगभूमिमें अस्त्र-कौशल दिखाना वैशम्पायन उवाच कृतास्त्रान् धार्तराष्ट्रांक्ष पाण्डुपुत्रांश्व भारत । दृष्टवा द्रोणो5ब्रवीद् राजन् धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ພາຣະຕະ, ເມື່ອດໂຣນະເຫັນວ່າ ບຸດຂອງທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະ ບຸດຂອງປານດຸ ໄດ້ສໍາເລັດການຝຶກຝົນໃນວິຊາອາວຸດແລ້ວ, ລາວຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຊາທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາຊົນ».
Verse 2
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च धीमत: । गाड़ेयस्य च सांनिध्ये व्यासस्य विदुरस्थ च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ! ເມື່ອ ໂດຣະນະ ເຫັນວ່າ ບຸດຂອງ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະ ພານດະວະ ໄດ້ສໍາເລັດການຝຶກຝົນໃນວິຊາອາວຸດແລ້ວ ທ່ານໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ໃນທ່າມກາງ ກຣິປະ, ໂສມະດັດຕະ, ບາຫລີກະ ຜູ້ສະຫລາດ, ພີສະມະ ບຸດແຫ່ງແມ່ນ້ໍາຄັງຄາ, ລະສີ ວະຍາສະ, ແລະ ວິດຸຣະ».
Verse 3
राजन् सम्प्राप्तविद्यास्ते कुमारा: कुरुसत्तम | ते दर्शयेयु: स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ, ເຈົ້າຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຮັບວິຊາຄວາມຮູ້ຄົບຖ້ວນແລ້ວ. ດ້ວຍພຣະອະນຸຍາດຂອງພຣະອົງ, ພວກເຂົາປາດຖະນາຈະສະແດງຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ ການຝຶກຝົນແລະວິໄນທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຊໍານານ.»
Verse 4
धृतराष्ट उवाच भारद्वाज महत् कर्म कृतं ते द्विजसत्तम,धृतराष्ट्रने कहा--द्विजश्रेष्ठ भरद्वाजनन्दन! आपने (राजकुमारोंको अस्त्रकी शिक्षा देकर) बहुत बड़ा कार्य किया है
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣັດວາຊະ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາທະວິຊະ, ເຈົ້າໄດ້ກະທໍາກິດການອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລ້ວ.»
Verse 5
यदानुमन्यसे काल॑ यस्मिन् देशे यथा यथा । तथा तथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम्
«ເມື່ອໃດທີ່ເຈົ້າເຫັນວ່າເໝາະສົມ, ໃນສະຖານທີ່ໃດ ແລະຈັດການແນວໃດ—ເພື່ອການຈັດພິທີສະແດງວິຊາອາວຸດຂອງເຈົ້າຊາຍ—ຂໍໃຫ້ເຈົ້າອອກຄໍາສັ່ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍຕົນເອງ ເພື່ອໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຈັດຕຽມທຸກຢ່າງຕາມນັ້ນ»។
Verse 6
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदात् पुरुषाणां सचक्षुषाम् । अस्त्रहेतो: पराक्रान्तान् ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान्
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ດ້ວຍຄວາມເສົ້າໝອງເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າຕາບອດ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຖືກຄວາມປາດຖະນາຄອບງໍາ ຢາກໄດ້ຄວາມໂຊກດີຂອງຜູ້ທີ່ມີດວງຕາ. ເພາະພວກເຂົາຈະໄດ້ເຫັນບຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ສະແດງວິລະກໍາຫຼາຍຮູບແບບ ເພື່ອການສະແດງຝີມືອາວຸດ; ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຕາບອດ ກັບບໍ່ອາດເຫັນໄດ້»។
Verse 7
क्षत्तर्यद् गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत् तथा । न हीदृशं प्रियं मन््ये भविता धर्मवत्सल
ທ້າວ ທຣິຕຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດຕຣະ (ວິດຸຣ) ຜູ້ຮັກທຳ—ຈົ່ງເຮັດຕາມທີ່ຄູອາຈານຜູ້ເຄົາລົບ ດໂຣນາ ສັ່ງໄວ້ ຢ່າງເຕັມທີ. ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນວ່າຈະມີສິ່ງໃດນ່າພໍໃຈກວ່ານີ້ອີກ»។
Verse 8
ततो राजानमामन्त्र्य निर्गतो विदुरो बहिः | भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम्
ແລ້ວ ວິດຸຣ ໄດ້ລາພະຣາຊາ ແລະອອກໄປຂ້າງນອກ. ຕໍ່ມາ ດໂຣນາ ບຸດຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ພາຣັດວາຊະ ໄດ້ເລືອກຜືນດິນທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບສະໜາມ ແລະໃຫ້ວັດແທກພື້ນດິນນັ້ນ ເພື່ອເລີ່ມການຈັດການອັນຈະນໍາໃຫ້ການຝຶກຝົນຂອງເຈົ້າຊາຍຖືກສະແດງຕໍ່ສາທາລະນະ ແລະກໍ່ຮ່າງຄວາມຄາດຫວັງກັບຄວາມແຂ່ງຂັນໃນອະນາຄົດຂອງອານາຈັກ.
Verse 9
समामवृक्षां निर्गुल्मामुदक्प्रस्रवणान्विताम् । तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते
ໃນຜືນດິນນັ້ນ—ຮາບພຽງ ປອດຈາກຕົ້ນໄມ້ແລະພຸ່ມຫນາ ແລະລາດໄປທາງເໜືອເພື່ອໃຫ້ນ້ຳໄຫຼລະບາຍ—ລາວໄດ້ປະກອບພິທີຖວາຍ “ບະລິ” ຕາມຄຳສັ່ງ ໃນວັນຈັນທະຄະຕິອັນເປັນມົງຄຸນ ທີ່ໄດ້ຮັບການຊຳລະດ້ວຍການບູຊານັກສັດຕຣະ. ນິທານນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ນແຕ່ກິດການສາທາລະນະກໍຄວນເລີ່ມດ້ວຍການຈັດການຢ່າງເປັນລະບຽບ ແລະຄວາມຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ ໃຫ້ການກະທຳຂອງມະນຸດສອດຄ່ອງກັບເວລາມົງຄຸນ ແລະການບູຊາອັນສັກສິດ.
Verse 10
अवचुष्टे समाजे च तदर्थ वदतां वर: | रड्रभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्ट यथाविधि
ໃນທີ່ຊຸມນຸມນັ້ນ ດໂຣນາ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດານັກກ່າວ ໄດ້ປະກາດເປົ້າໝາຍ ແລະຈັດການທຸກຢ່າງໃນສະໜາມອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ ຕາມທີ່ຊາສຕຣະກຳນົດ. ຜືນດິນຮາບພຽງ ປອດຈາກຕົ້ນໄມ້ແລະພຸ່ມຫນາ ແລະລາດໄປທາງເໜືອ. ຫຼັງຈາກເອີ້ນຫມູ່ວິລະຊົນດ້ວຍສຽງກອງ ແລະເລືອກວັນຈັນທະຄະຕິກັບນັກສັດຕຣະອັນເປັນມົງຄຸນ ລາວໄດ້ປະກອບພິທີວາສຕຸ (Vāstu) ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ. ຕໍ່ມາ ຊ່າງຝີມືໄດ້ວາງຖານຮາກຂອງໂຮງເບິ່ງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕາມຄຳສອນສະຖາປັດຕະຍະ ແລະສ້າງພະລານອັນງາມ ປອດໄພ ພ້ອມອາວຸດທຸກຊະນິດ ສໍາລັບພະຣາຊາ ແລະສະຕຣີໃນວົງວັງ. ປະຊາຊົນໃນແຄວ້ນໄດ້ຍົກເວທີສູງກວ້າງເພື່ອນັ່ງ ແລະຈັດຕຽມສະພິກາ (ກະເສີນ) ອັນມີຄ່າເພື່ອນໍາສະຕຣີມາ.
Verse 11
प्रेक्षागारं सुविहितं चक़ुस्ते तस्य शिल्पिन: । राज्ञ: सर्वायुधोपेतं स्त्रीणां चैव नरर्षभ
ທ້າວ ທຣິຕຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາບຸລຸດ—ຊ່າງຂອງເຂົາໄດ້ສ້າງໂຮງເບິ່ງທີ່ຈັດວາງດີແລ້ວບໍ? ແລະໄດ້ສ້າງພະລານອັນງາມ ປອດໄພຢ່າງຄົບຖ້ວນ ສໍາລັບພະຣາຊາ ແລະສະຕຣີໃນວົງວັງ—ພ້ອມອາວຸດທຸກຊະນິດ—ເພື່ອໃຫ້ຊົມການສະແດງໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະສົມກັບລະບຽບພະຣາຊະສຳນັກບໍ?»
Verse 12
मज्चांश्व॒ कारयामासुस्तत्र जानपदा जना: । विपुलानुच्छुयोपेतान् शिबिकाश्न महाधना:
ທ້າວທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຊາວບ້ານຊາວເມືອງໄດ້ໃຫ້ສ້າງເວທີນັ່ງ ກວ້າງໃຫຍ່ ແລະຍົກສູງ ພ້ອມທັງໃຫ້ຈັດເຮັດສິບິກາ (ກະເປົາຫາມ/ພາລັງກິນ) ອັນມີຄ່າສູງ. ດັ່ງນັ້ນ ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນຜູ້ປາຖະໜາຈະເຫັນການສະແດງສາທາລະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈຶ່ງຈັດທີ່ນັ່ງ ແລະພາຫະນະຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ໃຫ້ປາກົດທັງຄວາມຮ່ວມມືຂອງຊຸມຊົນ ແລະລຳດັບສັງຄົມທີ່ລ້ອມຮອບພິທີຫຼວງ.
Verse 13
तस्मिंस्ततो5हनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा । भीष्म॑ प्रमुखत: कृत्वा कृप॑ं चाचार्यसत्तमम्
ເມື່ອວັນນັ້ນມາຮອດ ພະຣາຊາທຣິຕະຣາສະຕຣະ ພ້ອມດ້ວຍບັນດາອຳມາດ ໄດ້ອອກເດີນທາງ ໂດຍໃຫ້ພີສະມະຢູ່ແນວໜ້າ ແລະນຳອາຈານຜູ້ປະເສີດ ຄຣິປະ ໄປດ້ວຍ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການກະທຳຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະຂອງພະຣາຊາ ເຮັດພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນມີອຳນາດ ສະທ້ອນຄວາມຫ່ວງໃຍຕໍ່ຄວາມຖືກຕ້ອງແລະຄວາມຊອບທຳ ໃນສິ່ງທີ່ກຳລັງຈະໄດ້ເຫັນ.
Verse 14
(बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च । कुरूनन्यांश्व सचिवानादाय नगरादू बहि: ।।
ທ້າວທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: ພະອົງນຳບາຫລີກ ໂສມະດັດຕະ ແລະພູຣິສຣະວະ ພ້ອມທັງກຸຣຸອື່ນໆ ແລະອຳມາດຂອງພະອົງ ອອກນອກເມືອງ ໄປເຖິງຫໍຊົມການອັນສະຫງ່າງາມ. ຫໍນັ້ນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຕາຂ່າຍໄຂ່ມຸກ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວໄວດູຣະຍະ (vaidūrya) ແລະສ້າງດ້ວຍແຜ່ນຄຳບໍລິສຸດດັ່ງທິບ—ເປັນການສະແດງພຣະຣາຊະອຳນາດອັນຮຸ່ງເຮືອງ ທີ່ວາງພາບໃຫ້ເຫັນຄວາມຕັດກັນລະຫວ່າງຄວາມສະຫວ່າງໄສຂອງອຳນາດ ແລະອັນຕະລາຍທາງທຳມະທີ່ຈະຕາມມາ.
Verse 15
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर । स्त्रियश्व राज्ञ: सर्वास्ता: सप्रेष्या: सपरिच्छदा:
ທ້າວທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ມີໄຊ! ນາງຄັນທາຣີ ຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນຍິ່ງ ແລະນາງກຸນຕີ ພ້ອມທັງສະຕຣີທັງປວງໃນພະຣາຊະວັງ ໄດ້ມາດ້ວຍການແຕ່ງກາຍງາມສົມພຣະກຽດ ພ້ອມຂ້າຮັບໃຊ້ ແລະສິ່ງຂອງຈຳເປັນທັງຫມົດ.
Verse 16
हर्षादारुरुहुर्मज्चान् मेरुं देवस्त्रियो यथा । ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्य पुराद् द्रतम्
ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພວກນາງໄດ້ຂຶ້ນໄປເທິງເວທີ ດັ່ງນາງຟ້າຂຶ້ນພູເມຣຸ. ແລະປະຊາຊົນທັງສີ່ວັນນະ—ເລີ່ມຈາກພຣາຫມັນ ແລະກະສັດຕະຣິຍະ—ຮີບອອກຈາກເມືອງທັນທີ ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະເຫັນການສະແດງຝີມືອາວຸດຂອງເຈົ້າຊາຍ; ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ຝູງຊົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງກໍມາຊຸມນຸມຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 17
दर्शनेप्सु समभ्यागात् कुमाराणां कृतास्त्रताम् । क्षणेनैकस्थतां तत्र दर्शनेप्सु जगाम ह
ພຣະທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະເຫັນຄວາມຊໍານານໃນອາວຸດຂອງເຈົ້າຊາຍ ປະຊາຊົນພາກັນໄຫຼເຂົ້າມາຢ່າງວ່ອງໄວ; ໃນພຽງຊົ່ວພິບຕາ ຝູງຊົນອັນໃຫຍ່ກໍໄດ້ຊຸມນຸມຢູ່ທີ່ນັ້ນ ທຸກຄົນມຸ່ງໝາຍຈະເບິ່ງການສະແດງ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຫຼົງໄຫຼຂອງສາທາລະນະຕໍ່ສິລະປະການຮົບ ອາດພອງໂຕເປັນຄວາມຕື່ນເຕັ້ນຂອງມວນຊົນ ແລະພະຍາກອນວ່າ ພະລັງທີ່ຖືກຊົມເຊີຍເປັນຄຸນຄ່າ ອາດກາຍເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງຜົນກະທົບທາງທໍາອັນຫນັກໜ່ວງໃນພາຍຫຼັງ.
Verse 18
प्रवादितैश्न वादित्रर्जनकौतूहलेन च । महार्णव इव क्षुब्ध: समाज: सो5भवत् तदा,अनेक प्रकारके बाजोंके बजनेसे तथा मनुष्योंके बढ़ते हुए कौतूहलसे वह जनसमूह उस समय क्षुब्ध महासागरके समान जान पड़ता था
ພຣະທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສຽງເຄື່ອງດົນຕີນານາຊະນິດທີ່ຖືກບັນລະງັບ ແລະດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້ຢາກເຫັນຂອງຜູ້ຄົນທີ່ພູງສູງຂຶ້ນ ຝູງຊົນນັ້ນໃນເວລານັ້ນດູປານດັ່ງມະຫາສະໝຸດອັນໃຫຍ່ທີ່ຖືກກວນໃຫ້ຄືກຄື້ນ ແລະປັ່ນປ່ວນ.
Verse 19
ततः शुक्लाम्बरधर: शुक्लयज्ञोपवीतवान् | शुक्लकेश: सितश्मश्रु: शुक्लमाल्यानुलेपन:
ຕໍ່ມາ ອາຈານໂດຣະນະ ນຸ່ງຜ້າຂາວ ແລະສວມຍັດຍະໂປວີຕະ (ສາຍພິທີ) ສີຂາວ ໄດ້ເຂົ້າສູ່ສະໜາມພ້ອມກັບບຸດຊາຍຂອງທ່ານ ອັສວັດຖາມາ. ຜົມແລະໜວດເຄົາຂອງທ່ານກາຍເປັນສີຈາງ; ທ່ານປະດັບດ້ວຍພວງມາລາດອກໄມ້ສີຂາວ ແລະທາຈັນທະນາຂາວ—ດູປານດັ່ງດວງຈັນປາກົດໃນຟ້າທີ່ບໍ່ມີເມກ ມີດາວອັງຄານເປັນມົງຄຸນຄຽງຂ້າງ. ພາບນີ້ຍົກເນັ້ນຄວາມສົງ່າງາມ ຄວາມບໍລິສຸດຕາມພິທີ ແລະອໍານາດອັນຂັງຂອງຄູອາຈານ ໃນການກ້າວເຂົ້າສູ່ການປະລອງສາທາລະນະທີ່ຈະກໍ່ຮ່າງອະນາຄົດຂອງເຈົ້າຊາຍ ແລະໂດຍອ້ອມ ທິດທາງທາງທໍາທີ່ນໍາໄປສູ່ສົງຄາມ.
Verse 20
रंगमध्यं तदा5<चार्य: सपुत्र: प्रविवेश ह | नभो जलधरैहीनं साड्रारक इवांशुमान्
ພຣະທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ອາຈານໂດຣະນະ ໄດ້ເຂົ້າໄປກາງສະໜາມ ພ້ອມກັບບຸດຊາຍຂອງທ່ານ. ທ່ານສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງດວງຈັນໃນຟ້າທີ່ບໍ່ມີເມກ ປານດັ່ງມີດາວອັງຄານຄຽງຂ້າງ—ພາບປຽບນີ້ເພີ່ມຄວາມຂັງ ແລະຄວາມເປັນມົງຄຸນຂອງຂະນະນັ້ນ. ມັນຍັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນນ້ໍາໜັກທາງທໍາຂອງການສອນ: ສະໜາມບໍ່ແມ່ນແຕ່ບ່ອນສະແດງ ແຕ່ເປັນເວທີສາທາລະນະທີ່ຄວາມຊໍານານ ວິໄນ ແລະໜ້າທີ່ຂອງຄູອາຈານ ຈະຫຼໍ່ຫຼອມການປະພຶດໃນອະນາຄົດຂອງເຈົ້າຊາຍ.
Verse 21
स यथासमयं चक्रे बलिं बलवतां वर: । ब्राह्माणांस्तु सुमन्त्रज्ञान् कारयामास मज़लम्,बलवानोंमें श्रेष्ठ द्रोणने यथासमय देवपूजा की और श्रेष्ठ मन्त्रवेत्ता ब्राह्मणोंसे मंगलपाठ करवाया
ໃນເວລາອັນຄວນ ຜູ້ເກັ່ງກ້າທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ແຂງແຮງ ໄດ້ຖວາຍບະລິ (ເຄື່ອງບູຊາ) ຕາມພິທີ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໃຫ້ພຣາຫມັນຜູ້ຊໍານານໃນມັນຕຣາອັນດີ ສວດຖ້ອຍຄໍາມົງຄຸນ ເພື່ອໃຫ້ການງານດໍາເນີນໄປພາຍໃຕ້ລະບຽບພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ແລະອໍານາດຂອງວາຈາສັກສິດ.
Verse 22
(सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च । प्रददौ दक्षिणां राजा द्रोणस्य च कृपस्य च ।।
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: ພະມະຫາກະສັດໄດ້ປະທານດັກຊິນາແກ່ອາຈານ ໂດຣນະ ແລະ ກຣິປະ ເປັນຄ່າບູຊາຄູ ດ້ວຍຄຳ, ແກ້ວມະນີ, ຮັດຕະນະ ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມຫຼາຍຊະນິດ. ຈາກນັ້ນ ທັນທີຫຼັງການປະກາດ “ປຸນຍາຫະ” ອັນເປັນມົງຄຸນແລະຊື່ນບານ ແລະຫຼັງຈາກພິທີກຸສົນເຊັ່ນ ການໃຫ້ທານ ແລະ ການຖວາຍບູຊາ ສຳເລັດລົງ ຊາຍຫຼາຍຄົນໄດ້ເຂົ້າສູ່ຫໍພິທີ ພ້ອມນຳອາວຸດ ແລະ ອຸປະກອນສົງຄາມຫຼາຍປະເພດມາດ້ວຍ.
Verse 23
ततो बद्धाड्गुलित्राणा बद्धकक्षा महारथा: । बद्धतूणा: सधनुषो विविशुर्भरतर्षभा:
ແລ້ວບັນດາລູກຫຼານແຫ່ງພະພາຣະຕະ ຜູ້ດຸດດັ່ງງົວຜູ້ກ້າ—ເປັນມະຫາລົດທະທີຢູ່ເທິງລົດຮົບໃຫຍ່—ໄດ້ເຂົ້າສູ່ໂຮງປະລອງ, ມີເຄື່ອງປ້ອງນິ້ວມັດແນ່ນ, ຄາດແອວແນ່ນ, ສະພາຍກະບອກລູກສອນໄວ້ທີ່ຫຼັງ, ແລະຖືຄັນທະນູໄວ້ໃນມື.
Verse 24
अनुज्येष्ठं तु ते तत्र युधिष्िरपुरोगमा: । (रणमध्ये स्थित॑ द्रोणमभिवाद्य नरर्षभा: । पूजां चक्कुर्यथान्यायं द्रोणस्थ च कृपस्य च ।।
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ມີຢຸທິສຖິຣະເປັນຜູ້ນຳ ບັນດາເຈົ້າຊາຍຜູ້ກ້າດຸດດັ່ງງົວຜູ້ກ້າ ໄດ້ຢືນຕາມລຳດັບອາຍຸ—ຈາກນ້ອຍໄປໃຫຍ່—ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາອາຈານ ໂດຣນະ ຜູ້ຢູ່ກາງສະໜາມ. ພວກເຂົາກໍ່ກົ້ມຄຳນັບ ແລະຖວາຍການບູຊາຕາມທຳນຽມແກ່ອາຈານທັງສອງ—ໂດຣນະ ແລະ ກຣິປະ.
Verse 25
केचिच्छराक्षेपभयाच्छिरांस्यवननामिरे । मनुजा धृष्टमपरे वीक्षाज्चक्रु: सुविस्मिता:
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: ບາງຄົນກົດຫົວລົງ ເພາະຢ້ານລູກສອນຈະພຸ້ງມາຖືກ. ແຕ່ບາງຄົນອື່ນ ກ້າຫານບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເບິ່ງການສະແດງນັ້ນດ້ວຍຄວາມພິສົດພິສັນຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 26
ते सम लक्ष्याणि बिभिदुर्बाणै्नामाड्कशोभितै: । विविधैरलाघवोत्सूष्टैरुह्मुन्तो वाजिभिरद्द्रूतम्
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາເລີ່ມຍິງທະລຸເປົ້າໝາຍທີ່ຈັດໄວ້ ດ້ວຍລູກສອນຫຼາຍຊະນິດ—ລູກສອນທີ່ປ່ອຍອອກດ້ວຍຄວາມວ່ອງໄວ ແລະປະດັບໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍຊື່ຂອງຕົນ—ໃນຂະນະທີ່ມ້າຖືກກະຕຸ້ນໃຫ້ແລ່ນພຸ້ງໄປຢ່າງໄວ.
Verse 27
तत् कुमारबलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् । गन्धर्वनगराकार प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन्,धनुष-बाण लिये हुए राजकुमारोंके उस समुदायको गन्धर्वनगरके समान अद्भुत देख वहाँ समस्त दर्शक आश्चर्यचकित हो गये
ທ່ານທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນກອງເຈົ້າຊາຍນັ້ນ ຖືຄັນທະນູແລະກຳລັງຈັບລູກສອນ ປານດັ່ງນະຄອນຄັນທະວະທີ່ສະຫວັນ ນ່າພິສົດອັດສະຈັນ; ຜູ້ເບິ່ງທັງປວງຕ່າງຕື່ນຕະລຶງຢ່າງຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້.
Verse 28
सहसा चुक्रुशुश्ान्ये नरा: शतसहसत्रश: । विस्मयोत्फुल्लनयना: साधु साध्विति भारत
ໃນທັນໃດນັ້ນ ຊາຍອື່ນໆ ນັບຮ້ອຍນັບພັນກໍຮ້ອງຂຶ້ນ. ດ້ວຍດວງຕາບານອອກດ້ວຍຄວາມພິສົດ ພວກເຂົາກໍກ່ອງກັນເປັນສຽງອື້ອອຶງ ຮ້ອງຊ້ຳໆວ່າ “ດີແທ້! ດີແທ້!” ໂອ ພາຣະຕະ ຊະນະເມຊະຍະ.
Verse 29
कृत्वा धनुषि ते मार्गान् रथचर्यासु चासकृत् । गजपृष्ठे<श्वपृष्ठे च नियुद्धे च महाबल:
ທ່ານທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າຊາຍຜູ້ມີກຳລັງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ສະແດງກ່ອນເຖິງກົນລະຍຸດແຫ່ງການຍິງທະນູຫຼາຍປະການ. ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາສະແດງຊ້ຳໆເຖິງເສັ້ນທາງການຂັບລົດຮົບ—ພຸ້ນໄປຂ້າງໜ້າຢ່າງໄວ, ຖອນກັບ, ຫັນຂວາ, ຫັນຊ້າຍ, ແລະວົງຮອບ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາຍັງສະແດງຝີມືໃນການປະລະມືໃກ້ ແລະການຮົບເມື່ອຂີ່ຫຼັງຊ້າງ ແລະມ້າ.”
Verse 30
गृहीतखड््गचर्माणस्ततो भूय: प्रहारिण: । त्सरुमार्गान् यथोद्दिष्टं श्लेरु: सर्वासु भूमिषु
ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາຈັບດາບແລະໂລ່ ແລ້ວເລີ່ມຟັນຟາດກັນອີກ ຕີຟັນຊ້ຳໆບໍ່ຂາດ. ພວກເຂົາສະແດງເສັ້ນທາງດາບ ແລະກົນລະຍຸດຕາມທີ່ສອນໃນຂະບວນວິຊາຍຸດທະ; ສະແດງຝີມືໃນທຸກ “ພື້ນຮົບ”—ເທິງລົດຮົບ, ເທິງຊ້າງ, ເທິງມ້າ, ແລະເດີນຕີດ້ວຍຕີນ.
Verse 31
लाघवं सीष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् ददृशुस्तत्र सर्वेषां प्रयोग खड्गचर्मणो:
ໃນທີ່ນັ້ນ ຜູ້ເບິ່ງທັງປວງໄດ້ເຫັນການນຳໃຊ້ດາບແລະໂລ່ຂອງພວກເຂົາ. ໃນສິລະປະນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ສັງເກດເຫັນຄວາມວ່ອງໄວ, ຄວາມຊ່ຽວຊານ, ຄວາມງາມສົມສ່ວນ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ແລະກຳປັ້ນມືອັນແຂງແຮງຂອງທຸກຄົນ.
Verse 32
अथ तौ नित्यसंहृष्टोी सुयोधनवृकोदरौ । अवतीर्णों गदाहस्तावेकशुड्राविवाचलौ
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ສຸຍໂຍທະນະ (ດຸຣະໂຍທະນະ) ແລະ ວຣິໂກດະຣະ (ພີມະ) ຜູ້ມີໃຈຮື້ນເຮືອງຢູ່ເສມອ ແລະມຸ່ງຫວັງຈະຊະນະກັນແລະກັນ ໄດ້ລົງສູ່ສະໜາມປະລອງ ຖືຄະທາ (ກະບອງ) ໄວ້ໃນມື. ໃນຂະນະນັ້ນ ພວກເຂົາດູສົດງາມ ແລະໝັ້ນຄົງດັ່ງພູສອງລູກທີ່ແຕ່ລະລູກມີຍອດດຽວ—ເປັນພາບທີ່ຊູມໃຫ້ເຫັນຄວາມຂັດແຍ້ງທີ່ກຳລັງຈະປະທຸ ແລະອັນຕະລາຍຂອງການແຂ່ງຂັນທີ່ເກີດຈາກອະຫັງການໃນວົງສາກຸຣຸ.
Verse 33
ततोड<ब्रवीन्महाराज: प्रहृष्टेनान्तरात्मना | “राजन! आपके कुमार अस्त्र-विद्याकी शिक्षा प्राप्त कर चुके हैं। कुरुश्रेष्ठ॒ यदि आपकी अनुमति हो तो वे अपनी सीखी हुई अस्त्र-संचालनकी कलाका प्रदर्शन करें'। यह सुनकर महाराज धृतराष्ट्र अत्यन्त प्रसन्नचित्तसे बोले
ແລ້ວກະສັດຜູ້ມີໃຈຍິນດີຢູ່ພາຍໃນ ກ່າວຂຶ້ນ. ພຣະອົງຊາຍທັງສອງ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ໄດ້ຮັດສາຍແອວໃຫ້ແນ່ນ ຢືນປະຈັນໜ້າກັນ ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈຈະສະແດງພະລັງກ້າຫານ. ພວກເຂົາຮ້ອງກັງວານ ດັ່ງຊ້າງພະຍາສອງໂຕທີ່ເມົາມັນດ້ວຍມັດ (rut) ກຳລັງປະທະກັນເພື່ອຊ້າງເພດຍິງຕົວໜຶ່ງ.
Verse 34
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महाबलौ । चेरतुर्मण्डलगतौ समदाविव कुठ्जरी,वे दोनों महाबली योद्धा अपनी-अपनी गदाको दायें-बायें मण्डलाकार घुमाते हुए दो मदोन्मत्त हाथियोंकी भाँति मण्डलके भीतर विचरने लगे
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: ນັກຮົບທັງສອງຜູ້ມີພະລັງຫຼາຍ ໝຸນຄະທາຂອງຕົນເປັນວົງໄປທາງຂວາ ແລະທາງຊ້າຍ ແລ້ວເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນວົງປະລອງ ດັ່ງຊ້າງສອງໂຕທີ່ເມົາມັນເທົ່າກັນ.
Verse 35
विदुरो धृतराष्ट्राय गान्धार्या: पाण्डवारणि: | न्यवेदयेतां तत् सर्व कुमाराणां विचेष्टितम्,विदुर धृतराष्ट्रको और पाण्डव जननी कुन्ती गान्धारीको उन राजकुमारोंकी सारी चेष्टाएँ बताती जाती थीं
ວິດຸຣະໄດ້ຄອຍແຈ້ງໃຫ້ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະຮູ້ ແລະ ກຸນຕີ ມານດາແຫ່ງປານດະວະ ກໍຄອຍແຈ້ງໃຫ້ນາງຄານດາຣີຮູ້ ກ່ຽວກັບການປະພຶດ ແລະການເຄື່ອນໄຫວທັງປວງຂອງພຣະອົງຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.
Verse 132
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें द्रोणाचार्यका ग्राहसे छुटकारा नामक एक सौ बत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ໃນອາດິປະຣະວະ ແຫ່ງມະຫາພາຣະຕະອັນສັກສິດ ພາກສຳພະວະ ບົດທີ 132 ມີຊື່ວ່າ «ດໂຣນາຈາຣະຍະ ພົ້ນຈາກການກຳຂອງຈະເຂ້» ກໍສຳເລັດລົງແລ້ວ.
Verse 133
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वण्यस्त्रदर्शने त्रयस्त्रिंशयदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपवके अन्तर्गत यम्भवपर्वमें अस्त्र-कौशलदर्शनविषयक एक सौ तैतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອາດິປະຣະວະ» ໂດຍສະເພາະໃນ «ສັມພະວະປະຣະວະ» ບົດທີ 133 ວ່າດ້ວຍການສະແດງອາວຸດ ແລະ ຝີມືການຮົບ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ສູດປິດນີ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍສິ້ນສຸດຕອນທີ່ສະແດງພະລັງອາວຸດ ແລະ ບອກນຳວ່າ ຝີມືທີ່ຝຶກຝົນດີ ເມື່ອປະສົມກັບຄວາມທະເຍີທະຍານ ແລະ ການແຂ່ງຂັນ ອາດກາຍເປັນບົດທົດສອບທາງທຳມະ ສຳລັບກະສັດ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງດ້ວຍ.
Frequently Asked Questions
Whether to reject a politically arranged hospitality on suspicion (risking immediate retaliation and surveillance escalation) or to accept it outwardly while ethically prioritizing protection of life through discreet preparation.
Dharma may require calibrated conduct under coercive conditions: preserving social decorum publicly while exercising vigilant discernment privately, especially when harm is concealed within seemingly auspicious forms.
No explicit phalaśruti is stated here; the chapter functions as narrative-ethical instruction by demonstrating inference, restraint, and planning as integral to sustaining dharma amid political hostility.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.