Adhyaya 46
Uddhava Sent to Vraja: Consolation to Nanda-Yaśodā and the Gopīs’ Separation
ຫຼັງຈາກພຣະກຣິສນະຈັດການກິດການໃນມະຖຸຣາ/ທວາຣະກາແລ້ວ ເລື່ອງລາວຫັນກັບໄປຫາວຣາຊ ເພື່ອເປີດເຜີຍຄ່າໃນໃຈຂອງການພັດພາກ. ພຣະກຣິສນະມອບໝາຍໃຫ້ອຸດທະວະ ມິດສະນິດແລະທີ່ປຶກສາຜູ້ສະຫຼາດ ໄປຫານັນທະ-ໂກກຸລະ ເພື່ອປອບໃຈພໍ່ແມ່ ແລະນຳຂໍ້ຄວາມທີ່ຈະຄ້ຳຈຸນໂກປີ ຜູ້ດຳລົງຊີວິດໄດ້ດ້ວຍຄຳສັນຍາວ່າພຣະອົງຈະກັບຄືນ (1–6)। ອຸດທະວະມາຮອດຕອນຕາເວັນຕົກ ແລະພາບຂອງໂກກຸລະ—ຝູງງົວ, ສຽງຂຸ່ຍ, ການບູຊາ, ປ່າແລະທະເລສາບ—ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນແທ່ນບູຊາຂອງພັກຕິ (8–13)។ ນັນທະຕ້ອນຮັບດ້ວຍກຽດ ແລະຖາມດ້ວຍຄວາມປວດໃຈ: ພຣະກຣິສນະຈື່ຈຳພວກເຂົາ, ວຣິນດາວັນ, ໂກວັຣທະນ, ແລະງົວບໍ? ຈະກັບຄືນບໍ? ແລະພຣະລີລາຂອງພຣະອົງທີ່ດຶງຈິດໃຈພວກເຂົາ (16–27)។ ຄວາມຮັກແມ່ຂອງຢະໂຊດາໄຫຼລົ້ນອອກທາງກາຍ (28)។ ອຸດທະວະຕອບດ້ວຍສິດທານຕະ: ກຣິສນະ-ບະລະຣາມເປັນພຣະສູງສຸດດັ່ງເດີມ ເກີນກຸນະແລະການເກີດ ແຕ່ປາກົດເພື່ອລີລາແລະການປົກປ້ອງ; ພຣະອົງເທົ່າທຽມແຕ່ເອົາໃຈໃສ່ ເປັນອາດຕະຂອງທຸກຊີວິດ ແລະຈະກັບຄືນໃນໄວໆນີ້ (30–43)។ ຍາມເຊົ້າ ຜູ້ຍິງວຣາຊຮ້ອງເພງຂະນະປັ່ນເນີຍ ສະທ້ອນວ່າພັກຕິຢູ່ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ; ຕໍ່ມາຊາວບ້ານເຫັນລົດຂອງອຸດທະວະ ແລະສົງໄສວ່າອະກຣູຣະກັບຄືນ ເປີດທາງໃຫ້ການພົບກັນຂອງໂກປີກັບຜູ້ນຳຂ່າວ (44–49)។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच वृष्णीनां प्रवरो मन्त्री कृष्णस्य दयित: सखा । शिष्यो बृहस्पते: साक्षादुद्धवो बुद्धिसत्तम: ॥ १ ॥
ສຣີຊຸກເທວ ໂກສະວາມີ ກ່າວວ່າ: ອຸດທະວະ ຜູ້ມີປັນຍາສູງສຸດ ເປັນທີ່ປຶກສາຍອດແຫ່ງວົງສ໌ວຣິຊນີ, ເປັນມິດສະຫາຍອັນຮັກຂອງພຣະສຣີກຣິຊນະ, ແລະເປັນສິດໂດຍກົງຂອງພຣະພຶຫັດສະປະຕິ.
Verse 2
तमाह भगवान्प्रेष्ठं भक्तमेकान्तिनं क्वचित् । गृहीत्वा पाणिना पाणिं प्रपन्नार्तिहरो हरि: ॥ २ ॥
ຄັ້ງໜຶ່ງ ພຣະຫຣິ ຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມທຸກຂອງຜູ້ມອບຕົນ ໄດ້ຈັບມືຂອງອຸດທະວະ ຜູ້ພັກດີແບບເອກຈິດ ແລະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງ ແລ້ວຕັດກັບເຂົາດັ່ງນີ້.
Verse 3
गच्छोद्धव व्रजं सौम्य पित्रोर्नौ प्रीतिमावह । गोपीनां मद्वियोगाधिं मत्सन्देशैर्विमोचय ॥ ३ ॥
ອຸດທະວະຜູ້ອ່ອນໂຍນ ໄປຫາວຣະຈະ ແລະໃຫ້ຄວາມຍິນດີແກ່ພໍ່ແມ່ຂອງເຮົາ; ພ້ອມທັງປອບໃຈໂກປີທີ່ທຸກທໍລະມານເນື່ອງຈາກການພັດພາກຈາກເຮົາ ໂດຍສົ່ງສານຂອງເຮົາໃຫ້ນາງເຖິດ
Verse 4
ता मन्मनस्का मत्प्राणा मतर्थे त्यक्तदैहिका: । मामेव दयितं प्रेष्ठमात्मानं मनसा गता: । ये त्यक्तलोकधर्माश्च मदर्थे तान्बिभर्म्यहम् ॥ ४ ॥
ໂກປີເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຈົດຈ່ອຢູ່ໃນເຮົາ ແລະຊີວິດຂອງນາງກໍອຸທິດແດ່ເຮົາ; ເພື່ອເຮົານາງລະທິ້ງສິ່ງຜູກພັນທາງກາຍທັງປວງ. ເຮົາເທົ່ານັ້ນແມ່ນຄົນຮັກທີ່ສຸດ ແລະເປັນອາດມັນຂອງນາງ. ຜູ້ໃດທີ່ລະທິ້ງໜ້າທີ່ໂລກີເພື່ອເຮົາ ເຮົາເອງຈະຄ້ຳຈຸນແລະດູແລຜູ້ນັ້ນ
Verse 5
मयि ता: प्रेयसां प्रेष्ठे दूरस्थे गोकुलस्त्रिय: । स्मरन्त्योऽङ्ग विमुह्यन्ति विरहौत्कण्ठ्यविह्वला: ॥ ५ ॥
ອຸດທະວະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ສຳລັບສະຕຣີແຫ່ງໂກກຸລ ເຮົາແມ່ນຜູ້ທີ່ນາງຮັກທີ່ສຸດ; ເມື່ອນາງລະລຶກເຖິງເຮົາຜູ້ຢູ່ໄກ ນາງກໍຖືກຄວາມຫວັ່ນໄຫວແຫ່ງການພັດພາກຄອບງຳຈົນມືດມົນ
Verse 6
धारयन्त्यतिकृच्छ्रेण प्राय: प्राणान् कथञ्चन । प्रत्यागमनसन्देशैर्बल्लव्यो मे मदात्मिका: ॥ ६ ॥
ບັນດາບັນລະວີຂອງເຮົາຜູ້ເປັນໜຶ່ງດຽວກັບເຮົາ ອາໄສສານວ່າເຮົາຈະກັບຄືນ ຈຶ່ງຝືນປະຄອງຊີວິດໄວ້ໄດ້ຢ່າງຍາກຍິ່ງ ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍວິທີໃດກໍຕາມ
Verse 7
श्रीशुक उवाच इत्युक्त उद्धवो राजन्सन्देशं भर्तुरादृत: । आदाय रथमारुह्य प्रययौ नन्दगोकुलम् ॥ ७ ॥
ສີສຸກະເທວະກ່າວວ່າ: ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ອຸດທະວະຮັບສານຂອງນາຍຂອງຕົນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລ້ວຂຶ້ນລົດ ແລະອອກເດີນທາງໄປຫານັນທະໂກກຸລ
Verse 8
प्राप्तो नन्दव्रजं श्रीमान् निम्लोचति विभावसौ । छन्नयान: प्रविशतां पशूनां खुररेणुभि: ॥ ८ ॥
ອຸດທະວະຜູ້ເປັນມົງຄຸນໄດ້ມາຮອດວຣະຈະຂອງນັນທະມະຫາຣາຊາໃນຍາມຕາເວັນຕົກ. ຝຸ່ນຈາກກີບງົວແລະສັດທີ່ກັບຄືນບັງລົດຂອງລາວ ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໄປໂດຍບໍ່ມີໃຜຮູ້ເຫັນ.
Verse 9
वासितार्थेऽभियुध्यद्भिर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भिर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥
ໂກກຸລະດັງກ້ອງທົ່ວທິດ—ດ້ວຍສຽງງົວຜູ້ກຳລັງກຳເນີດກາມຕໍ່ສູ້ກັນເພື່ອງົວແມ່ທີ່ອຸດົມ; ດ້ວຍສຽງງົວແມ່ທີ່ອຸ້ມອົມເຕົ້ານົມໜັກ ແລ່ນຕາມລູກຂອງຕົນ; ດ້ວຍສຽງດູດນົມ ແລະລູກງົວຂາວກະໂດດໄປມາ; ດ້ວຍສຽງປີ່ທີ່ກັງວານ; ແລະດ້ວຍບົດຮ້ອງຂອງໂກປະ-ໂກປີຜູ້ປະດັບງາມ ສັນລະເສີນກິດມົງຄຸນຂອງພຣະບະລະຣາມ ແລະພຣະສີກຣິດສະນະ ໃຫ້ບ້ານເຮືອນສະຫວ່າງໄສ. ເຮືອນຂອງຊາວເລີ້ຍງົວງາມດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາໄຟພິທີ ດວງອາທິດ ແຂກທີ່ມາບໍ່ຄາດ ງົວ ພຣາຫມັນ ບັນພະບຸລຸດ ແລະເທວະ ພ້ອມທູບ ໂຄມໄຟ ແລະພວງມາລາ. ຮອບດ້ານເປັນປ່າດອກໄມ້ບານ ກ້ອງດ້ວຍສຽງນົກແລະຝູງເຜິ້ງ ແລະປະດັບດ້ວຍບຶງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຫົງ ເປັດກາຣັນດະວະ ແລະດົງບົວ
Verse 10
वासितार्थेऽभियुध्यद्भिर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भिर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥
ໂກກຸລະດັງກ້ອງທົ່ວທິດ—ດ້ວຍສຽງງົວຜູ້ກຳລັງກຳເນີດກາມຕໍ່ສູ້ກັນເພື່ອງົວແມ່ທີ່ອຸດົມ; ດ້ວຍສຽງງົວແມ່ທີ່ເຕົ້ານົມໜັກ ແລ່ນຕາມລູກ; ດ້ວຍສຽງດູດນົມ ແລະລູກງົວຂາວກະໂດດໄປມາ; ດ້ວຍສຽງປີ່ທີ່ກັງວານ; ແລະດ້ວຍບົດຮ້ອງຂອງໂກປະ-ໂກປີຜູ້ປະດັບງາມ ສັນລະເສີນກິດມົງຄຸນຂອງພຣະບະລະຣາມ ແລະພຣະສີກຣິດສະນະ
Verse 11
वासितार्थेऽभियुध्यद्भिर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भिर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥
ໂກປີແລະໂກປະຜູ້ປະດັບງາມ ຮ້ອງສັນລະເສີນກິດອັນເປັນມົງຄຸນຂອງພຣະບະລະຣາມ ແລະພຣະສີກຣິດສະນະ; ດ້ວຍບົດຮ້ອງນັ້ນ ໂກກຸລະຍິ່ງສະຫວ່າງໄສ ແລະດັງກ້ອງທົ່ວທິດ.
Verse 12
वासितार्थेऽभियुध्यद्भिर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भिर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥
ເຮືອນຂອງຊາວເລີ້ຍງົວໃນໂກກຸລະງາມຫຼາຍ ເຕັມໄປດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາໄຟພິທີ ດວງອາທິດ ແຂກທີ່ມາບໍ່ຄາດ ງົວ ພຣາຫມັນ ບັນພະບຸລຸດ ແລະເທວະ ພ້ອມທູບ ໂຄມໄຟ ແລະພວງມາລາ
Verse 13
वासितार्थेऽभियुध्यद्भिर्नादितं शुश्मिभिर्वृषै: । धावन्तीभिश्च वास्राभिरुधोभारै: स्ववत्सकान् ॥ ९ ॥ इतस्ततो विलङ्घद्भिर्गोवत्सैर्मण्डितं सितै: । गोदोहशब्दाभिरवं वेणूनां नि:स्वनेन च ॥ १० ॥ गायन्तीभिश्च कर्माणि शुभानि बलकृष्णयो: । स्वलङ्कृताभिर्गोपीभिर्गोपैश्च सुविराजितम् ॥ ११ ॥ अग्न्यर्कातिथिगोविप्रपितृदेवार्चनान्वितै: । धूपदीपैश्च माल्यैश्च गोपावासैर्मनोरमम् ॥ १२ ॥ सर्वत: पुष्पितवनं द्विजालिकुलनादितम् । हंसकारण्डवाकीर्णै: पद्मषण्डैश्च मण्डितम् ॥ १३ ॥
ໂກກຸລາ (Gokula) ກ້ອງກັງວານໄປທົ່ວທຸກທິດດ້ວຍສຽງຂອງງົວຜູ້ທີ່ຕໍ່ສູ້ກັນ, ສຽງຮ້ອງຂອງງົວແມ່ທີ່ແລ່ນນຳລູກ, ສຽງຮີດນົມ ແລະ ສຽງຂຸ່ຍ. ເຫຼົ່າຄົນລ້ຽງງົວຊາຍຍິງຕ່າງກໍຮ້ອງເພງສັນລະເສີນການກະທຳອັນເປັນມຸງຄຸນຂອງ ພະກິດສະນະ ແລະ ພະບalarama. ເຮືອນຂອງຄົນລ້ຽງງົວເຕັມໄປດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາໄຟ, ພະອາທິດ, ແຂກ, ງົວ, ພາມ ແລະ ເທວະດາ. ປ່າໄມ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ສະນ້ຳທີ່ມີດອກບົວ ແລະ ຫົງ ເຮັດໃຫ້ສະຖານທີ່ນັ້ນສວຍງາມຍິ່ງຂຶ້ນ.
Verse 14
तमागतं समागम्य कृष्णस्यानुचरं प्रियम् । नन्द: प्रीत: परिष्वज्य वासुदेवधियार्चयत् ॥ १४ ॥
ທັນທີທີ່ ອຸດທະວະ (Uddhava) ມາຮອດເຮືອນຂອງ ນັນທະ ມະຫາລາດ, ນັນທະ ກໍອອກມາຕ້ອນຮັບ. ກະສັດຄົນລ້ຽງງົວໄດ້ໂອບກອດລາວດ້ວຍຄວາມດີໃຈຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ບູຊາລາວຄືກັບວ່າບໍ່ແຕກຕ່າງຈາກ ພະວາສຸເທບ (Vasudeva).
Verse 15
भोजितं परमान्नेन संविष्टं कशिपौ सुखम् । गतश्रमं पर्यपृच्छत् पादसंवाहनादिभि: ॥ १५ ॥
ຫຼັງຈາກທີ່ ອຸດທະວະ (Uddhava) ໄດ້ກິນອາຫານຊັ້ນເລີດ, ນັ່ງຢ່າງສະບາຍເທິງຕຽງ ແລະ ຫາຍຈາກຄວາມອິດເມື່ອຍດ້ວຍການນວດຕີນ ແລະ ວິທີອື່ນໆແລ້ວ, ນັນທະ ຈຶ່ງໄດ້ຖາມລາວດັ່ງນີ້.
Verse 16
कच्चिदङ्ग महाभाग सखा न: शूरनन्दन: । आस्ते कुशल्यपत्याद्यैर्युक्तो मुक्त: सुहृद्व्रत: ॥ १६ ॥
[ນັນທະ ມະຫາລາດ ກ່າວວ່າ:] ໂອ ທ່ານຜູ້ໂຊກດີ, ລູກຊາຍຂອງ ຊູຣະ (Sura) ສະບາຍດີບໍ່, ດຽວນີ້ລາວເປັນອິດສະຫຼະ ແລະ ໄດ້ກັບມາພົບກັບລູກໆ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງແລ້ວແມ່ນບໍ່?
Verse 17
दिष्ट्या कंसो हत: पाप: सानुग: स्वेन पाप्मना । साधूनां धर्मशीलानां यदूनां द्वेष्टि य: सदा ॥ १७ ॥
ໂຊກດີ, ຍ້ອນບາບກຳຂອງຕົນເອງ, ກັງສະ (Kamsa) ຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍຈຶ່ງຖືກຂ້າຕາຍ ພ້ອມກັບອ້າຍນ້ອງທັງໝົດຂອງລາວ. ລາວມັກຈະກຽດຊັງເຫຼົ່າ ຍາດົບ (Yadus) ຜູ້ຊົງສິນແລະທ່ຽງທຳສະເໝີມາ.
Verse 18
अपि स्मरति न: कृष्णो मातरं सुहृद: सखीन् । गोपान् व्रजं चात्मनाथं गावो वृन्दावनं गिरिम् ॥ १८ ॥
ພຣະກຣິດສະນາຈື່ຈຳພວກເຮົາບໍ? ພຣະອົງຈື່ຈຳແມ່, ໝູ່ມິດ ແລະຜູ້ປາດຖະນາດີບໍ? ພຣະອົງຈື່ຈຳຊາວລ້ຽງງົວ, ວຣະຊະ, ຝູງງົວ, ປ່າວຣິນດາວັນ ແລະພູໂກວັດທະນະບໍ?
Verse 19
अप्यायास्यति गोविन्द: स्वजनान्सकृदीक्षितुम् । तर्हि द्रक्ष्याम तद्वक्त्रं सुनसं सुस्मितेक्षणम् ॥ १९ ॥
ໂກວິນດາຈະກັບມາເບິ່ງຍາດພີ່ນ້ອງຂອງພຣະອົງສັກຄັ້ງບໍ? ຖ້າພຣະອົງມາ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເບິ່ງໃບໜ້າອັນງາມ ພ້ອມດວງຕາ ຈົມູກ ແລະຮອຍຍິ້ມອ່ອນຫວານຂອງພຣະອົງ
Verse 20
दावाग्नेर्वातवर्षाच्च वृषसर्पाच्च रक्षिता: । दुरत्ययेभ्यो मृत्युभ्य: कृष्णेन सुमहात्मना ॥ २० ॥
ຈາກໄຟປ່າ, ລົມແລະຝົນ, ແລະອະສູນຮູບງົວກັບງູ—ຈາກອັນຕະລາຍແຫ່ງຄວາມຕາຍທີ່ຍາກຈະຝ່າຟັນ—ພຣະກຣິດສະນາຜູ້ເປັນມະຫາອາດມາໄດ້ປົກປ້ອງພວກເຮົາ
Verse 21
स्मरतां कृष्णवीर्याणि लीलापाङ्गनिरीक्षितम् । हसितं भाषितं चाङ्ग सर्वा न: शिथिला: क्रिया: ॥ २१ ॥
ໂອ ອຸດທະວະ! ເມື່ອພວກເຮົາລະລຶກເຖິງວີລະກຳຂອງພຣະກຣິດສະນາ ທັງສາຍຕາຂ້າງທີ່ຫຍອກເຢົ້າ ຮອຍຍິ້ມ ແລະຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະອົງ ກິດຈະການໂລກຂອງພວກເຮົາທັງໝົດກໍອ່ອນລົງ
Verse 22
सरिच्छैलवनोद्देशान् मुकुन्दपदभूषितान् । आक्रीडानीक्ष्यमाणानां मनो याति तदात्मताम् ॥ २२ ॥
ເມື່ອພວກເຮົາເຫັນສະຖານທີ່ທີ່ມຸກຸນດາເຄີຍຫຼິ້ນ—ແມ່ນ້ຳ, ພູເຂົາ ແລະປ່າທີ່ຖືກປະດັບດ້ວຍຮອຍພຣະບາດຂອງພຣະອົງ—ໃຈຂອງພວກເຮົາກໍກາຍເປັນອັນດຽວກັບພຣະອົງ
Verse 23
मन्ये कृष्णं च रामं च प्राप्ताविह सुरोत्तमौ । सुराणां महदर्थाय गर्गस्य वचनं यथा ॥ २३ ॥
ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້ອຍ ພຣະກຣິດສະນະ ແລະ ພຣະຣາມ ແມ່ນເທວະຜູ້ສູງສຸດສອງອົງທີ່ເສດຈມາຍັງໂລກນີ້ເພື່ອພາລະກິດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງເທວະ ດັ່ງທີ່ລືສີກັຣກະໄດ້ກ່າວໄວ້
Verse 24
कंसं नागायुतप्राणं मल्लौ गजपतिं यथा । अवधिष्टां लीलयैव पशूनिव मृगाधिप: ॥ २४ ॥
ພຣະກຣິດສະນະ ແລະ ພຣະບະລະຣາມ ໄດ້ປະຫານກັງສະຜູ້ມີກຳລັງດຸດຊ້າງໝື່ນໂຕ ພ້ອມທັງນັກມວຍປ້ຳ ຈານູຣະ–ມຸດສະຕິກະ ແລະ ຊ້າງກຸວະລະຍາປີດະ ດ້ວຍຄວາມເບົາບາງດຸດລີລາ ເຫມືອນສິງໂຕກຳຈັດສັດນ້ອຍໆ
Verse 25
तालत्रयं महासारं धनुर्यष्टिमिवेभराट् । बभञ्जैकेन हस्तेन सप्ताहमदधाद् गिरिम् ॥ २५ ॥
ເຫມືອນຊ້າງຫຼວງຫັກໄມ້ຄ້ອນ ພຣະກຣິດສະນະໄດ້ຫັກຄັນທະນູອັນແຂງແກ່ງຍາວສາມຕາລະດ້ວຍມືດຽວ; ແລະດ້ວຍມືດຽວກັນພຣະອົງຍົກພູໄວ້ເຈັດວັນ
Verse 26
प्रलम्बो धेनुकोऽरिष्टस्तृणावर्तो बकादय: । दैत्या: सुरासुरजितो हता येनेह लीलया ॥ २६ ॥
ໃນວຣິນດາວັນນີ້ ພຣະກຣິດສະນະ ແລະ ພຣະບະລະຣາມ ໄດ້ທຳລາຍອະສູນຢ່າງ ປຣະລັມບະ, ທເຫນຸກະ, ອະຣິສຕະ, ຕຣິນາວັຣຕະ, ບະກະ ແລະອື່ນໆ—ຜູ້ເຄີຍຊະນະທັງເທວະແລະອະສູນ—ດ້ວຍຄວາມເບົາບາງດຸດລີລາ
Verse 27
श्रीशुक उवाच इति संस्मृत्य संस्मृत्य नन्द: कृष्णानुरक्तधी: । अत्युत्कण्ठोऽभवत्तूष्णीं प्रेमप्रसरविह्वल: ॥ २७ ॥
ພຣະສຸກະເທວະກ່າວວ່າ: ເມື່ອນັນທະມະຫາຣາຊະລະລຶກເຖິງພຣະກຣິດສະນະຊ້ຳໆ ດ້ວຍໃຈທີ່ຜູກພັນກັບພຣະອົງຢ່າງໝົດຈິດ ທ່ານກໍເກີດຄວາມອາລົມອາວອນຢ່າງຫນັກ ແລະນິ່ງເງີຍ ຖືກທ່ວມທົ້ນໂດຍກະແສແຫ່ງຄວາມຮັກພັກດີ
Verse 28
यशोदा वर्ण्यमानानि पुत्रस्य चरितानि च । शृण्वन्त्यश्रूण्यवास्राक्षीत् स्नेहस्नुतपयोधरा ॥ २८ ॥
ເມື່ອແມ່ຍະໂຊດາໄດ້ຟັງການພັນລະນາກ່ຽວກັບລີລາຂອງລູກ ນາງກໍ່ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະນ້ຳນົມກໍ່ໄຫຼອອກຈາກອົງອົບດ້ວຍເສນ່ຫາ
Verse 29
तयोरित्थं भगवति कृष्णे नन्दयशोदयो: । वीक्ष्यानुरागं परमं नन्दमाहोद्धवो मुदा ॥ २९ ॥
ເມື່ອອຸດທະວະເຫັນຊັດເຈນເຖິງຄວາມຮັກອັນສູງສຸດຂອງນັນດະແລະຍະໂຊດາຕໍ່ພຣະກຣິດສະນະຜູ້ເປັນພະພະຄະວານ ລາວຈຶ່ງເວົ້າກັບນັນດະມະຫາຣາຊາດ້ວຍຄວາມຍິນດີ
Verse 30
श्रीउद्धव उवाच युवां श्लाघ्यतमौ नूनं देहिनामिह मानद । नारायणेऽखिलगुरौ यत्कृता मतिरीदृशी ॥ ३० ॥
ສຣີອຸດທະວະກ່າວວ່າ—ໂອ ທ່ານນັນດະຜູ້ນ່າເຄົາລົບ! ແນ່ນອນທ່ານທັງສອງເປັນຜູ້ຄວນສັນລະເສີນທີ່ສຸດໃນບັນດາສັດມີຊີວິດ ເພາະທ່ານໄດ້ບັງເກີດຈິດໃຈແຫ່ງຄວາມຮັກພັກດີຕໍ່ພຣະນາຣາຍະນະ ຜູ້ເປັນຄູຂອງສັດທັງປວງ
Verse 31
एतौ हि विश्वस्य च बीजयोनी रामो मुकुन्द: पुरुष: प्रधानम् । अन्वीय भूतेषु विलक्षणस्य ज्ञानस्य चेशात इमौ पुराणौ ॥ ३१ ॥
ພຣະເຈົ້າທັງສອງ—ມຸກຸນທະ ແລະ ພຣະບະລະຣາມ—ເປັນທັງເມັດພັນແລະຄັນທີ່ກໍ່ເກີດຈັກກະວານ ຄື ປຸຣຸສະ ແລະ ປຣະທານ (ພະລັງສ້າງ) ພຣະອົງເຂົ້າສູ່ໃຈຂອງສັດທັງປວງ ແລະຄວບຄຸມສຳນຶກທີ່ຖືກຜູກມັດ ພຣະອົງທັງສອງແມ່ນອົງດັ້ງເດີມສູງສຸດ
Verse 32
यस्मिन् जन: प्राणवियोगकाले क्षणं समावेश्य मनोऽविशुद्धम् । निर्हृत्य कर्माशयमाशु याति परां गतिं ब्रह्ममयोऽर्कवर्ण: ॥ ३२ ॥ तस्मिन् भवन्तावखिलात्महेतौ नारायणे कारणमर्त्यमूर्तौ । भावं विधत्तां नितरां महात्मन् किं वावशिष्टं युवयो: सुकृत्यम् ॥ ३३ ॥
ໃນຍາມຈະຂາດລົມ ຜູ້ໃດກໍຕາມ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນສະພາບບໍ່ບໍລິສຸດ ຖ້າພຽງຊົ່ວຂະນະຕັ້ງໃຈໄວ້ໃນພຣະອົງ ກໍຈະເຜົາຜານຮ່ອງຮອຍແຫ່ງກຳທັງປວງ ແລະບັນລຸຈຸດໝາຍສູງສຸດໂດຍທັນທີ ໃນຮູບກາຍວິນຍານອັນບໍລິສຸດສະຫວ່າງດຸດດວງອາທິດ. ທ່ານທັງສອງໄດ້ຖວາຍການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງຍິ່ງແດ່ພຣະນາຣາຍະນະ ຜູ້ເປັນອາດຕະມັນຂອງທັງປວງ ແລະເປັນເຫດແຫ່ງເຫດທັງຫມົດ ມະຫາອາດຕະມັນຜູ້ປາກົດເປັນຮູບມະນຸດ; ຈະຍັງມີບຸນກຳໃດທີ່ທ່ານຕ້ອງເຮັດອີກເລົ່າ
Verse 33
यस्मिन् जन: प्राणवियोगकाले क्षणं समावेश्य मनोऽविशुद्धम् । निर्हृत्य कर्माशयमाशु याति परां गतिं ब्रह्ममयोऽर्कवर्ण: ॥ ३२ ॥ तस्मिन् भवन्तावखिलात्महेतौ नारायणे कारणमर्त्यमूर्तौ । भावं विधत्तां नितरां महात्मन् किं वावशिष्टं युवयो: सुकृत्यम् ॥ ३३ ॥
ຜູ້ໃດໃນຍາມສິ້ນລົມ ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວຂະນະດຽວ ນໍາໃຈໄປຕັ້ງໄວ້ໃນພຣະອົງຜູ້ເປັນພຣະພຣະຫມັນ ແລະສະຫວ່າງດັ່ງດວງອາທິດ ຈະເຜົາລ້າງຮ່ອງຮອຍກຳ ແລະໄດ້ຮັບປະລະມະຄະຕິໂດຍທັນທີໃນຮູບວິນຍານອັນບໍລິສຸດ. ທ່ານທັງສອງໄດ້ຖວາຍບັກຕິເສວາອັນຍິ່ງໃຫ້ແກ່ນາຣາຍະນະ ຜູ້ເປັນອາດມັນແຫ່ງສັດທັງປວງ ແລະເຫດແຫ່ງສັບພະສິ່ງ ຜູ້ປາກົດເປັນຮູບມະນຸດ; ຍັງຈະຕ້ອງມີບຸນໃດອີກ?
Verse 34
आगमिष्यत्यदीर्घेण कालेन व्रजमच्युत: । प्रियं विधास्यते पित्रोर्भगवान् सात्वतां पति: ॥ ३४ ॥
ພຣະອຈຸຕະ ຜູ້ເປັນອົງພຣະເຈົ້າແຫ່ງຜູ້ພັກດີ ຈະກັບໄປວຣະຊາໃນໄມ່ຊ້າ ແລະຈະເຮັດໃຫ້ພໍ່ແມ່ຂອງພຣະອົງຊື່ນບານ
Verse 35
हत्वा कंसं रङ्गमध्ये प्रतीपं सर्वसात्वताम् । यदाह व: समागत्य कृष्ण: सत्यं करोति तत् ॥ ३५ ॥
ເມື່ອພຣະກຣິດສະນາ ສັງຫານກັງສະ ສັດຕູຂອງຊາວຢາດຸທັງປວງ ໃນກາງສະໜາມປະລອດແລ້ວ ພຣະອົງຈະກັບມາ ແລະຈະເຮັດໃຫ້ຄໍາສັນຍາທີ່ຕັດໄວ້ກັບພວກເຈົ້າເປັນຄວາມຈິງແນ່ນອນ
Verse 36
मा खिद्यतं महाभागौ द्रक्ष्यथ: कृष्णमन्तिके । अन्तर्हृदि स भूतानामास्ते ज्योतिरिवैधसि ॥ ३६ ॥
ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາດີ, ຢ່າເສົ້າໂສກເລີຍ; ພວກເຈົ້າຈະໄດ້ເຫັນພຣະກຣິດສະນາໃນໄມ່ຊ້າ. ພຣະອົງສະຖິດຢູ່ໃນໃຈຂອງສັດທັງປວງ ດັ່ງໄຟທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນໄມ້
Verse 37
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रियो वास्त्यमानिन: । नोत्तमो नाधमो वापि समानस्यासमोऽपि वा ॥ ३७ ॥
ສໍາລັບພຣະອົງ ບໍ່ມີໃຜທີ່ຮັກເປັນພິເສດ ຫຼືຊັງເປັນພິເສດ; ບໍ່ມີໃຜສູງຫຼືຕໍ່າ; ແລະບໍ່ມີໃຜເທົ່າທຽມພຣະອົງ. ແຕ່ພຣະອົງບໍ່ເຄີຍເຉື່ອນເຉີຍຕໍ່ໃຜ—ພຣະອົງປາສະຈາກຄວາມຢາກໄດ້ກຽດ ແຕ່ກໍໃຫ້ກຽດແກ່ຜູ້ອື່ນທັງປວງ
Verse 38
न माता न पिता तस्य न भार्या न सुतादय: । नात्मीयो न परश्चापि न देहो जन्म एव च ॥ ३८ ॥
ພຣະອົງບໍ່ມີແມ່ ບໍ່ມີພໍ່ ບໍ່ມີເມຍ ບໍ່ມີລູກ ຫຼືຍາດພີ່ນ້ອງ. ບໍ່ມີໃຜເປັນຂອງພຣະອົງ ແລະບໍ່ມີໃຜເປັນຄົນແປກໜ້າ; ພຣະອົງບໍ່ມີກາຍວັດຖຸ ແລະບໍ່ມີການເກີດ.
Verse 39
न चास्य कर्म वा लोके सदसन्मिश्रयोनिषु । क्रीडार्थं सोऽपि साधूनां परित्राणाय कल्पते ॥ ३९ ॥
ໃນໂລກນີ້ ພຣະອົງບໍ່ມີກຳກັບໃດໆທີ່ບັງຄັບໃຫ້ເກີດໃນຍົນີບໍລິສຸດ ບໍ່ບໍລິສຸດ ຫຼືປົນປົວ. ແຕ່ເພື່ອລີລາອັນເບີກບານ ແລະເພື່ອປົກປ້ອງສາທຸ-ພັກຕາ ພຣະອົງຈຶ່ງປາກົດ.
Verse 40
सत्त्वं रजस्तम इति भजते निर्गुणो गुणान् । क्रीडन्नतीतोऽपि गुणै: सृजत्यवति हन्त्यज: ॥ ४० ॥
ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງຢູ່ເຫນືອສາມກຸນ—ສັດຕະວະ, ຣະຈັສ, ຕະມັສ—ພຣະເຈົ້ານິຣກຸນກໍຍັງຮັບການສຳພັນກັບກຸນເຫຼົ່ານັ້ນເປັນລີລາ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ບໍ່ເກີດ ໃຊ້ກຸນເພື່ອສ້າງ ປົກປ້ອງ ແລະທຳລາຍ.
Verse 41
यथा भ्रमरिकादृष्ट्या भ्राम्यतीव महीयते । चित्ते कर्तरि तत्रात्मा कर्तेवाहंधिया स्मृत: ॥ ४१ ॥
ເຫມືອນຄົນທີ່ຫມຸນວຽນແລ້ວເຫັນພື້ນດິນຄືກຳລັງຫມຸນ, ຜູ້ທີ່ຖືກອະຫັງການຫຼອກລວງກໍຄິດວ່າຕົນເປັນຜູ້ກະທຳ ແທ້ຈິງແລ້ວມີແຕ່ຈິດໃຈທີ່ກຳລັງກະທຳ.
Verse 42
युवयोरेव नैवायमात्मजो भगवान् हरि: । सर्वेषामात्मजो ह्यात्मा पिता माता स ईश्वर: ॥ ४२ ॥
ພຣະຫຣິ (ພະຄະວານ) ບໍ່ແມ່ນລູກຂອງພວກເຈົ້າສອງຄົນເທົ່ານັ້ນ. ພຣະອົງແມ່ນອີສະວະຣະ—ເປັນລູກຂອງທຸກຄົນ, ເປັນອາດມັນຂອງທຸກຊີວິດ, ແລະເປັນທັງພໍ່ແລະແມ່ຂອງທັງປວງ.
Verse 43
दृष्टं श्रुतं भूतभवद् भविष्यत् स्थास्नुश्चरिष्णुर्महदल्पकं च । विनाच्युताद् वस्तु तरां न वाच्यं स एव सर्वं परमात्मभूत: ॥ ४३ ॥
ບໍ່ມີສິ່ງໃດຈະກ່າວໄດ້ວ່າມີຢູ່ໂດຍອິດສະຫຼະຈາກພຣະອະຈຸຕະ—ທີ່ເຫັນ ຫຼືໄດ້ຍິນ, ອະດີດ‑ປັດຈຸບັນ‑ອະນາຄົດ, ເຄື່ອນ‑ນິ່ງ, ໃຫຍ່‑ນ້ອຍ ທັງໝົດ. ພຣະອົງແມ່ນທຸກສິ່ງ ເພາະເປັນປະຣະມາຕະມັນ.
Verse 44
एवं निशा सा ब्रुवतोर्व्यतीता नन्दस्य कृष्णानुचरस्य राजन् । गोप्य: समुत्थाय निरूप्य दीपान् वास्तून् समभ्यर्च्य दधीन्यमन्थन् ॥ ४४ ॥
ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ໃນຂະນະທີ່ທູດຂອງພຣະກຣິດສະນາ ກໍາລັງສົນທະນາກັບນັນດະ ຄືນນັ້ນກໍຜ່ານໄປ. ບັນດາໂກປີລຸກຂຶ້ນ ຈຸດໂຄມໄຟ ບູຊາເທວະປະຈໍາເຮືອນ ແລ້ວເລີ່ມຄົນນົມສົ້ມເພື່ອເຮັດເນີຍ.
Verse 45
ता दीपदीप्तैर्मणिभिर्विरेजू रज्जूर्विकर्षद्भुजकङ्कणस्रज: । चलन्नितम्बस्तनहारकुण्डल- त्विषत्कपोलारुणकुङ्कुमानना: ॥ ४५ ॥
ເມື່ອນາງໆດຶງເຊືອກກວນດ້ວຍແຂນທີ່ປະດັບກໍາໄລ ພວກນາງສ່ອງປະກາຍດ້ວຍອັນມະນີທີ່ສະທ້ອນແສງໂຄມ. ສະໂພກ ອົກ ສາຍຄໍ ແລະຕຸ້ມຫູໄຫວໄປມາ; ໃບໜ້າທີ່ແຕ້ມກຸງກຸມສີແດງສົ່ງປະກາຍດ້ວຍແສງຕຸ້ມຫູທີ່ສະທ້ອນບນແກ້ມ.
Verse 46
उद्गायतीनामरविन्दलोचनं व्रजाङ्गनानां दिवमस्पृशद् ध्वनि: । दध्नश्च निर्मन्थनशब्दमिश्रितो निरस्यते येन दिशाममङ्गलम् ॥ ४६ ॥
ບັນດານາງແຫ່ງວຣະຊະຮ້ອງສັນລະເສີນພຣະກຣິດສະນາຜູ້ມີດວງຕາດຸດດອກບົວດ້ວຍສຽງດັງ. ບົດຮ້ອງປະສົມກັບສຽງກວນນົມສົ້ມ ລອຍຂຶ້ນສູ່ຟ້າ ແລະຂັບໄລ່ອັບມົງຄົນໃນທຸກທິດ.
Verse 47
भगवत्युदिते सूर्ये नन्दद्वारि व्रजौकस: । दृष्ट्वा रथं शातकौम्भं कस्यायमिति चाब्रुवन् ॥ ४७ ॥
ເມື່ອພຣະສຸລິຍະຜູ້ເປັນເທວະຂຶ້ນແລ້ວ ຊາວວຣະຊະເຫັນລົດທອງຢູ່ໜ້າປະຕູຂອງນັນດະມະຫາຣາຊ ແລະຖາມວ່າ “ເປັນຂອງໃຜ?”
Verse 48
अक्रूर आगत: किं वा य: कंसस्यार्थसाधक: । येन नीतो मधुपुरीं कृष्ण: कमललोचन: ॥ ४८ ॥
ຫຼືວ່າອະກຣູຣະກັບມາແລ້ວ? ຜູ້ທີ່ສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາຂອງກັງສະ ໂດຍນຳພຣະກຣິດສະນະຜູ້ມີນັຍນາດຸຈດອກບົວໄປມະທຸປຸຣີ (ມະຖຸຣາ)
Verse 49
किं साधयिष्यत्यस्माभिर्भर्तु: प्रीतस्य निष्कृतिम् । तत: स्त्रीणां वदन्तीनामुद्धवोऽगात् कृताह्निक: ॥ ४९ ॥
ເຂົາຈະໃຫ້ພວກເຮົາເຮັດຫຍັງ? ເພາະພໍໃຈໃນການຮັບໃຊ້ນາຍຂອງຕົນ ຈະເອົາເນື້ອຂອງພວກເຮົາໄປຖວາຍພິນດະ-ນ້ຳບູຊາໃນພິທີສຣາດທະຫຼື? ໃນຂະນະທີ່ສະຕຣີທັງຫຼາຍກ່າວຢ່າງນັ້ນ ອຸດທະວະກໍມາຮອດ ຫຼັງຈາກເສັດກິດຍາມເຊົ້າ
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa sends Uddhava to nourish and stabilize Vraja-bhakti in separation: to honor Nanda-Yaśodā, and to sustain the gopīs whose lives depend on remembrance and His promise to return. The chapter shows that divine “absence” intensifies exclusive surrender, and that the Lord protects devotees not only by physical rescue but by preserving their inner life through message and remembrance (smaraṇa).
Kṛṣṇa states the gopīs have abandoned everything—bodily concerns, worldly happiness, and even duties aimed at future reward—because their minds and lives are absorbed in Him (vv.4–6). Theologically, this depicts ananyā-bhakti (exclusive devotion), where Kṛṣṇa becomes their very Self (ātman), illustrating the Bhagavata’s ideal of bhakti surpassing ritual merit as the direct path to the Supreme Shelter.
Uddhava is Kṛṣṇa’s beloved friend and the Vṛṣṇis’ foremost counselor, described as supremely intelligent and a direct disciple of Bṛhaspati (v.1). His qualification combines intimacy (sakhya) with scriptural discernment (jñāna), enabling him to convey both consolation and siddhānta—yet his encounter with Vraja will also reveal the limits of intellectual excellence before pure prema.
Nanda’s questions externalize Vraja’s theology of relationship: Kṛṣṇa is not approached primarily as cosmic ruler but as beloved child and protector. His remembrance becomes the measure of reality for the devotees. The repeated recollection of Kṛṣṇa’s rescues and playful glances shows smaraṇa transforming ordinary life into continuous worship and demonstrates poṣaṇa as emotional and existential protection.
Uddhava presents Kṛṣṇa as unborn, beyond the guṇas, without material kinship or obligation, yet voluntarily manifesting for līlā and to deliver devotees (vv.37–40). He states Kṛṣṇa is the Self of all and nothing exists independent of Him (vv.42–43). This preserves both truths: Kṛṣṇa is the Absolute (tattva) and the intimate beloved (rasa), with His humanlike form serving compassion and play rather than limitation.
The butter-churning scene (vv.44–46) depicts bhakti embedded in daily rhythms: domestic work becomes kīrtana, and sound (nāma/glorification) is portrayed as purifying the directions. Literarily, it transitions from Nanda’s private grief to the collective mood of Vraja’s women, preparing the next episode where the gopīs respond to the messenger and intensify the theology of separation.