Adhyaya 15

Sutra 1

कोष्ठागाराध्यक्षः सीताराष्ट्रक्रयिमपरिवर्तकप्रामित्यकापमित्यकसंहनिकान्यजातव्ययप्रत्यायोपस्थानान्युपलभेत् ॥ कZ_०२.१५.०१ ॥

ຫົວໜ້າຄຸ້ມຄອງຄັງເກັບສິນຄ້າ ຕ້ອງຕິດຕາມ ແລະ ກວດຢືນຢັນ: ການຮັບເຂົ້າຈາກທີ່ດິນຫຼວງ (sītā), ລາຍຮັບຂອງອານາຈັກ (rāṣṭra), ສະຕັອກທີ່ໄດ້ມາຈາກການຊື້ (krayima), ການດຳເນີນການແລກປ່ຽນ (parivartaka), ເຂົ້າທີ່ໄດ້ມາຈາກການເກັບຮຽກ/ເຄຣດິດ (prāmityaka), ເຂົ້າທີ່ໄດ້ມາຈາກການຕວງຂາດ/ຊັ່ງຂາດທີ່ຕ້ອງຖືກກວດພົບ (āpamityaka), ສະຕັອກທີ່ຖືກຮວບຮວມ/ປະກອບຮວມ (saṃhanika), ການຮັບເຂົ້າອື່ນໆ, ລາຍຈ່າຍ, ການກູ້ຄືນ/ການຊຳລະສະສາງ (pratyāya), ແລະ ຍອດຄົງເຫຼືອ/ສະຖານະສະຕັອກທີ່ມີຢູ່ (upasthāna).

Sutra 2

सीताध्यक्षोपनीतः सस्यवर्णकः सीता ॥ कZ_०२.१५.०२ ॥

‘ສີຕາ’ (sītā) ແມ່ນຜົນຜະລິດເຂົ້າ/ເມັດພືດ (ແບ່ງຕາມປະເພດ) ທີ່ຖືກນຳສົ່ງໂດຍຫົວໜ້າຄຸ້ມຄອງທີ່ດິນຫຼວງ (Sītādhyakṣa).

Sutra 3

पिण्डकरः षड्भागः सेनाभक्तं बलिः कर उत्सङ्गः पार्श्वं पारिहीणिकमौपायनिकं कौष्ठेयकं च राष्ट्रम् ॥ कZ_०२.१५.०३ ॥

«ຣາຊະຕະ» (ລາຍຮັບຂອງອານາຈັກ) ປະກອບມີ: ພາສີຈ່າຍເປັນກ້ອນ (piṇḍakara), ສ່ວນໜຶ່ງໃນຫົກ (ṣaḍbhāga), ຄ່າສະບຽງທະຫານ (senābhakta), ບາລິ/ສ່ວຍ (bali), ກະຣະ/ພາສີ (kara), ການເກັບເພີ່ມເຕີມ (utsaṅga), ພາສີຂ້າງເຄີຍ (pārśva), ການເກັບຄ່າຂາດ/ຄ້າງ (pārihīṇika), ລາຍຮັບຈາກຂອງຂວັນ/ເຄື່ອງບູຊາ (aupāyanika), ແລະ ຄ່າທີ່ກ່ຽວກັບຄັງເກັບ (kauṣṭheyaka)។

Sutra 4

धान्यमूल्यं कोशनिर्हारः प्रयोगप्रत्यादानं च क्रयिमम् ॥ कZ_०२.१५.०४ ॥

«ກຣະຍິມ» (ສະຕັອກທີ່ໄດ້ມາໂດຍການຊື້) ປະກອບມີ: ເຂົ້າ/ທັນຍາພືດທີ່ຊື້ດ້ວຍລາຄາ (dhānyamūlya), ການເບີກຈ່າຍຈາກຄັງເງິນເພື່ອການຊື້ນັ້ນ (kośanirhāra), ແລະ ການຈ່າຍອອກໃຫ້ໃຊ້ກັບການຮັບຄືນ/ຊໍາລະສິນຄ້າທີ່ໃຫ້ຍືມໃຊ້ (prayoga-pratyādāna).

Sutra 5

सस्यवर्णानामर्घान्तरेण विनिमयः परिवर्तकः ॥ कZ_०२.१५.०५ ॥

«ປະຣິວັດຕະກະ» ແມ່ນການແລກປ່ຽນທັນຍາພືດຊະນິດໜຶ່ງເປັນອີກຊະນິດໜຶ່ງ ໂດຍຄໍານຶງເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງມູນຄ່າ/ລາຄາ.

Sutra 6

सस्ययाचनमन्यतः प्रामित्यकम् ॥ कZ_०२.१५.०६ ॥

«ປຣາມິຕະຍະກະ» ແມ່ນທັນຍາພືດທີ່ໄດ້ມາໂດຍການຂໍ/ເອີ້ນເກັບຈາກແຫຼ່ງ ຫຼື ເຂດອື່ນ.

Sutra 7

तदेव प्रतिदानार्थमापमित्यकम् ॥ कZ_०२.१५.०७ ॥

ປະລິມານ/ມາດຕະວັດດຽວກັນນັ້ນ ຕ້ອງນຳໄປເປັນມາດຕະຖານສຳລັບການສົ່ງຄືນ/ຈ່າຍຄືນ (ສິ່ງທີ່ຖືກຄືນຫຼືອອກຄືນ) ຊຶ່ງເອີ້ນວ່າ «āpam/ityaka» (ມາດຕະຖານຄົງທີ່ສຳລັບການຄືນ).

Sutra 8

कुट्टकरोचकसक्तुशुक्तपिष्टकर्म तज्जीवनेषु तैलपीडनमौद्रचाक्रिकेष्विक्षूणां च क्षारकर्म संहनिका ॥ कZ_०२.१५.०८ ॥

ສໍາລັບຜູ້ທີ່ດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍການແປຮູບແບບນີ້—ຕໍາ/ບົດ, ຂັດ/ຂັດເງົາ, ການເຮັດແປ້ງ/ອາຫານຜົງ, ການໝັກໃຫ້ສົ້ມ, ແລະການເຮັດເປັນເນື້ອປະສົມ—ຍັງມີວຽກງານເຊັ່ນ ການບີບນ້ໍາມັນ; ແລະໃນສະຖານປະກອບການ audra-cākrika ມີການແປຮູບອ້ອຍດ້ວຍວິທີດ່າງ/ການຜະລິດນ້ໍາຕານ. ນີ້ຖືກຈັດໄວ້ພາຍໃຕ້ «saṃhanikā» (ຫົວຂໍ້/ຕາຕະລາງລວມຂອງວຽກງານເຫຼົ່ານີ້).

Sutra 9

नष्टप्रस्मृतादिरन्यजातः ॥ कZ_०२.१५.०९ ॥

ສິ່ງຂອງທີ່ບັນທຶກໄວ້ວ່າ «ເສຍ/ຫາຍ» «ລືມ/ຕົກຫຼຸດ» ແລະອື່ນໆ ທີ່ຄ້າຍກັນ ໃຫ້ຈັດເປັນ «anyajāta» — ແມ່ນຄວາມຄາດເຄື່ອນທີ່ເກີດຈາກເຫດອື່ນ (ບໍ່ແມ່ນການຜະລິດ/ຈ່າຍອອກຕາມປົກກະຕິ).

Sutra 10

विक्षेपव्याधितान्तरारम्भशेषं च व्ययप्रत्यायः ॥ कZ_०२.१५.१० ॥

ການຂາດດຸນທີ່ເກີດຈາກການເບື້ອນເບນ/ຍັກຍອກ, ການເຈັບໄຂ້, ການຂັດຂວາງ/ຂາດຕອນ, ແລະວຽກທີ່ຍັງເຫຼືອບໍ່ສໍາເລັດ ໃຫ້ຈັດໄວ້ພາຍໃຕ້ «vyaya-pratyāya» — ແມ່ນໃຫ້ບັນຊີເປັນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ/ຄວາມເສຍຫາຍທີ່ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບ ພ້ອມລະບຸເຫດຜົນ.

Sutra 11

तुलामानान्तरं हस्तपूरणमुत्करो व्याजी पर्युषितं प्रार्जितं चोपस्थानम् । इति ॥ कZ_०२.१५.११ ॥

ຄວາມແຕກຕ່າງໃນການຊັ່ງ/ວັດ, «ເຕີມດ້ວຍມື» (ເພີ່ມ/ຫຼຸດຢ່າງລັບໆດ້ວຍມື), ການກອງເປັນພູນ, ການປົນເປື້ອນ/ການຄ້າຫຼອກລວງ, ສິນຄ້າເກົ່າຄ້າງ, ແລະການສະສົມຊ່ອນໄວ້—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ (ຮູບແບບຂອງ) «upasthāna» ແມ່ນການກະທໍາຜິດປົກກະຕິທີ່ຕ້ອງກວດກາ. ດັ່ງນັ້ນ.

Sutra 12

धान्यस्नेहक्षारलवणानां धान्यकल्पं सीताध्यक्षे वक्ष्यामः ॥ कZ_०२.१५.१२ ॥

ຂັ້ນຕອນ (kalpa) ສໍາລັບເຂົ້າ/ທັນຍາຫານ, ນ້ໍາມັນ/ໄຂມັນ, ຜະລິດຕະພັນດ່າງ, ແລະເກືອ—ໂດຍອີງຕາມແບບຢ່າງຂອງທັນຍາຫານ—ພວກເຮົາຈະອະທິບາຍໄວ້ໃນພາກຂອງຫົວໜ້າກໍາກັບການກະສິກໍາ (Sītādhyakṣa).

Sutra 13

सर्पिस्तैलवसामज्जानः स्नेहाः ॥ कZ_०२.१५.१३ ॥

ເນີຍໃສ (ghee), ນ້ຳມັນ, ໄຂມັນ ແລະ ໄຂກະດູກ (marrow) ຖືກຈັດເປັນ «snehāḥ» (ສິນຄ້າມັນ/ໄຂມັນ)។

Sutra 14

फाणितगुडमत्स्यण्डिकाखण्डशर्कराः क्षारवर्गः ॥ कZ_०२.१५.१४ ॥

ນ້ຳອ້ອຍເຂັ້ມ (phāṇita), ນ້ຳຕານກ້ອນ/ຈາກເກີຣີ (guḍa), ນ້ຳຕານຕົກຜົນຶກ (matsyaṇḍikā), ນ້ຳຕານກ້ອນ/ນ້ຳຕານລູກອົບ (khaṇḍa) ແລະ ນ້ຳຕານເມັດ (śarkarā) ຈັດຢູ່ໃນ «kṣāra-varga» (ກຸ່ມດ່າງ/ກຸ່ມນ້ຳຕານ)។

Sutra 15

सैन्धवसामुद्रबिडयवक्षारसौवर्चलोद्भेदजा लवणवर्गः ॥ कZ_०२.१५.१५ ॥

ເກືອຫີນ (saindhava), ເກືອທະເລ (sāmudra), ເກືອ biḍa, yava-kṣāra (ເກືອດ່າງ), ເກືອ sauvarcala ແລະ ເກືອ udbhedaja (ໄດ້ຈາກດິນ) ລວມເປັນ «lavaṇa-varga» (ກຸ່ມເກືອ)។

Sutra 16

क्षौद्रं मार्द्वीकं च मधु ॥ कZ_०२.१५.१६ ॥

ນ້ຳເຜິ້ງ (kṣaudra) ແລະ ເຫຼົ້າອະງຸ່ນ (mārdvīka) ຖືກຈັດຢູ່ໃນ «madhu» (ໝວດນ້ຳເຜິ້ງ/ເຄື່ອງມຶນເມົາ)។

Sutra 17

इक्षुरसगुडमधुफाणितजाम्बवपनसानामन्यतमो मेषशृङ्गीपिप्पलीक्वाथाभिषुतो मासिकः षाण्मासिकः सांवत्सरिको वा चिद्भिटोर्वारुकेक्षुकाण्डाम्रफलामलकावसुतः शुद्धो वा शुक्तवर्गः ॥ कZ_०२.१५.१७ ॥

ກຸ່ມ «ຂອງສົ້ມ/ຂອງໝັກ» (śukta-varga) ປະກອບມີ: ເຫຼົ້າໝັກທີ່ກະກຽມຈາກຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໃນບັນດາ ນ້ຳອ້ອຍ, ນ້ຳຕານກ້ອນ (jaggery), ນ້ຳເຜິ້ງ, ໂມລາສ (molasses), ໝາກ jambu ຫຼື ໝາກຂະໜຸນ; ປຸງໃຫ້ຊຶມດ້ວຍນ້ຳຕົ້ມຢາຂອງ meṣaśṛṅgī ແລະ pippalī; ບໍລຸງໃຫ້ແກ່ 1 ເດືອນ, 6 ເດືອນ ຫຼື 1 ປີ; ພ້ອມທັງນ້ຳສົ້ມ/ນ້ຳໝັກສົ້ມທີ່ໄດ້ຈາກ cidbhiṭa, vāruka, ລຳອ້ອຍ, ໝາກມ່ວງ, āmalaka ຫຼື ຈາກການໝັກທີ່ບໍລິສຸດ.

Sutra 18

वृक्षाम्लकरमर्दाम्रविदलामलकमातुलुङ्गकोलबदरसौवीरकपरूषकादिः फलाम्लवर्गः ॥ कZ_०२.१५.१८ ॥

ໝວດ «ໝາກສົ້ມ/ໝາກປຽກ» (phalāmla-varga) ປະກອບມີໝາກສົ້ມຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະສິ່ງທີ່ຄ້າຍກັນ ເຊັ່ນ karamarda, ໝາກມ່ວງ, vidalā, āmalaka, mātuluṅga (citron), kola (jujube), badara, sauvīraka, parūṣaka ແລະອື່ນໆທີ່ຄ້າຍກັນ.

Sutra 19

दधिधान्याम्लादिर्द्रवाम्लवर्गः ॥ कZ_०२.१५.१९ ॥

ນົມສົ້ມ (curd), dhānyāmla (ນ້ຳສົ້ມຈາກເຂົ້າ/ທັນຍາພືດທີ່ຫມັກ) ແລະນ້ຳສົ້ມອື່ນໆທີ່ຄ້າຍກັນ ເປັນໝວດ «ນ້ຳສົ້ມ» (dravāmla-varga).

Sutra 20

पिप्पलीमरिचशृङ्गिबेराजाजीकिराततिक्तगौरसर्षपकुस्तुम्बुरुचोरकदमनकमरुवकशिग्रुकाण्डादिः कटुकवर्गः ॥ कZ_०२.१५.२० ॥

ໝວດ «ເຜັດ/ເຄື່ອງເທດ» (kaṭuka-varga) ປະກອບມີ pippalī, ພິກໄທດຳ (marica), śṛṅgī, ຂີງ (bera), ajājī, kirāta-tikta, ເມັດມັດສະຕາດຂາວ (gaura-sarṣapa), kustumburu (ຜັກຊີ/coriander), coraka, damanaka, maruvaka, ກ້ານ śigru ແລະສິ່ງເຜັດອື່ນໆທີ່ຄ້າຍກັນ.

Sutra 21

शुष्कमत्स्यमांसकन्दमूलफलशाकादि च शाकवर्गः ॥ कZ_०२.१५.२१ ॥

ໝວດ «ຜັກ/ເສບຽງ» (śāka-varga) ປະກອບມີປາແຫ້ງ, ຊີ້ນແຫ້ງ, ຫົວພືດ, ຮາກ, ໝາກໄມ້, ຜັກ ແລະສິ່ງອື່ນໆທີ່ຄ້າຍກັນ.

Sutra 22

ततोऽर्धमापदर्थं जानपदानां स्थापयेदर्धमुपयुञ्जीत ॥ कZ_०२.१५.२२ ॥

ໃນເສບຽງເຫຼົ່ານີ້ ຄວນແບ່ງເກັບໄວ້ເຄິ່ງໜຶ່ງເປັນສຳຮອງຍາມສຸກເສີນສຳລັບຊົນນະບົດ/ປະຊາຊົນຕ່າງແຂວງ (jānapada) ແລະໃຊ້ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງສຳລັບຄວາມຈຳເປັນໃນປັດຈຸບັນ.

Sutra 23

नवेन चानवं शोधयेत् ॥ कZ_०२.१५.२३ ॥

ແລະດ້ວຍສະຕັອກໃໝ່ ລາວຄວນຊໍາລະ/ປ່ຽນຖອນສະຕັອກເກົ່າອອກ (ໝຸນວຽນ/ທົດແທນ).

Sutra 24

क्षुण्णघृष्टपिष्टभृष्टानामार्द्रशुष्कसिद्धानां च धान्यानां वृद्धिक्षयप्रमाणानि प्रत्यक्षीकुर्वीत ॥ कZ_०२.१५.२४ ॥

ລາວຄວນຢືນຢັນດ້ວຍປະສົບການໂດຍການເຫັນຈິງແລະການວັດແທກ ມາດຕະຖານຂອງການເພີ່ມແລະການຫຼຸດ (ກໍາໄລ/ຂາດທຶນ) ໃນເມັດພືດ—ບໍ່ວ່າຈະຖືກບົດແຕກ, ຂັດ/ຖູທໍາຄວາມສະອາດ, ບົດເປັນແປ້ງ, ຫຼືຄົວ/ຄົວຄົວ (ຄົວແຫ້ງ); ແລະບໍ່ວ່າຈະຊຸ່ມ, ແຫ້ງ, ຫຼືສຸກ/ຜ່ານການແປຮູບ.

Sutra 25

कोद्रवव्रीहीणामर्धं सारः शालीनामर्धभागोनः त्रिभागोनो वरकाणाम् ॥ कZ_०२.१५.२५ ॥

ສໍາລັບ kodrava ແລະເຂົ້າທົ່ວໄປ (vrīhi) ຜົນຜະລິດແກ່ນໃນທີ່ເກັບຄືນໄດ້ (sāra) ແມ່ນເຄິ່ງໜຶ່ງ; ສໍາລັບເຂົ້າ śāli ຊັ້ນດີ ນ້ອຍກວ່າເຄິ່ງໜຶ່ງຢູ່ 1 ສ່ວນ; ແລະສໍາລັບ varaka ນ້ອຍກວ່າໂດຍ 1/3.

Sutra 26

प्रियङ्गूणामर्धं सारो नवभागवृद्धिश्च ॥ कZ_०२.१५.२६ ॥

ສໍາລັບ priyaṅgu ຜົນຜະລິດແກ່ນໃນ (sāra) ແມ່ນເຄິ່ງໜຶ່ງ ແລະຍັງມີການເພີ່ມຂຶ້ນທີ່ວັດໄດ້ເປັນ 1/9 (navabhāga-vṛddhi) ອີກດ້ວຍ.

Sutra 27

उदारकस्तुल्यः यवा गोधूमाश्च क्षुण्णाः तिला यवा मुद्गमाषाश्च घृष्टाः ॥ कZ_०२.१५.२७ ॥

ເຂົ້າບາເລຍແລະເຂົ້າສາລີທີ່ບົດ/ທຸບແຕກ ໃຫ້ນັບວ່າເທົ່າກັບ «ອຸດາຣະກະ»; ເຊັ່ນດຽວກັນ ງາແລະເຂົ້າບາເລຍທີ່ຂັດ (ຖອດເປືອກ/ທຳຄວາມສະອາດ) ແລະ ຖົ່ວມຸງກັບຖົ່ວດຳ (black gram) ທີ່ຂັດ ໃຫ້ນັບວ່າເທົ່າກັນ (ເພື່ອການຄິດໄລ່ແລະການເບີກຈ່າຍ).

Sutra 28

पञ्चभागवृद्धिर्गोधूमः सक्तवश्च ॥ कZ_०२.१५.२८ ॥

ເຂົ້າສາລີ ແລະ saktu (ແປ້ງຄົ້ວ) ຕ້ອງນັບໂດຍເພີ່ມ 1/5 (ເພີ່ມ 1/5 ໃນຕົວຄູນບັນຊີ).

Sutra 29

पादोना कलायचमसी ॥ कZ_०२.१५.२९ ॥

ສໍາລັບ kalāya ແລະ camasa ຄ່າ (ຜົນຜະລິດ/ການຈ່າຍອອກ) ໃຫ້ຫຼຸດຈາກມາດຕະຖານ 1/4.

Sutra 30

मुद्गमाषाणामर्धपादोना ॥ कZ_०२.१५.३० ॥

ສໍາລັບ mung ແລະ black gram ຄ່າ (ຜົນຜະລິດ/ການຈ່າຍອອກ) ໃຫ້ຫຼຸດຈາກມາດຕະຖານ 1/8.

Sutra 31

शौम्ब्यानामर्धं सारः त्रिभागोनो मसूराणाम् ॥ कZ_०२.१५.३१ ॥

ສໍາລັບ śaumbyas ແກ່ນທີ່ໃຊ້ໄດ້ (sāra) ມີເພີງເຄິ່ງໜຶ່ງ; ສໍາລັບ masūra (lentil) ມັນຫຼຸດລົງ 1/3.

Sutra 32

पिष्टमामं कुल्माषाश्चाध्यर्धगुणाः ॥ कZ_०२.१५.३२ ॥

ແປ້ງດິບ (piṣṭa; ບໍ່ໄດ້ອົບ/ບໍ່ໄດ້ປຸງ) ແລະ kulmāṣa (ເມັດທັນຍາ/ຖົ່ວທີ່ຕົ້ມ ຫຼື ແຊ່) ຕ້ອງນັບເປັນ 1.5 ເທົ່າ.

Sutra 33

द्विगुणो यावकः पुलाकः पिष्टं च सिद्धम् ॥ कZ_०२.१५.३३ ॥

ຢາວະກະ, ປຸລາກະ ແລະ ອາຫານຈາກແປ້ງທີ່ປຸງສຸກແລ້ວ ໃຫ້ນັບເປັນສອງເທົ່າ។

Sutra 34

कोद्रववरकोदारकप्रियङ्गूणां त्रिगुणमन्नं चतुर्गुणं व्रीहीणाम् पञ्चगुणं शालीनाम् ॥ कZ_०२.१५.३४ ॥

ສໍາລັບ kodrava, varaka, udāraka ແລະ priyaṅgu ອາຫານສຸກ (anna) ໃຫ້ນັບເປັນສາມເທົ່າ; ສໍາລັບເຂົ້າທົ່ວໄປ (vrīhi) ເປັນສີ່ເທົ່າ; ສໍາລັບເຂົ້າ śāli ເປັນຫ້າເທົ່າ។

Sutra 35

तिमितमपरान्नं द्विगुणमर्धाधिकं विरूढानाम् ॥ कZ_०२.१५.३५ ॥

ສໍາລັບອາຫານສຸກອື່ນໆ (aparānna) ມາດຕະຖານແມ່ນສອງເທົ່າ; ສໍາລັບເມັດທີ່ງອກ (virūḍha) ແມ່ນສອງເທົ່າເຄິ່ງ (2.5 ເທົ່າ).

Sutra 36

पञ्चभागवृद्धिर्भृष्टानाम् ॥ कZ_०२.१५.३६ ॥

ສໍາລັບຂອງທີ່ຄົ້ວ/ຢ່າງ ມາດຕະຖານການນັບແມ່ນເພີ່ມຂຶ້ນໜຶ່ງສ່ວນຫ້າ (1/5).

Sutra 37

कलायो द्विगुणः लाजा भरुजाश्च ॥ कZ_०२.१५.३७ ॥

ສຳລັບຖົ່ວ (kalāya) ອັດຕາການຈ່າຍ/ອອກແມ່ນເປັນສອງເທົ່າ; ແລະກໍເຊັ່ນດຽວກັນສຳລັບເຂົ້າຄົ້ວ (lājā) ແລະການກະກຽມເມັດທັນຍາຫານຄົ້ວ/ອົບປະເພດດຽວກັນ (bharujāḥ) ດ້ວຍ।

Sutra 38

षट्कं तैलमतसीनाम् ॥ कZ_०२.१५.३८ ॥

ສໍາລັບເມັດລິນຊີດ (atasī) ອັດຕານ້ໍາມັນທີ່ໄດ້ແມ່ນ 1/6 (ṣaṭka).

Sutra 39

निम्बकुशाम्रकपित्थादीनां पञ्चभागः ॥ कZ_०२.१५.३९ ॥

ສໍາລັບວັດຖຸເຊັ່ນ neem, kuśa, ໝາກມ່ວງ, wood-apple (kapittha) ແລະອື່ນໆ ອັດຕາແມ່ນ 1/5 (pañcabhāga).

Sutra 40

चतुर्भागिकास्तिलकुसुम्भमधूकेङ्गुदीस्नेहाः ॥ कZ_०२.१५.४० ॥

ນ້ໍາມັນ/ໄຂມັນຈາກງາ, safflower, madhūka ແລະ iṅgudī ໃຫ້ນັບຕາມອັດຕາ 1/4 (caturbhāgika).

Sutra 41

कार्पासक्षौमाणां पञ्चपले पलं सूत्रम् ॥ कZ_०२.१५.४१ ॥

ສໍາລັບຝ້າຍ ແລະ ຜ້າລິນິນ/ຟລັກສ໌, ຈາກໃຍ 5 pala ຜົນຜະລິດມາດຕະຖານແມ່ນ ເສັ້ນດ້າຍ 1 pala.

Sutra 42

पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥

ຈາກເຂົ້າເປືອກ śālī 5 droṇa ຜົນຜະລິດມາດຕະຖານແມ່ນ ເຂົ້າສານ 12 āḍhaka. ປະລິມານເຂົ້າສຸກທີ່ແຈກຈ່າຍແບບກໍານົດ (ນັບເປັນ prastha, ຈາກເຂົ້າສານເມັດເຕັມແລະທໍາຄວາມສະອາດດີ) ແມ່ນ: 11 ສໍາລັບຄອກຊ້າງ (kalabha), 10 ສໍາລັບສັດດຸ/ສັດຮ້າຍ (vyāla), 9 ສໍາລັບສັດບັນທຸກ/ສັດລາກ (aupavāhya), 8 ສໍາລັບຜູ້ຢູ່ໃນສະຖານປະກອບການຮ່ວມ (sāmnāhya), 7 ສໍາລັບທະຫານຮາບ (pattī), 6 ສໍາລັບຫົວໜ້າ/ຜູ້ຄຸ້ມງານ (mukhya), 5 ສໍາລັບພຣະມະເຫສີ ແລະ ເຈົ້າຊາຍ (devī-kumāra), ແລະ 5 ສໍາລັບກະສັດ.

Sutra 43

तण्डुलानां प्रस्थः चतुर्भागः सूपः सूपषोडशो लवणस्यांशः चतुर्भागः सर्पिषस्तैलस्य वैकमार्यभक्तं पुंसः ॥ कZ_०२.१५.४३ ॥

ສໍາລັບອາຫານມາດຕະຖານຂອງຜູ້ຊາຍ: ເຂົ້າ 1 ປຣັສຖະ; ແກງ (sūpa) ເທົ່າ 1/4 (ຂອງປະລິມານເຂົ້ານັ້ນ); ເກືອ 1/16 (ຂອງປະລິມານແກງ); ແລະ ນ້ໍາມັນ/ກີ 1/4 (ຂອງປະລິມານແກງ).

Sutra 44

षड्भागः सूपः अर्धस्नेहमवराणाम् ॥ कZ_०२.१५.४४ ॥

ສໍາລັບຜູ້ຮັບທີ່ຢູ່ລະດັບຕໍ່ໍາ: ແກງ (sūpa) ເທົ່າ 1/6 ແລະ ນ້ໍາມັນ/ກີ ເທົ່າ ຄຶ່ງໜຶ່ງ (ຂອງສ່ວນຈັດສັນມາດຕະຖານ).

Sutra 45

पादोनं स्त्रीणाम् ॥ कZ_०२.१५.४५ ॥

ສໍາລັບແມ່ຍິງ ສ່ວນຈັດສັນຈະຫຼຸດລົງ 1/4.

Sutra 46

अर्धं बालानाम् ॥ कZ_०२.१५.४६ ॥

ສໍາລັບເດັກນ້ອຍ ສ່ວນຈັດສັນເທົ່າຄຶ່ງໜຶ່ງ.

Sutra 47

मांसपलविंशत्या स्नेहार्धकुडुबः पलिको लवणस्यांशः क्षारपलयोगो द्विधरणिकः कटुकयोगो दध्नुश्चार्धप्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४७ ॥

ສໍາລັບສ່ວນແບ່ງອາຫານທີ່ມີຊີ້ນ 20 ປະລາ: ເພີ່ມໄຂມັນ ຄຸດຸບະ ເຄິ່ງໜຶ່ງ; ເກືອ ສ່ວນ 1 ປະລາ; ສານດ່າງເພີ່ມ 1 ປະລາ; ເຄື່ອງເທດເຜັດເພີ່ມ ມູນຄ່າ 2 ທະຣະນິກະ; ແລະ ນົມສົ້ມ (curd) ປະຣັສຖະ ເຄິ່ງໜຶ່ງ.

Sutra 48

तेनोत्तरं व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.१५.४८ ॥

ໂດຍກົດນີ້ ສິ່ງທີ່ຕາມມາກໍຖືກອະທິບາຍແລ້ວ (ໝາຍຄວາມວ່າ ຫຼັກການດຽວກັນນີ້ນຳໃຊ້ກັບຂໍ້ກຳນົດຕໍ່ໆໄປ)។

Sutra 49

शाकानामध्यर्धगुणः शुष्काणां द्विगुणः स चैव योगः ॥ कZ_०२.१५.४९ ॥

ສຳລັບຜັກ (ຜັກສົດ) ປະລິມານແມ່ນ 1.5 ເທົ່າ; ສຳລັບຂອງແຫ້ງ ແມ່ນ 2 ເທົ່າ—ແລະກົດສັດສ່ວນດຽວກັນນີ້ ນຳໃຊ້ກັບການປົນປະສົມດ້ວຍ।

Sutra 50

हस्त्यश्वयोस्तदध्यक्षे विधाप्रमाणं वक्ष्यामः ॥ कZ_०२.१५.५० ॥

ສຳລັບຊ້າງແລະມ້າ ພວກເຮົາຈະກ່າວເຖິງກົດລະບຽບແລະມາດຕະການທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບຫົວໜ້າຄຸ້ມຄອງຂອງພວກມັນ।

Sutra 51

बलीवर्दानां माषद्रोणं यवानां वा पुलाकः शेषमश्वविधानम् ॥ कZ_०२.१५.५१ ॥

ສຳລັບງົວລາກ (bullocks): ຖົ່ວ māṣa 1 droṇa; ຫຼື ເຂົ້າບາເລ (barley) ເປັນ pulāka (ເມັດຫຍາບ). ສ່ວນທີ່ເຫຼືອໃຫ້ຕາມກົດການຈັດອາຫານສຳລັບມ້າ.

Sutra 52

विशेषो घाणपिण्याकतुला कणकुण्डकं दशाढकं वा ॥ कZ_०२.१५.५२ ॥

ເປັນອາຫານເສີມພິເສດ: ເຄັກກາກນ້ຳມັນທີ່ບີບແລ້ວ (ghāṇa-piṇyāka) 1 tulā; ຫຼື kaṇakuṇḍaka ສູງສຸດ 10 āḍhaka.

Sutra 53

द्विगुणं महिषोष्ट्राणाम् ॥ कZ_०२.१५.५३ ॥

ສໍາລັບຄວາຍ ແລະ ອູດ ປະລິມານອາຫານແມ່ນເປັນສອງເທົ່າ។

Sutra 54

अर्धद्रोणं खरपृषतरोहितानाम् ॥ कZ_०२.१५.५४ ॥

ສໍາລັບລາ ແລະ pṛṣata ແລະ rohita (ປະເພດກວາງ/ແອນທິໂລບ) ປະລິມານອາຫານແມ່ນ ເຄິ່ງໜຶ່ງດໂຣນາ (droṇa)។

Sutra 55

आढकमेणकुरङ्गाणाम् ॥ कZ_०२.१५.५५ ॥

ສໍາລັບ eṇaka ແລະ kuraṅga (ປະເພດກວາງ/ແອນທິໂລບ) ປະລິມານອາຫານແມ່ນ 1 āḍhaka।

Sutra 56

अर्धाढकमजैडकवराहाणाम् द्विगुणं वा कणकुण्डकम् ॥ कZ_०२.१५.५६ ॥

ສໍາລັບແບ້, ແກະ ແລະ ໝູປ່າ: ເຄິ່ງໜຶ່ງ āḍhaka; ຫຼື (ທາງເລືອກ) ໃຫ້ kaṇakuṇḍaka (ຮໍາ/ເສດເປືອກອາຫານ) ເປັນສອງເທົ່າ។

Sutra 57

प्रस्थौदनः शुनाम् ॥ कZ_०२.१५.५७ ॥

ສຳລັບໝາ ສ່ວນແບ່ງເຂົ້າສຸກຈະເປັນ 1 ປຣັສຖະ (prastha) (ມາດຕະຖານການຕວງ)។

Sutra 58

हंसक्रौञ्चमयूराणामर्धप्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.५८ ॥

ສໍາລັບຫ່ານ, ນົກກະຮອກ (crane) ແລະ ນົກຢູງ, ສ່ວນອາຫານໃຫ້ເທົ່າກັບຄຶ່ງໜຶ່ງປຣັສຖະ (prastha).

Sutra 59

शेषाणामतो मृगपशुपक्षिव्यालानामेकभक्तादनुमानं ग्राहयेत् ॥ कZ_०२.१५.५९ ॥

ສໍາລັບສັດທີ່ເຫຼືອ—ສັດປ່າ, ສັດລ້ຽງ, ນົກ ແລະ ສັດດຸຮ້າຍ—ໃຫ້ກໍານົດ(ສ່ວນອາຫານ)ໂດຍການຄາດຄະເນ ໂດຍຖື «ສ່ວນອາຫານໜຶ່ງມື້» ເປັນຖານ.

Sutra 60

अङ्गारांस्तुषान् लोहकर्मान्तभित्तिलेप्यानां हारयेत् ॥ कZ_०२.१५.६० ॥

ໃຫ້ຈ່າຍຖ່ານໄມ້ ແລະ ເປືອກເຂົ້າ (husk) ສໍາລັບໂຮງຫຼໍ່ເຫຼັກ ແລະ ສໍາລັບການສາບ/ເຄືອບຝາ.

Sutra 61

कणिका दासकर्मकरसूपकाराणामतोऽन्यदौदनिकापूपिकेभ्यः प्रयच्छेत् ॥ कZ_०२.१५.६१ ॥

ກະນິກາ (ເຂົ້າຕົ້ມ/ໂຈກ) ໃຫ້ແກ່ທາດ, ກໍາມະກອນຮັບຈ້າງ ແລະ ພໍ່ຄົວ; ອາຫານອື່ນໆ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ປຸງເຂົ້າສຸກ ແລະ ຜູ້ເຮັດເຄັກ/ຂອງຫວານ.

Sutra 62

तुलामानभाण्डं रोचनीदृषन्मुसलोलूखलकुट्टकरोचकयन्त्रपत्त्रकशूर्पचालनिकाकण्डोलीपिटकसम्मार्जन्यश्चोपकरणानि ॥ कZ_०२.१५.६२ ॥

ເຄື່ອງມືປະກອບມີ: ຕາຊັ່ງ ແລະ ພາຊະນະຕວງວັດ; ຫີນບົດ; ສາກບົດ; ຄົກ (mortars); ໄມ້ຕໍາ/ເຄື່ອງຕໍາ; ເຄື່ອງກວນ; ອຸປະກອນກົນໄກ; ທັບພີ/ຈານ; ກະຕ່າຝັດເຂົ້າ; ຕາກອງ; ກະຕ່າ; ກະຕ່າໃຫຍ່ (hampers); ແລະ ໄມ້ກວາດ.

Sutra 63

मार्जकरक्षकधरकमायकमापकदायकदापकशलाकाप्रतिग्राहकदासकर्मकरवर्गश्च विष्टिः ॥ कZ_०२.१५.६३ ॥

ພວກກວາດຖູ, ພວກຍາມ, ຜູ້ຂົນສົ່ງ, ຜູ້ວັດ, ຜູ້ກວດກາການວັດ, ຜູ້ໃຫ້, ຜູ້ຮັບ, ຜູ້ຈັດການໄມ້ນັບ (tally-stick), ຜູ້ຮັບໂທເຄັນ/ໃບຮັບ, ແລະກຸ່ມທາດກັບແຮງງານ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນການເກນແຮງງານ/ບໍລິການບັງຄັບ (viṣṭi) ສໍາລັບສະຖາບັນ.

Sutra 64

मृत्काष्ठकोष्ठाः स्नेहस्य पृथिवी लवणस्य च ॥ कZ_०२.१५.६४च्द् ॥

ນ້ຳມັນ/ໄຂມັນ (sneha) ຕ້ອງເກັບໃນພາຊະນະດິນເຜົາ ຫຼື ໄມ້; ເກືອຕ້ອງເກັບໃຫ້ສຳຜັດກັບດິນ (ເກັບໃນພື້ນ).