Adhyaya 14
Book 2 operationalizes the Vijigīṣu’s power by converting sovereignty into repeatable administrative procedure. Chapter 2.14 places the Sauvarṇika at the choke-point where private craftsmanship meets public finance: assay, deposits, workmanship schedules, and fraud control. Kautilya treats precious metal not as a luxury domain but as monetary infrastructure—any corruption here propagates into coinage confidence, tax receipts, and the Kośa’s solvency. Hence the chapter specifies (i) standardized acceptance/return of deposits by color and weight, (ii) time-bound and task-bound labor discipline with wage and penalty rules, (iii) technical norms for alloying and recognized “loss” (kṣaya) in heating/washing, and (iv) graded daṇḍa for debasement, short-weighting, and tool-based deception. The placement within Adhyakṣapracāra signals that conquest-capacity is built first by internal economic reliability: trust in measures and metals is a precondition for provisioning the army, paying officials, and sustaining alliances.
Sutras
Sutra 1
सौवर्णिकः पौरजानपदानां रूप्यसुवर्णमावेशनिभिः कारयेत् ॥ कZ_०२.१४.०१ ॥
ຊ່າງຄຳ/ຜູ້ກວດສອບຂອງລັດ (sauvarṇika) ຈະໃຫ້ຊາວເມືອງແລະຊາວບ້ານນອກ ດຳເນີນທຸລະກຳເງິນແລະຄຳ ຜ່ານການຝາກຮັບ/ກວດຢືນຢັນຢ່າງເປັນທາງການ (āveśa) ຕາມລະບຽບກຳນົດໄວ້.
Sutra 2
निर्दिष्टकालकार्यं च कर्म कुर्युः अनिर्दिष्टकालं कार्यापदेशम् ॥ कZ_०२.१४.०२ ॥
ພວກເຂົາຈະເຮັດວຽກທີ່ກຳນົດເວລາແລະເປົ້າໝາຍໄວ້; ສໍາລັບວຽກທີ່ບໍ່ກຳນົດເວລາ ຈະດຳເນີນກໍ່ຕໍ່ເມື່ອມີການມອບໝາຍຢ່າງເປັນທາງການ (kāryāpadeśa) ເທົ່ານັ້ນ.
Sutra 3
कार्यस्यान्यथाकरणे वेतननाशः तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०२.१४.०३ ॥
ຖ້າເຮັດວຽກທີ່ໄດ້ມອບໝາຍໃນວິທີທີ່ຜິດໄປຈາກທີ່ກໍານົດ ຄ່າແຮງງານຈະຖືກລິບ ແລະຈະຖືກປັບເງິນເປັນຈໍານວນສອງເທົ່າຂອງຄ່າແຮງງານນັ້ນ.
Sutra 4
कालातिपातने पादहीनं वेतनं तद्द्विगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०२.१४.०४ ॥
ສໍາລັບການຊັກຊ້າເກີນເວລາທີ່ກໍານົດ ຄ່າແຮງງານຈະຖືກຫັກອອກ 1/4 ແລະຈະຖືກປັບໃໝ່ເປັນ 2 ເທົ່າຂອງຈໍານວນຄ່າແຮງງານທີ່ຖືກຫັກນັ້ນ។
Sutra 5
यथावर्णप्रमाणं निक्षेपं गृह्णीयुस्तथाविधमेवार्पयेयुः ॥ कZ_०२.१४.०५ ॥
ພວກເຂົາຈະຮັບເງິນຝາກຕາມສີ/ຊັ້ນທີ່ໄດ້ລະບຸ ແລະຕາມປະລິມານທີ່ໄດ້ວັດແທກ ແລະຈະສົ່ງຄືນໃຫ້ເປັນຊະນິດດຽວກັນຢ່າງແນ່ນອນ (ຊັ້ນແລະປະລິມານດຽວກັນ)។
Sutra 6
कालान्तरादपि च तथाविधमेव प्रतिगृह्णीयुः अन्यत्र क्षीणपरिशीर्णाभ्याम् ॥ कZ_०२.१४.०६ ॥
ແມ່ນແຕ່ຜ່ານໄປໄລຍະເວລາໜຶ່ງ ພວກເຂົາກໍຕ້ອງຮັບຄືນ (ຫຼືຮັບເພື່ອສົ່ງຄືນ) ເປັນຊະນິດດຽວກັນນັ້ນ—ຍົກເວັ້ນແຕ່ມີການຫຼຸດລົງ/ສູນເສຍ ຫຼືການສຶກຫຼໍ່ຈາກການໃຊ້ງານ।
Sutra 7
आवेशनिभिः सुवर्णपुद्गललक्षणप्रयोगेषु तत्तज्जानीयात् ॥ कZ_०२.१४.०७ ॥
ໂດຍການຈໍາແນກຈາກເຄື່ອງໝາຍ ແລະໂດຍການນໍາການທົດສອບລັກສະນະຂອງຄໍາ ແລະຄໍາແທ່ງ/ບູລິອນມາໃຊ້ ຄວນກໍານົດໃຫ້ແນ່ຊັດເຖິງອັດຕະລັກ/ຄຸນນະພາບຈໍາເພາະຂອງແຕ່ລະຊິ້ນ।
Sutra 8
तप्तकलधौतकयोः काकणिकः सुवर्णे क्षयो देयः ॥ कZ_०२.१४.०८ ॥
ສໍາລັບຄໍາທີ່ຖືກເຜົາຮ້ອນ ແລະລ້າງ/ຊໍາລະ ຈະຕ້ອງອະນຸຍາດໃຫ້ຫັກເປັນຄ່າສູນເສຍ 1 ກາກະນິກາ (kākaṇikā)។
Sutra 9
तीक्ष्णकाकणी रूप्यद्विगुणः रागप्रक्षेपः तस्य षड्भागः क्षयः ॥ कZ_०२.१४.०९ ॥
ສໍາລັບການເພີ່ມ ‘tīkṣṇa-kākaṇī’ (ສານເພີ່ມທີ່ແຮງ/ຄົມ) ແລະການເພີ່ມເງິນເປັນສອງເທົ່າເພື່ອເປັນສານປະສົມໃຫ້ເກີດສີ/ອະລອຍ ອະນຸຍາດໃຫ້ສູນເສຍໃນຂະບວນການໄດ້ 1/6 ຂອງສານປະສົມນັ້ນ।
Sutra 10
वर्णहीने माषावरे पूर्वः साहसदण्डः प्रमाणहीने मध्यमः तुलाप्रतिमानोपधाव् उत्तमः कृतभाण्डोपधौ च ॥ कZ_०२.१४.१० ॥
ສໍາລັບການຂາດຄຸນນະພາບ/ສີ ຫຼືຂາດນ້ໍາໜັກ 1 māṣa ໃຫ້ລົງໂທດປັບສໍາລັບການສໍ້ໂກງຂັ້ນຕໍ່າສຸດ; ສໍາລັບການຂາດມາດຕະຖານການວັດແທກ ໃຫ້ລົງໂທດຂັ້ນກາງ; ແລະສໍາລັບການສໍ້ໂກງທີ່ກ່ຽວກັບຕາຊັ່ງ/ນ້ໍາໜັກມາດຕະຖານ ຫຼືການດັດແປງພາຊະນະທີ່ຜະລິດແລ້ວ ໃຫ້ລົງໂທດຂັ້ນສູງສຸດ।
Sutra 11
सौवर्णिकेनादृष्टमन्यत्र वा प्रयोगं कारयतो द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.१४.११ ॥
ຖ້າໃຫ້ຊ່າງຄໍາເຮັດຂະບວນການທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກກວດ/ອະນຸມັດ (ໂດຍຜູ້ກໍາກັບ) ຫຼືໃຫ້ເຮັດນອກສະຖານທີ່ ຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮັດນັ້ນຖືກປັບ 12 paṇa.
Sutra 12
कर्तुर्द्विगुणः सापसारश्चेत् ॥ कZ_०२.१४.१२ ॥
ສໍາລັບຜູ້ກໍ່ການຈິງ ໂທດເປັນສອງເທົ່າ; ແລະຖ້າມີການຫຼົບໜີ (absconding) ກໍຖືວ່າເປັນກໍລະນີຮ້າຍແຮງຂຶ້ນ.
Sutra 13
अनपसारः कण्टकशोधनाय नीयेत ॥ कZ_०२.१४.१३ ॥
ຜູ້ທີ່ບໍ່ຊົດໃຊ້/ບໍ່ຄືນຄ່າ (ໝາຍເຖິງ ບໍ່ຄືນສິ່ງທີ່ໄດ້ເອົາໄປ ຫຼື ບໍ່ແກ້ໄຂຄວາມເສຍຫາຍ) ຈະຖືກນໍາໄປດໍາເນີນ kaṇṭakaśodhana—ມາດຕະການທາງການເພື່ອປາບປາມຜູ້ກະທໍາຜິດໃນຕະຫຼາດ.
Sutra 14
कर्तुश्च द्विशतो दण्डः पणच्छेदनं वा ॥ कZ_०२.१४.१४ ॥
ແລະຜູ້ກໍ່ການຈະຖືກປັບໄໝ 200 ປະນະ ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນຈະຖືກ paṇacchedana (ຕັດ/ຍຶດເງິນຈໍານວນນັ້ນ)។
Sutra 15
तुलाप्रतिमानभाण्डं पौतवहस्तात्क्रीणीयुः ॥ कZ_०२.१४.१५ ॥
ຕາຊັ່ງ, ນ້ໍາໜັກ/ມາດຕະການມາດຕະຖານ, ແລະພາຊະນະຕວງວັດ ຄວນຊື້ຈາກມື/ຫ້ອງການຂອງ Pautava (ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຂອງລັດດ້ານນ້ໍາໜັກແລະມາດຕະການ).
Sutra 16
अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.१४.१६ ॥
ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ (ຖ້າເຮັດຜິດຈາກນີ້) ຄ່າປັບໄໝແມ່ນ 12 ປະນະ.
Sutra 17
घनं सुषिरं सम्यूह्यमवलेप्यं संघात्यं वासितकं च कारुकर्म ॥ कZ_०२.१४.१७ ॥
ວຽກຊ່າງ (ທີ່ໃຊ້ໃນການປອມແປງຫຼອກລວງ) ປະກອບມີ: ເຮັດໃຫ້ແນ່ນ, ເຮັດໃຫ້ໂພງ, ອັດໃຫ້ແນ່/ອັດບັນຈຸ, ທາ/ປູນປິດ, ປະສານ/ປະກົບເປັນຊັ້ນ, ແລະ ປຸງກິ່ນ/ປິ່ນປົວ (ເພື່ອກົດກັ້ນ).
Sutra 18
तुलाविषममपसारणं विस्रावणं पेटकः पिङ्कश्चेति हरणोपायाः ॥ कZ_०२.१४.१८ ॥
ວິທີການລັກລອບປະກອບມີ: ທໍາໃຫ້ຕາຊັ່ງບໍ່ສົມດຸນ/ປັ່ນຕາຊັ່ງ, ການເບື້ອນເອົາ/ຖອນອອກ (ບາງສ່ວນຂອງສິນຄ້າ), ການຮົ່ວໄຫຼ/ລະບາຍອອກ, ກົນລະຍຸດ ‘ກ່ອງ’ (peṭaka), ແລະກົນລະຍຸດ ‘piṅka’—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວິທີການເອົາໄປ.
Sutra 19
सम्नामिन्युत्कीर्णिका भिन्नमस्तकोपकण्ठी कुशिक्या सकटुकक्ष्या परिवेल्यायस् कान्ता च दुष्टतुलाः ॥ कZ_०२.१४.१९ ॥
ຕາຊັ່ງທີ່ຖືກດັດແປງ/ປອມມີດັ່ງນີ້: samnāminī, utkīrṇikā, bhinnamastakopakaṇṭhī, kuśikyā, sakaṭukakṣyā, parivelyā, ayas-kāntā—ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ «ຕາຊັ່ງທຸຈຣິດ/ເສຍຫາຍ»។
Sutra 20
रूप्यस्य द्वौ भागावेकः शुल्बस्य त्रिपुटकम् ॥ कZ_०२.१४.२० ॥
ສໍາລັບເງິນ (silver): ເງິນ 2 ສ່ວນ ຕໍ່ ທອງແດງ (copper) 1 ສ່ວນ—ນີ້ເອີ້ນວ່າ tripuṭaka.
Sutra 21
तेनाकरोद्गतमपसार्यते तत्त्रिपुटकापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२१ ॥
ໂດຍສ່ວນຜະສົມ tripuṭaka ນັ້ນ, ສິ່ງທີ່ອອກມາຈາກເຫມືອງແຮ່ຖືກ «ດຶງອອກ/ຫຼຸດລົງ»; ນັ້ນເອີ້ນວ່າ tripuṭaka-apasārita (ຖືກຫຼຸດຄຸນນະພາບ/ຫຼຸດປະລິມານດ້ວຍ tripuṭaka).
Sutra 22
शुल्बेन शुल्बापसारितम् वेल्लकेन वेल्लकापसारितं शुल्बार्धसारेण हेम्ना हेमापसारितम् ॥ कZ_०२.१४.२२ ॥
ຖ້າຖືກຫຼຸດລົງດ້ວຍທອງແດງ ເອີ້ນວ່າ śulbāpasārita («ຖືກຫຼຸດດ້ວຍທອງແດງ»); ຖ້າດ້ວຍ vellaka ເອີ້ນວ່າ vellakāpasārita («ຖືກຫຼຸດດ້ວຍ vellaka»); ຖ້າດ້ວຍຄໍາທີ່ປົນມີທອງແດງຄື່ງໜຶ່ງ (śulbārdhasāra) ເອີ້ນວ່າ hemāpasārita («ຖືກຫຼຸດດ້ວຍຄໍາ»).
Sutra 23
मूकमूषा पूतिकिट्टः करटुकमुखं नाली संदंशो जोङ्गनी सुवर्चिकालवणं तदेव सुवर्णमित्यपसारणमार्गाः ॥ कZ_०२.१४.२३ ॥
“ເບົ້າຫຼອມທີ່ບໍ່ມີສຽງ”, ຂີ້ຕະກອນເໝັນ, ອຸປະກອນປາກຄ້າຍງວງ (ທາງອອກທີ່ຊ່ອນໄວ້), ທໍ່, ຄີມ, ອຸປະກອນຄ້າຍຊີຟອນ, ແລະ ເກືອ “suvarcikā”—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວິທີ/ເສັ້ນທາງທີ່ (ຄໍາ) ຖືກລັກລອບນໍາອອກ ໃນຂະນະທີ່ຍັງຖືກສະແດງວ່າ “ເປັນຄໍານັ້ນເອງ”.
Sutra 24
पूर्वप्रणिहिता वा पिण्डवालुका मूषाभेदादग्निष्ठादुद्ध्रियन्ते ॥ कZ_०२.१४.२४ ॥
ກ້ອນຊາຍ (ຫຼື ກ້ອນຊາຍເປັນກ້ອນ) ທີ່ຝັງໄວ້ກ່ອນ ຖືກເອົາອອກໂດຍທຸບແຕກເບ້ຍຫຼອມ (crucible) ຫຼື ໂດຍຍົກອອກຈາກເຕົາ/ກອງໄຟ.
Sutra 25
पश्चाद्बन्धने आचितकपत्त्रपरीक्षायां वा रूप्यरूपेण परिवर्तनं विस्रावणम् पिण्डवालुकानां लोहपिण्डवालुकाभिर्वा ॥ कZ_०२.१४.२५ ॥
ຕໍ່ມາ—ໃນຂັ້ນຕອນການປິດຜະນຶກ/ມັດຮັດ ຫຼື ໃນການກວດສອບແຜ່ນໂລຫະທີ່ຊ້ອນເປັນຊັ້ນ—ມີການສັບປ່ຽນໂດຍເຮັດໃຫ້ເບິ່ງຄືເງິນ; ແລະມີການໄຫຼຮົ່ວ/ລົ່ນອອກ ໂດຍປ່ຽນກ້ອນຊາຍເປັນກ້ອນເຫຼັກ (ຫຼື ກ້ອນຊາຍເຫຼັກ).
Sutra 26
गाढश्चाभ्युद्धार्यश्च पेटकः सम्यूह्यावलेप्यसंघात्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.२६ ॥
ກ່ອງທີ່ແນ່ນໜາ (ປິດແນ່ນ) ແລະ ກ່ອງແບບ ‘ຍົກອອກໄດ້’ (ມີແກນຖອນອອກໄດ້) ໃຊ້ໃນການກອງຊ້ອນ, ການເຄືອບ, ແລະ ການອັດແນ່ນ (ໂລຫະ).
Sutra 27
सीसरूपं सुवर्णपत्त्रेणावलिप्तमभ्यन्तरमष्टकेन बद्धं गाढपेटकः ॥ कZ_०२.१४.२७ ॥
‘ກ່ອງປິດແນ່ນ’ ແມ່ນກ່ອງທີ່ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຕະກົ່ວ ເຄືອບດ້ວຍແຜ່ນຄຳ ແລະ ດ້ານໃນຖືກມັດຮັດດ້ວຍການຜູກແບບອົດທະກອນ (ຫຼື ແບ່ງເປັນ 8 ສ່ວນ).
Sutra 28
स एव पटलसम्पुटेष्वभ्युद्धार्यः ॥ कZ_०२.१४.२८ ॥
ການຈັດວາງນັ້ນເອງ ກໍຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນແບບ ‘ຍົກອອກໄດ້’ (ຖອນອອກໄດ້) ຢູ່ພາຍໃນປອກ/ຊອກຫຸ້ມທີ່ເປັນຊັ້ນໆ ເຊັ່ນກັນ.
Sutra 29
पत्त्रमाश्लिष्टं यमकपत्त्रं वावलेप्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.२९ ॥
ໃນສິ່ງຂອງທີ່ຖືກເຄືອບຊັ້ນ ໃຫ້ຕິດໃບເປັນໃບດຽວທີ່ແນບຕິດ ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ເປັນໃບຄູ່/ສອງໃບ (yamakapattra)។
Sutra 30
शुल्बं तारं वा गर्भः पत्त्राणां संघात्येषु क्रियते ॥ कZ_०२.१४.३० ॥
ໃນການອັດຮວບທີ່ປູດ້ວຍໃບເປັນຊັ້ນໆ ໃຫ້ເຮັດໃຫ້ທອງແດງ ຫຼື ລວດ ເປັນ “ແກນ/ໃຈກາງ” (garbha) ຢູ່ຂ້າງໃນ।
Sutra 31
शुल्बरूपं सुवर्णपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं सुपार्श्वम् तदेव यमकपत्त्रसंहतं प्रमृष्टं ताम्रताररुपं चोत्तरवर्णकः ॥ कZ_०२.१४.३१ ॥
ຊິ້ນງານຮູບຮ່າງທອງແດງ ທີ່ລາມິເນດດ້ວຍໃບຄຳ ຂັດໃຫ້ເງົາ ແລະເຮັດຂ້າງໃຫ້ດີ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຊິ້ນທີ່ລາມິເນດດ້ວຍໃບຄູ່ (yamakapattra) ແລະຂັດໃຫ້ເງົາ; ແລະຮູບແບບທອງແດງ-ລວດ—ທັງໝົດນີ້ເອີ້ນວ່າ “ສີຊັ້ນສູງ” (ເຮັດໃຫ້ເບິ່ງຄືມີສີ/ຊັ້ນດີກວ່າ).
Sutra 32
तदुभयं तापनिकषाभ्यां निह्शब्दोल्लेखनाभ्यां वा विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.३२ ॥
ທັງສອງປະເພດນັ້ນ ຄວນຮູ້ຈັກ/ກວດພິສູດ ໂດຍການໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ ແລະການທົດສອບດ້ວຍຫີນທົດ (touchstone) ຫຼືໂດຍການຂູດ ແລະການສະຫຼັກທີ່ບໍ່ເກີດສຽງ।
Sutra 33
अभ्युद्धार्यं बदराम्ले लवणोदके वा सादयन्ति । इति पेटकः ॥ कZ_०२.१४.३३ ॥
‘Abhyuddhārya’ (ສ່ວນປະກອບທີ່ແຍກອອກໄດ້/ສານປອມປົນ) ຖືກເຮັດໃຫ້ຕົກຕະກອນລົງໃນນ້ໍາສົ້ມພຸດທຣາ (jujube-sour) ຫຼືໃນນ້ໍາເກືອ—ນີ້ແມ່ນ (ວິທີ) ທີ່ເອີ້ນວ່າ peṭaka.
Sutra 34
घने सुषिरे वा रूपे सुवर्णमृन्मालुकाहिङ्गुलुककल्पो वा तप्तोऽवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३४ ॥
ໃນຮູບແບບແນ່ນໜາ (ແຂງ) ຫຼື ຮູບແບບໂພງ ການປະສົມແບບ «ຄຳ-ດິນ» ຫຼື ຊາຍ ຫຼື ສ່ວນປະສົມຄ້າຍຮິງກຸລາ ຈະປາກົດ/ຍັງເຫຼືອໃຫ້ເຫັນ ເມື່ອໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ.
Sutra 35
दृढवास्तुके वा रूपे वालुकामिश्रं जतु गान्धारपङ्को वा तप्तोऽवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३५ ॥
ໃນຮູບແບບທີ່ມີໂຄງສ້າງແນ່ນໜາ/ການຫຼໍ່ທີ່ແຂງ ຢາງຢືດທີ່ປະສົມຊາຍ ຫຼື «ຂີ້ດິນ/ເນື້ອພາດ ການດາຣາ» ຈະຍັງເຫຼືອໃຫ້ເຫັນ ເມື່ອໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ.
Sutra 36
तयोस्तापनमवध्वंसनं वा शुद्धिः ॥ कZ_०२.१४.३६ ॥
ສຳລັບສິ່ງປົນເປື້ອນເຫຼົ່ານັ້ນ ການຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດແມ່ນການໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ (ເພື່ອແຍກອອກ) ຫຼື ການທຳລາຍ/ກຳຈັດໃຫ້ໝົດສິ້ນ.
Sutra 37
सपरिभाण्डे वा रूपे लवणमुल्कया कटुशर्करया तप्तमवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३७ ॥
ໃນຮູບແບບ/ການຫຼໍ່ທີ່ມີສ່ວນປະກອບຕິດພ່ວງ ຫຼື ອຸປະກອນປະກອບ ເກືອ—(ຫຼື) «ອັນກາ/ອຸນກາ» ແລະ ນ້ຳຕານລົດເຜັດ—ຈະຍັງເຫຼືອໃຫ້ເຫັນ ເມື່ອໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ.
Sutra 38
तस्य क्वाथनं शुद्धिः ॥ कZ_०२.१४.३८ ॥
ສຳລັບສິ່ງນັ້ນ ການຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດແມ່ນການຕົ້ມ.
Sutra 39
अभ्रपटलमष्टकेन द्विगुणवास्तुके वा रूपे बध्यते ॥ कZ_०२.१४.३९ ॥
ແຜ່ນມິກາ ຕ້ອງຖືກມັດ/ຫໍ່ເປັນໜ່ວຍ «ອັດຖະກະ» ຫຼືໃນຮູບແບບໂຄງສ້າງສອງຊັ້ນ (ສອງໂຄງສ້າງ)។
Sutra 40
तस्यापिहितकाचकस्योदके निमज्जत एकदेशः सीदति पटलान्तरेषु वा सूच्या भिद्यते ॥ ॥
ສໍາລັບສິ່ງນັ້ນທີ່ປິດຜະນຶກດ້ວຍຝາແກ້ວ: ເມື່ອຈຸ່ມລົງໃນນ້ໍາ ບາງສ່ວນຈະຈົມ; ຫຼືລະຫວ່າງຊັ້ນຕ່າງໆ ຖືກຈິ້ມດ້ວຍເຂັມ (ເພື່ອທົດສອບ)។
Sutra 41
मणयो रूप्यं सुवर्णं वा घनसुषिराणां पिङ्कः ॥ कZ_०२.१४.४१ ॥
ເພັດພອຍ, ເງິນ ຫຼື ຄໍາ—ບໍ່ວ່າຈະເຮັດໃຫ້ໜາແນ່ນ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ກົ່ງກາງ—ຈັດຢູ່ໃນປະເພດທີ່ເອີ້ນວ່າ «ປິງກະ»।
Sutra 42
तस्य तापनमवध्वंसनं वा शुद्धिः । इति पिङ्कः ॥ कZ_०२.१४.४२ ॥
ສໍາລັບສິ່ງປະເພດ «ປິງກະ» ນັ້ນ, ການຊໍາລະ/ຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດ ແມ່ນໂດຍການໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ ຫຼື ໂດຍການທໍາລາຍ/ກໍາຈັດໃຫ້ໝົດສິ້ນ—ນີ້ແມ່ນ (ວິທີ/ຂໍ້ກໍານົດ) «ປິງກະ».
Sutra 43
तस्माद्वज्रमणिमुक्ताप्रवालरूपाणां जातिरूपवर्णप्रमाणपुद्गललक्षणान्युपलभेत ॥ कZ_०२.१४.४३ ॥
ດັ່ງນັ້ນ ຄວນກວດສອບໂດຍກົງເພື່ອຮູ້ໃຫ້ແນ່ຊັດເຖິງ ປະເພດ, ຮູບຮ່າງ, ສີ, ຂະໜາດ/ມາດຕະວັດ, ວັດຖຸສານ, ແລະເຄື່ອງໝາຍຈໍາແນກ ຂອງເພັດ, ແກ້ວມະນີ, ໄຂ່ມຸກ, ປະກາລັງ ແລະຂອງມີຄ່າຄ້າຍຄືກັນ.
Sutra 44
कृतभाण्डपरीक्षायां पुराणभाण्डप्रतिसंस्कारे वा चत्वारो हरणोपायाः परिकुट्टनमवच्छेदनमुल्लेखनं परिमर्दनं वा ॥ कZ_०२.१४.४४ ॥
ໃນການກວດກາສິນຄ້າທີ່ຜະລິດສຳເລັດແລ້ວ ຫຼືໃນການປັບປຸງ/ຟື້ນຟູສິນຄ້າເກົ່າ ມີວິທີລັກ 4 ຢ່າງ: ການກະເທາະ/ບິ່ນອອກ (parikuṭṭana), ການຕັດເອົາອອກ (avacchedana), ການຂູດອອກ (ullekhana), ແລະ ການຖູ/ຂັດໃຫ້ສຶກ (parimardana).
Sutra 45
पेटकापदेशेन पृषतं गुणं पिटकां वा यत्परिशातयन्ति तत्परिकुट्टनम् ॥ कZ_०२.१४.४५ ॥
ໂດຍອ້າງວ່າເປັນ “ກ່ອງ/ຫີບ” (ການຫໍ່ຫຸ້ມ) ຖ້າພວກເຂົາກະເທາະເອົາອອກເພີຍນ້ອຍ—ຈະເປັນເສັ້ນ/ສາຍ, ຊິ້ນໜຶ່ງ ຫຼື ໜ່ວຍໜຶ່ງກໍຕາມ—ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ການກະເທາະ/ບິ່ນອອກ (parikuṭṭana).
Sutra 46
यद्द्विगुणवास्तुकानां वा रूपे सीसरूपं प्रक्षिप्याभ्यन्तरमवच्छिन्दन्ति तदवच्छेदनम् ॥ कZ_०२.१४.४६ ॥
ໃນສິນຄ້າ (ລວມທັງຊະນິດປະສົມ/ປະກອບເປັນຊັ້ນ) ຖ້າພວກເຂົາໃສ່ວັດຖຸທົດແທນຄ້າຍຕະກົ່ວໃຫ້ຮູບລັກພາຍນອກເຫມືອນເກົ່າ ແລ້ວຕັດເອົາວັດຖຸພາຍໃນອອກ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ການຕັດເອົາອອກ (avacchedana).
Sutra 47
यद्घनानां तीक्ष्णेनोल्लिखन्ति तदुल्लेखनम् ॥ कZ_०२.१४.४७ ॥
ຖ້າພວກເຂົາໃຊ້ເຄື່ອງມືຄົມຂູດສິ່ງຂອງທີ່ແຂງເພື່ອເອົາວັດຖຸອອກ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ການຂູດອອກ (ullekhana).
Sutra 48
हरितालमनःशिलाहिङ्गुलुकचूर्णानामन्यतमेन कुरुविन्दचूर्णेन वा वस्त्रं सम्यूह्य यत्परिमृद्नन्ति तत्परिमर्दनम् ॥ कZ_०२.१४.४८ ॥
ເມື່ອໃຊ້ຜ້າທີ່ຊຸບ/ຄຸ້ມດ້ວຍຜົງເຊັ່ນ orpiment, realgar, cinnabar ຫຼື ຜົງ kuruvinda ແລ້ວຖູສິ່ງຂອງໃຫ້ວັດຖຸສຶກຫາຍໄປ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ ການຖູ/ຂັດໃຫ້ສຶກ (parimardana).
Sutra 49
तेन सौवर्णराजतानि भाण्डानि क्षीयन्ते न चैषां किंचिदवरुग्णं भवति ॥ कZ_०२.१४.४९ ॥
ໂດຍການຖູ/ຂັດແບບນັ້ນ ພາຊະນະທອງ ແລະ ເງິນ ຈະຫຼຸດລົງໃນປະລິມານສານ ແຕ່ບໍ່ປາກົດຄວາມເສຍຫາຍ ຫຼື ການແຕກຫັກໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ।
Sutra 50
भग्नखण्डघृष्टानां सम्यूह्यानां सदृशेनानुमानं कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५० ॥
ສໍາລັບສິ່ງຂອງທີ່ແຕກ, ບິ່ນ, ຫຼື ຖູຈົນບາງ ແລະ ສໍາລັບສິ່ງຂອງທີ່ນໍາມາຮວບຮວມ/ປະສົມກັນ ຄວນປະເມີນ (ປະລິມານ/ມູນຄ່າທີ່ຖືກຕ້ອງ) ໂດຍທຽບກັບຕົວຢ່າງມາດຕະຖານທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.
Sutra 51
अवलेप्यानां यावदुत्पाटितं तावदुत्पाट्यानुमानं कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५१ ॥
ສໍາລັບສິ່ງຂອງທີ່ຖືກຄຸ້ມ/ຊຸບຊັ້ນ (ຊຸບທອງ/ຊຸບເງິນ) ຄວນປະເມີນການຂາດທຶນຕາມປະລິມານຊັ້ນຄຸ້ມທີ່ຖືກລອກອອກໄປ.
Sutra 52
विरूपाणां वा तापनमुदकपेषणं च बहुशः कुर्यात् ॥ कZ_०२.१४.५२ ॥
ສໍາລັບສິ່ງຂອງທີ່ຮູບຮ່າງຜິດປົກກະຕິ (ນ່າສົງໄສ/ບົກພ່ອງ) ຄວນເຮັດການທົດສອບຊໍ້າໆ ເຊັ່ນ ການເຜົາໃຫ້ຮ້ອນ ແລະ ການບົດ/ຂັດໃນນ້ໍາ.
Sutra 53
अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥
ລາວຄວນຮູ້ຈັກ (ເປັນສັນຍາ/ການທົດສອບ) ກ່ຽວກັບແກ້ວທີ່ບົກພ່ອງ (kāca) ດັ່ງນີ້: ການຕົກຕະກອນ/ການຕົກຕະກອນລົງ, ບໍ່ຜ່ານມາດຕະຖານນ້ໍາໜັກ/ຂະໜາດ, ປະຕິກິລິຍາໃນການທົດສອບດ້ວຍໄຟ, ກ້ອນ/ປຸ່ມນູນ, ຄວາມກອບແລະແຕກເປັນຊິ້ນ, ລາຍຄ້າຍຂົນນົກ, ເສັ້ນຄ້າຍດ້າຍ, ຟິມຄ້າຍຜ້າ, ການພອງຄ້າຍຟອງ, ປຸ່ມນູນຄ້າຍຫົວ, ການຍ້ອຍ/ຫຍໍ້ລົງ, ຈຸດຄ້າຍຂີ້ແມງວັນ, ການກວດເບິ່ງຕົວແກ້ວດ້ວຍຕາ, ຕຸ່ມພອງ/ລອກຄ້າຍຜິວ, ການທົດສອບດ້ວຍຖ້ວຍນ້ໍາ, ແລະເສດເຫຼືອ/ຂີ້ຕະກອນຫຼັງທົດສອບດ້ວຍໄຟ—ດັ່ງນີ້ແມ່ນວິທີຮູ້ຈັກແກ້ວ.
Sutra 54
राजतानां विस्रं मलग्राहि परुषं प्रस्तीनं विवर्णं वा दुष्टमिति विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५४ ॥
ລາວຄວນຮູ້ຈັກວ່າ ເງິນ (silver) ເປັນຂອງບົກພ່ອງ ເມື່ອມັນມີກິ່ນເໝັນ ດຶງດູດ/ກັກເກັບຝຸ່ນເປື້ອນ ຮູ້ສຶກສາກຫຍາບ ແຂງເກີນ/ແຕກງ່າຍ ຫຼືສີຜິດປົກກະຕິ।
Sutra 55
परीक्षेतात्ययं चैषां यथोद्दिष्टं प्रकल्पयेत् ॥ कZ_०२.१४.५५च्द् ॥
ລາວຄວນກວດສອບການເສື່ອມໂຊມ/ການສູນເສຍຂອງສິນຄ້າເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ປະເມີນຕາມກົດເກນທີ່ກຳນົດໄວ້।
Frequently Asked Questions
Stable trust in precious-metal workmanship and deposits, reduced fraud in weights/alloys, predictable delivery of commissioned work, and stronger monetary-fiscal reliability—thereby protecting household wealth and reinforcing the Kośa that funds security and public administration.
For wrong performance: wage forfeiture plus a fine double the wage; for delay: one-quarter wage reduction plus double fine; for debasement/short-weighting and fraud in weights/measures or finished goods: graded sāhasa-daṇḍas up to the highest for tool-based deception; for unauthorized/hidden manufacture: 12 paṇa fine (double for the doer if absconding), routing non-absconders to kaṇṭakaśodhana; severe cases include 200 fine or coin-clipping (paṇacchedana).