Adhyaya 380
अध्याय ३८० — गीतासारः (The Essence of the Gītā)
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການປ່ຽນຈາກຄວາມຮູ້ອັດໄວຕະ-ພຣະພຣະຫມັນ ໄປສູ່ «ກີຕາສາຣະ» ທີ່ພຣະອັກນິສອນ: ສະຫຼຸບຄຳສອນຂອງພຣະກຣິສນະແກ່ອາຣຊຸນ ທີ່ໃຫ້ທັງ bhukti (ຜົນໂລກ) ແລະ mukti (ຫຼຸດພົ້ນ)។ ມັນອະທິບາຍອາດຕະມັນທີ່ບໍ່ເກີດບໍ່ຕາຍ ເພື່ອດັບຄວາມໂສກ ແລະສະແດງຈິດວິທະຍາຂອງການຜູກມັດ: ການສຳຜັດອາລົມ→ຄວາມຕິດໃຈ→ຕັນຫາ→ໂກດ→ຫຼົງ→ພິນາດ; ພ້ອມແນະນຳ sat-saṅga ແລະການລະຕັນຫາເປັນຈຸດຫັນໄປສູ່ປັນຍາທີ່ໝັ້ນຄົງ। ຕໍ່ມາວາງຫຼັກ karma-yoga: ເຮັດການງານໂດຍອຸທິດໃຫ້ພຣະພຣະຫມັນ ລະຄວາມຍຶດຕິດ ແລະເຫັນອາດຕະມັນໃນສັດທັງປວງ। ພຣະພັກຕິແລະການພຶ່ງພາພຣະເຈົ້າເປັນທາງຂ້າມ māyā ພ້ອມນິຍາມ adhyātma, adhibhūta, adhidaivata, adhiyajña ແລະຫຼັກການລະລຶກພຣະເຈົ້າຄັ້ງສຸດທ້າຍເວລາຕາຍດ້ວຍ «Oṃ»। ບົດນີ້ຍັງອະທິບາຍ kṣetra/kṣetrajña ແລະວິໄນຂອງ «ຄວາມຮູ້» (ຖ່ອມຕົນ, ອະຫິງສາ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ບໍ່ຍຶດຕິດ), ກ່າວເຖິງພຣະພຣະຫມັນທີ່ແຜ່ຊາຍທົ່ວ, ແລະຈັດລະບົບການແບ່ງຕາມ guṇa ຂອງຄວາມຮູ້, ການກະທຳ, ຜູ້ກະທຳ, ຕະປະ, ທານ, ແລະອາຫານ। ທ້າຍສຸດ ມັນຍົກຍ້ອງ svadharma ເປັນການນະມັດສະການພຣະວິສນຸ ເຊື່ອມໜ້າທີ່ໃນຊີວິດກັບຄວາມສົມບູນທາງວິນຍານ।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे अद्वैतव्रह्मविज्ञानं नमोनाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः गीतासारः अग्निर् उवाच गीतासारं प्रवक्ष्यामि सर्वगीतोत्तमोत्तमं कृष्णो ऽर्जुनाय यमाह पुरा वै भुक्तिमुक्तिदं
ດັ່ງນັ້ນ ໃນອັກນິເຍະມະຫາປຸຣານະ ບົດວ່າດ້ວຍປັນຍາແຫ່ງພຣະພຣະມັນອັດໄວຕະ (ບໍ່ສອງ) ຄືບົດທີ 379 ໄດ້ສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 380: «ສານະສໍາຄັນແຫ່ງຄີຕາ». ອັກນິກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍສານະສໍາຄັນແຫ່ງຄີຕາ—ອັນຍອດຢ່າງຍິ່ງໃນບັນດາ ‘ຄີຕາ’ ທັງປວງ—ທີ່ກຣິສນະເຄີຍກ່າວແກ່ອາຣຈຸນ ແລະໃຫ້ທັງພົນຜົນໂລກີ ແລະມົກຂະ»។
Verse 2
श्रीभगवानुवाच गतासुरगतासुर्वा न शोच्यो देहवानजः आत्माजरो ऽमरो ऽभेद्यस्तस्माच्छोकादिकं त्यजेत्
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກ່າວວ່າ: «ບຸກຄົນຜູ້ມີກາຍ ຈະສູນສິ້ນລົມຫາຍໃຈແລ້ວ ຫຼືຍັງບໍ່ສູນສິ້ນ ກໍບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າ. ອາດຕະມັນບໍ່ເກີດ, ບໍ່ແກ່, ບໍ່ຕາຍ, ແລະບໍ່ອາດຖືກທໍາລາຍ; ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມໂສກ ແລະອື່ນໆ»។
Verse 3
ज्ञानात् सौवीरभूपतिरिति ख , ञ च पठतां भुक्तिमुक्तिदमिति ख ध्यायतो विषयान् पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते सङ्गात् कामस्ततः क्रोधः क्रोधात्सम्मोह एव च
ເມື່ອບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຄິດຄໍານຶງຊໍ້າໆເຖິງວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ, ຄວາມຍຶດຕິດຕໍ່ມັນຈະເກີດຂຶ້ນ; ຈາກຄວາມຍຶດຕິດ ເກີດຕັນຫາ (ກາມະ), ແລ້ວເກີດຄວາມໂກດ; ແລະຈາກຄວາມໂກດນັ້ນເອງ ເກີດຄວາມຫຼົງຢ່າງສົມບູນ.
Verse 4
अम्मोहात् स्मृतिविभ्रंशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति दुःसङ्गहानिः सत्सङ्गान्मोक्षकाभी च कामनुत्
ຈາກຄວາມຫຼົງ ເກີດຄວາມສັບສົນໃນຄວາມຈໍາ; ຈາກການພັງທະລາຍຂອງປັນຍາວິນິດໄສ ບຸກຄົນຍ່ອມພິນາດ. ຄວາມເສຍຫາຍຈາກການຄົບຄົນຊົ່ວ ຖືກກໍາຈັດໄດ້ໂດຍການຄົບຄົນດີ (ສັດສັງຄະ); ແລະຈາກການຄົບຄົນດີນັ້ນ ເກີດຄວາມປາຖະໜາຕໍ່ມົກຂະ.
Verse 5
कामत्यागादात्मनिष्ठः स्थिरप्रज्ञस्तदोच्यते या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी
ໂດຍການລະທິ້ງຄວາມປາຖະໜາ ບຸກຄົນຈຶ່ງຕັ້ງມັ່ນໃນອາດຕະມະ; ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າຜູ້ມີປັນຍາໝັ້ນຄົງ. ສິ່ງທີ່ເປັນ “ຄືນ” ສໍາລັບສັດທັງປວງ ໃນສະພາບນັ້ນ ຜູ້ສໍາລວມອິນທຣີຍະຍັງຕື່ນຢູ່.
Verse 6
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते
ສິ່ງທີ່ສັດທັງຫຼາຍຕື່ນຢູ່ ກັບເປັນ “ຄືນ” ສໍາລັບມຸນີຜູ້ເຫັນແຈ້ງ. ແລະຜູ້ທີ່ພໍໃຈຢູ່ໃນອາດຕະມະເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີໜ້າທີ່ຈໍາເປັນໃດໃຫ້ຕ້ອງເຮັດ.
Verse 7
नैव तस्य कृते नार्थो नाकृते नेह कश् चनः तत्त्ववित्तु महावहो गुणकर्मविभागयोः
ສໍາລັບຜູ້ຮູ້ຄວາມເປັນຈິງ (ຕັດຕະວະ), ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະສໍາເລັດໂດຍການເຮັດ ແລະບໍ່ມີການຂາດທຶນໂດຍການບໍ່ເຮັດ—ເພາະລາວເຂົ້າໃຈການແບ່ງແຍກອັນແທ້ລະຫວ່າງຄຸນ (guṇa) ແລະກຳ (karma).
Verse 8
गुणा गुनेषु वर्तन्ते इति मत्वा न सज्जते सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यति
ເມື່ອຮູ້ວ່າ “ຄຸນ (guṇa) ດໍາເນີນຢູ່ໃນຄຸນທັງຫຼາຍ” ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບໍ່ຕິດພັນ. ໂດຍແພຄວາມຮູ້ແຕ່ຢ່າງດຽວ ລາວຈະຂ້າມພົ້ນບາບ ແລະຄວາມທຸກຍາກລໍາບາກໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
Verse 9
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते ऽर्जुन ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गन्त्यक्त्वा करोति यः
ໂອ ອາຈຸນ, ໄຟແຫ່ງປັນຍາເຜົາກຳທັງປວງໃຫ້ເປັນຂີ້ເທົ່າ. ຜູ້ໃດເຮັດກຳໂດຍອຸທິດກຳນັ້ນໄວ້ໃນພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະລະທິ້ງຄວາມຍຶດຕິດ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍລິສຸດ.
Verse 10
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि
ຜູ້ເຫັນອາຕະມາໃນສັດທັງປວງ ແລະເຫັນສັດທັງປວງຢູ່ໃນອາຕະມາ ຍ່ອມບໍ່ຖືກບາບເປື້ອນ ເຫມືອນໃບບົວບໍ່ຊຶມນ້ຳ।
Verse 11
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टो ऽभिजायते
ຍອກຄີຜູ້ມີຈິດຖືກຝຶກດ້ວຍໂຍຄະ ເຫັນຄວາມເທົ່າທຽມທຸກແຫ່ງ ແມ່ນແມ່ນວ່າຂາດຕອນຈາກໂຍຄະ ກໍຍັງເກີດໃໝ່ໃນເຮືອນຂອງຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະຜູ້ມີສິຣິມົງຄຸນ/ມັ່ງຄັ່ງ।
Verse 12
न हि कल्याणकृत् कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति देवी ह्य् एषा गुणमयी मम माया दुरत्यया
ແທ້ຈິງ ຜູ້ກະທຳກຸສົນບໍ່ມີໃຜໄປສູ່ຄວາມຕົກຕ່ຳອັນຊົ່ວຮ້າຍ ໂອ້ລູກເອີຍ। ເພາະນີ້ແມ່ນເທວີ—ມາຍາຂອງເຮົາ—ອັນປະກອບດ້ວຍຄຸນະ ແລະຍາກຈະຂ້າມພົ້ນ।
Verse 13
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतान्तरन्ति ते आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थो ज्ञानी च भरतर्षभ
ຜູ້ໃດທີ່ພຶ່ງພາເຮົາແຕ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຂ້າມພົ້ນມາຍານີ້ໄດ້. (ມີ 4 ປະເພດ) ຜູ້ທຸກທ້ອນ, ຜູ້ໃຝ່ຮູ້, ຜູ້ໃຝ່ຫາລາບຜົນ, ແລະຜູ້ຮູ້ແທ້—ໂອ້ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ।
Verse 14
चतुर्विधा भजन्ते मां ज्ञानी चैकत्वमास्थितः अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावो ऽध्यात्ममुच्यते
ຜູ້ບູຊາເຮົາມີ 4 ປະເພດ; ແລະຜູ້ຮູ້ (ຍານີ) ດຳລົງຢູ່ໃນຄວາມເປັນໜຶ່ງ. ອັກສະຣະອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍແມ່ນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ; ສະພາວະແທ້ຂອງຕົນເອງເອີ້ນວ່າ ອັດຍາດະມະ (ຫຼັກວິນຍານພາຍໃນ).
Verse 15
भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः अधिभूतं क्षरोभावः पुरुषश्चाधिदैवतं
«ວິສັກຄະ» ອັນເປັນການປ່ອຍອອກໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ຊຶ່ງກໍ່ໃຫ້ສະພາບແລະສັດທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນ ເອີ້ນວ່າ «ກັມມະ» (ການກະທຳ)។ ສະພາບທີ່ເສື່ອມສະລາຍໄດ້ (ກະຊະຣ-ພາວະ) ແມ່ນ «ອະທິພູຕະ» (ແດນແຫ່ງທາດ) ແລະ «ປຸຣຸສະ» ແມ່ນ «ອະທິໄດວະຕະ» (ຫຼັກເທວະຜູ້ຄຸ້ມຄອງ)។
Verse 16
अधियज्ञोहमेवात्र देहे देहभृतां वर अन्तकाले स्मरन्माञ्च मद्भावं यात्यसंशयः
ໃນກາຍນີ້ ໃນທີ່ນີ້ ຂ້າແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນ «ອະທິຍັດຍະ» ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ມີກາຍ. ແລະຜູ້ໃດທີ່ໃນວາລະສຸດທ້າຍ ລະລຶກເຖິງຂ້າ ຍ່ອມເຖິງສະພາບຂອງຂ້າ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ.
Verse 17
यं यं भावं स्मरन्नन्ते त्यजेद्देहन्तमाप्नुयात् प्राणं न्यस्य भ्रुवोर्मध्ये अन्ते प्राप्नोति मत्परम्
ບຸກຄົນໃດ ໃນວາລະສຸດທ້າຍ ລະລຶກເຖິງສະພາບໃດ ເມື່ອລະທິ້ງກາຍ ຍ່ອມເຖິງສະພາບນັ້ນແທ້. ແລະໃນເວລາຕາຍ ເມື່ອວາງລົມຫາຍໃຈ (ປຣານ) ໃຫ້ນິ່ງຢູ່ກາງຄິ້ວ ທ້າຍທີ່ສຸດຍ່ອມບັນລຸອົງສູງສຸດອັນອຸທິດແດ່ຂ້າ (ຄືບັນລຸຂ້າເປັນເປົ້າໝາຍສູງສຸດ).
Verse 18
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्मवदन् देहं त्यजन्तथा ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्ताः सर्वे मम विभूतयः
ເວົ້າອອກສຽງ «ໂອມ» ອັນເປັນພຣະພຣະຫມັນພະຍາງດຽວ ແລ້ວຈຶ່ງລະທິ້ງກາຍ. ຕັ້ງແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ລົງມາຮອດສັດອະຈົນ (ຕ່ຳສຸດ) ທັງປວງ ລ້ວນເປັນວິພູຕິ (ການປະກົດແຫ່ງອຳນາດ) ຂອງຂ້າ.
Verse 19
श्रीमन्तश्चोर्जिताः सर्वे ममांशाः प्राणिनःस्मृताः अहमेको विश्वरूप इति ज्ञात्वा विमुच्यते
ສັດມີຊີວິດທັງປວງ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນສ່ວນຂອງຂ້າ—ທັງຜູ້ມີສິຣີແລະຜູ້ມີພະລັງ. ເມື່ອຮູ້ວ່າ «ຂ້າແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນອົງດຽວ ຜູ້ມີຮູບແຫ່ງສາກົນ (viśvarūpa)» ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກພັນທະ.
Verse 20
क्षेत्रं शरीरं यो वेत्ति क्षेत्रज्ञः स प्रकोर्तितः क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम
ຜູ້ໃດຮູ້ວ່າ “ເຂດ” (kṣetra) ແມ່ນກາຍນີ້ ຜູ້ນັ້ນຖືກປະກາດວ່າເປັນ ຜູ້ຮູ້ເຂດ (kṣetrajña)។ ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບທັງເຂດ ແລະ ຜູ້ຮູ້ເຂດ—ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຄວາມຮູ້ແທ້ ຕາມທີ່ຂ້ອຍເຫັນວ່າເປັນ.
Verse 21
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च इन्द्रयाणि देशैकञ्च पञ्च चेन्द्रियगोचराः
ມະຫາພູດທັງຫຼາຍ, ອະຫັງກາຣ (ອັດຕາ), ພຸດທິ (ປັນຍາ) ແລະ ອະວະຍັກຕະ (Prakṛti) ດ້ວຍ; ອິນທຣິຍະທັງຫຼາຍ ແລະ ອາກາດອັນດຽວ (ທົ່ວໄປ); ພ້ອມທັງອາຣົມຫ້າຂອງອິນທຣິຍະ—ເຫຼົ່ານີ້ຖືກນັບລຽງໄວ້.
Verse 22
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतं
ຄວາມປາຖະໜາ, ຄວາມຊັງ, ຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ, ການປະກອບຮວມ (ກາຍແລະອິນທຣິຍະ), ຈິດສຳນຶກ, ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງ (dhṛti)—ນີ້ແມ່ນ “ເຂດ” (kṣetra) ໂດຍຫຍໍ້ ພ້ອມດ້ວຍການແປປ່ຽນຂອງມັນ.
Verse 23
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः
ຄວາມຖ່ອມຕົນ (amānitva), ບໍ່ຫລອກລວງ (adambhitva), ບໍ່ເບີດບັງຄັບ/ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ (ahiṃsā), ຄວາມອົດທົນ (kṣānti), ຄວາມຊື່ສັດຕົງ (ārjava), ການນົບນ້ອມບູຊາອາຈານ (ācāryopāsana), ຄວາມບໍລິສຸດ (śauca), ຄວາມໝັ້ນຄົງ (sthairya), ແລະ ການຄວບຄຸມຕົນ (ātma-vinigraha)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວິໄນທີ່ຄວນຝຶກ.
Verse 24
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनं
ຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດຕໍ່ອາຣົມຂອງອິນທຣິຍະ (vairāgya) ແລະ ຄວາມບໍ່ມີອະຫັງກາຣ (anahaṅkāra); ພ້ອມທັງການພິຈາລະນາເຫັນໂທດເປັນນິດໃນການເກີດ, ຄວາມຕາຍ, ຄວາມແກ່, ໂລກໄພ ແລະ ຄວາມທຸກ—ນີ້ແມ່ນທາງປະພຶດ.
Verse 25
आसक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ममाङ्गा इति ख नित्यञ्च समचित्तत्त्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु
ຄວາມບໍ່ຕິດພັນ ແລະບໍ່ກໍ່ກຽວກັບລູກ ເມຍ ເຮືອນ ແລະອື່ນໆ; ພ້ອມທັງຄວາມເຂົ້າໃຈຢູ່ເສມອວ່າ «ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນອະໄວຍະວະຂອງຂ້ອຍ»; ແລະຄວາມເສມຈິດຢູ່ເສມອໃນການເກີດຂຶ້ນຂອງສິ່ງທີ່ພໍໃຈ ແລະບໍ່ພໍໃຈ।
Verse 26
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि
ແລະຄວາມພັກດີຕໍ່ຂ້ອຍຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ໂດຍຍົກຈິດຢູ່ໃນໂຍຄະອັນດຽວ; ການຝຶກໄປພຶງພາສະຖານທີ່ສະງົບສະຫງັດ; ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈຕໍ່ການຄົບຄົນ ແລະຊຸມນຸມຊົນຊົນ।
Verse 27
अध्यात्मज्ञाननिष्ठत्वन्तत्त्वज्ञानानुदर्शनं एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतो ऽन्यथा
ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມຮູ້ທາງອັດຍາດຕະ (ພາຍໃນ) ແລະການເຫັນຄວາມຈິງໂດຍການພິຈາລະນາຢ່າງຕົງ—ນີ້ເອີ້ນວ່າ «ຄວາມຮູ້»; ສິ່ງໃດທີ່ຜິດຈາກນີ້ ແມ່ນ «ອະວິຊາ».
Verse 28
ज्ञेयं यत्तत् प्रवक्ष्यामि यं ज्ञात्वामृतमश्नुते अनादि परमं ब्रह्म सत्त्वं नाम तदुच्यते
ຂ້ອຍຈະປະກາດສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້—ເມື່ອຮູ້ແລ້ວຈະໄດ້ຮັບອະມະຕະ. ພຣະພຣະຫມັນອັນສູງສຸດ ບໍ່ມີຈຸດເລີ່ມ (ອະນາດິ) ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ «ສັດຕະວະ» (Sattva).
Verse 29
सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति
ມີມື ແລະຕີນຢູ່ທຸກທິດ; ມີຕາ ຫົວ ແລະໃບໜ້າຢູ່ທຸກທິດ; ແລະມີການໄດ້ຍິນຢູ່ທົ່ວໂລກ—ພຣະອົງດຳລົງຢູ່ໂດຍປົກຄຸມ ແລະແຜ່ຊຶມທຸກສິ່ງ.
Verse 30
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च
ພຣະອົງປາກົດເປັນຄຸນລັກສະນະຂອງອິນທຣີທັງປວງ ແຕ່ກໍປາສະຈາກອິນທຣີທັງປວງ; ບໍ່ຍຶດຕິດ ເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນສັບພະສັດ; ເປັນນິຣຄຸນ ແຕ່ກໍເປັນຜູ້ສຳຜັດຄຸນທັງຫມົດດ້ວຍ.
Verse 31
वहिरन्तश् च भूतानामचरञ्चरमेव च सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थञ्चान्तिके ऽपि यत्
ພຣະຕັດຕະນັ້ນຢູ່ທັງພາຍນອກ ແລະພາຍໃນຂອງສັບພະສັດທັງປວງ—ເປັນທັງອະຈະລະ ແລະຈະລະ. ເນື່ອງຈາກຄວາມລະອຽດຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການຮັບຮູ້ທົ່ວໄປ; ແລະມັນທັງໄກ ແລະໃກ້ພ້ອມກັນ.
Verse 32
अविभक्तञ्च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् भूतभर्तृ च विज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च
ມັນບໍ່ແບ່ງແຍກໃນບັນດາສັດ ແຕ່ກໍຕັ້ງຢູ່ຄືກັບຖືກແບ່ງ. ຄວນຮູ້ວ່າມັນເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນສັບພະສັດ—ເປັນຜູ້ກືນກິນໃນຍາມລະລາຍ ແລະເປັນຕົ້ນກຳເນີດໃນຍາມສ້າງສັນ.
Verse 33
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य धिष्ठितं
ພຣະສູງສຸດນັ້ນ ຖືກກ່າວວ່າເປັນ “ແສງແຫ່ງແສງທັງປວງ” ແລະເປັນສິ່ງສູງສຸດເຫນືອຄວາມມືດ. ມັນແມ່ນຄວາມຮູ້, ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ແລະສິ່ງທີ່ບັນລຸໄດ້ດ້ວຍຄວາມຮູ້—ສະຖິດຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງທຸກຄົນ.
Verse 34
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे
ບາງຄົນເຫັນອາດຕະມັນໃນຕົນ ໂດຍຕົນເອງ ຜ່ານການພິຈາລະນາສະມາທິ; ຄົນອື່ນເຫັນຜ່ານສາງຂະຍະ ແລະໂຍຄະ; ແລະອີກພວກໜຶ່ງຜ່ານກັມມະໂຍຄະ.
Verse 35
अन्ये त्वेवमजानन्तो श्रुत्वान्येभ्य उपासते तेपि चाशु तरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः
ຄົນອື່ນໆ ບໍ່ຮູ້ຕາມວິທີນີ້ແທ້ ແຕ່ໄດ້ຍິນຈາກຜູ້ອື່ນແລ້ວນະມັດສະການບູຊາພຣະສູງສຸດ; ພວກເຂົາກໍຂ້າມພົ້ນຄວາມຕາຍໄດ້ໄວ ເນື່ອງຈາກຍຶດຖືອໍານາດຂອງ «ສຣຸຕິ» (ພຣະເວດ) ເປັນຫຼັກ.
Verse 36
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च प्रमादमोहौ तमसो भवतो ज्ञानमेव च
ຈາກສັດຕະວະ (sattva) ເກີດປັນຍາຮູ້; ຈາກຣະຈະສະ (rajas) ເກີດຄວາມໂລບແທ້; ຈາກຕະມະສະ (tamas) ເກີດຄວາມປະມາດແລະຄວາມຫຼົງ—ແລະຈາກຕະມະສະ ຍັງເກີດອະວິຊາ (ຄວາມບໍ່ຮູ້) ດ້ວຍ.
Verse 37
गुणा वर्तन्त इत्य् एव यो ऽवतिष्ठति नेङ्गते मानावमानमित्रारितुल्यस्त्यागी स निर्गुणः
ຜູ້ໃດຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈວ່າ «ກຸນະ (guṇa) ເທົ່ານັ້ນທີ່ເຄື່ອນໄຫວດໍາເນີນ» ແລ້ວບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ; ຜູ້ທີ່ເຫັນກຽດແລະອັບອາຍ, ມິດແລະສັດຕູ ເທົ່າກັນ, ແລະເປັນຜູ້ສະຫຼະ—ຜູ້ນັ້ນແທ້ໆແມ່ນນິຣກຸນະ (nirguṇa) ເຫນືອກຸນະທັງປວງ.
Verse 38
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययं छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्
ເຂົາກ່າວວ່າ ອັດສະວັດຖະ (aśvattha) ອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ມີຮາກຢູ່ເທິງ ແລະກິ່ງງ່າຢູ່ລຸ່ມ; ສັນທະ (chandas) ຫຼືສຳນວນສັນທະຂອງພຣະເວດ ແມ່ນໃບຂອງມັນ. ຜູ້ໃດຮູ້ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງແທ້ ຜູ້ນັ້ນແມ່ນຜູ້ຮູ້ພຣະເວດ.
Verse 39
द्वौ भूतसर्गौ लोके ऽस्मिन् दैव आसुर एव च अहिंसादिः क्षमा चैव दैवीसम्पत्तितो नृणां
ໃນໂລກນີ້ ມີການເກີດຂອງສັດສອງປະເພດ: ຝ່າຍເທວະ (ທິບ) ແລະຝ່າຍອາສຸຣະ. ອະຫິງສາ (ບໍ່ເບີດບຽນ) ແລະຄຸນທຳອື່ນໆ ພ້ອມທັງຄະສະມາ (ຄວາມອົດທົນ) ແມ່ນສົມບັດຝ່າຍເທວະຂອງມະນຸດ.
Verse 40
न शौचं नापि वाचारो ह्य् आसुरीसम्पदोद्धवः नरकत्वात् क्रोधलोभकामस्तस्मात्त्रयं त्यजेत्
ຄວາມບໍລິສຸດ ແລະ ຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ ບໍ່ເກີດຈາກສະພາບອາສຸຣະ; ແລະເນື່ອງຈາກ ຄວາມໂກດ, ຄວາມໂລບ, ກາມ ນຳໄປສູ່ນະຣົກ ຈຶ່ງຄວນລະທິ້ງສາມປະການນີ້.
Verse 41
यज्ञस्तपस् तथा दानं सत्त्वाद्यैस्त्रिविधं स्मृतम् आयुः सत्त्वं बलारोग्यसुखायान्नन्तु सात्त्विकं
ຍັດຍະ, ຕະປະ, ແລະ ທານ ຖືກສອນວ່າມີສາມປະເພດ ຕາມຄຸນະສາມ ເລີ່ມຈາກສັດຕະວະ. ແຕ່ອາຫານສາດຕະວິກະ ແມ່ນອາຫານທີ່ເພີ່ມອາຍຸ, ຄວາມແຈ້ງໃສ, ກຳລັງ, ປອດໂຣກ, ແລະຄວາມສຸກ.
Verse 42
दुःखशोकामयायान्नं तीक्ष्णरूक्षन्तु राजसं अमेध्योच्छिष्टपूत्यन्नं तामसं नीरसादिकं
ອາຫານທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດທຸກຂ໌, ໂສກ, ແລະໂຣກ ເອີ້ນວ່າ ຣາຊະສະ, ເພາະມັນເຜັດແຮງ ແລະ ແຫ້ງກະດ້າງ. ອາຫານບໍ່ບໍລິສຸດ—ເຊັ່ນ ອາຫານເຫຼືອ ແລະ ອາຫານເນ່າ—ເອີ້ນວ່າ ຕາມະສະ, ເພາະຈືດຊືດ ແລະ ອື່ນໆ.
Verse 43
यष्टव्यो विधिना यज्ञो निष्कामाय स सात्त्विकः यज्ञः फलाय दम्भात्मी राजसस्तामसः क्रतुः
ຍັດຍະຄວນຖືກປະກອບຕາມພິທີກຳນົດ. ຖ້າຜູ້ປະກອບບໍ່ຫວັງຜົນຕອບແທນ ນັ້ນແມ່ນສາດຕະວິກະ. ແຕ່ຍັດຍະທີ່ເຮັດເພື່ອຜົນ ໂດຍຈິດໃຈອວດອ້າງ ແມ່ນຣາຊະສະ; ແລະເມື່ອເຮັດຢ່າງເສື່ອມຊາ ກໍເປັນພິທີຕາມະສະ.
Verse 44
श्रद्धामन्त्रादिविध्युक्तं तपः शारीरमुच्यते देवादिपूजाहिंसादि वाङ्मयं तप उच्यते
ຕະປະທີ່ປະກອບຕາມສັດທາ, ມັນຕຣະ, ແລະຂໍ້ກຳນົດພິທີ ເອີ້ນວ່າ ຕະປະທາງກາຍ (śārīra). ການບູຊາເທວະແລະອື່ນໆ, ອະຫິງສາ (ບໍ່ເບຍບຽນ) ແລະວິໄນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ເອີ້ນວ່າ ຕະປະທາງວາຈາ (vāṅmaya).
Verse 45
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं स्वाध्यायसज्जपः मानसं चित्तसंशुद्धेर्सौनमात्सविनिग्रहः
ຄໍາເວົ້າທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໃຈຫວັ່ນໄຫວ, ຄວາມຈິງ, ແລະການສະວາດຢາຍະສະຈັບປະຈໍາ; ແລະເພື່ອຊໍາລະຈິດ ຕ້ອງມີວິໄນທາງໃຈ ພ້ອມກັບການຫ້າມການອາບນໍ້າເພື່ອຄວາມສຸກ ແລະການເສບສົນງານມ່ວນຊື່ນຢ່າງເກີນຄວນ।
Verse 46
सात्त्विकञ्च तपो ऽकामं फलाद्यर्थन्तु राजसं तामसं परपीडायै सात्त्विकं दानमुच्यते
ຕະປະ (ການບໍາເພັນຄວາມພາກພຽນ) ທີ່ເຮັດໂດຍບໍ່ປາຖະໜາຜົນຕອບແທນ ເອີ້ນວ່າ ສາດຕະວິກ (sāttvika); ທີ່ເຮັດເພື່ອຜົນປະໂຫຍດ ເອີ້ນວ່າ ຣາຈະສະ (rājasa); ແລະທີ່ເຮັດເພື່ອທໍາຮ້າຍຜູ້ອື່ນ ເອີ້ນວ່າ ຕາມະສະ (tāmasa). ການໃຫ້ທານກໍຖືກກ່າວວ່າ ສາດຕະວິກ ເມື່ອມີເຈດຕະນາບໍລິສຸດແບບນັ້ນ।
Verse 47
देशादौ चैव दातव्यमुपकाराय राजसं आदेशादाववज्ञातं तामसं दानमीरितं
ທານທີ່ໃຫ້ໂດຍຄໍານຶງເຖິງສະຖານທີ່ ແລະອື່ນໆ ເພື່ອຫວັງຜົນຕອບແທນ ຫຼືປະໂຫຍດ ເອີ້ນວ່າ ຣາຈະສະ (rājasa). ແຕ່ທານທີ່ໃຫ້ໂດຍບໍ່ເຄົາລົບຂໍ້ບັງຄັບ ແລະໃຫ້ດ້ວຍຄວາມດູຖູກ ຖືກກ່າວວ່າ ຕາມະສະ (tāmasa).
Verse 48
ओंतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः यज्ञदानादिक कर्म बुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां
«ໂອມ (Om)», «ຕັດ (Tat)», «ສັດ (Sat)»—ນີ້ແມ່ນທີ່ຈື່ຈໍາວ່າເປັນການເອີ້ນນາມຂອງ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ຢ່າງສາມປະການ. ສໍາລັບມະນຸດ, ການກະທໍາເຊັ່ນ ຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ) ແລະການໃຫ້ທານ ເມື່ອເຮັດດ້ວຍຈິດນີ້ ຍ່ອມໃຫ້ທັງຄວາມສຸກໃນໂລກ ແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (mokṣa).
Verse 49
अनिष्टमिष्टं मिश्रञ्च त्रिविधं कर्मणः फलं भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु सन्न्यासिनां क्वचित्
ຜົນຂອງກຳມະມີສາມປະການ—ບໍ່ພຶງປາດຖະໜາ, ພຶງປາດຖະໜາ, ແລະປົນກັນ—ແລະມັນຍ່ອມເກີດຕາມຫຼັງຄວາມຕາຍແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ສະຫຼະຜົນ. ແຕ່ສໍາລັບສັນຍາສິນ (sannyāsin) ຜູ້ສະຫຼະຢ່າງແທ້ ບໍ່ມີຜົນນັ້ນເກີດຂຶ້ນໃນເວລາໃດເລີຍ.
Verse 50
तामसः कर्मसंयोगात् मोहात्क्लेशभयादिकात् राजसः सात्त्विको ऽकामात् पञ्चैते कर्महेतवः
ການກະທຳມີເຫດຈູງໃຈ 5 ປະການ: (1) ຕາມະສິກ ເກີດຈາກການພົວພັນກັບກຳດ້ວຍຄວາມມືດບອດ; (2) ເກີດຈາກມົວເມົາ; (3) ເກີດຈາກຄວາມທຸກທ້ອນ ແລະຄວາມຢ້ານກົວ; (4) ຣາຊະສິກ; (5) ສັດຕະວິກ ກະທຳໂດຍບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາ—ນີ້ແມ່ນເຫດຂອງກຳ 5 ປະການ.
Verse 51
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणञ्च पृथग्विधम् त्रिविधाश् च पृथक् चेष्टा दैवञ्चैवात्र पञ्चमं
ໃນນີ້ມີປັດໃຈ 5 ປະການ: ຖານທີ່/ພື້ນຖານຂອງກຳ (ອະທິດຖານ), ຜູ້ກະທຳ, ເຄື່ອງມືຫຼາຍປະເພດທີ່ແຕກຕ່າງ, ການເຄື່ອນໄຫວອັນແຍກຕ່າງ (ມີ 3 ປະເພດ), ແລະປະການທີ 5 ແມ່ນປັດໃຈແຫ່ງເທວະ (ຊະຕາ/ພຣະພິທີ).
Verse 52
एकं ज्ञानं सात्त्विकं स्यात् पृथग् ज्ञानन्तु राजसं अतत्त्वार्थन्तामसं स्यात् कर्माकामाय सात्त्विकं
ຄວາມຮູ້ທີ່ຈັບຕ້ອງ «ອັນດຽວ» (ສັດຈະອັນດຽວ) ເປັນສັດຕະວິກ; ຄວາມຮູ້ທີ່ເຫັນຄວາມຫຼາຍ ແລະຄວາມແຍກຕ່າງ ເປັນຣາຊະສະ; ຄວາມຮູ້ທີ່ມຸ່ງໄປຫາສິ່ງບໍ່ແທ້ ຫຼືບໍ່ແມ່ນແກ່ນສານ ເປັນຕາມະສະ. ກຳທີ່ເຮັດໂດຍບໍ່ມີຄວາມປາຖະໜາຜົນ ເປັນສັດຕະວິກ.
Verse 53
कामाय राजसं कर्म मोहात् कर्म तु तामसं सीध्यसिद्ध्योः समः कर्ता सात्त्विको राजसो ऽत्यपि
ກຳທີ່ເຮັດເພື່ອຄວາມປາຖະໜາ ເປັນຣາຊະສະ; ກຳທີ່ເຮັດດ້ວຍຄວາມມົວເມົາ ເປັນຕາມະສະ. ຜູ້ກະທຳທີ່ເທົ່າທຽມກັນໃນຄວາມສຳເລັດແລະຄວາມລົ້ມເຫຼວ ເປັນສັດຕະວິກ; ແຕ່ຜູ້ຖືກຂັບດັນເກີນໄປດ້ວຍຕັນຫາ/ກິເລດ ເປັນຣາຊະສະ.
Verse 54
शठो ऽलसस्तामसः स्यात् कार्यादिधीश् च सात्त्विकी कार्यार्थं सा राजसी स्याद्विपरीता तु तामसी
ຄົນຫລອກລວງ ຫຼືຂີ້ຄ້ານ ຄວນນັບເປັນຕາມະສິກ. ປັນຍາ/ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຄອບຄຸມ ແລະນຳພາໜ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງ ແລະອື່ນໆ ເປັນສັດຕະວິກ. ຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ກະທຳເພື່ອໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍ ເປັນຣາຊະສິກ; ແຕ່ທີ່ກົງກັນຂ້າມ ເປັນຕາມະສິກ.
Verse 55
मनोधृतिः सात्त्विकी स्यात् प्रीतिकामेति राजसी तामसी तु प्रशोकादौ मुखं सत्त्वात्तदन्तगं
ຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງໃຈ (manodhṛti) ແມ່ນສາດຕະວິກ; ສິ່ງທີ່ເກີດຈາກຄວາມຍິນດີແລະຄວາມປາຖະໜາ ແມ່ນຣາຊະສິກ; ແຕ່ສະພາວະຕາມະສິກ ເກີດໃນຕອນເລີ່ມຂອງຄວາມໂສກເສົ້າຮຸນແຮງ—ໝາຍເຫັນແມ່ນໃບໜ້າຫມອງ; ແລະຜົນສຸດທ້າຍຂຶ້ນກັບສັດຕະວະທີ່ເດັ່ນຂອງຜູ້ນັ້ນ ຈົນສິ້ນສຸດຕາມນິສັຍນັ້ນ។
Verse 56
सुखं तद्राजसञ्चाग्रे अन्ते दुःखन्तु तामसं अतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदन्ततं
ແຮງຜັກດັນນັ້ນແມ່ນຣາຊະສະ: ໃນຕອນແລກມັນເປັນສຸກ ແຕ່ໃນຕອນທ້າຍກາຍເປັນທຸກ ແລະເປັນຕາມະສະ. ດັ່ງນັ້ນ ການເຄື່ອນໄຫວ/ການປະພຶດ (pravṛtti) ຂອງສັດມີຊີວິດ ເກີດຂຶ້ນໂດຍມັນ—ໂດຍມັນນີ້ໂລກທັງປວງຖືກປົກຄຸມ ແລະຂະຫຍາຍອອກໄປ.
Verse 57
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य विष्णुं सिद्धिञ्च विन्दति कर्मणा मनसा वाचा सर्वावस्थासु सर्वदा
ໂດຍບູຊາພຣະອົງ—ພຣະວິສະນຸ—ຜ່ານໜ້າທີ່ຂອງຕົນ (svakarma) ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຳເລັດ (siddhi). ດ້ວຍກາຍ, ດ້ວຍໃຈ, ແລະດ້ວຍວາຈາ—ທຸກເວລາ ແລະທຸກສະພາບ—ຄວນບູຊາພຣະອົງເສມອ.
Verse 58
भवत्ययोगिनामिति ख ब्रह्मादिस्तम्भपर्यन्तं जगद्विष्णुञ्च वेत्ति यः सिद्धिमाप्नोति भगवद्भक्तो भागवतो ध्रुवं
ແທ້ຈິງແລ້ວ ແມ່ນແຕ່ສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນໂຍຄີ ຜູ້ເປັນພັກຕະຂອງພຣະພະຄະວານ—ຜູ້ຮູ້ວ່າຈັກກະວານທັງໝົດ ຈາກພຣະພຣະຫມາ ລົງມາຮອດແມ່ນແຕ່ໃບຫຍ້ານ້ອຍໆ ຖືກພຣະວິສະນຸປົກຄຸມແລະຄຸ້ມຄອງ—ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຳເລັດທາງຈິດວິນຍານແນ່ນອນ ບໍ່ຜິດພາດ.
Frequently Asked Questions
It presents Kṛṣṇa’s distilled teaching as bhukti-mukti-prada: it supports righteous worldly life through disciplined action and ethics, and culminates in liberation through knowledge, devotion, and non-attachment.
Bondage arises from repeated dwelling on sense-objects leading to attachment, desire, anger, delusion, memory-confusion, and loss of discernment; the remedy is sat-saṅga, desire-renunciation, steadiness of wisdom, and karma performed without attachment as an offering to Brahman.
It defines adhyātma (intrinsic spiritual principle), adhibhūta (perishable elemental domain), adhidaivata (presiding divine principle as Puruṣa), and adhiyajña (the Lord within the body), alongside kṣetra/kṣetrajña and the guṇa-based classifications of knowledge and action.
It frames one’s own prescribed work as worship of Viṣṇu—performed by body, speech, and mind—so that practical duty becomes a yoga that yields siddhi and supports mokṣa through devotion and non-attachment.