Adhyaya 275
Chapter 275 — द्वादशसङ्ग्रामाः (The Twelve Battles)
ອັກນິສືບຕໍ່ເລື່ອງວົງສາວະດານ ໂດຍວາງການປະສູດຂອງພຣະກຣິດນະໃນສາຍພົວພັນຈັກກະວານ: ກັສຍະປະ ປາກົດເປັນ ວະສຸເທວະ ແລະ ອະດິຕິ ເປັນ ເທວະກີ ເພື່ອໃຫ້ ຮະຣິ ອະວະຕານມາດ້ວຍຕະປັສ ປົກປ້ອງທັມມະ ແລະກຳຈັດອະທັມມະ. ບົດນີ້ຍັງລຽນລາຍພຣະມະເຫສີ ແລະລູກຫຼານຂອງພຣະກຣິດນະ ເນັ້ນການຄຸ້ມຄອງແລະການສືບທອດຂອງຍາດະວະ (ປຣະດຸມນະ → ອະນິຣຸດທະ → ວັດຊຣະ ແລະອື່ນໆ) ເພື່ອເຊື່ອມອະວະຕານກັບລະບຽບສັງຄົມ. ຈາກນັ້ນຄຳສອນຫັນໄປສູ່ທາງທິດສະດີ-ມະຫາກາບ: ຮະຣິ ເກີດເປັນມະນຸດເພື່ອສ້າງ ກັມມະ-ວະຍະວະສະຖາ (ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ແລະພິທີຢ່າງເປັນລະບຽບ) ແລະບັນເທົາທຸກຂອງມະນຸດ. ແກນຫຼັກແມ່ນການນັບ “ສົງຄາມ/ການປາກົດ 12” ໃນສົງຄາມເທວະ–ອະສຸຣະ: ນະຣະສິງຫະ, ວາມະນະ, ວະຣາຫະ, ການກວນນ້ຳອະມຣິຕະ, ຕາຣະກາມະຍະ, ເຜົາຕຣິປຸຣະ, ສັງຫານອັນທະກະ, ການຕາຍຂອງວຣິຕຣະ, ການຮົບຂອງປະຣະສຸຣາມະ, ວິກິດຮະລາຫະລາ, ແລະການພ່າຍແພ້ຂອງໂກລາຫາລະ—ສຸດທ້າຍຢືນຢັນວ່າ ກະສັດ, ິສີ, ເທວະ ທັງຫຼາຍ ລ້ວນເປັນອະວະຕານຂອງຮະຣິ ທັງທີ່ກ່າວຊັດ ຫຼືບໍ່ກ່າວຊັດກໍຕາມ.
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे यदुवंशवर्णनं नाम चतुःसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः द्वादशसङ्ग्रामाः अग्निर् उवाच कश्यपो वसुदेवो ऽभूद्देवकी चादितिर्वरा देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णो ऽभूत्तपसान्वितः
ດັ່ງນັ້ນ ໃນອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 274 ຊື່ «ການພັນລະນາວົງຍາດຸ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ ເລີ່ມບົດທີ 275 ຊື່ «ສົງຄາມສິບສອງ». ອັກນິກ່າວວ່າ: ກັສຍະປະ ໄດ້ອະວະຕານເປັນວະສຸເທວະ, ແລະ ເທວະກີຜູ້ປະເສີດ ແມ່ນອະທິຕິ. ໃນເທວະກີ ຈາກວະສຸເທວະ ກຣິສນະ ເກີດຂຶ້ນ—ພ້ອມດ້ວຍຕະປັສ (ພະລັງບຳເນັດ).
Verse 2
धर्मसंरक्षणार्थाय ह्य् अधर्महरणाय च सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्मथनाय च
ແທ້ຈິງແລ້ວ (ພຣະອົງ) ກະທຳເພື່ອປົກປ້ອງທຳມະ ແລະເພື່ອກຳຈັດອະທຳມະ; ເພື່ອຄຸ້ມຄອງເທວະ ແລະອື່ນໆ, ແລະເພື່ອທຳລາຍພວກໄດຕະຍະ ແລະອື່ນໆ.
Verse 3
रुक्मणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा
ຣຸກມິນີ, ສັດຍະພາມາ, ສັດຍາ ແລະ ນັກນະຈິຕີ—ເປັນພຣະມະເຫສີອັນເປັນທີ່ຮັກ; ສັດຍະພາມາ ເປັນຄູ່ຄອງຂອງຮຣິ ຄວນແກ່ການບູຊາດ້ວຍພັກຕິ; ແລະຍັງມີ ການທາຣີ ແລະ ລັກສະມະນາ ເຊັ່ນດຽວກັນ.
Verse 4
मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया
ແລະຍັງມີ ມິດຣະວິນດາ, ກາລິນດີ, ເທວີ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຈາມບະວະຕີ; ແລະຍັງມີ ສຸຊີລາ, ມາດຣີ; (ມີ) ເກົາຊັລຍາ, ວິຊະຍາ, ແລະ ຊະຍາ.
Verse 5
चित्रविन्देति ख , छ च एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोडश प्रद्युम्नाद्याश् च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया
«ຈິດຣະວິນດາ» ແລະ (ຜູ້ອື່ນໆທີ່ເອີ້ນຕາມພະຍັນຊະນະ) kha, cha, ca—ດັ່ງນີ້ແລະອື່ນໆ—ເປັນພຣະມະເຫສີທັງຫຼາຍ; ກ່າວວ່າມີເປັນພັນໆ ແຕ່ (ທີ່ໂດດເດັ່ນ) ມີສິບຫົກ. ແລະ ປຣັດຍຸມນະ ແລະອື່ນໆ ເກີດຈາກ ຣຸກມິນີ; ສ່ວນ ພີມະ ແລະອື່ນໆ ເກີດຈາກ ສັດຍະພາມາ.
Verse 6
जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस् तथापरे शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः
ຈາກ ຈາມບະວະຕີ ມີ ຊາມບະ ແລະອື່ນໆ ເປັນບຸດຂອງ ກຣິດສະນະ; ແລະຍັງກ່າວອີກວ່າ ບຸດຂອງພຣະອົງຜູ້ມີປັນຍານັ້ນ ມີຈຳນວນໜຶ່ງຮ້ອຍ ແລະໜຶ່ງແສນ.
Verse 7
अशीतिश् च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः
ຢາດະວະ 80,000 ຄົນ ຖືກພຣະກຣິດສະນະ (Kṛṣṇa) ປົກປ້ອງ. ແລະຈາກພຣະປຣັດຍຸມນະ ກັບນາງໄວດັຣພີ ເກີດອະນິຣຸດທະ ຜູ້ຮັກການຮົບ.
Verse 8
अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहाबलाः तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः
ຈາກອະນິຣຸດທະ ມີຢາດະວະຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງ ເລີ່ມດ້ວຍ ວັຊຣະ (Vajra) ນັບໄດ້ 3 ໂກຕິ; ແລະດານະວະ ມີ 60 ລັກ.
Verse 9
मनुष्ये बाधका ये तु तन्नाशाय बभूव सः कर्तुं कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः
ທຸກຄວາມທຸກທໍລະມານທີ່ບີບຄັ້ນມະນຸດ ພຣະອົງເກີດຂຶ້ນເພື່ອທຳລາຍມັນ. ເພື່ອສ້າງລະບຽບແຫ່ງໜ້າທີ່ ແລະພິທີກຳ (karma-vyavasthā) ພຣະຫຣິ (Hari) ຈຶ່ງເກີດເປັນມະນຸດ.
Verse 10
देवासुराणां सङ्ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन् प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः
ໃນສົງຄາມລະຫວ່າງເທວະ ແລະອະສຸຣະ ເພື່ອຮັກສາສ່ວນອັນຊອບທຳຂອງພວກເຂົາ ມີການປາກົດ 12 ປາງ. ປາງທຳອິດແມ່ນ ນະຣະສິງຫະ (Narasiṁha); ປາງທີສອງແມ່ນ ວາມະນະ (Vāmana) ຜູ້ປາກົດໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 11
सङ्ग्रामस्त्वथ वाराहश् चतुर्थो ऽमृतमन्थनः तारकामयसङ्ग्रामः षष्ठो ह्य् आजीवको रणः
ຕໍ່ມາ ມີສົງຄາມທີ່ເອີ້ນວ່າ ວາຣາຫະ (Vārāha) ເປັນລຳດັບທີ 4; ແລະມີການກວນເພື່ອໄດ້ນ້ຳອະມຣິຕະ (amṛta-manthana). ສົງຄາມຕາຣະກາມະຍະ (Tārakāmaya) ນັບເປັນລຳດັບທີ 6; ແລະຍັງມີສົງຄາມຊື່ ອາຈີວະກະ (Ājīvaka).
Verse 12
त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः
ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ທໍາລາຍຕຣີປຸຣະ, ຜູ້ສັງຫານອັນທະກະ, ນາມລໍາດັບທີ 9, ແລະຜູ້ສັງຫານວຶຕຣະ. ພຣະອົງຍັງເປັນຜູ້ຊະນະຮາລາຮະລະ ແລະເປັນຜູ້ນ່າຢ້ານ—ທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄວາມອື້ອອຶງ ແລະ ສົງຄາມ.
Verse 13
हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य च नखैः पुरा नारसिंहो देवपालः प्रह्नादं कृतवान् नृपम्
ໃນອະດີດ ນາຣະສິງຫະ—ຜູ້ປົກປ້ອງເທວະ—ໄດ້ຂີດສະຫຼາຍຮິຣັນຍະກະສິປຸ (ຜູ້ກົດຂີ່ອັນຊົ່ວ) ດ້ວຍເລັບ ແລະໄດ້ຕັ້ງພຣະຫລາດເປັນກະສັດ.
Verse 14
देवासुरे वामनश् च छलित्वा बलिमूर्जितम् महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपो ऽदितिसम्भवः
ໃນການປະທະລະຫວ່າງເທວະແລະອະສຸຣະ, ວາມະນະໄດ້ໃຊ້ອຸບາຍຫຼອກລວງບາລິຜູ້ແຂງແກ່ນ ແລະຄືນອໍານາດກະສັດໃຫ້ມະເຮນທຣະ (ອິນທຣະ)—ຜູ້ເກີດຈາກອະດິຕິ ແລະສືບສາຍຈາກກັດຊະປະ.
Verse 15
वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत् उज्जहार भुवं देवदेवैर् अभिष्टुतः
ແຕ່ວ່າ ວະຣາຫະໄດ້ສັງຫານຮິຣັນຍາກສະ ແລະປົກປ້ອງເທວະທັງຫຼາຍ; ແລະ—ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກເທວະແລະທິບພະສັດ—ໄດ້ຍົກໂລກພື້ນດິນຂຶ້ນ.
Verse 16
मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम् सुरासुरैश् च मथितं देवेभ्यश्चामृतं ददौ
ເຮັດໃຫ້ມັນທະຣະເປັນໄມ້ກວນ ແລະໃຫ້ວາສຸກິເປັນເຊືອກກວນ, ເທວະແລະອະສຸຣະໄດ້ກວນມະຫາສະໝຸດ; ແລະໄດ້ປະທານອະມຣິຕະ (ນ້ໍາອະມະຕະ) ແກ່ເທວະທັງຫຼາຍ.
Verse 17
तारकामयसङ्ग्रामे तदा देवाश् च पालिताः निवार्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृतम्
ໃນສົງຄາມ ຕາຣະກາມະຍະ ໃນເວລານັ້ນ ພວກເທວະຖືກປົກປ້ອງ; ໂດຍຫ້າມອິນທຣະ ແລະ ເທວະອາຈານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ທ່ານໄດ້ໃຫ້ພວກດານະວະສ້າງ ແລະ ຮັກສາວົງສະໂສມ (ວົງຈັນ) ໃຫ້ໝັ້ນຄົງ។
Verse 18
विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश् च रणे सुरान् अपालयन्ते निर्वार्य रागद्वेषादिदानवान्
ແລະ ວິສະວາມິດຕະ, ວະສິດຖະ ແລະ ນັກກະວີ‑ຣິສີສາມອົງ ໄດ້ປົກປ້ອງພວກເທວະໃນສົງຄາມ, ຂັບໄລ່ພວກດານະວະທີ່ຖືກຂັບດັນໂດຍຣາກະ, ທເວສະ ແລະ ອື່ນໆ।
Verse 19
पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः
ຮະຣິ (ວິສນຸ)—ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງ ອີສະ (ສິວະ)—ໄດ້ເປັນສາຣະຖີຂອງພຣະອົງ, ໃຫ້ແຜ່ນດິນເປັນລົດ; ແລະໃນຖານະຜູ້ປົກປ້ອງເທວະ ແລະ ຜູ້ປະຫານອະສຸຣະ ທ່ານໄດ້ເຜົາທຳລາຍ ຕຣິປຸຣະ (ນະຄອນສາມ)។
Verse 20
गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः अनुरक्तश् च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम्
ເມື່ອ ຣຸດຣະ ຖືກອັນທະກະ ຜູ້ປາດຖະໜາຈະພາ ເກົາຣີ ໄປ ຮຸກຮານ, ຮະຣິ—ຜູ້ມີຄວາມຮັກພັກດີຕໍ່ ເຣວະຕີ—ກໍໄດ້ກ່ອນໃຫ້ເກີດການທຳລາຍອະສຸຣະ ອັນທະ (ອັນທະກະ) ເຊັ່ນກັນ।
Verse 21
अपां फेनमयो भूत्वा देवासुररणे हरन् वृत्रं देवहरं विष्णुर्देवधर्मानपालयत्
ໂດຍກາຍເປັນດັ່ງວ່າສ້າງຈາກຟອງນ້ຳ, ວິສນຸ ໃນສົງຄາມລະຫວ່າງເທວະ ແລະ ອະສຸຣະ ໄດ້ປະຫານ ວຣິຕຣະ—ຜູ້ປົ້ນຊິງຂອງເທວະ—ແລະດ້ວຍນັ້ນ ທ່ານໄດ້ຮັກສາລະບຽບທຳມະຂອງເທວະໃຫ້ດຳລົງຢູ່।
Verse 22
शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः अपालयत् सुरादींश् च दुष्टक्षत्रं निहत्य च
ເມື່ອຊະນະພວກດານະວະເລີ່ມຈາກ ຊາລະວະ ແລ້ວ, ພຣະຫຣິ ໃນຮູບອະວະຕານ ພຣະປະຣະຊູຣາມ ໄດ້ປົກປ້ອງເທວະດາ ແລະຜູ້ອື່ນໆ, ພ້ອມທັງປະຫານກອງກະສັດຕຣິຍະຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍດ້ວຍ।
Verse 23
हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात् भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः
ເມື່ອຂັບໄລ່ພິດຮາລາຮາລະອັນເປັນດັ່ງອະສຸຣະແລ້ວ, ພຣະມະທຸສູດະນະ (ວິສນຸ) ໄດ້ທຳລາຍຄວາມຢ້ານກົວຂອງເທວະດາທັງປວງໃຫ້ສິ້ນເຊີງ ອັນເນື່ອງມາຈາກພຣະມະເຫສວະຣະ (ສິວະ)។
Verse 24
देवासुरे रणे यश् च दैत्यः कोलाहलो जितः पालिताश् च सुराः सर्वे विष्णुना धर्मपालनात्
ໃນສົງຄາມລະຫວ່າງເທວະດາແລະອະສຸຣະ, ໄດ້ປະຫານດາຍຕະຍະຜູ້ຊື່ ໂກລາຫາລະ; ແລະເທວະດາທັງປວງຖືກປົກປ້ອງໂດຍພຣະວິສນຸ ເນື່ອງຈາກພຣະອົງທຳຫນ້າທີ່ພິທັກຮັກສາທັມມະ।
Verse 25
राजानो राजपुत्राश् च मुनयो देवता हरिः यदुक्तं यच्च नैवोक्तमवतारा हरेरिमे
ກະສັດທັງຫຼາຍ, ເຈົ້າຊາຍ, ມຸນີ, ແລະເທວະດາດ້ວຍ—ແທ້ຈິງແລ້ວຄືພຣະຫຣິເອງ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນອະວະຕານຂອງພຣະຫຣິ, ບໍ່ວ່າຈະກ່າວໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ຫຼືບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ລະອຽດກໍຕາມ।
Frequently Asked Questions
It uses vaṁśa (genealogy) to anchor avatāra theology in social history: dynastic continuity and protection of the Yādavas are presented as instruments for dharma-rakṣaṇa and the establishment of karma-vyavasthā.
It denotes the correct ordering and stabilization of prescribed duties and rites—Hari’s human birth is framed as a restorative intervention to re-establish dharmic conduct amid human suffering and disorder.
The chapter points to Narasiṁha (Hiraṇyakaśipu), Vāmana (Bali), Varāha (Hiraṇyākṣa), amṛta-manthana, Tārakāmaya, Tripura’s burning, Andhaka’s destruction, Vṛtra’s slaying, Paraśurāma’s conquest of hostile forces, the halāhala crisis, and the defeat of Kolāhala—framed as dharma-preserving acts.