Adhyaya 287

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गजचिकित्सा नाम षडशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्ताशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अश्ववाहनसारः धन्वन्तरिर् उवाच अश्ववाहनसारञ्च वक्ष्ये चाश्वचिकित्सनम् वाजिनां संग्रहः कार्यो धर्मकमार्थसिद्धये

ດັ່ງນີ້ ໃນອັກນິມະຫາປຸຣານະ ບົດທີ 286 ຊື່ «ການຮັກສາຊ້າງ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 287 «ແກ່ນສານຂອງມ້າເປັນພາຫະນະ». ທ່ານທັນວັນຕະຣິ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍແກ່ນສານຂອງມ້າເປັນພາຫະນະ ແລະ ການຮັກສາມ້າ. ການຫາມາ ແລະ ການບຳລຸງມ້າ ຄວນເຮັດເພື່ອບັນລຸ ທັມມະ, ກາມະ, ແລະ ອັດຖະ»

Verse 2

अश्विनी श्रणं हस्तं उत्तरात्रितयन्तथा नक्षत्राणि प्रशस्तानि हयानामादिवाहने

ອັສວິນີ, ສຣະວະນະ, ຫັດສະຕະ ແລະ ອຸດຕະຣາທັງສາມ (ອຸດຕະຣະພະລະກຸນີ, ອຸດຕະຣາສາດາ, ອຸດຕະຣະພາດຣະປະດາ) ແມ່ນນັກສັດຕະຣາທີ່ເປັນມົງຄຸນ ສຳລັບການນຳມ້າ ແລະ ພາຫະນະອື່ນໆ ໃຊ້ງານເທື່ອທຳອິດ.

Verse 3

हेमन्तः शिशिरश् चैव वसन्तश्चाश्ववाहने ग्रीष्मेशरदि वर्षासु निषिद्धं वाहनं हये

ສຳລັບການຂີ່ ຫຼື ນຳມ້າໃຊ້ງານ ລະດູເຮມັນຕະ, ຊິຊິຣະ, ແລະ ວະສັນຕະ ເໝາະສົມ; ແຕ່ໃນລະດູກຣີສະມະ (ຮ້ອນ), ຊະຣະດິ (ໃບໄມ້ຫຼົ່ນ) ແລະ ວັຣສາ (ຝົນ) ການໃຊ້ມ້າແມ່ນຖືກຫ້າມ.

Verse 4

तीव्रैर् न च परैर् दण्डैर् अदेशे न च ताडयेत् कीलास्थिसंकुले चैव विषमे कण्टकान्विते

ບໍ່ຄວນຕີດ້ວຍການລົງໂທດທີ່ຮຸນແຮງເກີນໄປ ຫຼື ສຸດຂີດ. ແລະບໍ່ຄວນຕີໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ—ເຊັ່ນ ພື້ນທີ່ມີຕະປູ ແລະ ກະດູກກະຈາຍ, ພື້ນຂຸບຂະຫຍຸບ, ຫຼື ບ່ອນມີໜາມ.

Verse 5

वालुकापङ्गसंच्छन्ने गर्तागर्तप्रदूषिते अचित्तज्ञो विनोपायैर् वाहनं कुरुतेतु हः

ເມື່ອພື້ນດິນຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຊາຍແລະຕົມ ແລະຖືກເຮັດໃຫ້ອັນຕະລາຍໂດຍຫຼຸມແລະຮ່ອງຕ່າງໆ ຄົນປັນຍາທຶບ—ບໍ່ໃຊ້ວິທີການທີ່ຖືກ—ກໍຍັງພະຍາຍາມຂັບພາຫະນະໄປທີ່ນັ້ນ।

Verse 6

स वाह्यते हयेनैव पृष्ठस्थः कटिकां विनाअप्_२८७००६अब्छन्दं विज्ञापयेत् कोपि सकृती धीमतां वरः

ເຂົາຖືກພາໄປໂດຍມ້າພຽງຢ່າງດຽວ ນັ່ງຢູ່ເທິງຫຼັງມ້າໂດຍບໍ່ມີອານມ້າ; ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ຜູ້ມີຄວາມສາມາດ—ຜູ້ປັນຍາດີທີ່ສຸດ—ສາມາດແຈ້ງໃຫ້ຮູ້ເຖິງສັນທະ (chandas) ໄດ້ໃນຄັ້ງດຽວ।

Verse 7

अभ्यासादभियोगाच्च विनाशास्त्रं स्ववाहकः स्नातस्य प्रङ्मुखस्याथ देवान् वपुषि योजयेत्

ໂດຍການຝຶກຝົນຊໍ້າໆ ແລະການປະຍຸກຕ໌ໃຈຢ່າງເຂັ້ມຂັ້ນ ຜູ້ທີ່ແບກພາຫະນະຂອງຕົນ (ຜູ້ຄອບຄອງວິທີ) ຄວນອາບນ້ຳແລ້ວ ຫັນໜ້າໄປທາງຕາເວັນອອກ ແລະຕິດຕັ້ງເທວະດາໄວ້ໃນກາຍ ເພື່ອການນໍາໃຊ້ອາວຸດມົນທຳລາຍ (vināśāstra).

Verse 8

प्रणवादिनमोन्तेन स्ववीजेन यथाक्रमम् ब्रह्मा चित्ते वले विष्णुर्वैनतेयः पराक्रमे

ເລີ່ມດ້ວຍປຣະນະວະ (Oṁ) ແລະສິ້ນສຸດດ້ວຍຖ້ອຍຄໍານົບນ້ອມ (namaḥ) ໂດຍນໍາໃຊ້ພະຍາງຄໍາເມັດ (bīja) ຂອງຕົນຕາມລໍາດັບ: ຕິດຕັ້ງພຣະພຣະຫມາໃນໃຈ; ພຣະວິສນຸໃນພະລັງ; ແລະວາຍນະເຕຍ (ກະຣຸດ) ໃນຄວາມກ້າຫານ.

Verse 9

पार्श्वे रुद्रा गुरुर्बुद्धौ विश्वेदेवाथ मर्मसु दृगावर्ते दृशीन्द्वर्कौ कर्णयोरश्विनौ तथा

ທີ່ຂ້າງກາຍທັງສອງມີຣຸດຣະທັງຫຼາຍ; ໃນປັນຍາມີຄູ (ພຣະພຣະຫັດສະປະຕິ). ໃນຈຸດສໍາຄັນແຫ່ງຊີວິດ (marmas) ມີວິສເວເທວະ. ທີ່ມຸມຫັນຂອງດວງຕາມີ Dṛśī ແລະ ອິນດຣະ; ແລະໃນຫູທັງສອງກໍມີອັສວິນທັງຄູ່ເຊັ່ນກັນ.

Verse 10

जठरे ऽग्निः स्वधा स्वेदे वग्जिह्वायां जवे ऽनिलः पृष्ठतो नाकपृष्ठस्तु खुराग्रे सर्वपर्वताः

ອັກນິ (Agni) ຄວນພິຈາລະນາວ່າສະຖິດຢູ່ໃນທ້ອງ; ສະວະດາ (Svadhā) ຢູ່ໃນເຫື່ອ; ວາກ (Vāk—ຄໍາເວົ້າ) ຢູ່ເທິງລີ້ນ; ອະນິລ (Anila—ລົມ) ຢູ່ໃນຄວາມວ່ອງໄວ. ດ້ານຫຼັງແມ່ນ «ນາກະປຣິດຖະ» (nāka-pṛṣṭha—ຫຼັງຂອງສະຫວັນ); ແລະທີ່ປາຍກີບມີພູເຂົາທັງປວງ.

Verse 11

ताराश् च रोमकूपेषु हृदि चान्द्रमसी कला तेजस्यग्नीरतिः श्रोण्यां ललाटे च जगत्पतिः

ດາວທັງຫຼາຍຄວນຖືກວາງໄວ້ໃນຮູຂົນຂອງກາຍ; ກະລາຈັນທຣະ (ສ່ວນໜຶ່ງຂອງດວງຈັນ) ຢູ່ໃນຫົວໃຈ; ອັກນີຣະຕິ (Agnīrati—ພະລັງໄຟ/ຄວາມປິຕິແຫ່ງໄຟ) ຢູ່ໃນເຕຊັດ (ຄວາມສະຫວ່າງຊີວິດ); ແລະ ຈະກັດປະຕິ (Jagatpati—ເຈົ້າແຫ່ງຈັກກະວານ) ຢູ່ທີ່ສະໂພກ ແລະຢູ່ເທິງໜ້າຜາກດ້ວຍ.

Verse 12

ग्रहाश् च हेषिते चैव तथैवोरसि वासुकिः उपोषितो ऽर्चयेत् सादी हयं दक्षश्रुतौ जपेत्

ເມື່ອມີສຽງຮ້ອງຂອງມ້າ (ເຮຊິຕະ) ອັນບໍ່ເປັນມົງຄຸນ ຍ່ອມຊີ້ເຖິງອິດທິພົນຂອງຄຣາຫະ (Grahas). ເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວາມເຈັບຫຼືຄວາມອຶດອັດໃນອົກ ສຳພັນກັບ ວາສຸກິ (Vāsuki). ເມື່ອອົບໂພສິຕະ (ອົດອາຫານ) ແລ້ວ ຄວນບູຊາເທວະທີ່ສົມຄວນ; ແລະສຳລັບອາການ «ສາດີ» (sādī) ຄວນສະດຸດຈະປະມັນຕຣະ ຫຍະກຣີວະ (Hayagrīva) ໃສ່ຫູຂວາ.

Verse 13

हय गन्धर्वराजस्त्वं शृणुष्व वचनं गम गन्धर्वकुलजातस्त्वं माभूस्त्वं कुलदूषकः

ໂອ ຫຍະ (Haya) ກະສັດແຫ່ງຄັນທະວະ (Gandharvas) — ຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງຂ້າ ແລະຈົ່ງໄປເສຍ. ເຈົ້າເກີດມາໃນຕະກູນຄັນທະວະ; ຢ່າເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຕະກູນຂອງຕົນເສຍກຽດ.

Verse 14

द्विजानां सत्यवाक्येन सोमस्य गरुडस्य च रुद्रस्य वरुणस्यैव पवनस्य बलेन च

ໂດຍພະລັງແຫ່ງຖ້ອຍຄໍາສັດຈິງຂອງດວິຈະ (dvija—ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ແລະໂດຍອຳນາດຂອງ ໂສມະ (Soma), ຂອງ ກະຣຸດະ (Garuḍa), ຂອງ ຣຸດຣະ (Rudra), ຂອງ ວະຣຸນະ (Varuṇa), ແລະດ້ວຍພະລັງຂອງ ປະວະນະ (Pavana—Vāyu) ອີກດ້ວຍ.

Verse 15

हुताशनस्य दीप्त्या च स्मर जातिं तुरङ्गम स्मर राजेन्द्रपुत्रस्त्वं सत्यवाक्यमनुस्मर

ໂດຍຄວາມສະຫວ່າງໄສຂອງ ຮຸຕາຊະນະ (ອັກນິ) ຈົ່ງລະລຶກກຳເນີດແທ້ຂອງເຈົ້າ ໂອ ມ້າ. ຈົ່ງຈື່ຈຳວ່າເຈົ້າແມ່ນບຸດຂອງພະຣາຊາແຫ່ງພະຣາຊາ; ຈົ່ງຫວນຄືນຄຳສັດຈິງທີ່ເຄີຍກ່າວ ແລະເກັບໄວ້ໃນໃຈ।

Verse 16

कणिकां विनेति क , ञ च स्मर त्वं वारुणीं कन्यां स्मर त्वं कौस्तुभं मणिं क्षिरोदसागरे चैव मथ्यमाने सुरासुरैः

ຈົ່ງລະລຶກພະຍາງ ‘ka’ ແລະ ‘ña’ ເປັນຜູ້ຂັບໄລ່ມົນທິນ; ຈົ່ງລະລຶກນາງສາວ ວາຣຸນີ; ຈົ່ງລະລຶກເພັດ ກໍສຕຸພະ—ທັງໝົດນີ້ເກີດຂຶ້ນເມື່ອມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມຖືກກວນໂດຍເທວະ ແລະ ອະສຸຣະ।

Verse 17

तत्र देवकुले जातः स्ववाक्यं परिपालय कुले जातस्त्वमश्वानां मित्रं मे भव शास्वतम्

ເນື່ອງຈາກເຈົ້າເກີດຢູ່ທີ່ນັ້ນໃນຕະກູນອັນສູງສົ່ງ (ຕະກູນເທວະ) ຈົ່ງຮັກສາຄຳປະຕິຍານຂອງເຈົ້າໃຫ້ຄົງຢູ່. ເກີດໃນຕະກູນມ້າ ຈົ່ງເປັນມິດອັນຖາວອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 18

शृणु मित्र त्वमेतच्च सिद्धो मे भव वाहन विजयं रक्ष माञ्चैव समरे सिद्धिमावह

ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ມິດເອີຍ ຄຳນີ້: ຈົ່ງເປັນຜູ້ສຳເລັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ໂອ ພາຫະນະ/ພາຫະນະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ຈົ່ງປົກປ້ອງໄຊຊະນະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລະປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າໃນສົງຄາມ; ຈົ່ງນຳຄວາມສຳເລັດ (ສິດທິ) ມາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 19

तव पृष्ठं समारुह्य हता दैत्याः सुरैः पुरा अधुना त्वां समारुह्य जेष्यामि रिपुवाहिनीं

ໃນອະດີດ ເທວະທັງຫຼາຍໄດ້ຂຶ້ນຂີ່ຫຼັງເຈົ້າ ແລະຂ້າພວກໄດຕະຍະ. ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂຶ້ນຂີ່ເຈົ້າ ແລະຈະຊະນະກອງທັບຂອງສັດຕູ।

Verse 20

कर्णजापन्ततः कृत्वा विमुह्य च तथा प्यरीन् पर्यानयेद्धयं सादी वहयेद्युद्धतो जयः

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ເຮັດກົນລະຍຸດຢູ່ໃກ້ຫູຂອງສັດຕູ ດັ່ງການກະຊິບຫຼອກໃຫ້ຫຼົງ ແລະເຮັດໃຫ້ພວກສັດຕູມືດມົນ ນັກຂີ່ມ້າຄວນຫັນມ້າວົນກັບ ນໍາການຮົບໃຫ້ດໍາເນີນຕໍ່; ຊັຍຊະນະເກີດຈາກສົງຄາມ।

Verse 21

सञ्जाताः स्वशरीरेण दोषाः प्रायेण वाजिनां हन्यन्ते ऽतिप्रयत्नेन गुणाः सादिवरैः पुनः

ຄວາມບົກພ່ອງທີ່ເກີດຈາກຮ່າງກາຍຂອງມ້າເອງ ໂດຍຫຼາຍແລ້ວຖືກກໍາຈັດໄດ້ດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງໜັກ (ການແກ້ໄຂທີ່ຖືກຕ້ອງ) ແລະຄຸນງາມຂອງມັນກໍຖືກຟື້ນຄືນໂດຍຜູ້ຝຶກມ້າຜູ້ດີເລີດ।

Verse 22

सहजा इव दृश्यन्ते गुणाः सादिवरोद्भवाः नाशयन्ति गुणानन्ये सादिनः सहजानपि

ຄຸນງາມທີ່ເກີດຈາກເຫດປັດໃຈທີ່ມີຈຸດເລີ່ມ (ທີ່ໄດ້ມາຫຼືຖືກປຸງແຕ່ງ) ປາກົດຄືກັບເປັນຄຸນທຳທີ່ເກີດມາ. ແຕ່ເມື່ອຖືກຕໍ່ຕ້ານ ຄຸນທີ່ໄດ້ມານັ້ນອາດທໍາລາຍຄຸນອື່ນໆ ແມ່ນແຕ່ຄຸນທີ່ເກີດມາແທ້ໆກໍຕາມ।

Verse 23

गुणानेको विजानाति वेत्ति दोषांस् तथापरः धन्यो धीमान् हयं वेत्ति मन्दधीः

ຄົນໜຶ່ງຮູ້ຄຸນຄ່າແລະຄວາມດີ; ອີກຄົນໜຶ່ງກໍຮູ້ຂໍ້ບົກພ່ອງ. ຜູ້ມີປັນຍາທີ່ຮູ້ທັງສອງນັ້ນແມ່ນຜູ້ມີພອນ; ຜູ້ປັນຍາອ່ອນບໍ່ຮູ້ທັງສອງ.

Verse 24

अकर्मज्ञो ऽनुपायज्ञो वेगासक्तो ऽतिकोपनः घनदण्डरतिच्छिद्रे यः ममोपि न शस्यते

ຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ການກະທໍາທີ່ຖືກຕ້ອງ ບໍ່ຮູ້ວິທີການອັນເໝາະສົມ ຕິດໃຈໃນຄວາມຫວາດໄວ ໂກດງ່າຍເກີນໄປ ມັກລົງໂທດຮຸນແຮງ ແລະຊອກຫາຊ່ອງໂຫວ່ເພື່ອຫາປະໂຫຍດ—ຄົນແບບນີ້ ບໍ່ຄວນຖືກແນະນໍາ ແມ່ນແຕ່ໂດຍຂ້ອຍເອງກໍຕາມ।

Verse 25

उपायज्ञो ऽथ चित्तज्ञो विशुद्धो दोषनाशनः गुणार्जनपरो नित्यं सर्वकर्मविशारदः

ພຣະອົງຊໍານານໃນວິທີແລະຂັ້ນຕອນແຫ່ງຍັດ; ຮູ້ເຂົ້າໃຈຈິດແລະເຈດຕະນາ; ບໍລິສຸດ ແລະກໍາຈັດຂໍ້ບົກພ່ອງ; ມຸ່ງສະສົມຄຸນຄ່າເປັນນິດ ແລະຊໍານານໃນພິທີກຳທຸກປະການ।

Verse 26

प्रग्रहेण गृहीत्वाथ प्रविष्टो वाहभूतलम् सव्यापसव्यभेदेन वाहनीयः स्वसादिना

ແລ້ວຈຶ່ງຈັບບັງເຫຼັກ (ສາຍບັງເຫຼັກ) ໃຫ້ໝັ້ນ ແລະຂຶ້ນນັ່ງເທິງຫຼັງພາຫະນະ; ຜູ້ຂີ່ຄວນຄວບຄຸມແລະນໍາພາພາຫະນະ ໂດຍແຍກການເຄື່ອນໄຫວຊ້າຍ-ຂວາ ຕາມທ່ານັ່ງແລະການຈັບຂອງຕົນ।

Verse 27

तथासुरनिति ज , ञ , ट च सह जाताः शरीरेणेति ञ आरुह्य सहसा नैव ताड्नीयो हयोत्तमः ताडनादुभयमाप्नोति भयान्मोहश् च जायते

ດັ່ງນັ້ນຜູ້ຂີ່ຄວນສັງເກດສັນຍາເຫຼົ່ານີ້: ເມື່ອອາການທາງກາຍຂອງມ້າປາກົດຕາມເຄື່ອງໝາຍທີ່ກ່າວໄວ້, ຫຼັງຈາກຂຶ້ນຂີ່ແລ້ວ ບໍ່ຄວນຕີມ້າຊັ້ນດີຢ່າງກະທັນຫັນ. ການຕີນໍາໄປສູ່ໂທດສອງປະການ; ດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ຄວາມຫຼົງງົດ (ເສຍການຄວບຄຸມ) ກໍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 28

प्रातः सादी प्लुतेनैव वल्गामुद्धृत्य चालयेत् मन्दं मन्दं विना नालं धृतवल्गो दिनान्तरे

ໃນຕອນເຊົ້າ ຜູ້ຂີ່ຄວນໃຊ້ການກະໂດດເບົາໆ ຍົກສາຍບັງເຫຼັກຂຶ້ນ ແລະໃຫ້ມ້າເຄື່ອນໄຫວ. ຄ່ອຍໆ ຄ່ອຍໆ—ບໍ່ໃຫ້ຕີດ້ວຍເຫຼັກທີ່ຕີນ/ເກີບມ້າ—ຈັບສາຍບັງເຫຼັກໃຫ້ໝັ້ນ ແລະໃນຕອນທ້າຍວັນຄວນຝຶກອີກຄັ້ງ.

Verse 29

प्रोक्तमाश्वसनं सामभेदो ऽश्वेन नियोज्यते कषादिताड्नं दण्डो दानं कालसहिष्णुता

ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ ການປະນີປະນອມ (sāma) ແມ່ນມາດຕະການທໍາອິດ. ການຊັກຊວນແລະການແຍກແຍະ (sāma ແລະ bheda) ຄວນນໍາໃຊ້ຜ່ານທູດ. ການຟາດດ້ວຍແສ້ແລະການລົງໂທດແມ່ນ daṇḍa; ການໃຫ້ຂອງກໍານັນແມ່ນ dāna; ແລະການອົດທົນລໍຖ້າເວລາອັນເໝາະສົມ ແມ່ນຄວາມອົດທົນຕາມກາລະ.

Verse 30

पर्वपूर्वविशुद्धौ तु विदध्यादुत्तरोत्तरम् जिह्वातले विनायोगं विदध्याद्वाहने हये

ແຕ່ເມື່ອຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດເປັນຂັ້ນໆ ພຶງປະຕິບັດພິທີການໃຫ້ຄ່ອຍໆກ້າວໜ້າ ຂັ້ນຫຼັງຕາມຂັ້ນກ່ອນ. ພຶງທາຢາຕາມຄໍາສັ່ງໃນບ່ອນໃຕ້ລີ້ນ ແລະໃຫ້ຜ່ານພາຫະນະ ຄືໃຊ້ມ້າເປັນສື່ການນໍາສົ່ງ.

Verse 31

गुणेतरशतां वल्गां सृक्कण्या सह गाहयेत् विस्मार्य वाहनं कुर्याच्छिथिलानां शनैः शनैः

ພຶງໃຫ້ມ້າເຂົ້າສູ່ການຝຶກ ໂດຍໃຊ້ບັງເຫຼັກທີ່ມີສາຍຫຼາຍເສັ້ນ ພ້ອມສາຍຮັດແກ້ມ. ແລ້ວໃຫ້ມັນຄ່ອຍໆລືມຄວາມຕ້ານທານ ຫຼືຄວາມຢ້ານ ແລະຝຶກໃຫ້ເໝາະກັບການຂີ່ ໂດຍຜ່ອນການຮັດຄ່ອຍໆ.

Verse 32

हयं जिह्वाङ्गमाहीने जिह्वाग्रन्थिं विमोचयेत् गाटतां मोचयेत्तावद्यावत् स्तोभं न सुञ्चति

ສໍາລັບມ້າທີ່ປ່ວຍດ້ວຍຄວາມບົກພ່ອງຂອງອະໄວຍະວະລີ້ນ ພຶງປົດຫຼືຕັດປົດປົກລີ້ນ (frenulum). ພຶງຜ່ອນຄວາມແຂງຕຶງຂອງລີ້ນໄປເລື້ອຍໆ ຈົນກວ່າສັດຈະບໍ່ມີອາການສຽງຕິດຂັດ/ຕິດຂັດການອອກສຽງ (stobha) ອີກ.

Verse 33

कुर्याच्छतमुरस्त्राणमविलालञ्च मुञ्चति ऊर्धाननः स्वभाद्यस्तस्योरस्त्राणमश्लथम्

ພຶງຈັດເຮັດເກາະປ້ອງອົກຈໍານວນຮ້ອຍຊັ້ນ ແລະປົດອອກໂດຍບໍ່ໃຫ້ຫຍ່ອນ. ເມື່ອຍົກໜ້າຂຶ້ນ ແລະໃຫ້ສຽງເຄື່ອງສົງຄາມຂອງຕົນ ເກາະອົກຂອງຜູ້ນັ້ນຍັງແນ່ນຫນາ ບໍ່ຄາຍ.

Verse 34

विधाय वाहयेद्दृष्ट्या लीलया सादिसत्तमः तस्य सव्येन पूर्वेण संयुक्तं सव्यवल्गया

ເມື່ອຈັດການແລ້ວດັ່ງນີ້ ນັກຂີ່ມ້າຜູ້ຍອດຢ່າງຍິ່ງ ພຶງໃຫ້ມ້າເຄື່ອນໄຫວໂດຍພຽງສາຍຕາ ດ້ວຍຄວາມສະບາຍບໍ່ຝືນ. ແລະພຶງຮັກສາໃຫ້ດ້ານໜ້າຊ້າຍຂອງມັນປະສານກັບສາຍບັງເຫຼັກຊ້າຍ.

Verse 35

यः कुर्यात्पश्चिमं पादं गृहीतस्तेन दक्षिणः क्रमेणानेन यो सेवां कुरुते वामवल्गया

ຜູ້ໃດວາງ ຫຼືດຶງຖອນຕີນທາງຕາເວັນຕົກ ເມື່ອຖືກຈັບຍຶດໄວ້ດ້ວຍນັ້ນ ຈຶ່ງເຄື່ອນໄປທາງຂວາຕາມລໍາດັບ; ຜູ້ໃດປະຕິບັດການຮັບໃຊ້ຕາມລໍາດັບນີ້ ຍ່ອມເປັນການຫັນໄປທາງຊ້າຍ ອັນຂັດກັບທາງຂວາອັນເປັນມົງຄຸນ।

Verse 36

पादौ तेनापि पादः स्याद्गृहीतो वाम एव हि अग्रे चेच्चरणे त्यक्ते जायते सुदृढासनं

ຕາມການຈັດວາງນັ້ນ ຕີນອີກຂ້າງໜຶ່ງກໍຄວນຖືກຈັບໄວ້ດ້ວຍ—ແທ້ໆແລ້ວໃຫ້ຈັບຕີນຊ້າຍກ່ອນ. ເມື່ອປ່ອຍຕີນໄປຂ້າງໜ້າແລ້ວວາງໃຫ້ໝັ້ນ ອາສນະອັນໝັ້ນຄົງຢ່າງຍິ່ງຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ।

Verse 37

यौ हृतौ दुष्करे चैव मोटके नाटकायनं सव्यहीनं खलीकारो हनेन गुणने तथ

ຄໍາ ‘yau’ ແລະ ‘hṛtau’ ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍວ່າ “ວຽກທີ່ຍາກ”. ‘moṭaka’ ໝາຍເຖິງຕອນ/ຊ່ວງຂອງລະຄອນ (nāṭakāyana). ຜູ້ທີ່ “ຂາດຂ້າງຊ້າຍ/ມືຊ້າຍ” ເອີ້ນວ່າ ‘khalīkāra’. ເຊັ່ນດຽວກັນ ‘hanena’ ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍຂອງການນັບ ຫຼືການຈໍາແນກ (guṇana).

Verse 38

स्वहावं हि तुरङ्गस्य मुखव्यावर्तनं पुरः न चैवेत्थं तुरङ्गाणां पादग्रहणहेतवः

ການຫັນຫົວໄປຂ້າງໜ້າຂອງມ້າ ແມ່ນນິໄສທໍາມະຊາດຂອງມັນ; ແລະໃນກໍລະນີແບບນີ້ ບໍ່ແມ່ນເຫດອັນຖືກຕ້ອງສໍາລັບການຈັບ ຫຼືກັ້ນມ້າໂດຍຈັບຕີນ.

Verse 39

विश्वस्तं हयमालोक्य गाढमापीड्य चासनं रोकयित्वा मुखे पादं ग्राह्यतो लोकनं हितं

ເມື່ອເຫັນວ່າມ້າໄວ້ໃຈແລ້ວ ຄວນກົດອາສນະ/ບ່ອນນັ່ງໃຫ້ແນ່ນຫນາ. ເມື່ອກັ້ນມັນໄວ້ແລ້ວ ຄວນຈັບຕີນຫນ້າໃກ້ປາກ (ຍົກຂາຫນ້າໄປຂ້າງໜ້າໃກ້ຫົວ) ເພື່ອກວດເບິ່ງ; ການກວດນີ້ເປັນປະໂຫຍດເພື່ອຄວາມປອດໄພ ແລະການຈັດການທີ່ຖືກຕ້ອງ.

Verse 40

गाढमापीड्य रागाभ्यां वल्गामाकृष्य गृह्यते तद्वन्धनाद् युग्मपादं तद्वद्वक्वनमुच्यते

ກົດແນ່ນດ້ວຍສາຍບັງຄັບສອງສາຍ ແລ້ວດຶງບິດກັບຫຼັງ ຈຶ່ງທຳໃຫ້ມ້າຖືກຫ້າມແລະຢູ່ໃນອຳນາດ. ເມື່ອຜູກແບບນີ້ ຂາໜ້າຄູ່ຖືກຈຳກັດ; ດັ່ງນັ້ນ ຄຳສັ່ງຫ້າມທີ່ສອດຄ່ອງ ເອີ້ນວ່າ «vakvana».

Verse 41

संयोज्य वल्गया पादान् वल्गामामोच्य वाञ्छितम् वाह्यपार्ष्णिप्रयोगात्तु यत्र तत्ताडनं मतम्

ເມື່ອຈັດໃຫ້ຂາມ້າປະສານກັນດີດ້ວຍສາຍບັງຄັບ ແລ້ວປ່ອຍສາຍຕາມທີ່ປາດຖະໜາ, ການຄວບຄຸມທີ່ເກີດຈາກການໃຊ້ສົ້ນຕີນດ້ານນອກ ຖືກເຫັນວ່າເປັນ «tāḍana» ຄືການຕີ/ກະຕຸ້ນແກ້ໄຂ.

Verse 42

प्रलयाविप्लवे ज्ञात्वा क्रमेणानेन बुद्धिमान् मोटनेन चतुर्थेन विधिरेष बिधीयते

ເມື່ອຮູ້ວ່າໃນຍາມປຣະລະຍະ (pralaya) ມີວິປລະວະ (viplava) ເປັນພິບັດ, ຜູ້ສະຫລາດຄວນດຳເນີນຕາມລຳດັບນີ້. ໂດຍວິທີທີ່ສີ່ ຊື່ «moṭana» ພິທີທີ່ກຳນົດໄວ້ນີ້ຈຶ່ງຖືກປະຕິບັດ.

Verse 43

नाधत्ते ऽधश् च पादं यो ऽश्वो लघुनि मण्डले मोटनोद्वक्कनाभ्यान्तु ग्राहयेत् पादमीशितं

ຖ້າມ້າບໍ່ວາງກີບລົງໃຫ້ຖືກໃນວົງນ້ອຍສຳລັບຝຶກ, ຄວນໃຫ້ມັນວາງຂາທີ່ຄວບຄຸມໄດ້ ໂດຍຈັບແລະນຳທາງທີ່ຈຸດ «moṭana» ແລະ «udvakka» ໃກ້ບ່ອນສະດື.

Verse 44

वटयित्वासने गाटं मन्दमादाय यो ब्रजेत् ग्राह्यते संग्रहाद्यत्र तत्संग्रहणमुच्यते

ເມື່ອມ້ວນຜ້າພັນ/ສາຍຮັດໃຫ້ເປັນແຜ່ນຮອງ ແລ້ວວາງໄວ້ເທິງບ່ອນນັ່ງ/ຖານ, ຈາກນັ້ນຈັບໄວ້ແນ່ນແຕ່ອ່ອນໂຍນ; ບ່ອນທີ່ສ່ວນນັ້ນຖືກຍຶດໄວ້ໂດຍການຮວບຮວມແລະຈັບຢູ່ນັ້ນ ວິທີນັ້ນເອີ້ນວ່າ «saṃgrahaṇa» ຄືການຍຶດຕິດ/ຜູກໃຫ້ຄົງທີ່.

Verse 45

हत्वा पर्श्वे प्रहारेण स्थानस्थो व्यग्रमानसम् वल्गामाकृष्य पादेन ग्राह्यकण्टकपायनम्

ຢືນໃຫ້ໝັ້ນຢູ່ທີ່ເດີມ ແລ້ວຕີຂ້າງລໍາເພື່ອໃຫ້ຈິດຫວັ່ນ; ຕໍ່ມາດຶງສາຍບັງຄັບດ້ວຍຕີນ ແລະຈັບຢຸດຜູ້/ມ້າທີ່ຫນີພຸ້ນໄປຢ່າງມີອຸປະສັກແຫຼມໆ।

Verse 46

उत्थितो यो ऽङ्घ्रणानेन पार्ष्ण्निपादात्तुरङ्गमः गृह्यते यत् खलीकृत्य खलीकारः स चेष्यते

ມ້າທີ່ຍົກຕົວຂຶ້ນ (rearing) ແລ້ວຖືກຄວບຄຸມໂດຍກົດດ້ວຍສົ້ນຕີນແລະຝາຕີນ ແລະຈັບໄດ້ຫຼັງຈາກເຮັດໃຫ້ຍອມຮັບບິດ/ຄັນບັງຄັບ ເອີ້ນວ່າ «ຄະລີກາຣະ»; ເປັນມ້າທີ່ໃຊ້ງານໄດ້ດີ।

Verse 47

गतित्रये पियः पादमादत्ते नैव वाञ्छितः हत्वा तु यत्र दण्डेन ग्राह्यते गहनं हि तत्

ໃນການພິຈາລະນາຕາມທາງກົດໝາຍສາມຢ່າງ ຜູ້ກະທໍາຜິດໄດ້ຮັບແຕ່ສ່ວນໜຶ່ງໃນສີ່ຂອງຜົນກຳ ບໍ່ແມ່ນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ. ແຕ່ກໍລະນີທີ່ຫຼັງຈາກຂ້າຄົນແລ້ວຍັງຕ້ອງຈັດການດ້ວຍທັນທະໂທດ ນັ້ນແມ່ນເລື່ອງລຶກຊຶ້ງຍາກຕັດສິນ।

Verse 48

खलीकृत्य चतुष्केण तुरङ्गो वल्गयान्यया उच्छास्य ग्राह्यते ऽन्यत्र तत्स्यादुच्छासनं पुनः

ໃສ່ຄະລີ (halter) ໃຫ້ມ້າດ້ວຍເຄື່ອງປະກອບສີ່ຢ່າງ ແລ້ວຕ້ອງຫ້າມດ້ວຍສາຍນໍາ/ສາຍບັງຄັບອີກສາຍໜຶ່ງ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ມັນຫາຍໃຈອອກແຮງ ຫຼືພົ່ນສຽງ ແລ້ວຈັບຄວບຄຸມຈາກຈຸດອື່ນ ວິທີນັ້ນອີກຄັ້ງເອີ້ນວ່າ «ອຸຈະສານະ»।

Verse 49

भठकालाद्यनुत्पादमिति ज बाह्यपार्श्वे प्रयोगात्त्विति ख वण्टयित्वासने इति ख ग्राहकण्टकपायनमिति ख स्वभावं बहिरस्यन्तं तस्यां दिशि पदायनं नियोज्य ग्राहयेत्तत्तु मुखव्यापर्तनं मतम्

ເມື່ອຜູ້/ມ້າຕາມນິໄສຂອງຕົນ ໂຍນຕົວອອກນອກແນວ (ຫ່າງຈາກທາງ) ຕ້ອງຊີ້ນໍາໃຫ້ກ້າວຕີນເຂົ້າໄປ (pādāyana) ໄປທາງນັ້ນ ແລ້ວຈັບຄວບຄຸມ; ນີ້ເອີ້ນວ່າ «ການຫັນໜ້າ» (mukha-vyāpartana) ຄືບັງຄັບໃຫ້ຫົວ/ໜ້າຫັນແລະຢູ່ໃນອໍານາດ।

Verse 50

ग्राहयित्वा ततः पादं त्रिविधासु यथाक्रमम् साधयेत् पञ्चधारासु क्रमशो मण्डलादिषु

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໃຫ້ວາງ «ປາດະ» (ສ່ວນ/ໄຕມາດ) ໃນການຈັດຮູບແບບສາມປະການຕາມລໍາດັບ ແລ້ວຄວນປະກອບສາທະນາໃຫ້ສໍາເລັດຕາມລໍາດັບຜ່ານ «ທາຣາ» ຫ້າ ເລີ່ມຈາກມັນດະລາ ແລະອື່ນໆ ຕໍ່ໄປ.

Verse 51

आजनोर्धाननं वाहं शिथिलं वाहयेत् सुधीः अङ्गेषु लाघवं यावत्तावत्तं वाहयेद्धयं

ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຂີ່ພາຫະນະຢ່າງອ່ອນໂຍນ ແລະຜ່ອນຄາຍ ຈາກຫົວເຂົ່າຂຶ້ນໄປ (ຮັກສາທ່ານັ່ງແລະທ່າທາງໃຫ້ສະບາຍ)। ຄວນຂີ່ຕໍ່ໄປເທົ່າທີ່ຄວາມເບົາບາງເກີດຂຶ້ນໃນອະວະຍະວະ—ເຖິງຈຸດນັ້ນແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ມ້າເຄື່ອນຕໍ່ໄປ.

Verse 52

मृदुः स्कन्धे लघुर्वक्त्रे शिथिलः सर्वसन्धिषु यदा ससादिनो वश्यः सङ्गृह्णीयात्तदा हयं

ເມື່ອມ້າອ່ອນນຸ່ມທີ່ບ່າ, ເບົາບາງທີ່ປາກ, ແລະຜ່ອນຄາຍທຸກຂໍ້ຕໍ່—ໃນເວລານັ້ນ ເມື່ອມັນເຊື່ອຟັງ ແລະຕອບຮັບຕໍ່ສັນຍານຂອງຜູ້ຂີ່, ຄວນເກັບຮວບ (ຮັບເຂົ້າແລະຄວບຄຸມ) ມ້ານັ້ນ.

Verse 53

न त्यजेत् पश्चिमं पादं यदा साधुर्भवेत्तदा तदाकृष्टिर्विधातव्या पाणिभ्यामिह बल्गया

ເມື່ອຕີນຫຼັງວາງໄດ້ດີ ແລະໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຄວນຍົກມັນຂຶ້ນ; ໃນຂະນະນັ້ນ ໃນວິທີທີ່ເອີ້ນວ່າ «ບັນກະຍາ» ການດຶງເຂົ້າຈະຕ້ອງກະທໍາດ້ວຍມືທັງສອງ.

Verse 54

तत्रत्रिको यथा तिष्ठेदुद्ग्रीवोश्वः समाननः धरायां पश्चिमौ पादौ अन्तरीक्षे यदाश्रयौ

ທີ່ນັ້ນ ມ້າຄວນຢືນໃນທ່າ «ຕຣິກະ» (ສາມຈຸດ) ໂດຍຊູຄໍສູງ ແລະຮັກສາຫົວໃຫ້ເທົ່າກັນ. ຕີນຫຼັງທັງສອງຄວນວາງໃນພື້ນດິນ ແຕ່ຕີນໜ້າໃຫ້ເບົາ/ຍົກຄ້າຍມີທີ່ພຶ່ງຢູ່ໃນອາກາດ ເພື່ອຄວາມພ້ອມ.

Verse 55

तदा सन्धरणं कुर्याद्गाठवाहञ्च मुष्टिना सहसैवं समाकृष्टो यस्तुरङ्गो न तिष्ठति

ແລ້ວຈຶ່ງຄວນເຮັດການຫ້າມຢ່າງແນ່ນຫນາ (ສັນທະຣະນະ) ແລະໃຊ້ກຳປັ້ນມືກົດຄວບຄຸມສາຍລາກ/ສາຍຮັບຂອງມ້າ ເພື່ອໃຫ້ມ້າ ແມ່ນຖືກດຶງກັບກະທັນຫັນ ກໍບໍ່ຢຸດດັບທັນທີ.

Verse 56

शरीरं विक्षिपन्तञ्च साधयेन्मण्डलभ्रमैः क्षिपेत् स्कन्धञ्च यो वाहं स च स्थाप्यो हि वल्गया

ຄວນປະຫັດປະຫານແລະຄວບຄຸມຄູ່ຕໍ່ສູ້ຜູ້ທີ່ສະບັດສະບົນຮ່າງກາຍ ໂດຍໃຊ້ການຫມຸນເປັນວົງ (maṇḍala-bhrama). ແລະຜູ້ທີ່ຍົກຫຼືຂວ້າຄູ່ຕໍ່ສູ້ຂຶ້ນໃສ່ບ່າ ກໍຄວນຖືກຕ້ານແລະນຳໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ ດ້ວຍການພຸ່ງໂດດກະທັນຫັນ (valgayā).

Verse 57

गोमयं लवणं मूत्रं क्वथितं मृत्समन्वितम् अङ्गलेपो मक्षिकादिदंशश्रमविनाशनः

ຢາທາກາຍທີ່ປຸງຈາກຂີ້ງົວ, ເກືອ, ແລະນ້ຳປັດສະວະ ຕົ້ມໃຫ້ເດືອດ ແລ້ວປົນກັບດິນເຫນຽວ ຊ່ວຍທຳລາຍຄວາມເມື່ອຍລ້າ ແລະບັນເທົາຜົນຈາກການກັດ/ຕໍ່ຍຂອງແມງວັນ ແລະແມງອື່ນໆ.

Verse 58

मध्ये भद्रादिजातीनां मण्डो देयो हि सादिना दर्शनं भोततीक्षस्य निरुत्साहः क्षुधा हयः

ສຳລັບມ້າພັນບັດຣາ (Bhadrā) ແລະພັນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຜູ້ຂີ່ຄວນໃຫ້ນ້ຳເຂົ້າຈາງ (maṇḍa) ໃນເວລາທ່ຽງ. ອາການເບື່ອງຊືດຊາ, ຂາດກຳລັງໃຈ, ແລະຫິວ ແມ່ນເຄື່ອງຊີ້ສະພາບ (ອ່ອນແອ) ຂອງມ້າ.

Verse 59

यथा वश्यस् तथा शिक्षा विनश्यन्त्यतिवाहिताः अवाहिता न मिध्यन्ति तुङ्गवक्त्रांश् च वाहयेत्

ການຝຶກຄວນໃຫ້ພໍດີຕາມຄວາມເຊື່ອຟັງຂອງມ້າ; ຖ້າຝຶກຫຼາຍເກີນໄປ ວິໄນຈະເສຍຫາຍ. ເມື່ອບໍ່ຖືກຂັບໃຊ້ເກີນກຳລັງ ພວກມັນບໍ່ຫຼົງທາງ; ດັ່ງນັ້ນຄວນໃຫ້ມ້າປາກແຂງ ແລະຄຶກຄືນ ໄດ້ຮັບການຝຶກ/ໃຊ້ງານຢ່າງຖືກຄວນ.

Verse 60

सम्पीड्य जानुयुग्मेन स्थिरमुष्टिस्तुरङ्गमं गोमूत्राकुटिला वेणी पद्ममण्डलमालिका

ກົດດ້ວຍຫົວເຂົ່າທັງສອງໃຫ້ແນ່ນ ແລະກຳມືຈັບໃຫ້ໝັ້ນເທິງມ້າ—ນີ້ແມ່ນຂໍ້ກຳນົດ. ຮູບແບບຖັກຂົນຄໍມ້າມີ: «ໂຄ້ງດັ່ງນ້ຳປັດສະວະງົວ» (ຄົດຄ້ຽວດັ່ງງູ), «ຖັກວຽນ/ກົດວົງ», «ວົງດອກບົວ», ແລະ «ແບບພວງມາລາ»។

Verse 61

पञ्चोलूखलिका कार्या गर्वितास्ते ऽतिकीर्तिताः संक्षिप्तञ्चैव विक्षिप्तं कुञ्चितञ्च यथाचितम्

ຄວນນຳໃຊ້ «ໂອລູຂະລິກາ» 5 ປະເພດ; ໃນນັ້ນ «ກະວິຕາ» ຖືກກ່າວວ່າໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດ. ທ່າເຄື່ອນໄຫວແມ່ນ: «ສັງຂິບຕະ» (ຫຍໍ້), «ວິກຂິບຕະ» (ຂະຫຍາຍ/ກະຈາຍ), «ກຸນຈິຕະ» (ງໍ/ມ້ວນ), ແລະ «ຍະຖາຈິຕະ» (ຕາມຄວາມເໝາະສົມ).

Verse 62

वल्गितावल्गितौ चैव षोटा चेत्थमुदाहृतम् वीथीधनुःशतं यावदशीतिर् नवतिस् तथा

«ວັລກິຕະ» ແລະ «ອະວັລກິຕະ» ກໍຖືກເອີ້ນຊື່ເຊັ່ນນັ້ນ; ແລະ «ໂສຕາ» ກໍຖືກປະກາດຕາມນີ້. ອີກທັງ «ວີທີ» ເປັນມາດຕາວັດທີ່ຍາວເຖິງ 100 ຄັນທະນູ, ແລະມາດຕາອື່ນໆກໍມີ 80 ແລະ 90 ເຊັ່ນກັນ.

Verse 63

भद्रः सुसाध्यो वाजी स्यान्मन्दो दण्डैकमानसः मृगजङ्घो मृगो वाजी सङ्कीर्णस्तत्समन्वियात्

ມ້າປະເພດ «ພັດຣະ» ຝຶກງ່າຍ. ມ້າປະເພດ «ມັນດະ» ມີໃຈຈົດຈໍ່ຢູ່ແຕ່ໄມ້ຫວາຍ/ແສ້ (ໝາຍຄວາມວ່າ ຕອບສະໜອງແຕ່ເມື່ອຖືກລົງໂທດ). «ມຣິກະຈັງຄະ» (“ຂາດັ່ງກວາງ”) ແມ່ນມ້າປະເພດ «ມຣິກະ»; ແລະ «ສັງກີນນະ» (ປະສົມ) ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າມີລັກສະນະປະສົມກັນ.

Verse 64

शर्करामधुलाजादः सुगन्धो ऽश्वः शुचिर्द्विजः तेजस्वी क्षत्रियश्चाश्बो विनीतो बुद्धिमांश् च यः

ຜູ້ທີ່ເກີດຈາກນ້ຳຕານ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ແລະເຂົ້າຄົ້ວ (ຂອງຫວານ), ມີກິ່ນຫອມ; ເປັນມ້າ; ບໍລິສຸດ; ເປັນດວິຊະ (ພຣາຫມັນ); ມີລັດສະຫມີ; ແລະເປັນກະສັດຕຣິຍະ; ຜູ້ຝຶກດີ ແລະມີປັນຍາ—ນີ້ແມ່ນນາມ/ລັກສະນະມົງຄຸນທີ່ກ່າວໄວ້.

Verse 65

शूद्रो ऽशुचिश् चलो मन्दो विरूपो विमतिः खलः वल्गया धार्यमाणो ऽश्वो लालकं यश् च दर्शयेत्

ຊູດຣະ—ຖ້າບໍ່ບໍລິສຸດ, ຜັນຜວນ, ຊ້າຊື່, ຮູບຮ່າງບໍ່ງາມ, ຄວາມເຫັນຜິດ, ແລະມີໃຈຮ້າຍ—ພ້ອມທັງມ້າທີ່ຕ້ອງຖືກຄວບຄຸມດ້ວຍສາຍບັງເຫຼັກ ແລະມ້າໃດທີ່ມີນ້ຳລາຍໄຫຼອອກຈາກປາກ—ເຫຼົ່ານີ້ເປັນລາງຮ້າຍ.

Verse 66

धारासु योजनीयो ऽसौ प्रग्रहग्रहमोक्षणैः अश्वादिलक्षणम् वक्ष्ये शालिहोत्रो यथावदत्

ຄວນໃຫ້ເຂົາຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນແນວຝຶກ/ຂີ່ ໂດຍການຈັບສາຍບັງເຫຼັກແລະປ່ອຍສາຍບັງເຫຼັກໃຫ້ເໝາະສົມ. ບັດນີ້ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍລັກສະນະຂອງມ້າແລະອື່ນໆ ດັ່ງທີ່ສາລິໂຫຕຣະໄດ້ສອນໄວ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.