Adhyaya 286

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे कल्पसागरो नाम पञ्चाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षडशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः गजचिकित्सा पालकाप्य उवाच गजलक्ष्म चिकित्साञ्च लोमपाद यदामि ते दीर्घहस्ता महोच्छ्वासाः प्रसस्तास्ते महिष्णवः

ດັ່ງນີ້ ໃນ Agni Mahāpurāṇa ບົດທີ 285 ຊື່ «Kalpa-sāgara» ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 286: «ການແພດຊ້າງ». Pālakāpya ກ່າວວ່າ: «ໂອ Lomapāda, ຂ້າຈະສອນເຈົ້າເຖິງການຮັກສາໂລກ ແລະອາການຜິດປົກກະຕິຂອງຊ້າງ. ຊ້າງທີ່ຖືກສັນລະເສີນນັ້ນ ມີງວງຍາວ ແລະຫາຍໃຈເລິກ ເໝາະແກ່ຄອກຊ້າງຫຼວງ».

Verse 2

विंशत्यष्टादशनखाः शीतकालमदाश् च ये दक्षिणञ्चोन्नतन्दन्तं वृंहितं जलदोपमं

ຊ້າງທີ່ມີເລັບ 28 ອັນ, ເຂົ້າສູ່ພາວະ musth ໃນລະດູໜາວ, ມີງາຂວາຍົກສູງ, ແລະມີສຽງຮ້ອງທຸ້ມເລິກດັ່ງເມກຝົນ—ຊ້າງເຫຼົ່ານັ້ນຖືກຈັດເປັນປະເພດມົງຄຸນ ແລະດີເລີດ.

Verse 3

कर्णौर् च विपूलौ येषां सूक्ष्मविन्द्वन्वितत्वचौ ते धार्या न तथा धार्या वामना ये च सङ्कुशाः

ຜູ້ທີ່ມີຫູກວ້າງ ແລະ ຜິວມີຈຸດນ້ອຍໆລະອຽດ ຄວນຮັບໄວ້ເປັນຜູ້ເໝາະສົມ; ແຕ່ຜູ້ທີ່ເຕັ້ຍ ຫຼື ຫູໂຄ້ງຄ້າຍຕະຂໍ (ສັງກຸສ) ບໍ່ຄວນຮັບເຊັ່ນນັ້ນ।

Verse 4

हस्तिन्यः पार्श्वगर्भिण्यो च मूढा मतङ्गजाः वर्णं सत्वं बलं रूपं कान्तिः संहननञ्जवः

ຊ້າງເພດຍິງ, ຜູ້ທີ່ຕັ້ງທ້ອງຈາກຂ້າງລໍາຕົວ (ຄືຕັ້ງທ້ອງໂດຍບໍ່ມີການຜະສົມພັນທີ່ຖືກຕ້ອງ) ແລະ ຊ້າງຜູ້ທີ່ຊື່ງຊ້າ—ຄວນພິຈາລະນາສີຜິວ, ອຸປະນິໄສ, ກໍາລັງ, ຮູບຮ່າງ, ຄວາມງາມສະຫວ່າງ, ຄວາມແນ່ນຫນາຂອງຮ່າງກາຍ ແລະ ຄວາມໄວ.

Verse 5

सप्तस्थितो गजश्चेदृक् सङ्ग्रामेरीञ्जयेत्स च कुञ्जराः परमा शोभा शिविरस्य बलस्य च

ຖ້າຈັດວາງຊ້າງໃນຕໍາແໜ່ງມາດຕະຖານ 7 ປະການດັ່ງນີ້ ມັນຈະນໍາໄປສູ່ໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ; ແລະຊ້າງສົງຄາມແມ່ນຄວາມສະຫງ່າງາມສູງສຸດຂອງຄ່າຍທະຫານ ແລະ ກອງທັບ.

Verse 6

आयत्तं कुञ्जरैश् चैव विजयं पृथिवीक्षितां पाकलेषु च सर्वेषु कर्तव्यमनुवासनं

ການພິຊິດຊະນະເຫນືອບັນດາກະສັດແຫ່ງແຜ່ນດິນ ພຶ່ງພາຊ້າງສົງຄາມແທ້ໆ; ແລະໃນຄ່າຍທະຫານ ແລະ ປ້ອມຄ່າຍທຸກແຫ່ງ ຄວນບັງຄັບໃຫ້ມີວິໄນ ແລະ ລະບຽບການຄຸ້ມຄອງ.

Verse 7

घृततैलपरीपाकं स्थानं वातविवर्जितं स्कन्धेषु च क्रिया कर्या तथा पालकवन्नृपाः

ຄວນຈັດສະຖານທີ່ທີ່ກະກຽມດ້ວຍນ້ໍາມັນເນີຍໃສ (ghṛta) ແລະ ນ້ໍາມັນ ໃຫ້ອົບອຸ່ນ ແລະ ປາສະຈາກລົມພັດ (vāta); ແລະຄວນເຮັດການບໍລິການບໍາບັດທີ່ບ່າຕາມນັ້ນ—ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ—ດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ ເຫມືອນຜູ້ດູແລເດັກນ້ອຍ.

Verse 8

गोमूत्रं पाण्डुरोगेषु रजनीभ्यां घृतन्द्विज आनाहे तैलसिक्तस्य निषेकस्तस्य शस्यते

ສໍາລັບພະຍາດປານດູໂຣກ (ຜິວຈາງ/ເລືອດຈາງ) ໃຫ້ໃຊ້ນ້ໍາປັດສະວະງົວ; ແລະໃຊ້ນ້ໍາມັນເນີຍຂຸ້ນ (ghee) ປະສົມກັບຣະຊະນີສອງຊະນິດ (ຂີ້ໝິ້ນສອງພັນ). ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ໃນອານາຫະ (ທ້ອງອືດເນື່ອງຈາກລົມຕິດ) ແນະນໍາໃຫ້ເຮັດນິເສກ (ລາດນ້ໍາຢາ) ດ້ວຍນ້ໍາມັນ।

Verse 9

लवणैः पञ्चभिर्मश्रा प्रतिपानाय वारुणी धन्वन्तरिरुवाचेति ञ मर्दना इति ञ विडङ्गत्रिफलाव्योषसैन्धवैः कवलान् कृतान्

ວາຣຸນີ (ເຫຼົ້າຢາທີ່ຫມັກ) ປະສົມກັບເກືອທັງຫ້າ ໃຫ້ດື່ມເປັນນ້ໍາຕາມຫຼັງການກິນຢາ. ດັ່ງນີ້ທ່ານທັນວັນຕະຣິໄດ້ກ່າວ. ສ່ວນຕໍາຮັບຊື່ “ມັຣດະນາ” (ຢາບົດ/ຢາຖູ) ເຮັດໂດຍປັ້ນເປັນກະວະລະ (kavala, ກ້ອນຢາອົມ) ຈາກ ວິດັງກະ, ຕຣິຟະລາ, ວະໂຍສະ, ແລະ ໄຊນທະວະ (ເກືອຫີນ).

Verse 10

मूर्छासु भोजयेन्नागं क्षौद्रन्तोयञ्च पाययेत् अग्यङ्गः शिरसः शूले नस्यञ्चैव प्रशस्यते

ໃນອາການເປັນລົມຫມົດສະຕິ (mūrcchā) ໃຫ້ປ້ອນນາກ (nāga—ຕະກົ່ວ/lead) ເປັນອາຫານ ແລະໃຫ້ດື່ມນ້ໍາຜຶ້ງຜະສົມນ້ໍາ. ສໍາລັບອາການເຈັບຫົວ ການນວດຫົວດ້ວຍນ້ໍາມັນ ແລະນັສຍະ (nasya—ຫຍອດຢາທາງດັງ) ແມ່ນຖືກຍົກຍ້ອງວ່າດີ.

Verse 11

नागानां स्नेहपुटकः पादरोगानुपक्रमेत् पश्चात् कल्ककषायेण शोधनञ्च विधीयते

ສໍາລັບໂລກທີ່ຕີນ ໃຫ້ເລີ່ມການປິ່ນປົວດ້ວຍສເນຫະປຸຕະກະ (snehapuṭaka—ພອກນ້ໍາມັນ) ທີ່ຈັດເຮັດຈາກນາກ (nāga—ຕະກົ່ວ/lead). ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃຫ້ດໍາເນີນການຊໍາລະ/ຊໍາລະລ້າງ (śodhana) ໂດຍໃຊ້ກັລກະ (ຢາບົດເປັນພາສ) ແລະກະສາຍະ (ນ້ໍາຕົ້ມຢາ).

Verse 12

शिखितित्तिरिलावानां पिप्पलीमरिचान्वितैः रसैः सम्भोजयेन्नगं वेपथुर्यस्य जायते

ສໍາລັບຜູ້ທີ່ເກີດອາການສັ່ນ (vepathu) ໃຫ້ໃຊ້ນາກ (nāga—ຕະກົ່ວ/lead) ໂດຍເຮັດໃຫ້ກິນໄດ້ຮ່ວມກັບນ້ໍາຄັ້ນ (rasa) ຈາກນົກຢູງ (peacock) ແລະນົກຕິດຕິຣິ (partridge) ປະສົມກັບພິບພະລີ (long pepper) ແລະມະຣິຈະ (black pepper).

Verse 13

बालबिल्वं तथा लोध्रं धातकी सितया सह अतीसारविनाशाय पिण्डीं भुञ्जीत कुञ्जरः

ເພື່ອທໍາລາຍອາການຖອກທ້ອງ (ອະຕິສາຣ) ຊ້າງຄວນກິນພິນດີ (ກ້ອນຢາ) ທີ່ເຮັດຈາກບິລວະອ່ອນ, ໂລດຣະ, ທາຕະກີ ປົນກັບນ້ໍາຕານ।

Verse 14

नस्यं करग्रहे देयं घृतं लयणसंयुतम् मागधीनागराजाजीयवागूर्मुस्तसाधिता

ສໍາລັບນັດສະຍະ (nasya) ຄວນໃຫ້ນ້ໍາມັນເນີຍ (ghee) ໂດຍຖືໄວ້ໃນຝາມື; ຈະຕ້ອງປົນເກືອຫີນ ແລະປຸງດ້ວຍ ມາກະທີ (pippalī), ນາກະຣະ (ຂີງແຫ້ງ), ອະຊາຊີ (ຢີ່ຫຣ່າ), ຢະວາກູ (ໂຈ້ກເຂົ້າ), ແລະ ມຸສຕາ (mustā).

Verse 15

उत्कर्णके तु दातव्या वाराहञ्च तथा रसम् दशमूलकुलत्थाम्लकाकमाचीविपाचितम्

ໃນອາການຫູປູດ/ຫູບວມ (utkarṇaka) ຄວນໃຫ້ໄຂມັນຫມູປ່າ ຫຼືນ້ໍາສານສະກັດຈາກຫມູປ່າດ້ວຍ; ແລະໃຫ້ນ້ໍາຢາທີ່ຕົ້ມຈາກ ດະຊະມູລະ, ກຸລັດຖະ, ສານທີ່ໃຫ້ລົດສົ້ມ, ແລະ ກາກະມາຈີ.

Verse 16

तैलमूषणसंयुक्तं गलग्रहगदापहम् अष्टभिर्लवणैः पिष्ठैः प्रसन्नाः पाययेद्घृतम्

ນ້ໍາມັນເນີຍ (ghee) ທີ່ປຸງກັບນ້ໍາມັນ ແລະສິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຮ້ອນ/ເຜັດ ຊ່ວຍກໍາຈັດໂຣກຄໍຕິດຂັດ (galagraha) ແລະໂຣກຄໍ. ເມື່ອມັນໃສດີແລ້ວ ແລະປົນກັບຜົງທີ່ບົດຈາກເກືອ 8 ຊະນິດ ຄວນໃຫ້ດື່ມ ghee ນັ້ນ.

Verse 17

मूत्रभङ्गे ऽथ वा वीजं क्वथितं त्रपूषस्य च त्वग्दोषेषु पिवेन्निम्बं वृषं वा क्वथितं द्विपः

ໃນກໍລະນີປັດສະວະຕິດຂັດ/ກັ້ນປັດສະວະ (mūtrabhanga) ຄວນດື່ມນ້ໍາຕົ້ມຈາກເມັດຕະປູສະ (ແຕງ). ສໍາລັບໂຣກຜິວໜັງ ຄວນດື່ມນ້ໍາຕົ້ມນີມ ຫຼືບໍ່ກໍ່ນ້ໍາຕົ້ມວຶສະ (vāsā) ສໍາລັບຊ້າງ.

Verse 18

गवां मूत्रं विडङ्गानि कृमिकोष्ठेषु शस्यते शृङ्गवेरकणाद्राक्षाशर्कराभिः शृतं पयः

ໃນໂລກທ້ອງທີ່ເກີດຈາກແມ່ທ້ອງ ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ນ້ຳປັດສະວະງົວ ແລະ ວິດັງກະ (ພິກໄທດຳປອມ)। ອີກທັງ ນົມທີ່ຕົ້ມກັບຂີງແຫ້ງ ພິກໄທຍາວ ລູກອະງຸ່ນແຫ້ງ ແລະ ນ້ຳຕານ ກໍແນະນຳເຊັ່ນກັນ।

Verse 19

क्षतक्षयकरं पानं तथा मांसरसः शुभः मुद्गोदनं व्योषयुतमरुचौ तु प्रशस्यते

ສຳລັບອາການບາດເຈັບອົກ ແລະ ພະຍາດຊຸດໂຊມ (kṣata, kṣaya) ແນະນຳໃຫ້ດື່ມນ້ຳຢາບຳລຸງ; ນ້ຳຊຸບເນື້ອທີ່ດີກໍເປັນປະໂຫຍດ. ໃນອາການບໍ່ຢາກອາຫານ (aruci) ເຂົ້າສຸກກັບຖົ່ວຂຽວ (mudga-odana) ປົນກັບ vyoṣa (ເຄື່ອງເຜັດສາມຢ່າງ) ຖືກສັນລະເສີນເປັນພິເສດ।

Verse 20

त्रिवृद्व्योषाग्निदन्त्यर्कश्यामाक्षीरेभपिप्पली एतैर् गुल्महरः स्नेहः कृतश् चैव तथापरः

ໃຊ້ trivṛt, vyoṣa (ສາມຢ່າງເຜັດ), citraka, dantī, arka, śyāmā, ນົມ ແລະ pippalī—ດ້ວຍສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງປຸງເຮັດ sneha (ນ້ຳມັນ/ໄຂມັນຢາ) ທີ່ກຳຈັດ gulma (ກ້ອນແຂງໃນທ້ອງ); ແລະອີກສູດໜຶ່ງກໍເຮັດໄດ້ເຊັ່ນກັນ।

Verse 21

भेदनद्रावणाभ्यङ्गस्नेहपानानुवासनैः सर्वानेव समुत्पन्नन् विद्रवान् समुपाहरेत्

ໂດຍການຜ່າເປີດ, ມາດຕະການເຮັດໃຫ້ອ່ອນ/ກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດໜອງ, ການນວດນ້ຳມັນ, ການກິນໄຂມັນຢາ (sneha-pāna), ແລະ ການສວນນ້ຳມັນ (anuvāsana) ຄວນຮັກສາຝີ/ຝົດ (vidradhi) ທຸກຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນ।

Verse 22

यष्टिकं मुद्गसूपेन शारदेन तथा पिवेत् बालबिल्वैस् तथा लेपः फटुरोगेषु शस्यते

ຄວນດື່ມ yaṣṭikā ຄຽງກັບນ້ຳແກງຖົ່ວຂຽວ (mudga-sūpa) ແລະປະຕິບັດຕາມລະບຽບລະດູສາຣະດະ (ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ) ເຊັ່ນກັນ. ອີກທັງ ຢາພອກ/ຢາທາທີ່ເຮັດຈາກຜົນ bilva ອ່ອນ ແນະນຳໃນພະຍາດ phaṭu-roga (ໂລກແຕກຮ້າວ/ແຍກອອກ).

Verse 23

विडङ्गेन्द्रयवौ हिङ्गु सरलं रजनीद्वयम् पूर्वाह्णे पाययेत् पिण्डान् सर्वशूलोपशान्तये

ໃນຕອນເຊົ້າ ຄວນໃຫ້ດື່ມ piṇḍa (ກ້ອນຢາ) ທີ່ປຸງຈາກ viḍaṅga, indrayava, hiṅgu, sarala ແລະ rajanī ສອງຊະນິດ (ຂີ້ໝິ້ນສອງພັນ) ເພື່ອລະງັບອາການຈຸກເຈັບແລະປວດທຸກປະເພດໃຫ້ສົມບູນ.

Verse 24

प्रधानभोजने तेषां यष्टिकव्रीहिशालयः मध्यमौ यवगोधूमौ शेषा दन्तिनि चाधमाः

ໃນບັນດາເຂົ້າເມັດເຫຼົ່ານັ້ນ ສໍາລັບອາຫານຫຼັກ ທີ່ດີທີ່ສຸດແມ່ນເຂົ້າລະອຽດ: yaṣṭika, vrīhi ແລະ śāli. ຍະວະ (barley) ແລະ ໂກທູມ (wheat) ເປັນຊັ້ນກາງ; ທີ່ເຫຼືອ ເຊັ່ນ dantini ຖືວ່າຕໍ່າກວ່າ.

Verse 25

यवश् चैव तथैवेक्षुर्नागानां बलवर्धनः नागानां यवसं शुष्कं तथा धातुप्रकोपणं

ຍະວະ (barley) ແລະ ອິກສຸ (sugarcane) ລ້ວນເປັນອາຫານເພີ່ມກໍາລັງໃຫ້ແກ່ nāga. ແຕ່ສໍາລັບ nāga ອາຫານຫຍ້າແຫ້ງ (yavasa) ກັບເຮັດໃຫ້ dhātu ກໍ່ກວນ ແລະກະຕຸ້ນຄວາມຜິດປົກກະຕິ.

Verse 26

मदक्षिणस्य नागस्य पयःपानं प्रशस्यते दीपनीयैस् तथा द्रव्यैः शृतो मांसरसः शुभः

ສໍາລັບ nāga ທີ່ຖືກພະຍາດ mada-kṣiṇa (ອ່ອນແຮງຫຼັງຄວາມເມົາ) ການດື່ມນົມແມ່ນຖືກສັນລະເສີນ. ອີກທັງ ນ້ໍາຊຸບເນື້ອທີ່ຕົ້ມກັບສານກະຕຸ້ນໄຟຍ່ອຍ (dīpanīya) ກໍເປັນຂອງດີມີປະໂຫຍດ.

Verse 27

वायसः कुक्कुरश्चोभौ काकोलूककुलो हरिः भवेत् क्षौद्रेण संयुक्तः पिण्डो युद्धे महापदि

ໃນວິກິດໃຫຍ່ໃນສົງຄາມ piṇḍa (ກ້ອນເຫຍື່ອ) ທີ່ຄົວກັບນ້ໍາເຜິ້ງ ຈະມີ຤ິດສໍາລັບດຶງດູດກາ (crow) ແລະ ໝາ, ພ້ອມທັງຝູງກາ ແລະ ນົກເຄົ້າ (owl); ອີກທັງເປັນອຸບາຍໃນການຫັນເບນ/ປ້ອງກັນສັດຕູ.

Verse 28

कटुमत्स्यविडङ्गानि क्षारः कोषातकी पयः हरिद्रा चेति धूपोयं कुञ्जरस्य जयावहः

ສານປາຮສເຜັດ, ວິດັງກະ (viḍaṅga), ດ່າງ (kṣāra), ນ້ຳນົມຂາວ/ນ້ຳຢາງຂອງ ໂກສາຕະກີ (koṣātakī), ແລະ ຂີ້ໝິ້ນ—ນີ້ແມ່ນທູບສຳລັບອົບຄວັນ; ນຳຊັຍຊະນະໃຫ້ຊ້າງ.

Verse 29

पिप्पलीतण्डुलास्तैलं माध्वीकं माक्षिकम् तथा नेत्रयोः परिषेकोयं दीपनीयः प्रशस्यते

ການລ້າງ/ຫຼວງນ້ຳໃສ່ຕາ (pariṣeka) ທີ່ປຸງດ້ວຍ ປິບພະລີ (pippalī), ເມັດເຂົ້າ, ນ້ຳມັນ, ມາດວີກະ (mādhvīka—ເຫຼົ້າຫວານຈາກນ້ຳເຜິ້ງ), ແລະ ນ້ຳເຜິ້ງ ຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນ dīpanīya ຊ່ວຍກະຕຸ້ນແລະເຮັດໃຫ້ຕາແຈ້ງໃສ.

Verse 30

पूरीषञ्चटकायाश् च तथा पारावतस्य च क्षीरवृक्षकरीषाश् च प्रसन्नयेष्टमञ्जनं

ເພື່ອໃຫ້ຕາແຈ້ງໃສ ແລະ ເກີດຄວາມພໍໃຈ, ອັນຊະນະ (añjana) ທີ່ນິຍົມ ປຸງຈາກຂີ້ນົກກະຈອກ (sparrow), ຂີ້ນົກພາຣາວະຕະ (pigeon), ແລະ “ຂີ້” ຂອງຕົ້ນໄມ້ນ້ຳນົມ (kṣīra-vṛkṣa) ຄືນ້ຳຢາງ/ນ້ຳນົມທີ່ໄຫຼອອກ.

Verse 31

मुद्ग्यूषेणेति ज , ञ च मदाय हीति ञ क्षीरवृक्षकरीराश्चेति ञ अनेनाञ्जितनेत्रस्तु करोति कदनं रणे उत्पलानि च नीलानि सुस्तन्तगरमेव च

«ໃຫ້ສວດ ‘mudgyūṣeṇa’ ພ້ອມພະຍັນຊະນະ ja ແລະ ña; ‘madāya hi’ ພ້ອມ ña; ແລະ ‘kṣīra-vṛkṣa-karīrāḥ’ ພ້ອມ ña»। ດ້ວຍການປະຍຸກຕ໌ມັນຕຣານີ້ ເມື່ອທາຕາແລ້ວ ຜູ້ນັ້ນກໍ່ໃຫ້ເກີດການຂ້າຟັນໃນສົງຄາມ; ແລະຍັງບັນດານ/ຄວບຄຸມດອກບົວສີຟ້າ ພ້ອມທັງພິດທີ່ເອີ້ນວ່າ sustantagara.

Verse 32

तण्डुलोदकपिष्टानि नेत्रनिर्वापनं परम् नखवृद्धौ नखच्छेदस्तैलसेकश् च मास्यपि

ຢາພອກທີ່ປຸງດ້ວຍນ້ຳເຂົ້າ ເປັນວິທີຢ່າງຍິ່ງໃນການເຮັດໃຫ້ຕາເຢັນແລະບັນເທົາ. ເມື່ອເລັບຍາວເກີນ ກໍໃຫ້ຕັດເລັບ; ແລະແມ່ນແຕ່ທຸກໆເດືອນ ກໍແນະນຳໃຫ້ຫຼວງນ້ຳມັນ (oleation) ດ້ວຍ.

Verse 33

शय्यास्थानं भवेच्चास्य करीषैः पांशुभिस् तथा शरन्निदाघयोः सेकः सर्पिषा च तथेष्यते

ບ່ອນນອນພັກຂອງມັນ ຄວນຈັດເຮັດດ້ວຍຂີ້ງົວແຫ້ງ ແລະ ຝຸ່ນດິນລະອຽດ. ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ແລະ ລະດູຮ້ອນ ກໍມີການກຳນົດໃຫ້ພອຍ/ທາດ້ວຍນ້ຳມັນເນີຍ (ghee) ດ້ວຍ.