Adhyaya 99: The Greatness and Rite of the Sesame-Cow (Tiladhenu) Gift

Verse 1

अथ तिलधेनुमाहात्म्यम् ॥ धरन्युवाच ॥ या सा माया शरीरात्तु ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥ गायत्र्यष्टभुजा भूत्वा चैव त्रासुरमयोदधयत्

ಇದೀಗ ತಿಲಧೇನು ಮಹಾತ್ಮ್ಯ. ಭೂಮಿ ಹೇಳಿದರು—ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಮಾಯೆ, ಅಷ್ಟಭುಜ ಗಾಯತ್ರಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ತ್ರಾಸುರ ಎಂಬ ಅಸುರನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿತು।

Verse 2

सैव नन्दा भवेद्देवी देवकार्यचिकीर्षया ॥ महिषाख्यासुरवधं कुर्वती ब्रह्मणेरिता

ಅದೇ ಶಕ್ತಿ ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ದೇವಿ ನಂದೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು; ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಹಿಷ ಎಂಬ ಅಸುರನ ವಧೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿತು।

Verse 3

वैष्णव्याख्या ततो देव कथमेतद्धि शंस मे ॥ श्रीवराह उवाच ॥ द्वयं जगद्धिता देवी गङ्गा शङ्कर सुप्रिया ॥

ಆಮೇಲೆ (ದೇವಿ) ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವ, ವೈಷ್ಣವಿಯ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು? ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿ.” ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವಿ, ಜಗದ್ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಇವೆ—ಶಂಕರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ದೇವಿ ಗಂಗಾ.”

Verse 4

क्वचित्किंचिद्भवेद्दत्तं स्वपदं वेद सर्ववित् ॥ स्वायम्भुवे हतो दैत्यो वैष्णव्या मन्दरे गिरौ ॥

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಏನೋ ದಾನ/ವರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸರ್ವಜ್ಞನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವಿಯು ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು.

Verse 5

महिषाख्यः परः पश्चात्स वै चैत्रासुरो हतः ॥ नन्दया निहतो विन्ध्ये महाबलपराक्रमः ॥

ನಂತರ ‘ಮಹಿಷ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ ಹತನಾದನು; ಅವನೇ ಚೈತ್ರಾಸುರನು ಸಂಹೃತನಾದನು. ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಿಯು ಅವನು ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಂದೆಯಿಂದ ಹತನಾದನು.

Verse 6

अथवा ज्ञानशक्तिः सा महिषोऽज्ञानमूर्त्तिमान् ॥ अज्ञानं ज्ञानसाध्यं तु भवतीति न संशयः ॥

ಅಥವಾ ಅವಳು ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ; ‘ಮಹಿಷ’ ಅಜ್ಞಾನಮೂರ್ತಿ. ಅಜ್ಞಾನವು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 7

मूर्त्तिपक्षे चेतिहासममूर्ते चैवगद्धृदि ॥ ख्याप्यते वेदवाक्यैश्च इह सा वेदवादिभिः ॥

ಮೂರ್ತಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಇತಿಹಾಸ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅಮೂರ್ತಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ವೇದವಾದಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

इदानीं शृणु मे देवि पञ्चपातकनाशनम् ॥ यजनं देवदेवस्य विष्णोः पुत्रवसुप्रदम् ॥

ಈಗ, ಹೇ ದೇವಿ, ಐದು ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು—ದೇವದೇವನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಯಜನ/ಪೂಜೆ, ಅದು ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 9

इह जन्मनि दारिद्र्यव्याधिकुष्ठादिपीडितः ॥ अलक्ष्मीवानपुत्रस्तु यो भवेत्पुरुषो भुवि ॥

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ರೋಗ, ಕುಷ್ಠ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಬಹುದು—ಅಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತನಾಗಿ, ಪುತ್ರಹೀನನಾಗಿ।

Verse 10

नारायणं परं देवं यः पश्यति विधानतः ॥ आचार्यदर्शितं देवि मन्त्रमूर्तिमयोनिजम् ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಯೋಗ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ನಾರಾಯಣ ಪರಮದೇವನನ್ನು ನೋಡುವವನು—ಆಚಾರ್ಯನು ತೋರಿಸಿದ ಮಂತ್ರಮೂರ್ತಿ, ಅಯೋನಿಜ (ಅಜನ್ಮ) ರೂಪವಾಗಿ—

Verse 11

कार्तिके मासि शुक्लायां द्वादश्यां तु विशेषतः ॥ सर्वासु वा यजेद्देवं द्वादशीषु विधानतः ॥

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ; ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಾದಶಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 12

ब्राह्मणक्षत्रियविशां भक्तानां तु परीक्षनम् ॥ संवत्सरं गुरुः कुर्याज्जातिशौचक्रियादिभिः ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಭಕ್ತರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಗುರುವು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಜನ್ಮಸ್ಥಿತಿ, ಶೌಚಾಚಾರ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮೊದಲಾದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಬೇಕು।

Verse 13

संक्रान्त्यां वा महाभागं चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ॥ यः पश्यति हरिं देवि पूजितं गुरुणा शुभे ॥

ಹೇ ಶುಭೆ ದೇವಿ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅಥವಾ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುರುವು ಪೂಜಿಸಿದ ಹರಿಯನ್ನು ನೋಡುವವನು ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು।

Verse 14

तस्य सद्यो भवेत् तुष्टिः पापध्वंसश्च जायते ॥ सामान्यदेवतानां च भवतीति न संशयः ॥

ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಪಾಪನಾಶವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇವತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 15

उपासन्नं ततो ज्ञात्वा हृदयेनावधारयेत् ॥ तेऽपि भक्तिमतो ज्ञात्वा त्वात्मानं परमेश्वरम् ॥

ನಂತರ (ದೇವತೆ) ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪಾಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವರು ಕೂಡ ಭಕ್ತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನಿನ್ನನ್ನೇ—ತನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ—ಪರಮೇಶ್ವರನೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

संवत्सरं गुरोर्भक्तिं कुर्युर् विष्णोरिवाचलाम् ॥ संवत्सरे ततः पूर्णे गुरुं चैव प्रसादयेत् ॥

ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಗುರುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಗುರುವನ್ನು ಸಹ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 17

भगवंस्त्वत्प्रसादेन संसारार्णवतारणम् ॥ इच्छामस्त्वैहिकीं लक्ष्मीं विशेषेण तपोधन ॥

ಓ ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾವು ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ಮತ್ತು ಓ ತಪೋಧನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐಹಿಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೂ ನಾವು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ।

Verse 18

एवमभ्यर्च्य मेधावी गुरुं विष्णुमिवाग्रतः ॥ अभ्यर्चितस्तैः सोऽप्याशु दशम्यां कार्त्तिकस्य तु ॥

ಈ ರೀತಿ ಮೇಧಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗುರುವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ, ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಆ (ಗುರು) ಕೂಡ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ—ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದಶಮಿಯಂದು—…

Verse 19

स्वप्नान्दृष्ट्वा गुरोरग्रे श्रावयेत विचक्षणः ॥ ततः शुभाशुभे तत्र लक्षयेत्परमो गुरुः ॥

ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡ ಬಳಿಕ ವಿವೇಕಿ ಶಿಷ್ಯನು ಅವನ್ನು ಗುರುವಿನ ಮುಂದೆ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಮ ಗುರು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು.

Verse 20

एकादश्यामुपोष्यैवं स्नात्वा देवालयं व्रजेत् ॥ गुरुश्च मण्डलं भूमौ कल्पितायां तु वर्त्तयेत् ॥

ಈ ರೀತಿ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಂಡಲವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 21

लक्षणैर्विविधैर्भूमिं लक्षयित्वा विधानतः ॥ षोडशारं लिखेच्चक्रं सर्वतोभद्रमेव च ॥

ವಿಧಾನದಂತೆ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹದಿನಾರು ಅರೆಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 22

अथवा अष्टपत्रं च लिखित्वा दर्शयेद्बुधः ॥ नेत्रबन्धं तु कुर्वीत सितवस्त्रेण यत्नतः ॥

ಅಥವಾ ಎಂಟು ದಳಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ ಪಂಡಿತನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ನೇತ್ರಬಂಧ (ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟುವಿಕೆ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 23

वर्णानुक्रमतः शिष्यान्पुष्पहस्तान्प्रवेशयेत्॥ नवनाभं यदा कुर्यान्मण्डलं वर्णकैर्बुधः॥

ವರ್ಣಗಳ ಕ್ರಮದಂತೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಪಂಡಿತನು ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಗಳಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ನಾಭಿಗಳಿರುವ ಮಂಡಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ ವಿಧಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 24

तदानिं पूर्वतो देवमिन्द्रपूर्वं तु पूजयेत्॥ लोकपालैः समं पूज्य अग्निं सम्पूजयेत्छुभे॥

ಆಗ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯನ್ನು—ಮೊದಲು ಇಂದ್ರನನ್ನು—ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಲೋಕಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಹೇ ಶುಭೇ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 25

स्वदिक्षु तद्वद्याम्यायां नैर्ऋत्यां निरृतिं न्यसेत्॥ वरुणं वारुणायां च वायुम् वायव्यतो न्यसेत्॥

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ—ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಪಶ್ಚಿಮ (ವಾರುಣ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವರುಣನನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಾಯುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 26

धनदं चोत्तरे न्यस्य रुद्रमीशानगोचरे। पूज्यैवं तु विधानॆन दिक्षेत्रेषु व्यवस्थिताम्॥

ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವಿಧಾನದಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ, ದಿಕ್ಕುಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ (ದೇವತೆಗಳನ್ನು) ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು.

Verse 27

पद्ममध्ये तथा विष्णुमर्च्चयेत्परमेश्वरम्॥ पूर्वपत्रे बलं पूज्य प्रद्युम्नं दक्षिणे तथा॥

ನಂತರ ಪದ್ಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವದ ದಳದಲ್ಲಿ ಬಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ದಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 28

ऐशान्यां विन्यसेच्छङ्खमाग्नेय्यां चक्रमेव तु॥ याम्यायां तु गदां पूज्य वायव्यां पद्ममेव च॥

ಈಶಾನ (ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶಂಖವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಆಗ್ನೇಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣ (ಯಾಮ್ಯ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗದೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 29

ऐशान्यां मुसलं पूज्य दक्षिणे गरुडं न्यसेत्॥ वामतो विन्यसेल्लक्ष्मीं देवदेवस्य बुद्धिमान्॥

ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಸಲವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗರುಡನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ದೇವದೇವನ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 30

वैष्णवं कलशं चैव नवमं तत्र कल्पयेत्॥ स्नापयेन्मुक्तिकामं तु वैष्णवेन घटेन ह॥

ಅಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿ ವೈಷ್ಣವ ಕಲಶವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ವೈಷ್ಣವ ಘಟದಿಂದ ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಯನ್ನು ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 31

धनुश्चैव तु खड्गं तु देवस्य पुरतो न्यसेत्। श्रीवत्सं कौस्तुभं चैव नवमं तत्र कल्पयेत्॥

ದೇವರ ಮುಂದೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಇಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 32

एवं पूज्य यथान्यायं देवदेवं जनार्द्दनम्॥ दलॆषु दिक्षु विन्यस्य अष्टौ कुम्भान्विधानतः॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ದೇವದೇವ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ವಿಧಾನದಂತೆ ಎಂಟು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 33

श्रीकामं स्नापयेत् तद्वद् ऐन्द्रेण तु घटेन ह ॥ प्राज्यप्रतापकामं च आग्नेयेन तु स्नापयेत् ॥

ಶ್ರೀ (ಸಮೃದ್ಧಿ) ಬಯಸುವವನನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಐಂದ್ರ ಘಟದಿಂದ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಾಪ ಬಯಸುವವನನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಘಟದಿಂದ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 34

मृत्युञ्जयविधानाय याम्येन स्नपनं तथा ॥ दुष्टप्रध्वंसनायालं नैऋतेन विधीयते ॥

ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ವಿಧಾನದ ನಿಮಿತ್ತ ಯಮಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ನಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು; ದುಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಹಾನಿಕರ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮ್ಯಕ್ ಧ್ವಂಸಕ್ಕಾಗಿ ನೈಋತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 35

शान्तये वारुणेनाशु पापनाशाय वायवे ॥ द्रव्यसम्पत्तिकामस्य कौबेरेण विधीयते ॥

ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರುಣಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಾಪನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ವಾಯುಸಂಬಂಧಿತ; ದ್ರವ್ಯಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ಕುಬೇರಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

रौद्रेण ज्ञानहेतोश्च लोकपालपदाप्तये ॥ एकैकेन नरः स्नातः सर्वपापविवर्जितः ॥

ರುದ್ರಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ನಾನವು ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಕ್ಕೂ, ಲೋಕಪಾಲಪದಪ್ರಾಪ್ತಿಗೂ. ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

जायते विष्णुसदृशः सद्यो राजाथवा भवेत् ॥ अथवा दिक्षु सर्वासु यथासंख्येन लोकपान् ॥ पूजयीता स्वशास्त्रोक्तविधानेन विधानवित् ॥

ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಷ್ಣುಸದೃಶನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ರಾಜನಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿಧಾನವಿತನು ತನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 38

एवं सम्पूज्य देवान्श्च लोकपालान् प्रसन्नधीः ॥ पश्चात्प्रदक्षिणान् शिष्यान् बद्धनेत्रान् प्रवेशयेत् ॥ आग्नेयी वारुणी दग्धा वायुना विधिना ततः ॥

ಈ ರೀತಿ ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಂತರ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಣ್ಣು ಕಟ್ಟಿದ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಅಗ್ನಿ ಹಾಗೂ ವರುಣಸಂಬಂಧಿತವನ್ನು ವಾಯುವಿಧಾನಾನುಸಾರ ‘ದಗ್ಧ’ (ಶುದ್ಧೀಕೃತ/ಸಂಸ್ಕೃತ) ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 39

सौमेनाप्यायिता पश्चाच्छ्रावयेत्समयान्बुधः ॥ अनिन्द्यान्ब्राह्मणान्वेदान्विष्णुं ब्रह्माणमेव च ॥

ಸೋಮಸಂಬಂಧಿಯಾದುದರಿಂದ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಋತ್ವಿಕ್ ನಂತರ ಸಮಯಗಳನ್ನು (ನಿಯಮಗಳನ್ನು) ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸಬೇಕು—ನಿಂದಾರಹಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೇದಗಳು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಷಯವಾಗಿ।

Verse 40

रुद्रमादित्यमग्निं च लोकपालग्रहांस्ततः ॥ गुरूंश्च वैष्णवांश्चापि पुरुषः पूर्वदीक्षितः ॥

ನಂತರ ರುದ್ರ, ಆದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ; ಆಮೇಲೆ ಲೋಕಪಾಲಕರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಶಕ್ತಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವರನ್ನೂ—ಹಿಂದೆಯೇ ದೀಕ್ಷಿತನಾದವನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು।

Verse 41

एवं तु समयं ख्याप्य पश्चाद्धोमं तु कारयेत् ॥ ॐ नमो भगवते सर्वरूपिणे हुं फट् स्वाहा ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಮಯಗಳನ್ನು (ಆಚರಣಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು) ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನಂತರ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು—“ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಸರ್ವರೂಪಿಣೇ ಹುಂ ಫಟ್ ಸ್ವಾಹಾ”।

Verse 42

षोडशाक्षरमन्त्रेण होमयेज्ज्वलिताग्नये ॥ गर्भाधानादिकाश्चैव क्रियाः समवघारयेत् ॥

ಷೋಡಶಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಧಾನಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು) ಕೂಡ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರಿತು (ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ) ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು।

Verse 43

त्रिभिराहुतिभिश्चापि देवदेवस्य सन्निधौ ॥ होमान्ते दीक्षितः पश्चाद्दद्याच्च गुरुदक्षिणाम्

ದೇವದೇವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹೋಮಾಂತದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತನು ನಂತರ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 44

हस्त्यश्वकटाकादीनि हेमग्रामादिकं नृपः ॥ दद्याच्च गुरवे प्राज्ञो मध्यमे मध्यमं तथा

ವಿವೇಕಿಯಾದ ರಾಜನು ಗುರುವರಿಗೆ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥ/ಗಾಡಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನೂ, ‘ಗ್ರಾಮ’ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ದಾನವನ್ನೇ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 45

एवं कृते तु यत्पुण्यं माहात्म्यं जायते धरे ॥ तत्र शक्यं तु गदितुमपि वर्षशतैरपि

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 46

जप्ताः स्युः पुष्करे तीर्थे प्रयागे सिन्धुसङ्गमे ॥ देवागारे कुरुक्षेत्रे वाराणस्यां विशेषतः

ಇವುಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಕರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಧು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಜಪವಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 47

ग्रहणे विषुवे चैव यत्फलं जपतां भवेत् ॥ तत्फलं द्विगुणं तस्य दीक्षितो यः शृणोति च

ಗ್ರಹಣ ಅಥವಾ ವಿಷುವ/ಅಯನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರಕುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಶ್ರವಣವೂ ಮಾಡುವ ದೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ।

Verse 48

देवा अपि तपः कृत्वा ध्यायंति च वदंति च ॥ कदा नो भारते वर्षे जन्म स्याद्भूतधारिणि

ದೇವರೂ ಸಹ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ— ‘ಹೇ ಭೂತಧಾರಿಣಿ! ನಮಗೆ ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಯಾವಾಗ ದೊರೆಯುವುದು?’

Verse 49

दीक्षिताश्च भविष्यामो वराहं शृणुमः कथम् ॥ वराहं षोडशात्मानं त्यक्त्वा देहं कदा वयम्

ನಾವು ದೀಕ್ಷಿತರಾಗುವೆವು—ವರಾಹನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೇಳುವೆವು? ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಾವು ಯಾವಾಗ ಷೋಡಶಾತ್ಮಕ ವರಾಹನನ್ನು ಪಡೆಯುವೆವು?

Verse 50

यास्यामः परमं स्थानं यद्गत्वा न पुनर्भवेत् ॥ एवं जल्पन्ति विबुधा मनसा चिन्तयन्ति च

ನಾವು ಪರಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆವು; ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವಿಬುಧರು ಹೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ॥ वसिष्ठस्य च संवादं श्वेतस्य च महात्मनः

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಶ್ವೇತನ ಸಂವಾದವನ್ನು.

Verse 52

स्वर्गवासे स्थितो ह्यासिच्छ्वेतो राजा महायशाः ॥ आसीदिलावृते वर्षे श्वेतो राजा बृहत्तपाः

ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜ ಶ್ವೇತನು ಸ್ವರ್ಗವಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು. ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ರಾಜ ಶ್ವೇತನು ಇಲಾವೃತ-ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದನು.

Verse 53

स महीṃ सकलां देवी सपल्लववनद्रुमाम् ॥ दातुमिच्छन्स चोवाच वसिष्ठं तपसां निधिम् ॥

ಹೇ ದೇವಿ! ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಮರಗಳೊಡನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ತಪೋನಿಧಿ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಅವನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 54

भगवन् दातुमिच्छामि ब्राह्मणेभ्यो वसुन्धराम् ॥ देह्यनुज्ञां स चोवाच वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥

ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ಭಗವನ್, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಿ.” ಎಂದು ವಶಿಷ್ಠನು ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 55

सर्वेषामेव दानानामन्नदानं विशिष्यते ॥ अन्नाद्भवन्ति भूतानि अन्नेनैव च वर्धते ॥

ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ನದಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಅವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 56

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन अन्नदानं ददस्व भोः ॥ वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा स राजा न तथाकरॊत् ॥

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮಹಾಶಯ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡು. ವಶಿಷ್ಠನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಆ ರಾಜನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 57

रत्नवस्त्रमलङ्कारान् श्रीमन्ति नगराणि च ॥ यत्किञ्चित्कोषजातं स द्विजानाहूय तद्ददौ ॥

ಅವನು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕರೆಸಿ ರತ್ನಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಖಜಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 58

प्रदत्तं ब्राह्मणस्याथ कुञ्जरानजिनानि च ॥ स कदाचिन्नृपः पृथ्वीं जित्वा परमधर्मवित् ॥

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಅಜಿನಗಳನ್ನೂ (ಮೃಗಚರ್ಮಗಳನ್ನು) ಸಹ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆ ರಾಜನು—ಪರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವನು—ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ…

Verse 59

पुरोहितमुवाचेदं वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ भगवन्नश्वमेधानां सहस्रं कर्तुमुत्सहे ॥

ಅವನು ಜಪಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— “ಭಗವನ್, ನಾನು ಸಹಸ್ರ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.”

Verse 60

सुवर्णरौप्यताम्राणि यागं कृत्वा द्विजातिषु ॥ दत्तानि तेन राज्ञा वै नान्नं दत्तं तथा जलम् ॥

ದ್ವಿಜರಿಗಾಗಿ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಆ ರಾಜನು ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಅನ್ನವನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಲವನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 61

वस्तु स्वल्पमिति ज्ञात्वा प्रभुः सोऽन्नं तु नाददत् ॥ एवं विभवयुक्तस्य तस्य राज्ञो महात्मनः ॥

“ವಸ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ” ಎಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನ ಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇತ್ತು.

Verse 62

कालधर्मवशाद्देवि मृत्युḥ समभवत्तदा ॥ परलोके वर्तमानः स च राजा महामनाः ॥

ದೇವಿ, ಕಾಲಧರ್ಮದ ವಶದಿಂದ ಆಗ ಮರಣವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಆ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡನು.

Verse 63

क्षुधया पीडितो ह्यासीत् तृषया च विशेषतः ॥ अनिनायाप्सरोभागं गत्वा श्वेताख्यपर्वतम्

ಅವನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾಹದಿಂದ; ಶ್ವೇತವೆಂಬ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಪ್ಸರಸೆಯರ ಪಾಲನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.

Verse 64

पुनर्विमानमारुह्य दिवमाचक्रमे नृपः ॥ अथ कालेन महता स राजा संशितव्रतः

ಅನಂತರ ರಾಜನು ಪುನಃ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಆ ರಾಜನು ದೃಢವ್ರತಧಾರಿ ಆಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 65

तान्यस्थीनि लिहन्दृष्टो वसिष्ठेन महात्मना ॥ उक्तश्च तेन किंच त्वं स्वास्थि भुङ्क्षे नराधिप

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರು ಅವನು ಆ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದರು—‘ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ನೀನು ನಿನ್ನದೇ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಭುಂಜಿಸುತ್ತೀಯ?’

Verse 66

एवमुक्तस्तदा राजा वसिष्ठेन महात्मना ॥ उवाच वचनं चेदं श्वेतो राजा मुनिं तदा

ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಶ್ವೇತ ರಾಜನು ಆ ಮುನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 67

भगन् क्षुधितश्चास्मि अन्नपानं पुरा मया ॥ न दत्तं मुनिशार्दूल तेन मां बाधते क्षुधा

‘ಭಗವನ್, ನಾನು ಕ್ಷುಧಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಅನ್ನಪಾನ ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಸಿವು ನನಗೆ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.’

Verse 68

किं ते करोमि राजेन्द्र क्षुधितस्य विशेषतः ॥ अदत्तं नोपतिष्ठेत कस्यचित्किंचिदुत्तमम्

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—‘ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀನು ಹಸಿದಿರುವಾಗ ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ? ದಾನವಾಗಿ ನೀಡದ ಉತ್ತಮನಾದುದು ಯಾರಿಗೂ ಪುಣ್ಯಫಲವಾಗಿ ದೊರೆಯದು.’

Verse 69

रत्नहेमप्रदानेन भोगवान् जायते नरः ॥ अन्नपानप्रदानेन सर्वकामैस्तु तर्पितः

ರತ್ನ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಪಾನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 70

तन्न दत्तं त्वया राजन् स्तोकं मत्वा नराधिप ॥ श्वेत उवाच ॥ अदत्तस्य च सम्प्राप्तिस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ನರಾಧಿಪನೇ! ನೀನು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಶ್ವೇತನು ಹೇಳಿದನು—ದಾನ ಮಾಡದವನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ/ಪರಿಣಾಮ ಬರುತ್ತದೆ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿರಿ।

Verse 71

एवमुक्तस्ततो राज्ञा वसिष्ठो मुनिपुङ्गवः ॥ उवाच च मुनिर्भूयः श्वेतं वाक्यं महानृपम्

ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಮತ್ತೆ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ವೇತನಿಗೆ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 72

शिरसा भक्तियुक्तेन याचितोऽसि महामुने ॥ वसिष्ठ उवाच ॥ अस्त्येकं कारणं येन जायते तन्न संशयः

ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದರು—ಅದು ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣ ಒಂದೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 73

स सर्वमेधमारॆभे स्वयं क्रतुवरं नृपः ॥ यजतानेन विप्रेभ्यो दत्ता गावो द्विपा वसु ॥

ಆ ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ‘ಸರ್ವಮೇಧ’ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಸುಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 74

नान्नं तेन तदा दत्तं स्वल्पं मत्वा यथा त्वया ॥ ततः कालेन महता मृतोऽसौ जाह्नवीजले ॥

ಅವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ‘ಸ್ವಲ್ಪ’ವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು—ನೀನು (ಒಮ್ಮೆ) ಮಾಡಿದಂತೆ. ನಂತರ ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ಜಲದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದನು.

Verse 75

कृत्वा पुण्यं विनीताś्वः सार्वभौमो नृपोत्तमः ॥ स्वर्गं च गतवान्सोऽपि यथा राजन् भवान् प्रभो ॥

ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿನೀತಾಶ್ವ—ಸಾರ್ವಭೌಮ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಅವನು ಸಹ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜನ್, ಓ ಪ್ರಭು, ನೀನು (ಹೋಗುವೆ).

Verse 76

असावपि क्षुधाविष्ट एवमेव गतो नृपः ॥ मर्त्यलोके नदीतीरे गङ्गायां नीलपवर्तम् ॥

ಆ ರಾಜನು ಕೂಡ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದನು—ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿತೀರಕ್ಕೆ, ನೀಲಪವರ್ತ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ.

Verse 77

विमानेनार्कवर्णेन भास्वता देववन्नृपः ॥ ददर्श च तदा राजा क्षुधितः स्वं कलेवरम् ॥

ಸೂರ್ಯವರ್ಣದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇವನಂತೆ ಇದ್ದ ಆ ರಾಜನು, ಆಗ—ಹಸಿವಿನಿಂದ ತಪ್ತನಾಗಿ—ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 78

पुरोहितं ददर्शाथ होतारं जाह्नवीतटे ॥ तद्दृष्ट्वाऽसावपि नृपः पप्रच्छ मुनिसत्तमम् ॥

ನಂತರ ಅವನು ಜಾಹ್ನವೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತ—ಹೋತೃ—ನನ್ನು ಕಂಡನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ರಾಜನು ಕೂಡ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 79

क्षुधायाः कारणं किं मे स होता तमुवाच ह ॥ तिलधेनुं भवान्राजञ् जलधेनुं च सत्तम ॥

ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಹಸಿವಿನ ಕಾರಣವೇನು?” ಹೋತೃ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಓ ರಾಜಾ, ಸತ್ತಮ! ತಿಲಧೇನು ಮತ್ತು ಜಲಧೇನು ದಾನಮಾಡು.”

Verse 80

घृतधेनुं च धेनुं च रसधेनुं च पार्थिव ॥ देहि शीघ्रं येन भवान्क्षुधया वर्ज्जितो भवेत् ॥

“ಓ ಪಾರ್ಥಿವ! ಘೃತಧೇನು, ಧೇನು (ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸು) ಮತ್ತು ರಸಧೇನು ಕೂಡ ದಾನಮಾಡು. ಶೀಘ್ರ ಕೊಡು, ಆಗ ನೀನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.”

Verse 81

तपते यावदादित्यस्तपते वापि चन्द्रमाः ॥ एवमुक्तस्ततो राजा तं पुनः पृष्टवानिदम् ॥

“ಸೂರ್ಯನು ತಪಿಸುವವರೆಗೆ, ಚಂದ್ರನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವರೆಗೆ (ಫಲವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ).” ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 82

होतोवाच ॥ विधानं तिलधेनोश्च त्वं शृणुष्व नराधिप ॥ चतुर्भिः कुडवैश्चैव प्रस्थ एकः प्रकीर्तितः ॥

ಹೋತೃ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ನರಾಧಿಪ! ತಿಲಧೇನುವಿನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳು. ನಾಲ್ಕು ಕುಡವಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.”

Verse 83

पुच्छे प्रकल्पनीया सा घण्टाभरणाभूषिता ॥ ईदृशीं कल्पयित्वा तु स्वर्णशृङ्गीं तु कारयेत् ॥

ಅದರ ಪುಚ್ಛಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಗಂಟೆಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ರೂಪಿಸಿ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 84

कांस्यदोहां रौप्यखुरां पूर्वधेनुविधानतः ॥ कृत्वा तां ब्राह्मणायाशु दद्याच्चैव नराधिप ॥

ಪೂರ್ವಧೇನು-ವಿಧಾನದಂತೆ ಕಂಚಿನ ದೋಹನಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಖುರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದುವಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ತಕ್ಷಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 85

सा तु षोडशभिः कार्या चतुर्भिर् वत्सको भवेत् ॥ नासा गन्धमयी तस्या जिह्वा गुडमयी शुभा ॥

ಆ (ಧೇನು-ಪ್ರತಿಮೆ) ಹದಿನಾರು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ವತ್ಸಕವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಮೂಗು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ, ಶುಭವಾದ ನಾಲಿಗೆ ಬೆಲ್ಲದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 86

सर्वौषधिसमायुक्तां मन्त्रपूतां तु दापयेत् ॥ अन्नं मे जायतामन्यत् पानं सर्वरसास्तथा ॥

ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಸಮಾಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು— ‘ನನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅನ್ನವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವರಸಯುಕ್ತ ಪಾನವೂ ದೊರಕಲಿ’ ಎಂದು।

Verse 87

सर्वं सम्पादयास्माकं तिलधेनो द्विजार्पिता ॥ गृह्णामि देवि त्वां भक्त्या कुटुम्बार्थं विशेषतः ॥

‘ಹೇ ತಿಲಧೇನು, ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತಳಾಗಿ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸು. ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ’ ಎಂದು।

Verse 88

भजस्व कामान्मां देवि तिलधेनो नमोऽस्तु ते ॥ एवंविधां ततो दद्यात्तिलधेनुं नृपोत्तम ॥

‘ಹೇ ದೇವಿ ತಿಲಧೇನು, ನನ್ನ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು; ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.’ ನಂತರ, ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಇಂತಹ ತಿಲಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 89

कृष्णाजिनं धेनुवासो नन्दितां कल्पितां शुभाम् ॥ सूत्रेण सूत्रितां कृत्वा सर्वरत्नसमन्विताम् ॥

ಹಸುವಿನ ಆವರಣವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಶುಭವಾಗಿಯೂ ಶೋಭನವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಿ, ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬಿಗಿದು, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 90

सर्वकामसमावाप्तिं कुरुते नात्र संशयः ॥ यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या कुर्यात्कारयतेऽपि वा ॥

ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳ ಸಮಾವಾಪ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ। ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ತಾನೇ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಮಾಡಿಸಿದರೂ (ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ)।

Verse 91

तस्य सद्यो भवेल्लक्ष्मीरायुर् वित्तं सुतः सुखम् ॥ दृष्ट्वा तु मण्डलगतं देवं देव्याः समन्वितम् ॥

ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಆಯು, ಧನ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ। ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಹಿತ ದೇವನ ದರ್ಶನದಿಂದ (ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ)।

Verse 92

सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं च गच्छति ॥ गोमये मण्डले कृत्वा गोचर्म्म तदनन्तरम् ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ। ಗೋಮಯದಿಂದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದರ ನಂತರ (ಅದರ ಮೇಲೆ) ಗೋಚರ್ಮವನ್ನು ಇಡಬೇಕು।

Verse 93

क्षीरवृक्षसमुद्भूतं दन्तकाष्ठं समन्त्रकम् ॥ भक्षयित्वा स्वपे्युर्हि देवदेवस्य सन्निधौ

ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷದಿಂದ ದೊರಕಿದ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚವಿದು/ಬಳಸಿ, ನಂತರ ದೇವದೇವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಬೇಕು।

Verse 94

अनिरुद्धं तथा पूज्य पश्चिमे चोत्तरे तथा ॥ पूजयेद्वासुदेवं तु सर्वपातकशान्तिदम्

ಅದೇ ರೀತಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ವಾಸುದೇವನನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು।

Verse 95

भवेदव्याहतं ज्ञानं श्रीमान्विप्रो विचक्षणः ॥ किं पुनर्नवभिः स्नातो नरः पातकवर्जितः

ಜ್ಞಾನವು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿ ವಿವೇಕಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಒಂಬತ್ತು ವಿಧಿ-ಸ್ನಾನಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪಾಪರಹಿತನಾಗುವನು!

Verse 96

दीक्षितात्मा पुनर्भूत्वा वराहं शृणुयाद्यदि ॥ तेन वेदपुराणानि सर्वे मन्त्राः ससंग्रहाः

ದೀಕ್ಷಿತಾತ್ಮನಾಗಿ ವರಾಹನ (ಉಪದೇಶವನ್ನು) ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವೇದ-ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತವೆ।

Verse 97

अन्नं देहि सदा राजन् सर्वकालसुखावहम् ॥ अन्नेन चैव दत्तेन किं न दत्तं महीतले

ಓ ರಾಜನೇ, ಸದಾ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡು; ಅದು ಸರ್ವಕಾಲ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಅನ್ನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಾನವಾಗದದ್ದು ಏನು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?

Verse 98

तत्र प्राग्जन्ममूर्त्तिश्च पुरा दग्धा महात्मनः ॥ तत्रास्थीनि स सङ्गृह्य लिहन्नास्ते स पार्थिवः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ದೇಹರೂಪವು ಹಿಂದೆ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆ ರಾಜನು ಅವುಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುತ್ತಾ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದನು।

Verse 99

तच्छृणुष्व नरव्याघ्र कथ्यमानं मयाऽनघ ॥ आसीद्राजा पुराकल्पे विनीताश्वातिविश्रुतः

ಹೇ ನರવ્યಾಘ್ರ, ಹೇ ಅನಘ! ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಪುರಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವಿನೀತಾಶ್ವನೆಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನು ಇದ್ದನು.

Verse 100

विनीताश्व उवाच ॥ कथं सा दीयते ब्रह्मंस्तिलधेनुर्जिगीषुभिः ॥ भुङ्क्ते स्वर्गं च विप्रेन्द्र तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

ವಿನೀತಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ತಿಲಧೇನುವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು? ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಭೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ? ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ತಿಳಿಸು.