Adhyaya 49: The Padmanābha Dvādaśī Observance, with the Eulogy of Lamp-Offering Merit

Verse 1

दुर्वासा उवाच । तद्वदाश्वयुजे मासि द्वादशीं शुक्लपक्षतः । संकल्प्याभ्यर्चयेद् देवं पद्मनाभं सनातनम् ॥ ४९.१ ॥

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದ್ವಾದಶಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಸನಾತನ ದೇವ ಪದ್ಮನಾಭನನ್ನು ಅಭ್ಯರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 2

पद्मनाभाय पादौ तु कटिं वै पद्मयोनये । उदरं सर्वदेवाय पुष्कराक्षाय वै उरः । अव्ययाय तथा पाणिं प्राग्वदस्त्राणि पूजयेत् ॥ ४९.२ ॥

ಪದ್ಮನಾಭನಿಗೆ ಪಾದಗಳನ್ನು, ಪದ್ಮಯೋನಿಗೆ ಕಟಿಯನ್ನು, ಸರ್ವದೇವನಿಗೆ ಉದರವನ್ನು, ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷನಿಗೆ ಉರಸ್ಸನ್ನು ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವ್ಯಯನಿಗೆ ಕೈಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 3

प्रभवाय शिरः पूज्य प्राग्वदग्रे घटं न्यसेत् । तस्मिन् सौवर्णकं देवं पद्मनाभं तु विन्यसेत् ॥ ४९.३ ॥

ಪೂರ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ಶಿರಃಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಮುಂದೆ ಕಲಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಬೇಕು।

Verse 4

तमेव देवं सम्पूज्य गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । प्रभातायां तु शर्वर्यां ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एवं कॄते तु यत् पुण्यं तन्निबोध महामुने ॥ ४९.४ ॥

ಅದೇ ದೇವರನ್ನು ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು, ಮಹಾಮುನಿಯೇ।

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा भद्राश्वो नाम वीर्यवान् । यस्य नाम्नाऽभवद्वर्षं भद्राश्वं नाम नामतः ॥ ४९.५ ॥

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಾಶ್ವ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಒಂದು ವರ್ಷ (ಪ್ರದೇಶ) ‘ಭದ್ರಾಶ್ವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 6

तस्यागस्त्यः कदाचित् तु गृहमागत्य सत्तम । उवाच सप्तारात्रं तु वसामि भवतो गृहे ॥ ४९.६ ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, “ಹೇ ಸತ್ತಮ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 7

तं राजा शिरसा भूत्वा स्थीयतामित्यभाषत । तस्य कान्तिमती नाम भार्या परमशोभना ॥ ४९.७ ॥

ರಾಜನು ಶಿರಸನ್ನು ವಾಲಿಸಿ “ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಅವನಿಗೆ ‘ಕಾಂತಿಮತಿ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭೆಯುಳ್ಳ ಪತ್ನಿಯಿದ್ದಳು।

Verse 8

तस्यास्तेजः समभवद् द्वादशादित्यसंनिभम् । शतानि पञ्च तस्यासन् सपत्नीनां यतव्रत ॥ ४९.८ ॥

ಆಗ ಅವಳ ತೇಜಸ್ಸು ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರ ಸಮಪ್ರಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಅವನ ಐನೂರು ಸಹಪತ್ನಿಯರು ವ್ರತನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

Verse 9

ताः दास्य इव कर्माणि कुर्वन्त्यहरहः शुभाः । कान्तिमत्या महाभाग भयात् त्रस्ताः विचेतसः ॥ ४९.९ ॥

ಆ ಶುಭಸ್ತ್ರೀಯರು ದಾಸಿಯರಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಂತಿಮತಿಯ ಭಯದಿಂದ ಅವರು ಭೀತರಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 10

तामगस्त्यस्तथा दृष्ट्वा रूपतेजोऽन्वितां शुभाम् । सपत्न्यश्च भयात्तस्याः कुर्वन्त्यः कर्म शोभनम् । राजा तु तस्या मुदितं मुखमेवावलोकयन् ॥ ४९.१० ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಅವಳನ್ನು—ಶುಭಳಾಗಿ ರೂಪತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ—ನೋಡಿದನು. ಅವಳ ಭಯದಿಂದ ಸಹಪತ್ನಿಯರು ಶೋಭನವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ರಾಜನು ಮಾತ್ರ ಅವಳ ಹರ್ಷಿತ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 11

एवंभूतामथो दृष्ट्वा राज्ञीं परमशोभनाम् । साधु साधु जगन्नाथेत्यगस्त्यः प्राह हर्षितः ॥ ४९.११ ॥

ಇಂತಹ ಪರಮಶೋಭನ ರಾಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹರ್ಷಿಸಿ—“ಸಾಧು ಸಾಧು, ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 12

द्वितीये दिवसेऽप्येवं राज्ञीं दृष्ट्वा महाप्रभाम् । अहो मुष्टमहो मुष्टं जगदेतच्चराचरम् । इत्यगस्त्यो द्वितीयेऽह्नि राज्ञीं दृष्ट्वाऽभ्युवाच ह ॥ ४९.१२ ॥

ಎರಡನೇ ದಿನವೂ ಮಹಾಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರಾಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು!” ಹೀಗೆ ಎರಡನೇ ದಿನ ರಾಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 13

तृतीयेऽहनि तां दृष्ट्वा पुनरेवमुवाच ह । अहो मूढा न जानन्ति गोविन्दं परमेश्वरम् । य एकेऽह्नि फलं चै तद् राज्ञे तुष्टः प्रदत्तवान् ॥ ४९.१३ ॥

ಮೂರನೇ ದಿನ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ಅಯ್ಯೋ! ಮೋಹಿತ ಜನರು ಗೋವಿಂದನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿಯರು. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಫಲವನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಆತನು ರಾಜನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.”

Verse 14

चतुर्थे दिवसे हस्तावुत्क्षिप्य पुनरब्रवीत् । साधु साधु जगन्नाथ स्त्री शूद्राः साधु साध्विति । द्विजाः साधु नृपाः साधु वैश्याः साधु पुनः पुनः ॥ ४९.१४ ॥

ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಓ ಜಗನ್ನಾಥ! ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಶೂದ್ರರೂ ‘ಸಾಧು ಸಾಧು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ದ್ವಿಜರು ‘ಸಾಧು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ರಾಜರು ‘ಸಾಧು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವೈಶ್ಯರೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ‘ಸಾಧು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.”

Verse 15

साधु भद्राश्व साधु त्वं भोऽगस्त्य साधु साधु ते । साधु प्रह्लाद ते साधु ध्रुव साधो महाव्रत । एवमुक्त्वा ननर्तोच्चैरगस्त्यो राजसन्निधौ ॥ ४९.१५ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ—“ಸಾಧು ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಸಾಧು ನೀನು. ಓ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ನಿನಗೆ ಸಾಧು ಸಾಧು. ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನಿನಗೆ ಸಾಧು. ಧ್ರುವ, ಸಾಧು—ಓ ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿ!”—ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ರಾಜಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚವಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು.

Verse 16

एवम्भूतं च तं दृष्ट्वा सपत्निको नृपोत्तमः । किं हर्षकारणं ब्रह्मन् येनेत्थं नृत्यते भवान् ॥ ४९.१६ ॥

ಅವನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು—“ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿಮ್ಮ ಹರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ಅದರಿಂದಲೇ ನೀವು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?”

Verse 17

अगस्त्य उवाच । अहो मूर्खः कुराज त्वमहो मूर्खानुगास्त्वमी । अहो पुरोहिता मूर्खा ये न जानन्ति मे मतम् ॥ ४९.१७ ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಅಯ್ಯೋ! ಓ ದುಷ್ಟ ರಾಜಾ, ನೀನು ಮೂರ್ಖನು; ನಿನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಮೂರ್ಖರು. ಅಯ್ಯೋ! ನನ್ನ ಮತವನ್ನು ಅರಿಯದ ಪುರೋಹಿತರೂ ಮೂರ್ಖರು.”

Verse 18

एवमुक्ते ततो राजा कृताञ्जलिरभाषत । न जानीमो वयं ब्रह्मन् प्रश्नमेतत् त्वयेरितम् । कथयस्व महाभाग यद्यनुग्रहकृद् भवान् ॥ ४९.१८ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಜನು ಕೈಮುಗಿದು ಹೀಗೆಂದನು: "ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀವು ಕೇಳಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನೀವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."

Verse 19

अगस्त्य उवाच । इयं राज्ञी त्वया याऽभूद् दासी वैश्यस्य वैदिशे । नगरे हरिदत्तस्य त्वमस्याः पतिरेव च । तस्यैव कर्मकारोऽभूच्छूद्रः सेवनतत्परः ॥ ४९.१९ ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ನಿನ್ನೊಂದಿಗಿರುವ ಈ ರಾಣಿಯು, ವಿದಿಶಾ ನಗರದ ವೈಶ್ಯ ಹರಿದತ್ತನ ದಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮತ್ತು ನೀನು ಅವಳ ಪತಿಯಾಗಿದ್ದೆ. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಒಬ್ಬ ಶೂದ್ರನು ಅವನ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿದ್ದನು."

Verse 20

स वैश्योऽश्वयुजे मासि द्वादश्यां नियतः स्थितः । स्वयं विष्ण्वालयं गत्वा पुष्पधूपादिभिर्हरिम् ॥ ४९.२० ॥

ಆ ವೈಶ್ಯನು, ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಂದು ನಿಯಮಬದ್ಧನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾ, ಸ್ವತಃ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹೂವು, ಧೂಪ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

अभ्यर्च्य स्वगृहं प्रायाद् भवन्तौ रक्षपालकौ । स्थाप्य द्वावपि दीपानां ज्वलनार्थं महामते ॥ ४९.२१ ॥

ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ಓ ಮಹಾಮತಿಯೇ, ದೀಪಗಳನ್ನು ಉರಿಸುತ್ತಿರಲು ಅವನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪಾಲಕರನ್ನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 22

गते वैश्ये भवन्तौथ दीपान् प्रज्वाल्य संस्थितौ । यावत् प्रभाता रजनी निशामेकां नरोत्तम ॥ ४९.२२ ॥

ವೈಶ್ಯನು ಹೋದ ನಂತರ, ಓ ನರೋತ್ತಮನೇ, ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಗಾಗುವವರೆಗೆ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇದ್ದಿರಿ—ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ।

Verse 23

ततः काले मृतौ तौ तु उभौ द्वावपि दम्पती । तेन पुण्येन ते जन्म प्रियव्रतगृहेऽभवत् ॥ ४९.२३ ॥

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳು ಇಬ್ಬರೂ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು; ಆ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮ ಪ್ರಿಯವ್ರತನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 24

इयं तु पत्नी ते जाता पुरा वैश्यस्य दासिका । पारक्यस्यापि दीपस्य ज्वालितस्य हरेर्गृहे ॥ ४९.२४ ॥

ಆದರೆ ಈ ಸ್ತ್ರೀ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದವಳು, ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ವೈಶ್ಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಹರಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪರರ ದೀಪವನ್ನೂ ಅವಳು ಬೆಳಗಿಸಿದ್ದಳು।

Verse 25

यः पुनः स्वेन वित्तेन विष्णोरग्रे प्रदीपकम् । ज्वालयेत् तस्य यत् पुण्यं तत् सङ्ख्यातुं न शक्यते । तेन साधो हरे साधु इत्युक्तं वचनं मया ॥ ४९.२५ ॥

ಮತ್ತೆ ಯಾರು ತನ್ನ ಸ್ವಧನದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಸಾಧುವೇ, ‘ಹರೇ, ಸಾಧು ಸಾಧು’ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 26

कृते संवत्सरे भक्तिं हरेः कृत्वा विचक्षणः । संवत्सरार्धं त्रेतायां सममेतन्न संशयः ॥ ४९.२६ ॥

ವಿಚಕ್ಷಣನು ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಹರಿ-ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವರ್ಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 27

त्रिमासे द्वापरे भक्त्या पूजयँल्लभते फलम् । नमो नारायणायेति उक्त्वा कलौ तु लभते फलम् । तेन मुष्टं जगद्विष्णोर्भक्तिमात्रं मयेरितम् ॥ ४९.२७ ॥

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ‘ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವೆಂದು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆನು।

Verse 28

पारक्यदीपस्योत्कर्षाद् वै देवाग्रे फलमीदृशम् । प्राप्तं फलं त्वया राजन् फलमेतन् मयेरितम् । अहो मूढा न जानन्ति हरेर्दीपक्रियाफलम् ॥ ४९.२८ ॥

ಇತರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ದೀಪದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೇವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಫಲವನ್ನು ನೀನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ; ಇದೇ ಫಲವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಮೋಹಿತರು ಹರಿಗಾಗಿ ದೀಪದಾನ ಮಾಡುವ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಯರು.

Verse 29

एवं विधं द्विजा ये च राजानो ये च भक्तितः । यजन्ते विविधैर्यज्ञैस्तेन ते साधवः स्मृताः ॥ ४९.२९ ॥

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಯಜಿಸುವವರು—ರಾಜರೂ ಸಹ—ಆ ನಡೆಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಧುಗಳು (ಸಜ್ಜನರು) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 30

अहं तमेव मुक्त्वा अन्यं न पश्यामि महीतले । तेन साधोऽगस्त्येति मया चात्मा प्रशंसितः । हर्षेण महता राजन् व्याक्षिप्तेन मयेरितम् ॥ ४९.३० ॥

ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಂತವನನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಸಾಧುವೇ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ‘ಅಗಸ್ತ್ಯ’ ಎಂದು ಹೊಗಳಿದೆ; ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೂ ನಾನು ಹೊಗಳಿದಂತಾಯಿತು. ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಉತ್ಸಾಹಾವೇಶಗೊಂಡು ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 31

सा स्त्री धन्या स शूद्रस्तु तथा धन्यतरो मतः । भर्तुः सुश्रूषणं कृत्वा तत्परोक्षे हरेरिति ॥ ४९.३१ ॥

ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಧನ್ಯಳು; ಆ ಶೂದ್ರನೂ ಧನ್ಯನು—ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಧನ್ಯನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ಅವನು ಇಲ್ಲದಾಗಲೂ ‘ಹರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ/ಜಪಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 32

सा स्त्री धन्या तथा शूद्रो द्विजसुश्रूषणे रतः । तदनुज्ञया हरेर्भक्तिः स्त्री शूद्रो तेन साध्विति ॥ ४९.३२ ॥

ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಧನ್ಯಳು; ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರ ಶുശ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಆ ಶೂದ್ರನೂ ಧನ್ಯನು. ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಅದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು ಸಾಧ್ವಿ/ಸಾಧು ಎಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 33

असुरं भावमास्थाय प्रह्लादः पुरुषोत्तमम् । मुक्त्वा चान्यं न जानाति तेनासौ साधुरुच्यते ॥ ४९.३३ ॥

ಅಸುರಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಇತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ತಿಳಿಯನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸಾಧು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

प्रजापतिकुले भूत्वा बाल एव वनं गतः । आराध्य विष्णुं प्राप्तं तत् स्थानं परमशोभनम् । तेन साधो ध्रुवेत्येवं मयोक्तं राजसत्तम ॥ ४९.३४ ॥

ಪ್ರಜಾಪತಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿಯೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಆ ಪರಮಶೋಭನವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜಸತ್ತಮ, ಧ್ರುವನು ಸಾಧು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 35

इति राजा वचः श्रुत्वा अगस्त्यस्य महात्मनः । अल्पोपदेशराजासौ पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ॥ ४९.३५ ॥

ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಅಗಸ್ತ್ಯನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ರಾಜನು—ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದವನಾಗಿ—ಮುನಿಪುಂಗವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 36

अगस्त्यश्च महाभागः कार्तिक्यां पुष्करं व्रजन् । गतेऽगस्त्ये प्रगच्छन् वै भद्राश्वस्य निवेशनम् ॥ ४९.३६ ॥

ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಹೊರಟು; ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೊರಟ ನಂತರ, ನಿಜವಾಗಿ ಭದ್ರಾಶ್ವನ ನಿವಾಸದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 37

पृष्टश्च राज्ञा तामेव द्वादशीं मुनिसत्तमः । दुर्वासा उवाच । इदमेव मया तुभ्यं कथितं ते तपोधन ॥ ४९.३७ ॥

ರಾಜನು ಅದೇ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತದ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಸತ್ತಮ ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ತಪೋಧನ, ಇದೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇ.

Verse 38

कथयित्वा पुनर्वाक्यमगस्त्यो नृपसत्तमम् । उवाच पुष्करं यामि पुनरेष्यामि ते गृहम् । एवमुक्त्वा जगामाशु सद्योऽदर्शनतां मुनिः ॥ ४९.३८ ॥

ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುನಿ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ— “ನಾನು ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತೆ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಮುನಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಟು ತಕ್ಷಣವೇ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದನು.

Verse 39

राजाऽपि तेन विधिना पद्मनाभस्य द्वादशीम् । उपोष्य परमं काममिह जन्मनि चाप्तवान् ॥ ४९.३९ ॥

ರಾಜನೂ ಸಹ ಆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪದ್ಮನಾಭನ ದ್ವಾದಶೀ ವ್ರತ-ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಪರಮ ಅಭೀಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 40

सपत्नीको नृपवरॊ द्वादशीं समुपोष्य च । इह जन्मनि राजा ऽसौ पुत्रपौत्रांस्तथा ऽऽप्तवान् ॥ ४९.४० ॥

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ದ್ವಾದಶೀ ದಿನವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪೌತ್ರರನ್ನೂ ಪಡೆದನು.