Prashna 4

Recitation with translationPrashna Upanishad Prashna 4

Verses

Verse 4.1

अथ हैनं सौर्यायणि गार्ग्यः पप्रच्छ । भगवन्नेतस्मिन् पुरुषे कानि स्वपन्ति कान्यस्मिञ्जाग्रति कतर एष देवः स्वप्नान् पश्यति कस्यैतत् सुखं भवति कस्मिन्नु सर्वे सम्प्रतिष्टिता भवन्तीति ॥१॥

ಆಗ ಸೌರ್ಯಾಯಣಿ ಗಾರ್ಗ್ಯನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಹೇ ಭಗವನ್, ಈ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವುವು ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ? ಯಾವ ದೇವತೆ ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ? ಈ ಆನಂದ ಯಾರದ್ದು? ಎಲ್ಲವೂ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ?'

Verse 4.2

तस्मै स होवाच । यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति । ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न...

ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಹೇ ಗಾರ್ಗ್ಯ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ ಆ ತೇಜೋಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುವಾಗ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ—ಹೀಗೇ ಖಂಡಿತ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಮ ದೇವನಾದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪುರುಷನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ರುಚಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆನಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.'

Verse 4.3

प्राणा वा अग्र एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति । गार्हपत्यो ह वा एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो यद्गार्हपत्यात् प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥३॥

ಪ್ರಾಣಗಳು ಖಂಡಿತ ಈ ಪುರದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಪಾನ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯ ಅಗ್ನಿ; ವ್ಯಾನ ಅನ್ವಾಹಾರ್ಯಪಚನ ಅಗ್ನಿ. ಗಾರ್ಹಪತ್ಯದಿಂದ ಆಹವನೀಯ ಹೊತ್ತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಾಣವು ಆಹವನೀಯ.

Verse 4.4

यदुच्छ्वासनिःश्वासावेतावाहुती समं नयतीति स समानः । मनो ह वाव यजमानः । इष्टफलमेवोदानः । स एनं यजमानमहरहर्ब्रह्म गमयति ॥४॥

ಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿಃಶ್ವಾಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು ಸಮಾನ. ಮನಸ್ಸೇ ಯಜಮಾನ. ಯಜ್ಞದ ಫಲವೇ ಉದಾನ. ಅದು ಈ ಯಜಮಾನನನ್ನು ದಿನದಿಂದ ದಿನ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.

Verse 4.5

अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति । यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्च...

ಇಲ್ಲಿ ಈ ದಿವ್ಯ ಜೀವವು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಮತ್ತೆ ನೋಡುತ್ತದೆ; ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ದೇಶ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟ, ಶ್ರುತ ಮತ್ತು ಅಶ್ರುತ, ಅನುಭೂತ ಮತ್ತು ಅನನುಭೂತ, ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ - ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತದೆ; ಸರ್ವವಾಗಿ ಸರ್ವವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತದೆ.

Verse 4.6

स यदा तेजसाऽभिभूतो भवति । अत्रैष देवः स्वप्नान्न पश्यत्यथ यदैतस्मिञ्शरीर एतत्सुखं भवति ॥६॥

ಆದರೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದಾಗ, ಈ ದಿವ್ಯ ಜೀವವು ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಈ ಶರೀರದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 4.7

स यथा सोम्य वयांसि वसोवृक्षं सम्प्रतिष्ठन्ते । एवं ह वै तत् सर्वं पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥७॥

ಹೇ ಪ್ರಿಯ ವತ್ಸ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಜವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 4.8

पृथिवी च पृथिवीमात्रा चापश्चापोमात्रा च तेजश्च तेजोमात्रा च वायुश्च वायुमात्रा चाकाशश्चाकाशमात्रा च चक्षुश्च द्रष्टव्यं च श्रोत्रं च श्रोतव्यं च घ्राणं च घ्रातव्यं च रसश्च रसयितव्यं च त्वक्च स्पर्शयित...

ಪೃಥಿವಿ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವಿಯ ಪ್ರಮಾಣ/ಆಧಾರ; ಜಲ ಮತ್ತು ಜಲದ ಪ್ರಮಾಣ; ತೇಜಸ್ಸು (ಅಗ್ನಿ) ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣ; ವಾಯು ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನ ಪ್ರಮಾಣ; ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಪ್ರಮಾಣ; ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ; ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ; ಘ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಘ್ರಾತವ್ಯ; ರಸ ಮತ್ತು ಆಸ್ವಾದ್ಯ; ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ್ಯ; ವಾಣಿ ಮತ್ತು ವಕ್ತವ್ಯ; ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹ್ಯ; ಉಪಸ್ಥ ಮತ್ತು ಆನಂದ್ಯ; ಪಾಯು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜ್ಯ; ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಗಮ್ಯ; ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮನನೀಯ; ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೋಧವ್ಯ; ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ‘ನಾನು’ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದುದು; ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಚೇತನೀಯ; ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನೀಯ; ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧಾರಣೀಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ (ಸರ್ವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

Verse 4.9

एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः । स परेऽक्षर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥९॥

ಇವನೇ ದ್ರಷ್ಟ, ಸ್ಪರ್ಶಕ, ಶ್ರೋತ, ಘ್ರಾತ, ರಸನ, ಚಿಂತಕ, ಜ್ಞಾತ, ಕರ್ತ-ವಿಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷ. ಅವನು ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 4.10

परमेवाक्षरं प्रतिपद्यते स यो ह वै तदच्छायमशरीरमलोहितं शुभ्रमक्षरं वेदयते यस्तु सोम्य । स सर्वज्ञः सर्वो भवति । तदेष श्लोकः ॥१०॥

ಯಾರು ಹೇ ಪ್ರಿಯ ವತ್ಸ, ನೆರಳಿಲ್ಲದ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ, ರಕ್ತವಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪರಮ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಸರ್ವವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಆ ಶ್ಲೋಕ.

Verse 4.11

विज्ञानात्मा सह देवैश्च सर्वैः प्राणा भूतानि सम्प्रतिष्ठन्ति यत्र तदक्षरं वेदयते यस्तु सोम्य स सर्वज्ञः सर्वमेवाविवेशेति ॥११॥

ವಿಜ್ಞಾನಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುತ್ತಾನೆ.

Inside Prashna 4

Key teachings

  • • During sleep, all sensory organs (speech, sight, hearing, etc.) merge into the mind (manas), just as sunrays merge into the solar orb at sunset and re-emerge at dawn. • The five pranas remain active even in sleep: Apana functions as the Garhapatya fire, Vyana as the Anvaharya fire, and Prana as the Ahavaniya fire, with Samana equalizing inhalation and exhalation, and Udana leading the soul toward Brahman. • In the dream state, the mind recreates experiences—both seen and unseen, heard and unheard, real and unreal—manifesting its own creative power. • In deep, dreamless sleep (sushupti), when the mind is suffused with tejas (inner radiance), all sensory and mental activities cease, and the Self experiences supreme bliss. • All senses and faculties ultimately rest in the Paramatman, the supreme Self, just as birds roost in trees and rays dissolve in the sun. • The Atman is the ultimate perceiver, thinker, and knower—the unseen seer, unheard hearer, unthought thinker—which is Brahman, the immortal foundation of all existence.

Ask anything about Prashna 4 of the Prashna Upanishad

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play