
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ವೇದ‑ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ‘ಧರ್ಮ’ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದು, ಅದರ ಅತಿಶಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ನಗರವನ್ನೂ ಅದರ ತೀರ್ಥಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಪೀತವಾಸಧಾರಿ ಹರಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮನು ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿವಾಸ, ಯೋಗನಿದ್ರೆ, ಶಾರ್ಙ್ಗಿ, ಚಕ್ರಿ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತೃತ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ನಿತ್ಯ ಸ್ತವದಿಂದ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ಸಮೃದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮನು ದೇವರನ್ನು “ಧರ್ಮಹರಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಸರಯೂನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ‑ದರ್ಶನ‑ಸ್ಮರಣದಿಂದ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ, ಅಲ್ಲಿನ ಕರ್ಮಗಳು ‘ಅಕ್ಷಯ’ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ‑ವಿಧಾನ ಬರುತ್ತದೆ—ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಲಿ ಮಾಡಿದ ದೋಷಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಧೆ/ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮ ತಪ್ಪಿದರೂ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು; ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆಯ ಸೂಚನೆಯೂ ಇದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸ್ವರ್ಣಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಥೆ—ಕುಬೇರನ ಸ್ವರ್ಣವೃಷ್ಟಿ—ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ರಘುವಿನ ದಿಗ್ವಿಜಯ, ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸ್ವದಾನ, ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಕೌತ್ಸನು ಅಪಾರ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು ಬೇಡುವುದು, ದಾನಾನಂತರವೂ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರಘುವಿನ ಸಂಕಲ್ಪ, ಕುಬೇರನು ಸ್ವರ್ಣವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಣನಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೌತ್ಸನು ರಾಜನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಾಪಹರ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವೈಶಾಖ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ‑ದಾನದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಸಮೃದ್ಧಿ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
अगस्त्य उवाच । तस्माच्चंद्रहरिस्थानादाग्नेय्यां दिशि संस्थितः । देवो धर्महरिर्न्नाम कलिकल्मषनाशकः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಚಂದ್ರಹರಿ-ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಧರ್ಮಹರಿ’ ಎಂಬ ದೇವರು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಕಲಿಯುಗದ ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು।
Verse 2
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः स्वकर्मपरिनिष्ठितः । पुरा समागतो धर्मस्तीर्थयात्राचिकीर्षया
ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಸ್ವಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠನಾದ ಧರ್ಮನು ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಬಂದನು।
Verse 3
आगत्य च चकारोच्चैर्यात्रां तत्रादरेण सः । दृष्ट्वा माहात्म्यमतुलमयोध्यायाः सविस्मयः
ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವನು ಮಹಾ ಆದರದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಅತುಲ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು।
Verse 4
विधाय स्वभुजावूर्ध्वौ विप्रोऽवोचन्मुदान्वितः । अहो रम्यमिदं तीर्थमहो माहात्म्यमुत्तमम्
ತನ್ನ ಎರಡೂ ಭುಜಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಆ ವಿಪ್ರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಅಹೋ! ಈ ತೀರ್ಥ ಎಷ್ಟು ರಮ್ಯ; ಅಹೋ! ಇದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಎಷ್ಟು ಉತ್ತಮ!”
Verse 5
अयोध्यासदृशी कापि दृश्यते नापरा पुरी । या न स्पृशति वसुधां विष्णुचक्रस्थिताऽनिशम्
ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪುರಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ನಗರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆ, ನಿತ್ಯವೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 6
यस्यां स्थितो हरिः साक्षात्सेयं केनोपमीयते । अहो तीर्थानि सर्वाणि विष्णुलोकप्रदानि वै
ಯಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ನೆಲೆಸಿರುವನೋ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಉಪಮೆ? ಅಹೋ! ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುವವು.
Verse 7
अहो विष्णुरहो तीर्थमयोध्याऽहो महापुरी । अहो माहात्म्यमतुलं किं न श्लाघ्यमिहास्थितम्
ಅಹೋ ವಿಷ್ಣು! ಅಹೋ ತೀರ್ಥ! ಅಹೋ ಅಯೋಧ್ಯಾ—ಮಹಾಪುರಿ! ಅಹೋ ಇದರ ಅತುಲ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ! ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಲ್ಲದದ್ದು ಏನು ಇದೆ?
Verse 8
इत्युक्त्वा तत्र बहुशो ननर्त प्रमदाकुलः । धर्मो माहात्म्यमालोक्य अयोध्याया विशेषतः
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧರ್ಮನು ಆನಂದದಿಂದ ಮುದಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು।
Verse 9
तं तथा नर्तमानं वै धर्मं दृष्ट्वा कृपान्वितः । आविर्बभूव भगवान्पीतवासा हरिः स्वयम् । तं प्रणम्य च धर्मोऽथ तुष्टाव हरिमादरात्
ಧರ್ಮನು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಗವಾನ್ ಸ್ವತಃ ಪ್ರकटನಾದನು—ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ ಹರಿ. ನಂತರ ಧರ್ಮನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।
Verse 10
धर्म उवाच । नमः क्षीराब्धिवासाय नमः पर्यंकशायिने । नमः शंकरसंस्पृष्टदिव्यपादाय विष्णवे
ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪರ್ಯಂಕದ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಂಕರನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪಾವನವಾದ ದಿವ್ಯಪಾದಗಳಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 11
भक्त्यार्च्चितसुपादाय नमोऽजादिप्रियाय ते । शुभांगाय सुनेत्राय माधवाय नमो नमः
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುವ ಸುಂದರ ಪಾದಗಳಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶುಭಾಂಗನೂ ಸುನೇತ್ರನೂ ಆದ ಮಾಧವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 12
नमोऽरविन्दपादाय पद्मनाभाय वै नमः । नमः क्षीराब्धिकल्लोलस्पृष्टगात्राय शार्ङ्गिणे
ಅರವಿಂದಸಮಾನ ಪಾದಗಳಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪದ್ಮನಾಭನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ತೊಯ್ದ ದೇಹವಿರುವ ಶಾರ್ಙ್ಗಿಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 13
ॐ नमो योगनिद्राय योगर्क्षैर्भावितात्मने । तार्क्ष्यासनाय देवाय गोविन्दाय नमोनमः
ಓಂ—ಯೋಗನಿದ್ರಾಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಯೋಗಋಷಿಗಳಿಂದ ಭಾವಿತ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ) ಆಸನ ಹೊಂದಿದ ದೇವ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 14
सुकेशाय सुनासाय सुललाटाय चक्रिणे । सुवस्त्राय सुवर्णाय श्रीधराय नमोनमः
ಸುಕೇಶನೂ ಸುನಾಸನೂ ಸುಲಲಾಟನೂ ಆದ ಚಕ್ರಧಾರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯೂ ಸುವರ್ಣಪ್ರಭೆಯೂ ಆದ ಶ್ರೀಧರನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 15
सुबाहवे नमस्तुभ्यं चारुजंघाय ते नमः । सुवासाय सुदिव्याय सुविद्याय गदाभृते
ಓ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಾಹುಗಳವನೇ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಸುಂದರ ಜಂಘೆಗಳವನೇ! ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓ ಶುಭನಿವಾಸಿ, ಪರಮ ದಿವ್ಯ, ಸತ್ಯವಿದ್ಯಾಸ್ವರೂಪಿ, ಗದಾಧರನೇ! ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 16
केशवाय च शांताय वामनाय नमोनमः । धर्मप्रियाय देवाय नमस्ते पीतवाससे
ಕೇಶವನೆಂಬ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪನಿಗೂ, ವಾಮನನಿಗೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಧರ್ಮಪ್ರಿಯ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಪೀತವಾಸಧರನೇ! ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 17
अगस्त्य उवाच । इति स्तुतो जगन्नाथो धर्मेण श्रीपतिर्मुदा । उवाच स हृषीकेशः प्रीतो धर्ममुदारधीः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಧರ್ಮನು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಜಗನ್ನಾಥನು, ಶ್ರೀಪತಿಯಾದ ಭಗವಾನ್, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಹೃಷೀಕೇಶನು ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 18
श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽहं भवतो धर्म स्तोत्रेणानेन सुव्रत । वरं वरय धर्मज्ञ यस्ते स्यान्मनसः प्रियः
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಧರ್ಮಾ, ಓ ಸುವ್ರತನೇ! ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು.
Verse 19
स्तोत्रेणानेन यः स्तौति मानवो मामतन्द्रितः । सर्वान्कामानवाप्नोति पूजितः श्रीयुतःसदा
ಯಾವ ಮಾನವನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಲಸದೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸದಾ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 20
धर्म उवाच । यदि तुष्टोसि भगवन्देवदेव जगत्पते । त्वामहं स्थापयाम्यत्र निजनाम्ना जगद्गुरो
ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತೇ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಜಗದ್ಗುರೋ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸ್ವನಾಮದಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವೆನು।
Verse 21
अगस्त्य उवाच । एवमस्त्विति संप्रोच्याभवद्धर्महरिर्विभुः । स्मरणादेव मुच्येत नरो धर्महरेर्विभोः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—‘ಏವಮಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು ‘ಧರ್ಮ-ಹರಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆ ಮಹಾಬಲ ಧರ್ಮ-ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನರನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 22
सरयूसलिले स्नात्वा सुचिंताकुलमानसः । देवं धर्महरिं पश्येत्सर्वपापैः प्रमुच्यते
ಸರಯೂ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶುಚಿ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವ ಧರ್ಮ-ಹರಿಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 23
अत्र दानं तथा होमं जपो ब्राह्मणभोजनम् । सर्वमक्षयतां याति विष्णुलोके निवासकृत्
ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ, ಹೋಮ, ಜಪ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ—ಇವೆಲ್ಲದರ ಫಲ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Verse 24
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्किंचिद्दुष्कृतं भवेत् । प्रायश्चित्तं विधातव्यं तन्नाशाय प्रयत्नतः
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 25
प्रायश्चित्तेन विधिना पापं तस्य प्रणश्यति । तस्मादत्र प्रकर्त्तव्यं प्रायश्चित्तं विधानतः
ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವನ ಪಾಪವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 26
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि राजादेर्निग्रहात्तथा । नित्यकर्मनिवृत्तिः स्याद्यस्य पुंसोऽवशात्मनः । तेनाप्यत्र विधातव्यं प्रायश्चित्तं प्रयत्नतः
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗಲಿ, ರಾಜಾದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದಾಗಲಿ, ಅಸಹಾಯಕನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿರತಿ ಉಂಟಾದರೆ, ಅವನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 27
अत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः । तस्माद्वर्णयितुं शक्यो महिमा न हि मानवैः
ಇಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಸ್ವಯಂ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣು ಸಾದರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮಾನವರು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 28
आषाढे शुक्ल पक्षस्य एकादश्यां द्विजोत्तम । तस्य सांवत्सरी यात्रा कर्तव्या तु विधानतः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಆ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
Verse 29
स्वर्गद्वारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्महरिं विभुम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके वसेत्सदा
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ವಿಭು ಹರಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ನರನು, ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಸದಾ ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 30
तस्माद्दक्षिणदिग्भागे स्वर्णस्य खनिरुत्तमा । यत्र चक्रे स्वर्णवृष्टिं कुबेरो रघुजाद्भयात्
ಆ ಸ್ಥಳದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸ್ವರ್ಣಖನಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ರಘುಪುತ್ರನ ಭಯದಿಂದ ಕುಬೇರನು ಸ್ವರ್ಣವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಸಿದನು।
Verse 31
व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वज्ञ स्वर्णवृष्टिरभूत्कथम् । कुबेरस्य कथं भीतिरुत्पन्ना रघुभूपतेः
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ತತ್ತ್ವಜ್ಞ! ಸ್ವರ್ಣವೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ಮತ್ತು ರಘುವಂಶದ ರಾಜನಿಂದ ಕುಬೇರನಿಗೆ ಭಯ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?
Verse 32
एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरान्मम सुव्रत । श्रुत्वा कथारहस्यानि न तृप्यति मनो मम
ಹೇ ಸುವ್ರತ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಕಥೆಯ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 33
अगस्त्य उवाच । शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि स्वर्णस्योत्पत्तिमुत्तमाम् । यस्य श्रवणतो नृणां जायते विस्मयो महान्
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಕೇಳು, ನಾನು ಸ್ವರ್ಣದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಜನರಿಗೆ ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 34
आसीत्पुरा रघुपतिरिक्ष्वाकुकुलवर्द्धनः । रघुर्निजभुजोदारवीर्यशासितभूतलः
ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲವರ್ಧಕನಾದ ರಘುಪತಿ ರಘು ಇದ್ದನು; ತನ್ನ ಭುಜಗಳ ಉದಾರ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 35
प्रतापतापितारातिवर्गव्याख्यातसद्यशाः । प्रजाः पालयता सम्यक्तेननीतिमता सता
ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಶತ್ರುಸಮೂಹವೇ ಅವನ ತಕ್ಷಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ನೀತಿಜ್ಞನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದನು.
Verse 36
यशःपूरेण समलिप्ता दिशो दश सितत्विषा । स चक्रे प्रौढविभवसाधनां विजयक्रमात्
ಅವನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಶ್ವೇತ ಕಿರಣದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾದಂತಾಯಿತು. ವಿಜಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು ಮಹಾಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅವನು ಸಾಧಿಸಿದನು.
Verse 37
नानादेशान्समाक्रम्य चतुरंगबलान्वितः । भूतानि वशमानीय वसु जग्राह दण्डतः
ಚತುರುಂಗ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಜದಂಡದ ನ್ಯಾಯಬಲದಿಂದ ಅವನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
Verse 38
उत्कृष्टान्नृपतीन्वीरो दंडयित्वा बलाधिकान् । रत्नानि विविधान्याशु जग्राहातिबलस्तदा
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವೀರನು ಬಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈಯಿದ್ದ ರಾಜರನ್ನೂ ದಂಡಿಸಿ, ಆಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
Verse 39
स विजित्य दिशः सर्वा गृहीत्वा रत्नसंचयम् । अयोध्यामागतो राजा राजधानीं च तां शुभाम्
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ರತ್ನಸಂಚಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಜನು ತನ್ನ ಶುಭ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು.
Verse 40
तत्रागत्य च काकुत्स्थो यज्ञायोत्सुकमानसः । चकार निर्मलां बुद्धिं निजवंशोचितक्रियाम
ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಜನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಿ, ತನ್ನ ವಂಶೋಚಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 41
वसिष्ठं मुनिमाज्ञाय वामदेवं च कश्यपम्
ಅವನು ಮುನಿ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಮದೇವ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರನ್ನೂ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ ಕರೆಯಿಸಿದನು.
Verse 42
अन्यानपि मुनिश्रेष्ठान्नानातीर्थसमाश्रितान् । समानयद्विनीतेन द्विजवर्येण भूपतिः
ರಾಜನು ವಿವಿಧ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಇತರ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನೂ, ವಿನೀತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೂಲಕ ಕರೆಸಿ ತಂದನು.
Verse 43
दृष्ट्वा स्थितान्स तान्सर्वान्प्रदीप्तानिव पावकान् । तानागतान्विदित्वाथ रघुः परपुरंजयः । निश्चक्राम यथान्यायं स्वयमेव महायशाः
ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಆಗಮಿಸಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶತ್ರುಪುರವಿಜೇತ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಘು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಹೊರಬಂದನು.
Verse 44
ततो विनीतवत्सर्वान्काकुत्स्थो द्विजसत्तमान् । उवाच धर्मयुक्तं च वचनं यज्ञसिद्धये
ನಂತರ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ಆ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರ प्रति ವಿನೀತವಾಗಿ ನಡೆದು, ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 45
रविरुवाच । मुनयः सर्व एवैते यूयं शृणुत मद्वचः । यज्ञं विधातुमिच्छामि तत्राज्ञां दातुमर्हथ
ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಗಳೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
Verse 46
सांप्रतं मामको यज्ञो युक्तः स्यान्मुनिसत्तमाः । एतद्विचार्य्य तत्त्वेन ब्रूत यूयं मुनीश्वराः
ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಯಜ್ಞ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ? ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ, ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರರೇ.
Verse 47
मुनय ऊचुः । राजन्विश्वजिदाख्यातो यज्ञानां यज्ञ उत्तमः । सांप्रतं कुरु तं यत्नान्मा विलंबं वृथा कृथाः
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನ್, ‘ವಿಶ್ವಜಿತ್’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಯಜ್ಞವು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅದನ್ನು ಈಗಲೇ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸು; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.
Verse 48
अगस्त्य उवाच । नृपश्चक्रे ततो यज्ञं विश्वदिग्जयसंज्ञितम् । नानासंभारमधुरं कृतसर्वस्वदक्षिणम्
ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು—ಅನಂತರ ರಾಜನು ‘ವಿಶ್ವದಿಗ್ಜಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ನಾನಾವಿಧ ಮಧುರ ಸಂಭಾರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 49
नानाविधेन दानेन मुनिसंतोषहर्षकृत् । सर्वस्वमेव प्रददौ द्विजेभ्यो बहुमानतः
ನಾನಾವಿಧ ದಾನಗಳಿಂದ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷ-ಹರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಅವನು ಬಹುಮಾನದಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನೀಡಿದನು.
Verse 50
तेषु विश्वेषु यातेषु पूजितेषु गृहान्स्वकान् । बन्धुष्वपि च तुष्टेषु मुनिषु प्रणतेषु च
ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅತಿಥಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಬಂಧುಗಳು ಸಂತೃಪ್ತರಾದರು; ಮುನಿಗಳೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು।
Verse 51
तेन यज्ञेन विधिवद्विहितेन नरेश्वरः । शुशुभे शोभनाचारः स्वर्गे देवेंद्रवत्क्षणात्
ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ, ಶೋಭನಾಚಾರನಾದ ನರೆಶ್ವರನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।
Verse 52
तत्रांतरे समभ्यायान्मुनिर्यमवतां वरः । विश्वामित्रमुनेरंतेवासी कौत्स इति स्मृतः
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯಮ-ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಬಂದನು—ಕೌತ್ಸನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಯ ಅಂತೇವಾಸಿ ಶಿಷ್ಯನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು।
Verse 53
दक्षिणार्थं गुरोर्द्धीमान्पावितुं तं नरेश्वरम् । चतुर्दशसुवर्णानां कोटीराहर सत्वरम्
ಗುರುದಕ್ಷಿಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆ ನರೆಶ್ವರನನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಆ ಧೀಮಂತನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಸ್ವರ್ಣಮುದ್ರைகளை ತಂದನು।
Verse 54
मद्दक्षिणेति गुरुणा निर्बन्धाद्याचितो रुषा । आगतः स मुनिः कौत्सस्ततो याचितुमादरात् । रघुं भूपालतिलकं दत्तसर्वस्वदक्षिणम्
‘ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣೆ!’ ಎಂದು ಗುರುವು ಕೋಪದಿಂದ ಹಠವಾಗಿ ಮರುಮರು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಮುನಿ ಕೌತ್ಸನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಬಂದನು; ನಂತರ ಆದರದಿಂದ ರಾಜತಿಲಕನಾದ ರಘುವನ್ನು ಯಾಚಿಸಲು ಹೋದನು—ಅವನು ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದ್ದನು।
Verse 55
तमागतमभिप्रेत्य रघुरादरतस्तदा । उत्थाय पूजयामास विधिवत्स परंतपः । सपर्य्यासीत्तस्य सर्वा मृत्पात्रविहितक्रिया
ಅವರ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು ರಘು ಆಗ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಎದ್ದು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಆ ಪರಂತಪನು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಸರಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸೇವಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
Verse 56
पूजासंभारमालोक्य तादृशं तं मुनीश्वरः । विस्मितोऽभून्निरानन्दो दक्षिणाऽशां परित्यजन् । उवाच मधुरं वाक्यं वाक्यज्ञानविशारदः
ಅಂತಹ ಅಲ್ಪ ಪೂಜಾಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನೀಶ್ವರನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಆನಂದವಿಲ್ಲದವನಾದನು; ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಆಶೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ವಾಕ್ಯಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿಟ್ಟು ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 57
कौत्स उवाच । राजन्नभ्युदयस्तेऽस्तु गच्छाम्यन्यत्र सांप्रतम्
ಕೌತ್ಸನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಅಭ್ಯುದಯವಾಗಲಿ; ನಾನು ಈಗ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
Verse 58
गुर्वर्थाहरणायैव दत्तसर्वस्वदक्षिणम् । त्वां न याचे धनाभावादतोऽन्यत्र व्रजाम्यहम्
ಗುರುವಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಧನಾಭಾವದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
Verse 59
अगस्त्य उवाच । इत्युक्तस्तेन मुनिना रघुः परपुरंजयः । क्षणं ध्यात्वाऽब्रवीदेनं विनयाद्विहितांजलिः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮುನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಶತ್ರುನಗರವಿಜಯಿ ರಘು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 60
रघुरुवाच । भगवंस्तिष्ठ मे हर्म्ये दिनमेकं मुनिव्रत । यावद्यतिष्ये भगवन्भवदर्थार्थमुच्चकैः
ರಘು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ಮುನಿವ್ರತ! ನನ್ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ತಂಗಿರಿ. ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ, ಹೇ ಪೂಜ್ಯರೇ, ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ನಾನು ಪರಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸುವೆನು.
Verse 61
अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा परमोदारवचो मुनिमुदारधीः । प्रतस्थे च रघुस्तत्र कुबेरविजिगीषया
ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಪರಮ ಉದಾರವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ರಘು ಕುಬೇರನನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಧನ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
Verse 62
तमायांतं कुबेरोऽथ विज्ञाप्य वचनोदितैः । प्रसन्नमनसं चक्रे वृष्टिं स्वर्णस्य चाक्षयाम्
ಅವನು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಚನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಕುಬೇರನು ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಅಕ್ಷಯ ವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
Verse 63
स्वर्णवृष्टिरभूद्यत्र सा स्वर्णखनिरुत्तमा । स मुनिं दर्शयामास खनिं तेन निवेदिताम्
ಅಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ವೃಷ್ಟಿ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವರ್ಣಖನಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಅವನು ಆ ಖನಿಯನ್ನು ಮುನಿಗೆ ತೋರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 64
तस्मै समर्पयामास तां रघुः खनिमुत्तमाम् । मुनीन्द्रोऽपि गृहीत्वाशु ततो गुर्वर्थमादरात्
ರಘುವು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಖನಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಮುನೀಂದ್ರರೂ ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಗುರುವಿನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.
Verse 65
राज्ञे निवेदयामास सर्वमन्यद्गुणाधिकः । वरानथ ददौ तुष्टः कौत्सो मतिमतां वरः
ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ರಾಜನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮತಿಮಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೌತ್ಸನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ವರಗಳನ್ನು ದತ್ತನು.
Verse 66
कौत्स उवाच । राजंल्लभस्व सत्पुत्रं निजवंशगुणान्वितम् । इयं स्वर्णखनिस्तूर्णं मनोभीष्टफलप्रदा
ಕೌತ್ಸನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ವಂಶಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಸತ್ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀನು ಪಡೆಯಲಿ. ಈ ಸ್ವರ್ಣಖನಿಯು ನಿನ್ನ ಮನೋಭೀಷ್ಟ ಫಲಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೀಡಲಿ.
Verse 67
भूयादत्र परं तीर्थं सर्वपापहरं सदा । अत्र स्नानेन दानेन नृणां लक्ष्मीः प्रजायते
ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾದ ಪರಮ ತೀರ್ಥವು ಇರಲಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಜನರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ—ಸಮೃದ್ಧಿ—ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 68
वैशाखे शुक्लद्वादश्यां यात्रा सांवत्सरी स्मृता । नानाभीष्टफलप्राप्तिर्भूयान्मद्वचसा नृणाम्
ವೈಶಾಖ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯಾತ್ರೆ ‘ಸಾಂವತ್ಸರೀ’—ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರೆ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಜನರಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ಅಭೀಷ್ಟ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗಲಿ.
Verse 69
अगस्त्य उवाच । इति दत्त्वा वरान्राज्ञे कौत्सः संतुष्टमानसः । प्रतस्थे निजकार्यार्थे गुरोराश्रममुत्सुकः
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ರಾಜನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಕೌತ್ಸನು ತೃಪ್ತಮನಸ್ಕನಾದನು. ನಂತರ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಗುರುಗಳ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
Verse 70
राजा स कृतकृत्योऽथ शेषं संगृह्य तद्धनम् । द्विजेभ्यो विधिवद्दत्त्वा पालयामास वै प्रजाः
ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿ ಉಳಿದ ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿ, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು।
Verse 71
एवं स्वर्णखनेर्जातं माहात्म्यं च मुनीश्वरात्
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುನೀಶ್ವರರಿಂದ ಶ್ರುತವಾದ ‘ಸ್ವರ್ಣಖನಿ’ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ ವೃತ್ತಾಂತವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।