
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಹಿಂದಿನ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ—“ಸೋಮೇಶ್ವರ/ಸೋಮನಾಥ” ಎಂಬ ನಾಮವು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಅದು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ನಾಮಭೇದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಲಿಂಗದ ಹಿಂದಿನ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ನಾಮಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಈಶ್ವರನು ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಯುಗಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವು ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮ-ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಾಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ನಾಮಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ವರ್ತಮಾನ “ಸೋಮನಾಥ/ಸೋಮೇಶ್ವರ” ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ “ಪ್ರಾಣನಾಥ” ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿಯ ಸ್ಮೃತಿಹಾನಿ ಅವಳ ಪುನಃಪುನಃ ಅವತಾರಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಶಿವನು ಅನೇಕ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ನಾಮ-ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸೋಮ/ಚಂದ್ರನ ತಪಸ್ಸು, ಒಂದು ಉಗ್ರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗಪೂಜೆ, ಮತ್ತು “ಸೋಮನಾಥ” ನಾಮವು ಬ್ರಹ್ಮಚಕ್ರಪೂರ್ತಿ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಚಂದ್ರಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿ ಎಂಬ ವರದಿಂದ ನಾಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ, ಕೇಂದ್ರ ಪವಿತ್ರ ವಲಯ, ದಿಕ್ಕುಸೀಮೆಗಳು, ಸಮುದ್ರಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗಸ್ಥಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆಯಂತೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪವಿತ್ರ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷಫಲ, ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಪಾಚಾರ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನೀತಿ, ಮತ್ತು ಘೋರ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವಿಘ್ನನಾಯಕನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋಮೇಶ್ವರಲಿಂಗದ ಅನನ್ಯ ಪ್ರಿಯತೆ, ತೀರ್ಥ-ಲಿಂಗಗಳ ಸಂಗಮಬಿಂದುತ್ವ, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ-ಸ್ಮರಣೆ-ನಿಯಮಿತ ಜಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿದಾನ ಮಾಡುವ ಮಹಿಮೆ ಪುನಃ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 1
सूत उवाच । एवं तत्र तदा देवी श्रुत्वा माहात्म्यमुत्तमम् । हर्षोत्कंठितया वाचा पुनः पप्रच्छ शंकरम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಶಂಕರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು।
Verse 2
देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ भक्तानुग्रहकारक । समस्तज्ञानसंपन्न नमस्तेऽस्तु महेश्वर
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗನ್ನಾಥ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನೇ! ಸಮಸ್ತ ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 3
नमोऽस्तु वै त्रिपुरप्रहर्त्रे महात्मने तारकमर्दनाय । नमोऽस्तु ते क्षीरसमुद्र दायिने शिशोर्मुनीन्द्रस्य समाहितस्य
ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ತಾರಕನನ್ನು ಮರ್ಧಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾನಿಸಿದವನೇ, ಶಿಶು ಮುನೀಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾಧಿ-ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದವನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 4
नमोऽस्तु ते सर्वजगद्विधात्रे सर्वत्र सर्वात्मक सर्वकर्त्रे । नमो भवायास्तु नमोऽभवाय नमोऽस्तु ते सर्वगताय नित्यम्
ಸರ್ವಜಗದ ವಿಧಾತಾ, ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತ, ಸರ್ವಾತ್ಮಕ, ಸರ್ವಕರ್ತೃ ಆದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭವಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಭವಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವಗತ ನಿತ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 5
ईश्वर उवाच । किं देवि पृच्छसेऽद्यापि सर्वं ते कथितं मया । संदिग्धमस्ति किंचिच्चेत्पुनः पृच्छस्व भामिनि
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಇನ್ನೂ ಏನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಏನಾದರೂ ಸಂಶಯ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಮತ್ತೆ ಕೇಳು.
Verse 6
देव्युवाच । सोमेश्वरेति यन्नाम कस्मिन्काले बभूव तत् । किं नामाग्रेऽभवल्लिंगं नाम किं भविताऽधुना
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—‘ಸೋಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು? ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಯಾವ ಹೆಸರು ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಈಗ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗದಲ್ಲಿ) ಅದು ಯಾವ ನಾಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ?
Verse 7
एवं यस्य प्रभावो वै नोक्तः पूर्वं त्वया विभो । अन्येषां तीर्थदेवानां माहात्म्यं वर्णितं त्वया । न त्वीदृशं तु कथितं श्रीसोमेशस्य यादृशम्
ಹೇ ವಿಭೋ, ಇದರ (ಸೋಮೇಶ್ವರನ) ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೀವು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅವರ ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನೀವು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೆ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರನಂತ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.
Verse 8
ईश्वर उवाच । पूर्वमेवाहमेवासं स्पर्शलिंगस्वरूपवान् । न च मां तत्त्वतो वेद जनः कश्चिदिहेश्वरि
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಈಶ್ವರಿ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಲಿಂಗಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಇದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ, ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.
Verse 9
महाकल्पे तु सञ्जाते ब्रह्मणः प्रति संचरे । नामभावं भवेदन्यद्देवि लिंगे पुनःपुनः
ಮಹಾಕಲ್ಪವು ಉದಯಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುನಃಪುನಃ ಸಂಚಾರಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಲಿಂಗವು ಮರುಮರು ನಾಮ-ಭಾವಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 11
अस्मिन्ब्रह्मणि देवेशि संजाते ह्यष्टवार्षिके । तदा कालात्समारभ्य सोमेश इति विश्रुतः
ಹೇ ದೇವೇಶಿ ದೇವಿ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೃಷ್ಟಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ (ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ) ಅವರು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ‘ಸೋಮೇಶ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.
Verse 12
अतीतेषु च देवेशि ब्रह्मसुप्तलयादनु । बभूवुर्यानि नामानि तानि त्वं शृणु पार्वति
ಮತ್ತು ಹೇ ದೇವೇಶಿ ದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ‘ನಿದ್ರೆ’ಯ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಳಯಗಳ ಬಳಿಕ, ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಯಾವ ಯಾವ ನಾಮಗಳಿದ್ದವೋ, ಅವನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು, ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ.
Verse 13
आद्यो विरंचिनामासीद्यदा ब्रह्मा पितामहः । मृत्युञ्जयस्तदा नाम सोमनाथस्य कीर्तितम्
ಮೊದಲ (ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ), ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ವಿರಂಚಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸೋಮನಾಥನ ಕೀರ್ತಿತ ನಾಮ ‘ಮೃತ್ಯುಂಜಯ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 14
द्वितीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा पद्मभूरिति विश्रुतः । तदा कालाग्निरुद्रेति नाम प्रोक्तं शुभेंऽबिके
ಎರಡನೇ (ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ), ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಪದ್ಮಭೂ’ ಎಂದು ವಿಶ್ರುತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ಶುಭಾಂಬಿಕೆ, ಪ್ರಭುವಿನ ನಾಮ ‘ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
Verse 15
तृतीयोऽभूद्यदा ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः । अमृतेशेति देवस्य तदा नाम प्रकीर्तितम्
ತೃತೀಯ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಸ್ವಯಂಭೂ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ನಾಮ ‘ಅಮೃತೇಶ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 16
चतुर्थोऽभूद्यथा ब्रह्मा परमेष्ठीति विश्रुतः । अनामयेति देवस्य तदा नाम स्मृतं शुभे
ಚತುರ್ಥ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಪರಮೇಷ್ಠೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ಶುಭೇ, ದೇವರ ನಾಮ ‘ಅನಾಮಯ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 17
पंचमोऽभूद्यदा ब्रह्मा सुरज्येष्ठ इति स्मृतः । कृत्तिवासेति देवस्य नाम प्रोक्तं तदाम्बिके
ಪಂಚಮ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಸುರಜ್ಯೇಷ್ಠ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಹೇ ಅಂಬಿಕೇ, ದೇವರ ನಾಮ ‘ಕೃತ್ತಿವಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 18
षष्ठश्चाभूद्यदा ब्रह्मा हेमगर्भ इति श्रुतः । तदा भैरवनाथेति नाम देवस्य कीर्तितम्
ಷಷ್ಠ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಹೇಮಗರ್ಭ’ ಎಂದು ಶ್ರುತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ನಾಮ ‘ಭೈರವನಾಥ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು।
Verse 19
अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानंद इति स्मृतः । सोमनाथेति देवस्य वर्तते नाम सांप्रतम्
ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಶತಾನಂದ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸಾಂಪ್ರತಂ ದೇವರ ನಾಮ ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।
Verse 20
अतः परं चतुर्वक्त्रो ब्रह्मा यो भविता यदा । प्राणनाथेति देवस्य तदा नाम भविष्यति
ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ, ಆ ದೇವನ ನಾಮವು ‘ಪ್ರಾಣನಾಥ’—ಪ್ರಾಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಎಂದು ಆಗುವುದು.
Verse 21
अतीता ये विधातारो भविष्यंति च येऽधुना । तावत्तद्वर्त्तते नाम यावदन्योष्टवार्षिकः । संध्यासंध्यांशभेदेन विष्ण्वनंतसनातनाः
ಹಿಂದೆ ಕಳೆದ ವಿಧಾತೃಗಳು, ಈಗಿರುವವರು, ಮುಂದೆಯೂ ಆಗುವವರು—ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಆ ವಿಶೇಷ ದಿವ್ಯ ನಾಮವೇ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಚಕ್ರ ಉದಯಿಸುವವರೆಗೆ. ಸಂಧ್ಯಾ–ಸಂಧ್ಯಾಂಶ ಭೇದದಂತೆ ಆ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣು, ಅನಂತ, ಸನಾತನ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
एवं नामानि देवस्य संक्षेपात्कीर्तितानि मे । विस्तरात्कथितुं नैव शक्यंते कालगौरवात्
ಈ ರೀತಿ ದೇವನ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದೆನು; ಕಾಲದ ಗಂಭೀರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 23
देव्युवाच । आश्चर्यं देवदेवेश यत्त्वया कथितं प्रभो । पूर्वोक्तानि च नामानि न स्मरंति च मे कथम्
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ ಪ್ರಭೋ, ನೀವು ಹೇಳಿದುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ; ಆದರೆ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ನಾಮಗಳು ನನಗೆ ಏಕೆ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
Verse 24
एतद्विस्तरतो ब्रूहि कारणं च जगत्पते । सर्वभूतहितार्थाय ममानुग्रहकाम्यया
ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ, ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿ; ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ—ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ.
Verse 25
ईश्वर उवाच । कल्पेकल्पे महादेवि अवतारं करोषि यत् । तेन ते स्मरणं नास्ति प्रभावात्प्रकृतेः प्रिये
ಈಶ್ವರನು ನುಡಿದನು—ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನೀನು ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 26
तत्त्वावरणमध्ये तु तत्राद्या त्वं प्रतिष्ठिता । साऽवतीर्यांडमध्ये तु मया सार्द्धं वरानने
ತತ್ತ್ವಾವರಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು, ಆದ್ಯಾ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ನಂತರ, ಹೇ ವರಾನನೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ಅಂಡದ ಒಳಗೆ ಅವತರಿಸಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಬಂದೆ।
Verse 27
अनुग्रहार्थं लोकानां प्रादुर्भूता पुनःपुनः । आद्ये कल्पे जगन्माता जगद्योनिर्द्वितीयके
ಲೋಕಗಳ ಅನುಗ್ರಹಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಜಗನ್ಮಾತಾ’, ಎರಡರಲ್ಲಿ ‘ಜಗದ್ಯೋನಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದೆ।
Verse 28
तृतीये शांभवीनाम चतुर्थे विश्वरूपिणी । पञ्चमे नंदिनीनाम षष्ठे चैव गणांबिका
ಮೂರನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀ ‘ಶಾಂಭವೀ’, ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವರൂപಿಣೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಐದರಲ್ಲಿ ‘ನಂದಿನೀ’, ಆರರಲ್ಲಿ ‘ಗಣಾಂಬಿಕಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ।
Verse 29
विभूतिः सप्तमे कल्पे सुभूतिश्चाष्टमे तदा । आनन्दा नवमे कल्पे दशमे वामलोचना
ಏಳನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀ ‘ವಿಭೂತಿ’, ಎಂಟರಲ್ಲಿ ‘ಸుభೂತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಒಂಬತ್ತರಲ್ಲಿ ‘ಆನಂದಾ’, ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ‘ವಾಮಲೋಚನಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ।
Verse 30
एकादशे वरारोहा द्वादशे च सुमङ्गला । कल्पे त्रयोदशे चैव महामाया ह्युदाहृता
ಹನ್ನೊಂದನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀ ‘ವರಾರೋಹಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಹನ್ನೆರಡನೇಯಲ್ಲಿ ‘ಸುಮಂಗಳಾ’। ಹದಿಮೂರನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀ ‘ಮಹಾಮಾಯಾ’ ಎಂದು ಘೋಷಿತಳಾದೆ.
Verse 31
ततश्चतुर्दशे कल्पेऽनन्तानाम प्रकीर्तिता । भूतमाता पंचदशे षोडशे चोत्तमा स्मृता
ನಂತರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನೀ ‘ಅನಂತಾನಾಮಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಳಾದೆ. ಹದಿನೈದರಲ್ಲಿ ‘ಭೂತಮಾತಾ’—ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಜನನಿ; ಹದಿನಾರರಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ತಮಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.
Verse 32
ततः सप्तदशे कल्पे पितृकल्पे तु विश्रुता । दक्षस्य दुहिता जाता सतीनाम्नी महाप्रभा
ಅನಂತರ ಹದಿನೇಳನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ—‘ಪಿತೃಕಲ್ಪ’ವೆಂದು ವಿಶ್ರುತವಾದಲ್ಲಿ—ನೀ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಿ; ಮಹಾಪ್ರಭೆ ‘ಸತೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಿ.
Verse 33
अपमानात्तु दक्षस्य स्वां तनूमत्यजत्पुनः । उमां कलां तु चन्द्रस्य पुरापूर्य च संस्थिता
ದಕ್ಷನ ಅಪಮಾನದಿಂದ, ಹೇ ದೇವಿ, ನೀ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಉಮಾರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ—ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಅಂಶರೂಪವಾಗಿ—ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
Verse 34
ततः प्रवृत्ते वाराहे कल्पे त्वं सुरसुन्दरि । पुनर्हिमवताराध्य दुहिता त्वमतः कृता
ನಂತರ ವಾರಾಹಕಲ್ಪ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ, ನೀ ಹಿಮವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದೆ; ಮತ್ತೆ ನೀ ಅವನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.
Verse 35
ततो देव्यद्भुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्त्तारं मां पुनः प्राप्य पार्वतीति निगद्यसे
ಆಮೇಲೆ, ಓ ದೇವಿ, ನೀನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ನನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದದ್ದರಿಂದ ‘ಪಾರ್ವತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೀ.
Verse 36
कैलासनिलयश्चाहं त्वया सार्द्धं वरानने । क्रीडामि तव देवेशि यावत्कल्पावसानकम्
ನಾನು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು; ಓ ವರಾನನೆ, ಓ ದೇವೇಶಿ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಪಾಂತದವರೆಗೆ ದಿವ್ಯ ಕ್ರೀಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 37
इदं चतुर्गुणं प्राप्य द्वापरे विष्णुना सह । महिषस्य वधार्थाय उत्पन्ना कृष्णपिंगला
ಈ ಚತುರ್ಗುಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಮಹಿಷನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ‘ಕೃಷ್ಣಪಿಂಗಲಾ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
Verse 38
कात्यायनीति दुर्गेति विविधैर्नामपर्ययैः । नवकोटिप्रभेदेन जातासि वसुधातले
ಕಾತ್ಯಾಯನಿ, ದುರ್ಗೆ ಎಂಬಂತೆ ವಿವಿಧ ನಾಮಪರ್ಯಾಯಗಳಿಂದ, ನವಕೋಟಿ ಭೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಭೂತಳದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದೀ.
Verse 39
यानि ते कल्पनामानि पूर्वमुक्तानि सुन्दरि । तानि त्रयोदशाकल्पादुदक्तात्कथितानि मे
ಓ ಸುಂದರಿ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಿನ್ನ ಕಲ್ಪಸಂಬಂಧಿತ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಹದಿಮೂರನೇ ಕಲ್ಪದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 40
अतीतानि भविष्याणि वर्त्तमानानि सुन्दरि । एवं ज्ञेयानि सर्वाणि ब्रह्मकल्पावधि प्रिये
ಹೇ ಸುಂದರಿ ಪ್ರಿಯೆ, ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಈ ರೀತಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಪ್ರಿಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ।
Verse 41
देव्युवाच । सोमनाथेति यन्नाम त्वया पूर्वमुदाहृतम् । तत्कथं निश्चलं नाम मन्यते त्रिपुरांतक
ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಹಿಂದೆ ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ಆ ನಾಮವನ್ನು ನಿಶ್ಚಲವೆಂದು ಹೇಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ?
Verse 42
असंख्यत्वाच्च चंद्राणां जन्मनामप्रभेदतः । मन्वन्तरे तु संजाते युगानामेकसप्ततौ
ಚಂದ್ರರು ಅಸಂಖ್ಯ; ಅವರ ಜನ್ಮಗಳೂ ನಾಮಗಳೂ ವಿಭಿನ್ನ. ಮನ್ವಂತರ ಉದಯವಾದಾಗ—ಅದರೊಳಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಯುಗಗಳಿರುವಾಗ—(ಈ ಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ)।
Verse 43
चंद्रसूर्यादयो देवाः संह्रियंते पुनःपुनः । सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस्तत्सूनवो नृपाः
ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಪುನಃಪುನಃ ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವಗಣ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ), ಮನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ರಾಜರೂ।
Verse 44
एककालं च सृज्यंते संह्रियंते च पूर्ववत् । एतन्मे संशयं देव यथावद्वक्तुमर्हसि
ಅವರು ಒಂದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಲಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೇವಾ, ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು।
Verse 45
ईश्वर उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि रहस्यं पापनाशनम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ಸದುತ್ತರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೀ; ಇದು ಪಾಪನಾಶಕ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯ. ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದಿದ್ದುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 46
अयं यो वर्त्तते ब्रह्मा शतानन्द इति श्रुतः । तस्य चैवाष्टमे वर्षे मनुर्यः प्रथमो भवेत्
ಈಗ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿರುವ ಈ ಬ್ರಹ್ಮನು ‘ಶತಾನಂದ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಎಂಟನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮನುವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 47
तस्मिन्मन्वन्तरे देवि यश्चादौ रोहिणीपतिः । समुद्रगर्भात्संजातः सलक्ष्मीकौस्तुभादिभिः
ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣೀಪತಿ (ಚಂದ್ರ) ಆದವನು ಸಮುದ್ರಗರ್ಭದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಕೌಸ್ತುಭಾದಿ ರತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು।
Verse 48
तेन चाराधितं लिंगं कालभैरवनामतः । महता तपसा पूर्वं युगानि च चतुर्द्दशे
ಅವನು ‘ಕಾಲಭೈರವ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ—ಹದಿನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳವರೆಗೆ।
Verse 49
तस्याद्भुतं तपो दृष्ट्वा तुष्टोऽहं तस्य सुन्दरि । वरं वृणीष्वेति मया स च प्रोक्तो निशाकरः
ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಅವನ ಅದ್ಭುತ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾದೆ. ‘ವರವನ್ನು ಬೇಡು’ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದೆ; ಹೀಗೆ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರ)ನನ್ನು ನಾನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದೆ।
Verse 50
सहोवाच तदा देवि भक्त्या संस्तुत्य मां शुभे
ಆಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು, ಹೇ ದೇವಿ—ಹೇ ಶುಭೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ.
Verse 51
चंद्र उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरार्हो यदि वाऽप्यहम् । सोमनाथेति तं नाम भूयाद्ब्रह्मावधि प्रभो
ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವೇಶ! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು ನಾನೂ ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದರೆ, ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ನಿಮ್ಮ ನಾಮ ‘ಸೋಮನಾಥ’ವೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಯುಷ್ಯದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿ.
Verse 52
ये केचिद्भवितारोऽन्ये मन्वन्ते शीतरश्मयः । तेषां भवतु देवेश देवोऽयं कुलदेवता
ಭವಿಷ್ಯದ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಇತರ ಶೀತರಶ್ಮಿಗಳು (ಚಂದ್ರರು) ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಹೇ ದೇವೇಶ, ಈ ದೇವನೇ ಅವರ ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿರಲಿ.
Verse 53
आराधयंतु ते सर्वे क्षेत्रेऽस्मिन्संस्थिता विभो । स्वकीयायुःप्रमाणेन ब्रह्मणः प्रलयादनु
ಹೇ ವಿಭೋ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಳಯದವರೆಗೂ ನಿಮ್ಮ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಲಿ.
Verse 54
सोमनाथेति ते नाम ब्रह्मांडे सचराचरे । ख्यातिं प्रयातु देवेश तेजोलिंग नमोऽस्तु ते
ಹೇ ದೇವೇಶ! ‘ಸೋಮನಾಥ’ ಎಂಬ ನಿಮ್ಮ ನಾಮವು, ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಲಿ. ಹೇ ತೇಜೋಲಿಂಗ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 55
ईश्वर उवाच । एवमस्त्वित्यहं प्रोच्य पुनर्लिंगे लयं गतः । एतत्ते कारणं देवि प्रोक्तं सर्वमशेषतः
ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ— ‘ಏವಮಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನು ಪುನಃ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಂಡೆ. ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಕಾರಣವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಶೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।
Verse 56
निःसन्दिग्धं तु संक्षेपात्पुरा पृष्टं यतस्त्वया । उद्देशमात्रं कथितं श्रीसोमेशगुणान्प्रति । समुद्रस्येव रत्नानामचिन्त्यस्तस्य विस्तरः
ನೀನು ಹಿಂದೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ನಿಃಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ—ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶನ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಸೂಚನೆಮಾತ್ರ ನೀಡಿದೆ. ಅದರ ವಿಸ್ತಾರ ಅಚಿಂತ್ಯ, ಸಮುದ್ರದ ರತ್ನನಿಧಿಯಂತೆ।
Verse 57
मोहनं तदभक्तानां भक्तानां बुद्धिवर्द्धनम् । मूढास्ते नैव पश्यंति स्वरूपं मम मोहिताः
ಇದು ಅಭಕ್ತರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಭಕ್ತರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಹಿತರಾದ ಆ ಮೂಢರು ನನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 58
देव्युवाच । ईदृशं यस्य माहात्म्यं तेजोलिंगस्य शंकर । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं क्षेत्रे तस्मिन्सुरेश्वर
ದೇವಿಯು ಉವಾಚ— ಹೇ ಶಂಕರ! ಇಂತಹ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವುಳ್ಳ ತೇಜೋಲಿಂಗ, ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲಿದೆ?
Verse 59
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रयत्नेन श्रुत्वा चैवावधारय । प्रभासं परमं देवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्
ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ— ಹೇ ದೇವಿ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕೇಳು; ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸು. ಹೇ ದೇವಿ, ಪ್ರಭಾಸವು ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರ; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ।
Verse 60
देवानामपि संस्थानं तच्च द्वादशयोजनम् । पंचयोजनमानेन पीठं तत्र प्रकीर्त्तितम्
ಇದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನಗಳು. ಅಲ್ಲಿ ಐದು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪವಿತ್ರ ಪೀಠವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 61
तन्मध्ये मद्गृहं देवि तच्च गव्यूतिमात्रकम् । समुद्रस्योत्तरे देवि देविकामुखसंज्ञितम्
ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಓ ದೇವಿ, ನನ್ನ ಸ್ವಗೃಹವಿದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗವ್ಯೂತಿ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟೇ. ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಓ ದೇವಿ, ಅದು ‘ದೇವಿಕಾಮುಖ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 62
वज्रिण्याः पूर्वतश्चैव यावन्न्यंकुमती नदी । चतुष्टयं च विस्तारादायामात्पंचयोजनम्
ವಜ್ರಿಣಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಿಂದ ‘ನ್ಯಂಕುಮತೀ’ ಎಂಬ ನದಿವರೆಗೆ—ಅದರ ಅಗಲ ನಾಲ್ಕು (ಘಟಕಗಳು), ಉದ್ದ ಐದು ಯೋಜನಗಳು.
Verse 63
क्षेत्रपीठमिति प्रोक्तमतो गर्भगृहं शृणु । समुद्रात्कौरवी यावद्दक्षिणोत्तरमानतः । पूर्वपश्चिमतो ज्ञेयं गोमुखादाऽश्वमेधकम्
ಇದನ್ನು ‘ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪೀಠ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಕೇಳು. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕೌರವೀ ವರೆಗೆ ಇದರ ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಮಾಣ; ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಗೋಮುಖದಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧಕವರೆಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
Verse 64
एतन्मम गृहं देवि न त्यजामि कदाचन । तस्य मध्ये स्थितं लिंगं यत्र तत्ते प्रकीर्तितम्
ಓ ದೇವಿ, ಇದು ನನ್ನ ನಿವಾಸ; ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಲಿಂಗವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆಯೇ.
Verse 65
वारुणीं दिशमाश्रित्य सागरस्य च सन्निधौ । कृतस्मरस्यापरतो धन्वन्तरशतत्रये
ವರುಣದಿಕ್ಕು ಅಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಾಗರದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ—ಕೃತಸ್ಮರದ ಆಚೆಗೆ—ಮೂರು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ…
Verse 66
लिंगं महाप्रभावं तुं स्वयंभूतं व्यवस्थितम् । तत्र संनिहितो देवः शंकरः परमेश्वरः
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ, ಸ್ವಯಂಭೂವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಕರ ದೇವರು ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 67
एतस्मिन्नन्तरे देवि सोमेशस्य समीपतः । चतुर्द्दशे विभागे तु धनुषां च शतद्वयम्
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ, ಹೇ ದೇವಿ, ಸೋಮೇಶನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ—ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ—ಎರಡು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ.
Verse 68
समंतान्मंडलाकारा कर्णिका सा मम प्रिया । तस्यां ये प्राणिनः सर्वे मृताः कालेन पार्वति
ಎಲ್ಲೆಡೆ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರುವ ಆ ‘ಕರ್ಣಿಕಾ’ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಲವಶವಾಗಿ ಮರಣಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು…
Verse 69
कृमिकीटपतंगाद्या जीवा उत्तम मध्यमाः । निर्द्धूतकल्मषाः सर्वे यांति लोकं ममापि ते
ಹುಳು, ಕೀಟ, ಪತಂಗಾದಿ ಜೀವಿಗಳು—ಉತ್ತಮವಾಗಲಿ ಮಧ್ಯಮವಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪಮಲವನ್ನು ತೊಳೆದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
Verse 70
उत्तरं दक्षिणं चापि अयनं न विचारयेत् । सर्वस्तेषां शुभः कालो ये मृताः क्षेत्रमध्यतः
ಉತ್ತರಾಯಣವೋ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣವೋ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಬಾರದು. ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲವೂ ಶುಭವೇ.
Verse 71
आदिनाथेन शर्वेण सर्वप्राणिहिताय वै । आद्यतत्त्वान्यथानीय क्षेत्रमेतन्महाप्रभम् । प्रभासितं महादेवि यत्र सिद्ध्यंति मानवाः
ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಆದಿನಾಥ ಶರ್ವ (ಶಿವ) ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆದ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದು, ಈ ಮಹಾಪ್ರಭ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ವೆಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡಿದನು; ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 72
हन्यमानोऽपि यो विद्वान्वसेद्विघ्नशतैरपि । कृतप्रतिज्ञो देवेशि यावज्जीवं सुरेश्वरि
ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ! ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿ, ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾದರೂ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ವಿಘ್ನಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 73
स गच्छेत्परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यात्स्थाणोश्चाद्भुतकर्मणः
ಅವನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಶೋಕವಿಲ್ಲ—ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದಲೂ, ಅದ್ಭುತಕರ್ಮಿಯಾದ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ.
Verse 74
कृत्वा पापसहस्राणि पश्चात्सन्तापमेति वै । प्रभासे तु वियुज्येत न सोंऽतकपुरीं व्रजेत्
ಸಾವಿರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕವೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಬಂದರೂ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಅಂತಕಪುರಿ—ಮೃತ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ—ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 75
ज्ञात्वा कलियुगं घोरं हाहाभूतमचेतनम् । नियुक्तस्तत्र देवेशि रक्षार्थं विघ्ननायकः
ಘೋರ ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ತಿಳಿದು—ಜನರು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತರಾಗಿ ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡುವಾಗ—ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ವಿಘ್ನನಾಯಕನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
Verse 76
ये तु ब्राह्मणविद्विष्टाः शिवभक्तिवितंडकाः । ब्रह्मघ्नाश्च कृतघ्नाश्च तथा नैष्कृतिकाश्च ये
ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು, ಶಿವಭಕ್ತಿಗೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವವರು, ಬ್ರಹ್ಮಹಂತಕರು, ಕೃತಘ್ನರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳು—ಯಾರು ಆಗಿರಲಿ—
Verse 77
लोकद्विष्टा गुरुद्विष्टास्तीर्थायतनकण्टकाः । सर्वपापरताश्चैव ये चान्ये तु विकुत्सिताः
ಲೋಕವನ್ನು (ಸಮಾಜವನ್ನು) ದ್ವೇಷಿಸುವವರು, ಗುರುಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು, ತೀರ್ಥ-ಪವಿತ್ರಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತಿರುವವರು, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು, ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಂದ್ಯರು—
Verse 78
रक्षणार्थं ह वै तेषां नियुक्तो विघ्ननायकः । कालाग्निरुद्रपार्श्वे तु रुद्रतुल्यपराक्रमः
ನಿಜವಾಗಿ, ಅವರ (ದುಷ್ಟರ) ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ವಿಘ್ನನಾಯಕನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವವನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
Verse 79
क्षेत्रं रक्षति देवेशि पापिष्ठानां नियामकः । म्रियंते यदि ब्रह्मघ्नास्तथा पातकिनो नराः
ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಪಾಪಿಷ್ಠರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಾತಕಿಗಳು (ಇಲ್ಲಿ) ಸತ್ತರೆ, ಆಗ—
Verse 80
क्षेत्रे चास्मिन्वरारोहे तेषां देवि गतिं शृणु । दशवर्षसहस्राणि दिव्यानि कमलेक्षणे
ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಹೇ ಕಮಲನಯನೇ ದೇವಿ! ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಗತಿಯನ್ನು ಕೇಳು—ಅದು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 82
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पापं तत्र न कारयेत् । अन्यत्राऽवर्तितं पापं क्षेत्रे चास्मिन्विनश्यति
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು. ಬೇರೆಡೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 83
अस्मिन्पुनः कृतं पापं पैशाचनरकावहम् । भक्तानुकंपी भगवांस्तिर्यग्योनिगतेष्वपि
ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ಪೈಶಾಚ-ನರಕಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಭಕ್ತಾನುಕಂಪಿ ಭಗವಾನ್ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರ ಮೇಲೂ ಕರುಣೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ.
Verse 84
ददाति परमं स्थानं न तु ब्रह्मद्विषां प्रिये । ये च ध्यानं समासाद्य युक्तात्मानः समाहिताः
ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಅವನು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಯುಕ್ತಾತ್ಮರಾಗಿಯೂ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿಯೂ ಇರುವವರೇ ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅರ್ಹರು.
Verse 85
संनियम्येन्द्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् । प्रभासे तु स्थिता देवि ते कृतार्था न संशयः
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಅವರು ಶತರುದ್ರೀಯವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೇವಿ! ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವರು ಕೃತಾರ್ಥರು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
Verse 86
यदि गच्छेन्नरः कश्चित्प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तमुपायं प्रकुर्वीत निर्गच्छेन्न पुनर्यथा
ಯಾವನಾದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪರಮೋತ್ತಮವಾದ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಮತ್ತೆ (ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ) ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ ತಕ್ಕ ಸಾಧನೋಪಾಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು।
Verse 87
एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । गोपनीयमिदं शास्त्रं यथा प्राणाः स्वकाः प्रिये
ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ! ಇದು ಗುಪ್ತವಾದುದು; ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅಸಾವಧಾನವಾಗಿ ನೀಡಬಾರದು. ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಪ್ರಾಣಗಳಂತೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು।
Verse 88
येनेदं विहितं शास्त्रं प्रभासक्षेत्रदीपकम् । स शिवश्चैव विज्ञेयो मानुषीं प्रकृतिं स्थितः
ಯಾರು ಈ ‘ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದೀಪಕ’ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಮಾನವಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಶಿವನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 89
तस्यविग्रहसंस्थोऽहं सदा तिष्ठामि पार्वति । वंदितः पूजितो ध्यातो यथाहं नात्र संशयः
ಹೇ ಪಾರ್ವತೀ! ನಾನು ಆ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲೇ ಸದಾ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಅದನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಿ, ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಅದು ನನ್ನನ್ನೇ ಗೌರವಿಸಿದಂತೇ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 90
कलौ च दुर्ल्लभं देवि प्रभासक्षेत्रमुत्तमम् । इदानीं तव स्नेहेन विशेषं कथयामि वै । सत्यंसत्यं पुनः सत्यं त्रिःसत्यं सुरसुन्दरि
ಹೇ ದೇವಿ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ದುರ್ಲಭ. ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ಒಂದು ವಿಶೇಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸತ್ಯಂ—ಸತ್ಯಂ—ಮತ್ತೆ ಸತ್ಯಂ; ಹೇ ಸುರಸುಂದರೀ! ಮೂರ ಬಾರಿ ಸತ್ಯವೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 91
यानि लिंगानि भूर्लोके सोमेशस्तेषु मे प्रियः । अस्मिंल्लिंगे गुणा ये तु ते देवि विदिता मम
ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು. ದೇವಿ, ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗುಣಗಳು ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿವೆ.
Verse 92
अहमेव विजानामि नान्यो वेद कथंचन । अन्येषु चैव लिंगेषु अहं पूज्यः सुरासुरैः
ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿಯರು. ಇನ್ನಿತರ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರು-ಅಸುರರು ಇಬ್ಬರೂ ನನಗೇ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 93
लिंगं चेमं पुनर्देवि पूजयामो वयं स्वयम्
ಮತ್ತೆ ದೇವಿ, ನಾವು ಸ್ವಯಂ ಪುನಃ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 94
यस्मिन्काले न वै ब्रह्मा न भूमिर्न दिवाकरः । सर्वं चैव जगन्नाथ तस्मिन्काले यशस्विनि
ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಲಯವಾಗುವಾಗ—ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ—ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ…
Verse 95
इमं लिंगं परं चैव ब्रह्मणः प्रलये तदा । भाविनीं वृत्तिमास्थाय इदं स्थानं तु रक्षति
ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಳಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪರಮ ಲಿಂಗವು ತನ್ನ ನಿಯತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 96
दशकोट्यस्तु लिंगानां गंगाद्वाराद्वरानने । आगत्य तानि मध्याह्ने लिंगेऽस्मिन्यांति संलयम्
ಹೇ ವರಾನನೇ! ಗಂಗಾದ್ವಾರದಿಂದ ದಶಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗಿ ಸಂಲಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ।
Verse 97
पृथिव्यां यानि तीर्थानि गगनस्थानि यानि तु । स्नानार्थमस्य लिंगस्य समागच्छंति सर्वदा
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ, ಗಗನಸ್ಥ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಸಹ—ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಸದಾ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ।
Verse 98
धन्यास्तु खलु ते मर्त्त्याः प्रभासे संव्यवस्थिताः । सोमेश्वरं ये द्रक्ष्यंति संसारभयमोचनम्
ನಿಜಕ್ಕೂ ಧನ್ಯರು ಅವರು—ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಸಂಸಾರಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವರು।
Verse 99
देवि सोमेश्वरं लिंगं ये स्मरिष्यंति भाविताः । सर्वपापक्षयस्तेषां भविष्यति न संशयः
ಹೇ ದೇವಿ! ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವರಿಗೆ ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುವುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 100
एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र
ಹೇ ದೇವಿ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ—ಇದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದೇ—ನನಗೆ ನಿತ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ; ಇದು ಪವಿತ್ರವೂ, ಋಷಿ-ಸಿದ್ಧಗಣಗಳಿಂದ ರಮಣೀಯವೂ ಆಗಿದೆ। ಹೇ ದೇವಿ! ಇಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು, ಮರಣವು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರವಾದ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 101
यं देवा न विजानंति ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । न सांख्येन न योगेन नैव पाशुपतेन च
ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು ಮುಂತಾದ ದೇವರೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾರದ ಅವನನ್ನು, ಸಾಂಖ್ಯದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪಾಶುಪತ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ—ಅರಿಯಲಾಗದು.
Verse 102
कैवल्यं निष्कलं यत्तदस्मिंल्लिंगे तु लभ्यते । तावद्भ्रमंति संसारे देवाद्यास्तु यशस्विनि
ನಿಷ್ಕಲವಾದ, ನಿರಾಕಾರವಾದ ಕೈವಲ್ಯ-ಮೋಕ್ಷವು ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ! ಅದು ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ದೇವಾದಿಗಳೂ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 103
यावत्सोमेश्वरं देवं न विंदंति त्रिलोचनम् । क्षेत्रं प्रभासमित्युक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः
ತ್ರಿಲೋಚನನಾದ ದೇವ ಸೋಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 104
एतं तवोक्तं ननु बोधनाय सोमेश्वरस्यैव महाप्रभावम् । ये वै पठिष्यंति नरा नितांतं यास्यंति ते तत्पदमिंदुमौलेः
ಇದನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬೋಧನೆಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀ—ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಮಹಾಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಠಿಸುವ ನರರು ಚಂದ್ರಮೌಳಿಯ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುವರು.
Verse 105
सोमेश्वरं देववरं मनुष्या ये भक्तिमंतः शरणं प्रपन्नाः । ते घोररूपे च भयावहे च संसारचक्रे न पुनर्भ्रमंति
ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಶರಣಾಗುವ ಮಾನವರು, ಭಯಂಕರವಾದ ಘೋರ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಲೆದಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 106
ये दक्षिणा मूर्त्तिमुपाश्रिताः स्युर्जपंति नित्यं शतरुद्रियं द्विजाः । तेऽस्मिन्भवे नैव पुनर्भवंति संसारपारं परमं गता वै
ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯ ಶರಣಾಗತಿಯಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಶತರುದ್ರೀಯ ಜಪಿಸುವ ದ್ವಿಜರು ಈ ಭವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯರು; ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಸಾರಪಾರದ ಪರಮ ತೀರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 107
उद्देशमात्रं कथितो मया ते श्रीसोमनाथस्य कृतैकदेशः । अब्दैरनेकैर्बहुभिर्युगैर्वा न शक्यमेकेन मुखेन वक्तुम्
ಶ್ರೀಸೋಮನಾಥನ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಸೂಚನೆಮಾತ್ರ—ಅದರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಮುಖದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।