Adhyaya 19

Verse 1

देव्युवाच । यद्येवं सकलश्चंद्रः कथं न विधृतस्त्वया । अन्तभावे कलानां तत्कारणं कथय प्रभो

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಚಂದ್ರನು ಸಂಪೂರ್ಣನಾದರೆ, ನೀನು ಅವನನ್ನು ಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ? ಪ್ರಭೋ, ಅವನ ಕಲೆಗಳ ಕ್ಷಯ/ಅಂತರಧಾನದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸು।

Verse 2

ईश्वर उवाच । अमा षोडशभेदेन देवि प्रोक्ता महाकला । संस्थिता परमा माया देहिनां देह धारिणी

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಷೋಡಶ ಭೇದಗಳಿಂದ ‘ಮಹಾಕಲಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ಪರಮ ಮಾಯೆಯಾಗಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 3

अमादिपौर्णमास्यंता या एव शशिनः कलाः । तिथयस्ताः समाख्याताः षोडशैव प्रकीर्तिताः

ಅಮೆಯಿಂದ ಪೌರ್ಣಿಮೆಯ ಅಂತವರೆಗೆ ಚಂದ್ರನಿರುವ ಕಲೆಗಳೇ ‘ತಿಥಿ’ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವು ನಿಖರವಾಗಿ ಹದಿನಾರೇ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 4

अमा सूक्ष्मा परा शक्तिः सा त्वं देवि प्रकीर्तिता । प्रलयोत्पत्तियोगेन स्थिताः कालक्रमोदिताः

ಅಮಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪರಾಶಕ್ತಿ; ದೇವಿ, ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ನೀನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಳಯ-ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಯೋಗದಿಂದ ಕಾಲಪ್ರಮಾಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 5

षोडशैव स्वरा ये तु आद्याः सृष्टयंतकाः प्रिये । कालस्यावयवास्ते च विज्ञेयाः कालवेदिभिः

ಪ್ರಿಯೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತರುವ ಆ ಹದಿನಾರು ಆದ್ಯ ಸ್ವರಗಳು ಕಾಲದ ಅವಯವಗಳು; ಕಾಲವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 6

त्रुटिर्लवो निमेषश्च कला काष्ठा मुहूर्तकम् । रात्र्यहःपक्षमासाश्च अयनं वत्सरं युगम्

ತ್ರುಟಿ, ಲವ, ನಿಮೇಷ, ಕಲಾ, ಕಾಷ್ಠಾ ಮತ್ತು ಮುಹೂರ್ತ; ನಂತರ ರಾತ್ರಿ‑ಹಗಲು, ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಾಸ; ಆಮೇಲೆ ಅಯನ, ವತ್ಸರ ಮತ್ತು ಯುಗ—ಇವು ಕಾಲದ ಕ್ರಮಭೇದಗಳು.

Verse 7

मन्वतरं तथा कल्पं महाकल्पं च षोडश । कला विसर्जनी या तु जीवमाश्रित्य वर्तते

ಮನ್ವಂತರ, ಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಲ್ಪ—ಹಾಗೂ ಷೋಡಶವಿಧ (ಯೋಜನೆ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ‘ವಿಸರ್ಜನೀ’ ಎಂಬ ಕಲಾ ಜೀವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

सा सृजत्यखिलं विश्वं विषुवद्वयसंयुतम् । तथा संवरणी या तु विश्वं संहरते प्रिये । नेत्रपाताच्चतुर्भागस्त्रुटिकालो निगद्यते । तस्माच्च द्विगुणं विद्धि निमिषं तन्महेश्वरि

ಅವಳು ಎರಡು ವಿಷುವಗಳೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸಂವರಣೀ’ ಎಂಬ ಕಲಾ, ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಮಿಟುಕಿನ ಕಾಲದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವನ್ನು ‘ತ್ರುಟಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಓ ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಅದರ ದ್ವಿಗುಣವೇ ‘ನಿಮೇಷ’ ಎಂದು ತಿಳಿ.

Verse 10

निमिषैस्त्रिंशद्भिः काष्ठा ताभिर्विंशतिभिः कला । विंशतिकलो मुहूर्तः स्याद्दिनं पंचदशैस्तु तैः

ಮೂವತ್ತು ನಿಮೇಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಾಷ್ಠಾ; ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಾಷ್ಠಾಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕಲಾ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಲಾಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ; ಮತ್ತು ಅಂಥ ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಒಂದು ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

दिनमाना निशा ज्ञेया अहोरात्रं द्वयाद्भवेत् । तैः पंचदशभिः पक्षो द्विपक्षो मास उच्यते

ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ದಿನದಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಈ ಎರಡರಿಂದ ಅಹೋರಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಹದಿನೈದು (ದಿನ)ಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷ; ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

मासैश्चैवायनं षड्भिर्वर्षं स्यादयनद्वये । चत्वारिंशच्च लक्षाणि लक्षाणां त्रितयं पुनः

ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಅಯನ (ಅರ್ಧವರ್ಷ) ಆಗುತ್ತದೆ; ಎರಡು ಅಯನಗಳಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ನಲವತ್ತು ಲಕ್ಷಗಳು, ಮತ್ತೆ ಲಕ್ಷಗಳ ಮೂರು ಲಕ್ಷ (ಲಕ್ಷ-ಲಕ್ಷ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 13

विंशतिश्च सहस्राणि ज्ञेयं सौरं चतुर्युगम् । चतुर्युगैकसप्तत्या मन्वंतरमुदाहृतम्

ಸೌರವರ್ಷ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಯುಗವು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ (ಘಟಕಗಳು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅಂಥ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಚತುರ್ಯುಗಗಳಿಂದ ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 14

ऐंद्रमेतद्भवेदायुः समासांतं च कीर्तितम् । चतुर्दशेन्द्रैः प्रलीनैः कल्पं ब्रह्मदिनं भवेत्

ಇದು ಇಂದ್ರನ ಆಯುಷ್ಯ ‘ಐಂದ್ರ’ ಎಂದು, ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರು ಲೀನರಾದಾಗ, ಆ ಅವಧಿಯೇ ಕಲ್ಪ—ಬ್ರಹ್ಮದಿನ—ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

रात्रिश्च तावती चैव चतुर्युगसहस्रिका । अनेन दिनमानेन शताब्दं जीवति प्रिये

ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾತ್ರಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ; ಅದು ಸಾವಿರ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಮೂಹ. ಪ್ರಿಯೇ, ಈ ದಿನಮಾನದಂತೆ (ಬ್ರಹ್ಮ) ನೂರು ವರ್ಷ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

ममैव निमिषार्द्धेन सहस्राणि चतुर्द्दश । विनश्यंति ततो विष्णोरसंख्याताः पितामहाः

ನನ್ನ ಅರ್ಧನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ (ಅಂಥ ಚಕ್ರಗಳು) ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪಿತಾಮಹರು—ಬ್ರಹ್ಮರು—ಕೂಡ ಅತೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

एवं क्रमेण देवेशि समुत्पन्नमिदं जगत् । शशिसूर्यविभागेन चित्ररूपमनंतकम्

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು; ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಇದು ಅನಂತವಾಗಿ ನಾನಾರೂಪವಾಯಿತು.

Verse 18

कला देवि यदाद्यंतमनादिमजमव्ययम् । तदान्वितः शशी तस्यामधोमुखमवस्थितः

ಹೇ ದೇವಿ! ‘ಕಲಾ’ ಎಂದರೆ ಆದಿ-ಅಂತ ಹೊಂದಿರುವುದು; ಆದರೆ (ಪರಮ ತತ್ತ್ವ) ಅನಾದಿ, ಅಜ, ಅವ್ಯಯ. ಆ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಚಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಅಧೋಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 19

एवं क्षयोदयं ज्ञेयं चंद्रार्काभ्यामवस्थितम् । सृष्टिक्रमं मया प्रोक्तं संहारमधुना शृणु

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಉದಯವು ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆ; ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 21

अहोरात्रं मुहूर्तेन मुहूर्तं तु कलाहतम् । कलां काष्ठा हतां कृत्वा काष्ठां निमिषभाजिताम्

ಅಹೋರಾತ್ರವು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮುಹೂರ್ತವು ಕಲಾಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿತ. ಕಲೆಯನ್ನು ಕಾಷ್ಠೆಗಳಾಗಿ, ಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ—ಇದೇ ಕಾಲಮಾಪನ.

Verse 22

निमिषं च लवैर्हत्वा लवं त्रुटिविभाजितम् । तदतीतं प्रशांतं च निर्विकारमलक्षणम्

ನಿಮಿಷವು ಲವಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿತ; ಲವವು ತ್ರುಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಅತೀತವಾದ ತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಶಾಂತ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಅಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

Verse 23

तस्य चेयं परा माया कला शिरसि धारिता । सा शक्तिर्देवदेवस्य विश्वाकारा परा प्रिये । मोहयित्वा तु संतानं संसारयति पार्वति

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದ ಈ ಪರಾ ಮಾಯೆ—‘ಕಲಾ’—ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓ ಪ್ರಿಯೆ! ದೇವದೇವನ ಆ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವಾಕಾರವಾಗಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಓ ಪಾರ್ವತಿ, ಅವರನ್ನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 24

एवमेतज्जगद्देवि उत्पत्तिस्थितिलक्षणम् । यत्रैवोत्पद्यते कृत्स्नं पुनस्तत्रैव लीयते

ಓ ದೇವಿ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ; ಎಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 25

सेयं मायामयी शक्तिः शुद्धाशुद्धस्वरूपिणी । चंद्ररूपा स्थिता सा तु तव देवि प्रकाशयेत्

ಇದೇ ಆ ಮಾಯಾಮಯೀ ಶಕ್ತಿ; ಶುದ್ಧ-ಅಶುದ್ಧ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಅದು ಚಂದ್ರರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ, ಓ ದೇವಿ, ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 26

देव्युवाच । पंचाग्निनोपसन्तप्ता वर्षकोटीरनेकधा । तत्तपः सफलं जातं मेऽद्य देव जगत्पते

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು: ‘ಪಂಚಾಗ್ನಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು—ಇಂದು, ಓ ದೇವ, ಜಗತ್ಪತೇ, ನನ್ನ ಆ ತಪಸ್ಸು ಫಲಿಸಿದೆ.’

Verse 27

सृष्टियोगो मया ज्ञातः संहारश्च महेश्वर । चन्द्रोत्पत्तिस्वरूपं च कलामानं तथैव च

ಓ ಮಹೇಶ್ವರ! ಸೃಷ್ಟಿಯ ಯೋಗ (ವಿಧಾನ) ಮತ್ತು ಸಂಹಾರವನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ, ಅದರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೂ.

Verse 28

अधुना मम देवेश सन्देहो हृदि संस्थितः । कौतूहलं परं देव कथयस्व महेश्वर

ಈಗ, ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವು ನೆಲೆಸಿದೆ. ಹೇ ದೇವಾ! ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಮಹತ್ತಾಗಿದೆ; ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.

Verse 29

अमृतादेव संभूतः सर्वाह्लादकरः शशी । प्रियश्च तव देवेश वल्लभश्चंद्रमास्तथा

ಅಮೃತದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಶಶಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ಚಂದ್ರನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿನ್ನ ವಲ್ಲಭನು.

Verse 31

सर्वौषधीनामधिपः पितॄणां प्रीणनं परम् । तदाश्रयश्च त्वद्भक्तस्त्व त्सेवातत्परः शशी

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಔಷಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಆ ದಿವ್ಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಶಶಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 32

तथापि सकलंकोऽयं कौतुकं कुरुते मम । देवि ब्रह्मांडसंघट्टमालामंडितशेखरः

ಆದರೂ ಈ ಕಲಂಕಾಂಕಿತನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹೇ ದೇವಿ! ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಸಂಘಟ್ಟದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಶಿಖರವಿರುವವನು.

Verse 33

शीर्षे तव निविष्टस्य कष्टं चंद्रस्य चेद्यदि । तर्हि नाथ न शोच्या वै संसारे दुःखभागिनः

ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಚಂದ್ರನಿಗೂ ಕಷ್ಟವಿದ್ದರೆ, ಹೇ ನಾಥಾ! ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ದುಃಖಭಾಗಿಗಳಾದ ಯಾರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಶೋಚನೀಯರಲ್ಲ.

Verse 34

न चास्ति त्रिषु लोकेषु न चैतत्संभविष्यति । यत्र शक्तो भवत्कर्तुं दुःखस्यास्य च संक्षयम्

ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ—ಮುಂದೆಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಾರ—ಈ ದುಃಖದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು.

Verse 35

सर्वेषां वर्तते शंका यथा मम महेश्वर । उत्पन्नं कारणं किंतद्येन सोमस्य लांछनम्

ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ! ನನ್ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಶಯವಿದೆ—ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನ ಲಾಂಛನವು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 36

किमेतत्कारणं देव कथयस्व महेश्वर । अमृते संभवो यस्य कथं तस्यापि लांछनम्

ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ! ಈ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು. ಅಮೃತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನಿಗೂ ಲಾಂಛನ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 37

प्रियश्च तव देवेश लांछनं चापि तिष्ठति । कौतूहलं परं देव तत्त्वं मे वक्तुमर्हसि

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಅವನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದರೂ ಲಾಂಛನವು ಉಳಿದಿದೆ. ಹೇ ದೇವ! ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಮಹತ್ತರ—ಇದರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 38

एवमुक्तः स पार्वत्या देवदेवो महेश्वरः । उवाच परमप्रीतः प्रेम्णा शैलसुतां प्रभुः

ಪಾರ್ವತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶೈಲಸುತೆಯೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 39

ईश्वर उवाच । किं ते देवि महाशंकाद्योत्पन्ना वरवर्णिनि । ममोपरि न कर्त्तव्या निरुद्विग्ना भव प्रिये । पितुस्तव प्रभावेन लांछनं शशिनोऽभवत्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ವರವರ್ಣಿನಿ! ನಿನಗೆ ಈ ಮಹಾಶಂಕೆ ಏಕೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡ; ಪ್ರಿಯೆ, ನಿರುದ್ವಿಗ್ನಳಾಗಿರು. ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಈ ಲಾಂಛನ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 40

भावित्वात्कर्मणो देवि दक्षस्याज्ञाव्यतिक्रमात् । समं वर्त्तस्व भार्याभिरित्युक्तः शशलांछनः

ಹೇ ದೇವಿ, ಭವಿತವ್ಯಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದಲೂ ದಕ್ಷನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ‘ಶಶಲಾಂಛನ’ ಚಂದ್ರನಿಗೆ—“ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮವಾಗಿ ವರ್ತಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.

Verse 41

तद्वाक्यमन्यथा चक्रे ततः शप्तः शशी प्रिये । इदं पृष्टं तु यद्देवि त्वया लांछनकारणम्

ಪ್ರಿಯೆ, ಚಂದ್ರನು ಆ ಮಾತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಶಶಿ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ಚಂದ್ರನ ಲಾಂಛನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ—ಇದೇ ಅದು.

Verse 42

कल्पेकल्पे पृथग्भावं कारणैरस्ति भामिनि । असंख्यातं च तद्वक्तुं शक्यं नैव मया प्रिये

ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ಕಾರಣಭೇದಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಿಯೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 43

असंख्येयाश्चन्द्रमसः संभवंति पुनःपुनः । विनश्यंति च देवेशि सर्वमन्वन्तरान्तरम्

ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಚಂದ್ರರು ಪುನಃಪುನಃ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ—ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮನ್ವಂತರದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 44

असंख्याताश्च कल्पाख्या असंख्याताः पितामहाः । हरयश्चाप्यसंख्याता एक एव महेश्वरः

ಅಸಂಖ್ಯ ಕಲ್ಪಚಕ್ರಗಳಿವೆ, ಅಸಂಖ್ಯ ಪಿತಾಮಹರು (ಬ್ರಹ್ಮರು) ಇದ್ದಾರೆ. ಅಸಂಖ್ಯ ಹರಿಗಳು (ವಿಷ್ಣುಗಳು) ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ—ಆದರೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಒಬ್ಬನೇ.

Verse 45

कोटिकोट्ययुतान्यत्र ब्रह्माण्डानि मम प्रिये । जलबुद्बुदवद्देवि संजातानि तु लीलया

ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ದೇವಿ! ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ-ಕೋಟಿ ಅಯುತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ನೀರಿನ ಬುಬ್ಬುಳಗಳಂತೆ, ಕೇವಲ ಲೀಲಾಮಾತ್ರದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 46

तत्रतत्र चतुर्वक्त्रा ब्रह्माणो हरयो भवाः । सृष्टाः प्रधानेन तदा लब्धा शंभोस्तु संनिधिः

ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮರು, ಹರಿಗಳು (ವಿಷ್ಣುಗಳು), ಭವರು (ರುದ್ರರು) ಪ್ರಧಾನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಶಂಭುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 47

लयं चैव तथान्योन्यमाद्यंतं प्रकरोति च । सर्गसंहारसंस्थानां कर्त्ता देवो महेश्वरः

ಅವನೇ ಲಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದಿ-ಅಂತಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಣೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ; ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕರ್ತೃ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು.

Verse 48

सर्गे च रजसा पृक्तः सत्त्वस्थः परिपालने । प्रतिसर्गे तमोयुक्तः सोऽहं देवि त्रिधा स्थितः

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಪ್ರತಿಸರ್ಗ/ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ—ಓ ದೇವಿ, ನಾನು ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 49

तस्मान्माहेश्वरो ब्रह्मा ब्रह्मणोऽधिपतिः शिवः । सदाशिवो भवेद्विष्णुर्ब्रह्मा सर्वात्मको ह्यतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾಹೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪನು; ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ ಶಿವನು. ಸದಾಶಿವನೇ ವಿಷ್ಣುರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸರ್ವಾತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 50

स एव भगवान्रुद्रो विष्णुर्विश्व जगत्प्रभुः । अस्मिन्नण्डे त्विमेलोका अन्तर्विश्वमिदंजगत्

ಅವನೇ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು; ಅವನೇ ವಿಷ್ಣುವೂ—ವಿಶ್ವಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭು. ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಅಂಡದೊಳಗೆ ಈ ಲೋಕಗಳು ಇವೆ; ಇದರೊಳಗೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಅಂತರ್ವಿಶ್ವ ಅಡಗಿದೆ.

Verse 51

चन्द्रसूर्यग्रहा देवि ब्रह्माण्डेऽस्मिन्मनस्विनि । संख्यातुं नैव शक्यन्ते ये भविष्यंति ये गताः

ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಮನಸ್ವಿನಿ! ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರರು, ಸೂರ್ಯರು, ಗ್ರಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಹೋದವರೂ, ಬರಲಿರುವವರೂ.

Verse 52

अस्मिन्वाराहकल्पे तु वर्तमाने मनस्विनि । षडतीता महादेवि रोहिणीपतयः पुरा

ಹೇ ಮನಸ್ವಿನಿ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಈ ವರ್ತಮಾನ ವಾರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣೀಪತಿಗಳು (ಚಂದ್ರರು) ಆರು ಮಂದಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 53

सप्तमोऽयं महादेवि वर्ततेऽमृतसंभवः । दक्षशापेन यो देवि संक्षीणो दृश्यतेऽधुना

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಈ ಏಳನೆಯ ಅಮೃತಸಂಭವ ಚಂದ್ರನು ಈಗ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೇ ದೇವಿ, ದಕ್ಷಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ಇಂದಿಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

अथ द्वितीये संप्राप्ते परार्द्धे चैव वेधसः । तस्य त्रिंशत्तिमे कल्पे पितृ कल्पेति विश्रुते

ಅಥ ವೇಧಸ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ದ್ವಿತೀಯ ಪರಾರ್ಧವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ, ಅವನ ಮುವತ್ತನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ—‘ಪಿತೃಕಲ್ಪ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಲ್ಲಿ—ಈ ಗಣನೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 55

स्वायंभुवेंऽतरे प्राप्ते तस्यादौ त्वं सती किल । तस्मिन्काले महादेवि योभूद्दक्षः पिता तव

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ, ಅದರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಸತಿಯಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ದಕ್ಷನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 56

प्राणात्प्रजापतेर्जन्म तस्य दक्षस्य कीर्तितम् । अस्मिन्मन्वन्तरे देवि दक्षः प्राचेतसोऽभवत्

ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಆ ದಕ್ಷನ ಜನ್ಮ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಓ ದೇವಿ, ದಕ್ಷನು ‘ಪ್ರಾಚೇತಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 57

अंगुष्ठाद्दक्षिणाद्दक्षो भविष्यत्यधुना प्रिये । युगेयुगे भवन्त्येते सर्वे दक्षादयो द्विजाः

ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಈಗ ಬಲ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ದಕ್ಷನು ಉದ್ಭವಿಸುವನು. ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲ—ದಕ್ಷಾದಿಗಳು—ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 58

पुनश्चैव विनश्यन्ति विद्वांस्तत्र न मुह्यति । तस्यापमानात्त्वं देवि देहं तत्यक्थ वै पुरा

ಮತ್ತೆ ಅವರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಅಪಮಾನದಿಂದ, ಓ ದೇವಿ, ನೀನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೆ।

Verse 59

तावद्वियुक्तोऽहं देवि त्वया मुक्तोऽभवं पुरा । यावद्वराहकल्पस्य चाक्षुषस्यान्तरं प्रिये

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಷ್ಟಕಾಲ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ವಿರಹದಿಂದ ಶೂನ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ—ಪ್ರಿಯೆ, ವರಾಹಕಲ್ಪದ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದವರೆಗೆ।

Verse 60

एकविंशो मनुश्चायं कल्पे वाराहसंज्ञके । कल्पेकल्पे महादेवि भवेन्नामान्तरं तव

ಈ ವರಾಹಸಂಜ್ಞಕ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಈ ಮನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯವನು. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ನಾಮವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

अस्मिन्कल्पे तु वाराहे हिमवत्तपसार्ज्जिते । संभूता पार्वती देवि चाक्षुषस्यांतरे गते

ಆದರೆ ಈ ವರಾಹಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ—ಹಿಮವಂತನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪಾದಿತವಾದಲ್ಲಿ—ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಹೇ ದೇವಿ, ನೀ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 62

ब्रह्मणो दिनमेकं तु षण्मासेन तवावधिः । त्वं वियुक्ता मया सार्द्धं दक्षकोपेन भामिनि

ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನವು ನಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ. ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ದಕ್ಷನ ಕೋಪದಿಂದ ನೀವೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಯುಕ್ತಳಾದೆ.

Verse 63

तव क्रोधेन ये शप्ता ऋषयो वै मया पुरा । तेऽपि देवि त्वया सार्द्धं जाता वैवस्वतेंतरे

ನಿನ್ನ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಪಿಸಿದ ಋಷಿಗಳು, ಹೇ ದೇವಿ, ಅವರೂ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದರು.

Verse 64

भृगुरंगिरा मरीचिस्तु पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च अष्टौ ते ब्रह्मणः सुताः

ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ—ಈ ಎಂಟೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು.

Verse 65

दक्षस्य यज्ञे ते शप्ताः पूर्वं स्वायंभुवेन्तरे । जाता देवि पुनस्ते वै कल्पेस्मिंश्चाक्षुषे गते

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಿ. ಆದರೆ ದೇವಿ, ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲೇ ನೀವು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಿರಿ.

Verse 66

देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् । ब्रह्मणो जुह्वतः शुक्रमग्नौ पूर्वं प्रजेप्सया

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, (ಒಬ್ಬನು) ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಗ, ಸಂತಾನಕಾಮನೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 67

ऋषयो जज्ञिरे पूर्वं सूर्यबिंबसमप्रभाः । पितुस्तव समीपं ते वरणाय तव प्रिये । प्रस्थापिता मया पूर्वं तत्त्वं जानासि सुव्रते

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಬಿಂಬದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದ ಋಷಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ವರಿಸಲು ಅವರನ್ನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ನಾನು ಮೊದಲೇ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆ; ಸುವ್ರತೇ, ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀ.

Verse 68

अथ किं बहुनोक्तेन वच्मि ते प्रश्नमुत्तमम् । द्वितीये तु परार्द्धेऽस्मिन्वर्त्तमाने च वेधसः

ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪರಮೋತ್ತಮ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ವേധಸನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯದ ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ದ್ವಿತೀಯ ಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ…

Verse 69

श्वेतकल्पात्समारभ्य यावद्वाराहगोचरम् । समतीताश्च ये चन्द्रास्ताञ्छृणुष्व वरानने

ಶ್ವೇತಕಲ್ಪದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಾರಾಹಕಲ್ಪದ ವ್ಯಾಪ್ತಿವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದ ಚಂದ್ರಚಕ್ರಗಳನ್ನು (ಮಾಸಗಳನ್ನು), ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ, ಕೇಳು.

Verse 70

चतुःशतानि देवेशि षड्विंशत्यधिकानि तु । गतानि शीतरश्मीनां सप्तविंशोऽधुना प्रिये

ಓ ದೇವೇಶೀ, ಶೀತರಶ್ಮಿ ಚಂದ್ರನ ನಾಲ್ಕುನೂರು ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಚಕ್ರಗಳು ಕಳೆದಿವೆ; ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಈಗ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 71

वैवस्वतेंऽतरे प्राप्ते यश्चायं वर्ततेऽधुना । त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयपुरःसरः

ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರವು ಬಂದಾಗ—ಇದೀಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವದೇ ಅದು—ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಹತ್ತನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ (ಪುರಃಸರನಾಗಿ) ಇದ್ದನು.

Verse 72

संजातो रोहिणीनाथो योऽधुना वर्त्तते प्रिये । तस्योत्पत्तिप्रसंगेन विष्णोर्मानुषसंभवान्

ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಈಗಿರುವ ರೋಹಿಣೀನಾಥ (ಚಂದ್ರ) ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ಜನ್ಮಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾನವರೂಪ ಅವತಾರಗಳನ್ನು (ವಿವರಿಸುವೆನು).

Verse 73

देहावतारान्वक्ष्यामि प्रारंभात्प्रथमान्प्रिये । पञ्चमः पंचदश्यां स त्रेतायां तु बभूव ह

ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮೊದಲನೆಯ ದೇಹಾವತಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು. ಹದಿನೈದನೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅವತಾರ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದು ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲೇ ಆಯಿತು.

Verse 74

मांधाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यपुरःसरः । एकोनविंशत्रेतायां सर्वक्षत्रांतकोऽभवत्

ಮಾಂಧಾತನು ಚಕ್ರವರ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವನಿಗೆ ಮುಂಚಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಉತಥ್ಯನು ಇದ್ದನು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ತ್ರೇತಾ-ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂತಕನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 75

जामदग्न्यस्तथा षष्ठो विश्वामित्रपुरःसरः । चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा

ಆರವ ಅವತಾರ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಇದ್ದನು. ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಜನಿಸಿದನು; ವಸಿಷ್ಠನು ರಾಜಪುರೋಹಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 76

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः । अष्टमे द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात्

ಏಳನೇ ಅವತಾರ ದಶರಥನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ರಾವಣನಾಶಾರ್ಥ ಜನಿಸಿದನು. ಎಂಟನೇ ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ರೂಪವಾಗಿ ಪರಾಶರನಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 77

वेदव्यासस्ततो जज्ञे जातूकर्ण्यपुरःसरः । तत्रैव नवमो विष्णुरदितेः कश्यपात्मजः

ನಂತರ ವೇದವ್ಯಾಸನು ಜನಿಸಿದನು; ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯನು ಇದ್ದನು. ಅಲ್ಲೀಯೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂಬತ್ತನೇ ಪ್ರಾಕಟ್ಯವು ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ—ಕಶ್ಯಪನ ಆತ್ಮಜವಾಗಿ—ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 78

देवक्यां वसुदेवात्तु ब्रह्मगर्गपुरःसरः । एकविंशतमस्यास्य द्वापरस्यांशसंक्षये । नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले स्वयम्

ದೇವಕಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಸುದೇವನಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಗರ್ಗರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದುನೇ ದ್ವಾಪರದ ಅಂಶಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ, ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಯಂ ವೃಷ್ಣಿಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 79

कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनः । पूर्वजन्मनि विष्णुः स प्रमतिर्नाम वीर्यवान्

ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ‘ಪ್ರಮತಿ’ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು।

Verse 80

गोत्रेण वै चंद्रमसः संध्यामिश्रे भविष्यति । कल्किर्विष्णुयशानाम पाराशर्यप्रतापवान्

ಗೋತ್ರದಿಂದ ಚಾಂದ್ರಮಸ (ಚಂದ್ರವಂಶೀಯ) ಆಗಿ, ಸಂಧ್ಯಾಮಿಶ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುವನು. ವಿಷ್ಣುಯಶಸ್ಸಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪಾರಾಶರ್ಯಪ್ರತಾಪದಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದ ಕಲ್ಕಿಯಾಗುವನು।

Verse 81

दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरःसरः । अनुकर्षश्च वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದಶಮ ಅವತಾರನು ಉದ್ಭವಿಸುವನು; ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು; ಮತ್ತು ಆನೆ-ಕುದುರೆ-ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವನು।

Verse 82

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैर्भृशं शतसहस्रशः । निःशेषाञ्छूद्रराज्ञस्तांस्तदा स तु करिष्यति

ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿರುವಾಗ, ಅವನು ಆಗ ಆ ಶೂದ್ರರಾಜರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುವನು।

Verse 83

पाखंडान्म्लेच्छजातींश्च दस्यूंश्चैव सहस्रशः । नात्यर्थं धार्मिका ये च ब्रह्मब्रह्मद्विषः क्वचित्

ಅವನು ಪಾಖಂಡಿಗಳು, ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು—ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ—ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲದವರನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುವವರನ್ನೂ (ದಮನ ಮಾಡುವನು)।

Verse 84

प्रवृत्तचक्रो बलवाञ्च्छूराणामंतको बली । अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति

ಪ್ರವೃತ್ತಚಕ್ರನಾಗಿ, ಬಲವಂತನೂ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ—ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಅಂತಕನಾಗಿ—ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುವನು.

Verse 85

मानवस्य तु सोंऽशेन देवस्य भुवि वै प्रभुः । क्षपयित्वा तु तान्सर्वान्भाविनार्थेन नोदितान् । गंगायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः

ದೇವನ ಮಾನವಾಂಶದಿಂದ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಭು ಅವತರಿಸುವನು. ಭವಿಷ್ಯಕಾಲದ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಹರಿಸಿ, ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಯ ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ (ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾಪನೆ) ಪಡೆಯುವನು.

Verse 86

ततो व्यतीते कल्कौ तु सामात्ये सहसैनिके । नृपेष्वपि च नष्टेषु तदात्वप्रहराः प्रजाः

ನಂತರ, ಕಲ್ಕಿ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಗಲಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜರೂ ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವ ಹಿಂಸ್ರರಾಗುವರು.

Verse 87

रक्षणे विनिवृत्ते च हत्वा चान्योन्यमाहवे । परस्परहतास्ताश्च निराक्रंदाः सुदुःखिताः

ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮವು ನಿಂತಾಗ, ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೊಲ್ಲುವರು. ಪರಸ್ಪರ ಹತರಾಗಿ, ಅತಿದುಃಖದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಳಲಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದಿರುವರು.

Verse 88

क्षीणे कलियुगे चास्मिन्दशवर्षसहस्रके । स संध्यांशे तु निःशेषे कृतं वै प्रतिपत्स्यति

ಈ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಲಿಯುಗ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಅದರ ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಗಿದಾಗ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೃತಯುಗವು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು.

Verse 89

यदा चंद्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती । एकराशौ समेष्यंति प्रपत्स्यति तदा कृतम्

ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಹಾಗೂ ತಿಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಸಹಿತ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಒಂದೇ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವಾಗ, ಆಗ ಕೃತಯುಗವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು।

Verse 90

अभिजिन्नाम नक्षत्रं जयंतीनाम शर्वरी । मुहूर्तो विजयो नाम यत्र जातो जनार्द्दनः

ನಕ್ಷತ್ರವು ‘ಅಭಿಜಿತ್’ ಎಂದು, ರಾತ್ರಿಯು ‘ಜಯಂತೀ’ ಎಂದು, ಮುಹೂರ್ತವು ‘ವಿಜಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಜನಾರ್ದನನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 91

देव्युवाच । नोक्तं यथावदखिलं भृगुशापविचेष्टितम् । पूर्वावतारान्मे ब्रूहि नोक्तपूर्वान्महेश्वर

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಭೃಗುಶಾಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಮಸ್ತ ಘಟನೆಕ್ರಮವನ್ನು ನೀವು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ। ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳದ ಪೂರ್ವಾವತಾರಗಳನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ।

Verse 92

ईश्वर उवाच । यदा तु पृथिवी व्याप्ता दानवैर्बलवत्तरैः । ततः प्रभृति शापेन भृगुनैमित्तिकेन ह

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಬಲಿಷ್ಠ ದಾನವರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದಾಗ, ಭೃಗು-ನಿಮಿತ್ತ ಶಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಈ ಕ್ರಮವು ಮುಂದುವರಿಯಿತು।

Verse 93

जज्ञे पुनःपुनर्विष्णुः कर्त्तुं धर्मव्यवस्थितिम् । धर्मान्नारायणः साध्यः संभूतश्चाक्षुषेंतरे

ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ಪುನಃಪುನಃ ಅವತರಿಸಿದನು। ಧರ್ಮದಿಂದ ನಾರಾಯಣನು ‘ಸಾಧ್ಯ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 94

यज्ञं प्रवर्तयामास स च वैवस्वतेंऽतरे । प्रादुर्भावे तदा तस्य ब्रह्मा चासीत्पुरोहितः

ಅವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದನು; ಅದು ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಅವನ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 95

चतुर्थ्यां तु युगाख्यायामापन्नेषु सुरेष्विह । संभूतः स समुद्रात्तु हिरण्यकशिपोर्वधे

ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕನೇ ಯುಗಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 96

द्वितीयो नरसिंहोऽभूद्रुद्रस्तस्य पुरःसरः । लोकेषु बलिसंस्थेषु त्रेतायां सप्तमे युगे

ಎರಡನೆಯ ಅವತಾರ ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದನು; ಅವನ ಮುಂಚೆ ರುದ್ರನು ಸಾಗಿದನು. ಲೋಕಗಳು ಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಏಳನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಯಿತು.

Verse 97

दैत्यैस्त्रैलोक्य आक्रांते तृतीयो वामनोभवत् । संक्षिप्यात्मानमंगेषु बृहस्पतिपुरःसरः

ದೈತ್ಯರು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಮೂರನೆಯ ಅವತಾರ ವಾಮನನಾಗಿ ಆಯಿತು. ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗಾರನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನು ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 98

त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयो बभूव ह । नष्टे धर्मे चतुर्थांशे मार्कंडेयपुरःसरः । एते दिव्यावतारा वै मानुष्ये कथिताः पुरा

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಹತ್ತನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಚತುರ್ಥಾಂಶ ನಾಶವಾದಾಗ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವೆಯೇ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿವ್ಯಾವತಾರಗಳು.