Adhyaya 105

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं स्थानमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां विस्तरात्कथ यामि ते

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ— ಈಗ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಹಸ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವುದು. ಅದನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

प्रधानदेवमाहात्म्यं माहात्म्यं कल्पवासिनाम् । सोमेशो दैत्यहंता च वालरूपी पितामहः

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇವನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವೂ, ಕಲ್ಪಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಮಹಿಮೆಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ—ಸೋಮೇಶನು ದೈತ್ಯಹಂತನು; ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

अर्कस्थलस्तथादित्यः प्रभासः शशिभूषणः । एते षट्प्रवरा देवाः क्षेत्रे प्राभासिके स्थिताः

ಅರ್ಕಸ್ಥಲ, ಆದಿತ್ಯ, ಪ್ರಭಾಸ, ಶಶಿಭೂಷಣ—ಇವರು ಆರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು; ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ (ಪ್ರಭಾಸ) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 4

तेषां दर्शनमात्रेण कृतकृत्यः प्रजायते । मुच्यते पातकैर्घोरैराजन्मजनितैर्ध्रु वम्

ಅವರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಜನ್ಮದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ ಘೋರ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

देव्युवाच । पूर्वेषामुक्तदेवानां माहात्म्यं कथितं त्वया । प्रभासे बालरूपीति यत्प्रोक्तं तत्कथं वचः

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ದೇವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೆ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು ‘ಬಾಲರೂಪಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಿರಿ—ಆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

Verse 6

अन्येषु सर्व स्थानेषु वृद्धरूपी पितामहः । कथं च समनुप्राप्तो माहात्म्यं तस्य किं स्मृतम्

ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು ವೃದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಂದನು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಯಾವ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ?

Verse 7

कथं स पूज्यो देवेश यात्रा कार्या कथं नृभिः । एतद्विस्तरतो ब्रूहि प्रसन्नो यदि मे प्रभो

ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಜನರು ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಪ್ರಭು, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 8

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं ब्रह्मसम्भवम् । यस्य श्रवणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಬ್ರಹ್ಮಸಂಭವವಾದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 9

नास्ति ब्रह्मसमो देवो नास्ति ब्रह्मसमो गुरुः । नास्ति ब्रह्मसमं ज्ञानं नास्ति ब्रह्मसमं तपः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನ ದೇವನಿಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನ ಗುರುನಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಮಾನ ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ।

Verse 10

तावद्धमंति संसारे दुःख शोकभयप्लुताः । न भवंति सुरज्येष्ठे यावद्भक्ताः पितामहे

ದುಃಖ, ಶೋಕ, ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಳುಗಿದ ಜೀವಿಗಳು ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತವೆ; ದೇವರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಕ್ತರಾಗುವ ತನಕ.

Verse 11

समासक्तं यथा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरे । यद्येवं ब्रह्मणि न्यस्तं को न मुच्येत बंधनात्

ಜೀವಿಯ ಚಿತ್ತವು ವಿಷಯಗೋಚರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಆಸಕ್ತವಾಗುತ್ತದೋ—ಅದೇ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪಿಸಿದರೆ, ಬಂಧನದಿಂದ ಯಾರು ಮುಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 12

देव्युवाच । एवं माहात्म्यसंयुक्तो यदि ब्रह्मा जगद्गुरुः । प्राभासिके महातीर्थे कस्मिन्स्थाने तु संस्थितः

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಜಗದ್ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮನು ಇಂತಹ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದರೆ, ಪ್ರಭಾಸದ ಮಹಾತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ?

Verse 13

किमर्थमागतस्तत्र कस्मिन्काले सुरोत्तमः । कथं स पूज्यो विप्रेंद्रैस्तिथौ कस्यां क्रमाद्वद

ಆ ದೇವೋತ್ತಮನು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದನು? ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದನು? ಮತ್ತು ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರು ಅವನನ್ನು ಯಾವ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 14

ईश्वर उवाच । सोमनाथस्य ऐशान्यां सांबादित्याग्निगोचरे । ब्रह्मणः परमं स्थानं ब्रह्मलोक इवापरः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಸೋಮನಾಥನ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಬಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಗೋಷ್ಠಿಯೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಿದೆ—ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಂತೆ।

Verse 15

तिष्ठते कल्पसंस्था वै तत्र कल्पांतवासिनः । तत्र स्थाने स्थितो देवि बालरूपी पितामहः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಕಲ್ಪಪರ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಾಂತವಾಸಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 16

जगत्प्रभुर्लोककर्ता सत्त्वमूर्तिर्महाप्रभः । आगतश्चाष्टवर्षस्तु क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

ಜಗತ್ಪ್ರಭು, ಲೋಕಕರ್ತ, ಸತ್ತ್ವಮೂರ್ತಿ ಮಹಾಪ್ರಭ—ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 17

तत्राऽकरोत्तपो घोरं दिव्याब्दानां सहस्रकम् । संस्थाप्य तु महालिंगं सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಸಹಸ್ರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು।

Verse 18

ततः कालांतरेतीते सोमेन प्रार्थितो विभुः । क्षयरोगविमुक्तेन सम्यक्छ्रद्धान्वितेन वै

ನಂತರ ಕಾಲಾಂತರ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಸೋಮನು ವಿಭುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು।

Verse 19

लिंगप्रतिष्ठाहेतोर्वै क्षेत्रे प्राभासिके शुभे । कोटिब्रह्मर्षिभिः सार्द्धं सहितो विश्वकर्मणा । कारयामास विधिवत्प्रतिष्ठां लिंगमुत्तमम्

ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ನಿಮಿತ್ತ, ಶುಭ ಪ್ರಾಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಸಹಿತವಾಗಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಲಿಂಗದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 20

प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं सोमनाथं वरानने । दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्

ನಂತರ, ಓ ವರಾನನೆ, ಸೋಮನಾಥ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಅಪಾರ ಯಜ್ಞದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 21

एवं प्रतिष्ठितं लिंगं ब्रह्मणा लोककर्तृणा । वर्षाणि चात्र जातानि प्रभासे बालरूपिणः

ಈ ರೀತಿ ಲೋಕಕರ್ತೃ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಲಿಂಗವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಪ್ರಾಭಾಸದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾಗ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು।

Verse 22

चत्वारिंशद्वयं चैव क्षेत्रमध्यनिवासिनः । एवं परार्द्धमगमत्प्रभासक्षेत्रवासिनः

ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ನಲವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಹೀಗೆ ಪ್ರಭಾಸ-ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಗೆ ‘ಪರಾರ್ಧ’ ಕಾಲವೂ ಕಳೆದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 23

देव्युवाच । ब्रह्मणो दिनमानं तु मासवर्षसहस्रकम् । तत्सर्वं विस्तराद्ब्रूहि यथायुर्ब्रह्मणः स्मृत म्

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು— ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ‘ದಿನ’ದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾವಿರಾರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯವು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೋಧಿತವೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 24

ईश्वर उवाच । परमायुः स्मृतो ब्रह्मा परार्द्धं तस्य वै गतम् । प्रभासक्षेत्रसंस्थस्य द्वितीयं भवतेऽधुना

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಷ್ಯ ಪರಮವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಒಂದು ಪರಾರ್ಧ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಳೆದಿದೆ. ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಈಗ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ।

Verse 25

यदा प्राभासिके क्षेत्रे ब्रह्मा लोकपितामहः । आगतश्चाष्टवर्षस्तु बालरूपी तदोच्यते

ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಬಾಲರೂಪ—ಎಂಟು ವರ್ಷದವನು—ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी पितामहः । मुक्त्वा प्राभासिकं क्षेत्रं सदैव विबुधप्रिये

ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು ವೃದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಓ ವಿಬುಧಪ್ರಿಯೆ, ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸದಾ ಹೀಗೆಯೇ.

Verse 27

ब्रह्मांडे यानि तीर्थानि ब्रह्माणस्तेषु ये स्मृताः । तेषामाद्यो महातेजाः प्रभासे यो व्यवस्थितः

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು.

Verse 28

कल्पेकल्पे तु नामानि शृणु त्वं तानि वै प्रिये । स्वयंभूः प्रथमे कल्पे द्वितीये पद्मभूः स्थितः

ಪ್ರಿಯೆ, ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಸ್ವಯಂಭೂ’; ಎರಡನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಪದ್ಮಭೂ’ ಎಂದು ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

तृतीये विश्वकर्तेति बालरूपी चतुर्थके । एतानि मुख्यनामानि कथितानि स्वयंभुवः

ಮೂರನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ವಿಶ್ವಕರ್ತೃ’—ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತ; ನಾಲ್ಕನೇ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಬಾಲರೂಪಿ’—ಯೌವನರೂಪಧಾರಿ. ಇವು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಮುಖ್ಯ ನಾಮಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 30

नित्यं संस्मरते यस्तु स दीर्घायुर्नरो भवेत्

ಯಾರು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

चन्द्रसूर्यग्रहाः सर्वे सदेवासुरमानुषाः । त्रैलोक्यं नश्यते सर्वं ब्रह्मरात्रि समागमे

ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು, ದೇವಾಸುರಮಾನವರೊಡನೆ—ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ—ಬ್ರಹ್ಮರಾತ್ರಿಯ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

पुनर्दिने तु संजाते प्रबुद्धः सन्पितामहः । तथा सृष्टिं प्रकुरुते यथापूर्वमभूत्प्रिये

ಮತ್ತೆ ದಿನ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

दिनमानं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणो लोककर्तृणः । नेत्रभागाच्चतुर्भागस्त्रुटिः कालो निगद्यते

ಲೋಕಕರ್ತೃ ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನಮಾನದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೇತ್ರಭಾಗದ ಚತುರ್ಥಾಂಶದಷ್ಟು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ಷಣವನ್ನು ‘ತ್ರುಟಿ’ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

तस्माच्च द्विगुणं ज्ञेयं निमिषांतं वरानने । निमिषैः पञ्चदशभिः काष्ठा इत्युच्यते बुधैः । त्रिंशद्भिश्चैव काष्ठाभिः कला प्रोक्ता मनीषिभिः

ಓ ವರಾನನೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವನ್ನು ‘ನಿಮಿಷ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ‘ಕಾಷ್ಠಾ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಮೂವತ್ತು ಕಾಷ್ಠಗಳಿಂದ ‘ಕಲಾ’ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

त्रिंशत्कलो मुहूर्तः स्याद्दिनं पंचदशैस्तु तैः । दिनमाना निशा ज्ञेया अहोरात्रं तयोर्भवेत्

ಮೂವತ್ತು ಕಲಗಳಿಂದ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂಥ ಹದಿನೈದು ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಒಂದು ದಿನ. ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ದಿನಮಾನದಷ್ಟೇ; ಇವೆರಡರಿಂದ ಅಹೋರಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 36

तैः पंचदशभिः पक्षः पक्षाभ्यां मास उच्यते । मासैश्चैवायनं षङ्भिरब्दं स्यादयनद्वयात्

ಹದಿನೈದು (ದಿನ)ಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷ; ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾಸ. ಆರು ಮಾಸಗಳಿಂದ ಅಯನ; ಎರಡು ಅಯನಗಳಿಂದ ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 37

चत्वारिंशद्धि लक्षाणि लक्षाणां त्रितयं पुनः । विंशतिश्च सहस्राणि ज्ञेयं सौरं चतुर्युगम्

ನಲವತ್ತು ಲಕ್ಷಗಳು, ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಲಕ್ಷಗಳು, ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರವೂ ಸೇರಿ—ಇದೇ ಸೌರಮಾನ ಪ್ರಕಾರ ಚತುರ್ಯುಗದ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 38

चतुर्युगैकसप्तत्या मन्वंतरमुदाहृतम् । ऐन्द्रमेतद्भवेदायुः समासात्तव कीर्तितम्

ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ‘ಮನ್ವಂತರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಇಂದ್ರನ ಆಯುಷ್ಯ—ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು।

Verse 39

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्ततः । औत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्ततः

ಮೊದಲು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು, ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನು. ಆಮೇಲೆ ಔತ್ತಮ ಮತ್ತು ತಾಮಸ; ಬಳಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೈವತ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ।

Verse 40

वैवस्वतोऽर्कसावर्णिर्ब्रह्मसा वर्णिरेव च । धर्मसावर्णिनामा च रौच्यो भूत्यस्तथैव च

ನಂತರ ವೈವಸ್ವತ ಮನು; ಅರ್ಕ-ಸಾವರ್ಣಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ-ಸಾವರ್ಣಿ; ‘ಧರ್ಮ-ಸಾವರ್ಣಿ’ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿ; ಹಾಗೂ ರೌಚ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂತ್ಯ।

Verse 41

चतुर्दशैते मनवः संख्यातास्ते यथाक्रमम् । भूतान्भविष्यानिंद्रांश्च सर्वा न्वक्ष्ये तव क्रमात्

ಹೀಗೆ ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುವರು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ—ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರರ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು।

Verse 42

विश्वभुक्च विपश्चिच्च सुकीर्तिः शिबिरेव च । विभुर्मनोभुवश्चैव तथौजस्वी बलिर्बली

ವಿಶ್ವಭುಕ್, ವಿಪಶ್ಚಿತ್, ಸುಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಬಿ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಭು ಮತ್ತು ಮನೋಭುವ; ಹಾಗೂ ಓಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿ ಬಲಿ—

Verse 43

अद्भुतश्च तथा शांती रम्यो देववरो वृषा । ऋतधामा दिवःस्वामी शुचिः शक्राश्चतुर्दश

ಅದ್ಭುತ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಂತಿ, ರಮ್ಯ, ದೇವವರ, ವೃಷ; ಋತಧಾಮಾ, ದಿವಃಸ್ವಾಮಿ, ಶುಚಿ—ಇವರೇ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶಕ್ರರು (ಇಂದ್ರರು).

Verse 44

एते सर्वे विनश्यंति ब्रह्मणो दिवसे प्रिये । रात्रिस्तु तावती ज्ञेया कल्पमानमिदं स्मृतम्

ಪ್ರಿಯೇ! ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾತ್ರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದೇ ಕಲ್ಪಮಾನದಾಗಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

प्रथमं श्वेतकल्पस्तु द्वितीयो नीललोहितः । वामदेवस्तृतीयस्तु ततो राथंतरोऽपरः

ಮೊದಲದು ಶ್ವೇತಕಲ್ಪ; ಎರಡನೆಯದು ನೀಲಲೋಹಿತ. ಮೂರನೆಯದು ವಾಮದೇವ; ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಥಂತರ (ಕಲ್ಪ) ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 46

रौरवः पंचमः प्रोक्तः षष्ठः प्राण इति स्मृतः । सप्तमोऽथ बृहत्कल्पः कन्दर्पोऽष्टम उच्यते

ಐದನೆಯದು ರೌರವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆರನೆಯದು ಪ್ರಾಣ ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಏಳನೆಯದು ಬೃಹತ್‌ಕಲ್ಪ, ಎಂಟನೆಯದು ಕಂದರ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

सद्योऽथ नवमः प्रोक्तः ईशानो दशमः स्मृतः । ध्यान एकादशः प्रोक्तस्तथा सारस्वतोऽपरः

ಅನಂತರ ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ‘ಸದ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತ; ಹತ್ತನೆಯದು ‘ಈಶಾನ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯದು ‘ಧ್ಯಾನ’ ಎಂದು ಬೋಧಿತ; ಅದರ ಬಳಿಕ ‘ಸಾರಸ್ವತ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು (ಕಲ್ಪ) ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 48

त्रयोदश उदानस्तु गरुडोऽथ चतुर्दशः । कौर्मः पंचदशो ज्ञेयः पौर्णमासी प्रजापतेः

ಹದಿಮೂರನೆಯ (ಕಲ್ಪ) ‘ಉದಾನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಗರुड’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತ. ಹದಿನೈದನೆಯದು ‘ಕೌರ್ಮ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ’ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 49

षोडशो नारसिंहस्तु समाधिस्तु ततः परः । आग्नेयोऽष्टादशः प्रोक्तः सोमकल्पस्ततोऽपरः

ಹದಿನಾರನೆಯ (ಕಲ್ಪ) ‘ನಾರಸಿಂಹ’; ಅದರ ನಂತರ ‘ಸಮಾಧಿ’ (ಕಲ್ಪ) ಬರುತ್ತದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯದು ‘ಆಗ್ನೇಯ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತ; ನಂತರ ‘ಸೋಮ-ಕಲ್ಪ’ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 50

भावनो विंशतिः प्रोक्तः सुप्तमालीति चापरः । वैकुण्ठश्चार्चिषो रुद्रो लक्ष्मीकल्पस्तथापरेः

ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯದು ‘ಭಾವನ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತ; ಮತ್ತೊಂದು ‘ಸುಪ್ತಮಾಲಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ‘ವೈಕುಂಠ’, ‘ಆರ್ಚಿಷ’, ‘ರುದ್ರ’ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಿಕ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಕಲ್ಪ’ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 51

सप्तविंशोऽथ वैराजो गौरीकल्पस्तथोंऽधकः । माहेश्वरस्तथा प्रोक्तस्त्रिपुरो यत्र घातितः

ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯದು ‘ವೈರಾಜ’ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತ; ನಂತರ ‘ಗೌರೀ-ಕಲ್ಪ’ ಹಾಗೂ ‘ಅಂಧಕ’ (ಕಲ್ಪ) ಬರುತ್ತವೆ. ‘ಮಾಹೇಶ್ವರ’ (ಕಲ್ಪ)ವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರನು ಹತಗೊಂಡನು.

Verse 52

पितृकल्पस्तथांते च या कुहूर्ब्रह्मणः स्मृता । त्रिंशत्कल्पाः समाख्याता ब्रह्मणो मासि वै प्रिये

ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿತೃ-ಕಲ್ಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ‘ಕುಹೂ’ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದುದೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ‘ಮಾಸ’ದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮுப்பತ್ತು ಕಲ್ಪಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 53

अतीताः कथिताः सर्वे वाराहो वर्त्ततेऽधुना । प्रतिपद्ब्रह्मणो यत्र वाराहेणोद्धृता मही

ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈಗ ವಾರಾಹ-ಕಲ್ಪವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿಪದೆ; ಅಲ್ಲಿ ವರಾಹನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 54

त्रिंशत्कल्पैः स्मृतो मासो वर्षं द्वादशभिस्तु तैः । अनेन वर्षमानेन तदा ब्रह्माऽष्टवार्षिकः । आनीतः सोमराजेन सोमनाथः प्रतिष्ठितः

ಮೂವತ್ತು ಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ‘ಮಾಸ’ವೆಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳಿಂದ ‘ವರ್ಷ’ವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಷಮಾನದಿಂದ ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಂಟು ವರ್ಷದವನು; ಸೋಮರಾಜನು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥನನ್ನು ತಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 55

एवं क्षेत्रे निवसतः प्रभासे बालरूपिणः । परार्द्धमेकमगमद्द्वितीयं वर्ततेऽ धुना

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಭಾಸ-ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಲರೂಪದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ಪರಾರ್ಧ ಕಳೆದಿದೆ; ಈಗ ಎರಡನೆಯ ಪರಾರ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

Verse 56

एवं महाप्रभावोऽसौ प्रभासक्षेत्रमध्यगः । ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान्बालत्वात्क्षेत्रमाश्रितः

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಭಾಸ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹಾಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ. ಸ್ವಯಂಭೂ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಾಲಭಾವದಿಂದ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 57

स वै पूज्यो नमस्कार्यो वंदनीयो मनीषिभिः । आदौ स एव पूज्यः स्यात्सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

ಅವನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯ, ನಮಸ್ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವಂದನೀಯನು. ಯಾತ್ರೆಯ ನಿಜವಾದ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಮೊದಲಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 58

यस्तं पूजयते भक्त्या स मां पूजयते भुवम् । यस्तं द्वेष्टि स मां द्वेष्टि योस्य पूज्यो ममैव सः

ಹೇ ದೇವಿ! ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನನ್ನನ್ನೇ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನಿಗೆ ಯಾರು ಪೂಜ್ಯರೋ, ಅವರು ನನಗೂ ಪೂಜ್ಯರು.

Verse 59

ब्रह्मणा पूज्यमानेन अहं विष्णुश्च पूजितः । विष्णुना पूज्यमानेन अहं ब्रह्मा च पूजितः

ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತೇವೆ. ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಇಬ್ಬರೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತೇವೆ.

Verse 60

मया पूजित मात्रेण ब्रह्मविष्णू च पूजितौ । सत्त्वं ब्रह्मा रजो विष्णुस्तमोऽहं संप्रकीर्तितः

ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸಿದರೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಕೂಡ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತ್ರಿಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ತ್ವ, ವಿಷ್ಣು ರಜಸ್, ನಾನು ತಮಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 61

वायुर्ब्रह्माऽनलो रुद्रो विष्णुरापः प्रकीर्तितः । रात्रिर्विष्णुरहो रुद्रो या संध्या स पितामहः

ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾಯುರೂಪನೆಂದು, ರುದ್ರನು ಅಗ್ನಿರೂಪನೆಂದು, ವಿಷ್ಣು ಜಲರೂಪನೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ರಾತ್ರಿ ವಿಷ್ಣು, ಹಗಲು ರುದ್ರ, ಸಂಧ್ಯೆ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 62

सामवेदो ह्यहं देवि ब्रह्मा ऋग्वेद उच्यते । यजुर्वेदो भवेद्विष्णुः कुलाधारो ह्यथर्वणः

ದೇವಿ, ನಾನೇ ಸಾಮವೇದ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಋಗ್ವೇದವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣು ಯಜುರ್ವೇದಸ್ವರೂಪ, ಅಥರ್ವಣವು ಕುಲಾಧಾರವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ.

Verse 63

उष्णकालो ह्यहं देवि वर्षाकालः पितामहः । शीतकालो भवेद्विष्णुरेवं कालत्रयं हि सः

ದೇವಿ, ನಾನೇ ಉಷ್ಣಕಾಲ; ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವರ್ಷಾಕಾಲ. ವಿಷ್ಣು ಶೀತಕಾಲ—ಹೀಗೆ ಕಾಲತ್ರಯವೂ ಅವನೇ.

Verse 64

दक्षिणाग्निरहं ज्ञेयो गार्हपत्यो हरिः स्मृतः । ब्रह्मा चाहवनीयस्तु एवं सर्वं त्रिदैवतम्

ನನ್ನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಹರಿ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಆಹವನೀಯ—ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ತ್ರಿದೈವತಸ್ವರೂಪವೇ.

Verse 65

अहं लिंगस्वरूपस्थो भगो विष्णुः प्रकीर्तितः । बीजसंस्थो भवेद्ब्रह्मा विष्णुरापः प्रकीर्तितः

ನಾನು ಲಿಂಗಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ವಿಷ್ಣು ‘ಭಗ’ (ಭಾಗ್ಯವಿತರಕ) ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಬ್ರಹ್ಮ ಬೀಯಜದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣು ‘ಆಪಃ’ ಅಂದರೆ ಜಲಸ್ವರೂಪವೆಂದೂ ಕೀರ್ತಿತ.

Verse 66

अहमाकाशरूपस्थ एवं तत्त्वमयं प्रभुः । आकाशात्स्रवते यच्च तद्बीजं ब्रह्मसंस्थितम् । स्वरूपं ब्राह्ममाश्रित्य ब्रह्मा बीजप्ररोहकः

ನಾನು ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ತತ್ತ್ವಮಯ ಪ್ರಭು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಏನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಬೀಜ. ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಅಂಕುರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 67

नाभिमध्ये स्थितो ब्रह्मा विष्णुश्च हृदयांतरे । वक्त्रमध्ये अहं देवि आधारः सर्वदेहिनाम्

ನಾಭಿಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹೃದಯಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು. ಓ ದೇವಿ, ಮುಖಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನೇ—ಸರ್ವ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಆಧಾರ.

Verse 68

यश्चाहं स स्वयं ब्रह्मा यो ब्रह्मा स हुताशनः । या देवी स स्वयं विष्णुर्यो विष्णुः स च चन्द्रमाः

‘ನಾನು’ ಎನ್ನುವುದೇ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು; ಆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಹುತಾಶನ ಅಗ್ನಿಯೂ ಹೌದು. ದೇವಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣು; ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಚಂದ್ರಮವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 69

यः कालः स स्वयं ब्रह्मा यो रुद्रः स च भास्करः । एवं शक्तिविशेषेण परं ब्रह्म स्थितं प्रिये

ಕಾಲವೇ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು; ರುದ್ರನೇ ಭಾಸ್ಕರ ಸೂರ್ಯನು. ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಶಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 71

एवं यो वेद देवेशि अद्वैतं परमाक्षरम् । स सर्वं वेद नैवान्यो भेदकर्त्ता नराधमः

ಓ ದೇವೇಶಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅದ್ವೈತ ಪರಮಾಕ್ಷರವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವನೋ, ಅವನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಭೇದವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ನರಾಧಮನು.

Verse 72

एकरूपं परं ब्रह्म कार्यभावात्पृथक्स्थितः । यस्तं द्वेष्टि वरारोहे ब्रह्मद्वेष्टा स उच्यते

ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಏಕರೂಪವೇ; ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಭಾವದಿಂದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಓ ವರಾರೋಹೆ, ಯಾರು ಅದನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವನೋ ಅವನು ‘ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷ್ಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 73

दक्षिणांगे स्थितो ब्रह्मा वामांगे मम केशवः । यस्तयोर्द्वेषमाधत्ते स द्वेष्टा मम भामिनि

ನನ್ನ ಬಲ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಎಡ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಕೇಶವನು (ವಿಷ್ಣು) ಇದ್ದಾನೆ. ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಆ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಇಡುವವನು ನನ್ನನ್ನೇ ದ್ವೇಷಿಸುವವನು.

Verse 74

एवं ज्ञात्वा वरारोहे ह्यभिन्नेनान्तरात्मना । ब्रह्माणं केशवं रुद्रमेकरूपेण पूज येत्

ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಅಂತರಾತ್ಮವನ್ನು ಅವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಕೇಶವ ಮತ್ತು ರುದ್ರರನ್ನು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 105

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां ब्रह्म माहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರಿ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಮ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ, ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮಧ್ಯಯಾತ್ರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನೂರೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.