Adhyaya 10

Verse 1

ईश्वर उवाच । अन्यच्च कथयिष्यामि रहस्यं तव भामिनि । यत्र कस्य चिदाख्यातं तत्ते वच्मि वरानने

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ನಿನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಎಲ್ಲೀಯೋ ಯಾರಿಗೋ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು, ಹೇ ವರಾನನೆ, ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

पृथ्वीभागे स्थितो ब्रह्मा अपां भागे जनार्द्दनः । तेजोभागस्थितो रुद्रो वायुभागे तथेश्वरः

ಪೃಥ್ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಜಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು; ತೇಜೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು, ವಾಯುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಈಶ್ವರನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 3

आकाशभागसंस्थाने स्थितः साक्षात्सदाशिवः

ಆಕಾಶಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸದಾಶಿವನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 4

यस्ययस्यैव यो भागस्तस्मिंस्तीर्थानि यानि वै । तस्यतस्य न संदेहः स स एवेश्वरः स्मृतः

ಯಾರ ಯಾರ ಯಾವ ಭಾಗವೋ, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆಯೋ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಆ ಅಧಿಷ್ಠಾತ ಶಕ್ತಿಯೇ ಈಶ್ವರನೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 5

छागलंडं दुगण्डं च माकोटं मण्डलेश्वरम् । कालिंजरं वनं चैव शंकुकर्णं स्थलेश्वरम्

ಛಾಗಲಂಡ ಮತ್ತು ದುಗಂಡ; ಮಾಕೋಟ—ಮಂಡಲೇಶ್ವರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಕಾಲಿಂಜರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ವನ; ಶಂಕುಕರ್ಣ—ಸ್ಥಲೇಶ್ವರನೆಂದು ಖ್ಯಾತ—ಇವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುಣ್ಯಶಕ್ತಿಗಳು.

Verse 7

महाकालं मध्यमं च केदारं भैरवं तथा । पवित्राष्टकमेतद्धि जलसंस्थं वरानने

ಮಹಾಕಾಲ, ಮಧ್ಯಮ, ಕೇದಾರ ಹಾಗೂ ಭೈರವ—ಇದೇ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ‘ಪವಿತ್ರಾಷ್ಟಕ’, ಹೇ ವರಾನನೆ.

Verse 8

अमरेशं प्रभासं च नैमिषं पुष्करं तथा । आषाढिं चैव दण्डिं च भारभूतिं च लांगलम्

ಅಮರೇಶ, ಪ್ರಭಾಸ; ನೈಮಿಷ, ಪುಷ್ಕರ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಷಾಢಿ, ದಂಡಿ, ಭಾರಭೂತಿ, ಲಾಂಗಲ—ಇವುಗಳೂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪಗಳಾಗಿ ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 9

आदि गुह्याष्टकं ह्येतत्तेजस्तत्त्वे प्रतिष्ठितम् । गया चैव कुरुक्षेत्रं तीर्थं कनखलं तथा

ಈ ‘ಆದಿ-ಗುಹ್ಯಾಷ್ಟಕ’ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೇಜಸ್-ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಗಯಾ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಕನಖಲ ತೀರ್ಥವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಭೂತವಾಗಿದೆ.

Verse 10

विमलं चाट्टहासं च माहेन्द्रं भीमसंज्ञकम् । गुह्याद्गुह्यतरं ह्येतत्प्रोक्तं वाय्वष्टकं तव

ವಿಮಲ ಮತ್ತು ಆಟ್ಟಹಾಸ, ಮಾಹೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ‘ಭೀಮ’ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ—ಇದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ‘ವಾಯ್ವಷ್ಟಕ’; ಇದು ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹ್ಯ.

Verse 11

वस्त्रापथं रुद्रकोटिर्ज्येष्ठेश्वरं महालयम् । गोकर्णं रुद्रकर्णं च वर्णाख्यं स्थापसंज्ञकम्

ವಸ್ತ್ರಾಪಥ, ರುದ್ರಕೋಟಿ, ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರ, ಮಹಾಲಯ; ಗೋಕರ್ಣ ಮತ್ತು ರುದ್ರಕರ್ಣ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸ್ಥಾಪ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವರ್ಣಾಖ್ಯ—ಇವೂ ತೀರ್ಥ-ಪ್ರಕಟ ರೂಪಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 12

पवित्राष्टकमेतद्धि आकाशस्थं वरानने । एतानि तत्त्वतीर्थानि सर्वाणि कथितानि वै

ಹೇ ವರಾನನೆ! ಈ ‘ಪವಿತ್ರಾಷ್ಟಕ’ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಕಾಶಸ್ಥವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ತತ್ತ್ವ-ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 13

यो यस्मिन्देवता तत्त्वे सा तन्माहात्म्यसूचिका । औदकं च महातत्त्वं विष्णोश्चातिप्रियं प्रिये

ಯಾವ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವತೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಆ ತತ್ತ್ವದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ‘ಔದಕ’ ಮಹಾತತ್ತ್ವವು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ.

Verse 14

जलशायी स्मृतस्तेन नारायण इति श्रुतिः । आप्यतत्त्वं तु तीर्थानि यानि प्रोक्तानि ते मया

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ಜಲಶಾಯಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆಯೇ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ‘ನಾರಾಯಣ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ತೀರ್ಥಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಆಪ್ಯತತ್ತ್ವ—ಜಲತತ್ತ್ವದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 15

तानि प्रियाणि देवेशि ध्रुवं नारायणस्य वै । औदकं चैव यत्तत्त्वं तस्मिन्प्राभासिकं स्मृतम्

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಅವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಮತ್ತು ಯಾವುದು ‘ಔದಕ’—ಜಲಸಂಬಂಧ ತತ್ತ್ವವೋ, ಅದೇ ಈ ಪ್ರಭಾಸ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ’ ಸಾರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 16

तत्र देवो लयं याति हरिर्जन्मनिजन्मनि । स वासुदेवः सूक्ष्मात्मा परात्परतरे स्थितः

ಅಲ್ಲಿ ಹರಿ—ಪ್ರಭು—ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಲಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಮ ವಾಸುದೇವನು ಪರಾತ್ಪರ ಪದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 17

स शिवः परमं व्योम अनादिनिधनो विभुः । तस्मात्परतरं नास्ति सर्वशास्त्रागमेषु च

ಆ ಶಿವನೇ ಪರಮ ವ್ಯೋಮ—ಚೈತನ್ಯದ ಪರಮಾಕಾಶ; ಅವರು ಅನಾದಿ, ಅನಂತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭು. ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 18

सिद्धांतागमवेदांतदर्शनेषु विशेषतः । तेषु चैव न भिन्नस्तु मया सार्द्धं यशस्विनि

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಆಗಮ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸತ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಅವರು ನನ್ನಿಂದ ಯಾವತ್ತೂ ಭಿನ್ನರಲ್ಲ.

Verse 19

तस्मिन्स्थाने हरिः साक्षात्प्रत्यक्षेण तु संस्थितः । लिंगैश्चतुर्भिः संयुक्तो ज्ञायते न च केनचित्

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೂ ನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಿಯರು।

Verse 20

मोक्षार्थं नैष्ठिकैर्वर्णैर्व्रतैश्चैव तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति भल्लुकातीर्थदर्शनात्

ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ವ್ರತಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿ ದೊರಕುವ ಫಲವು ಯಾವದೋ, ಅದೇ ಫಲ ಭಲ್ಲುಕಾ ತೀರ್ಥದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 21

गोचर्ममात्रं तत्स्थानं समंतात्परिमण्डलम् । न हि कश्चिद्विजानाति विना शास्त्रेण भामिनि

ಆ ಸ್ಥಳವು ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದದು, ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ, ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು।

Verse 22

विषुवं वहते तत्र नृणामद्यापि पार्वति । पंचलिंगानि तत्रैव पंचवक्त्राणि कानि चित्

ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನರು ವಿಷುವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಐದು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಂಚವಕ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ।

Verse 23

कुक्कुटांडकमानानि महास्थूलानि कानिचित् । सर्पेण वेष्टितान्येव चिह्नितानि त्रिशूलिभिः

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಹಾಸ್ಥೂಲ—ಕೋಳಿಯ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಂತಿವೆ. ಅವು ಸರ್ಪದಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ತ್ರಿಶೂಲಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 24

तेषां दर्शनमात्रेण कोटिलिंगार्चनफलम् । तस्मादिदं महाक्षेत्रं ब्रह्माद्यैः सेव्यते सदा

ಅವರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಕೋಟಿ ಶಿವಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದಕಾರಣ ಈ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರವು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ ಸದಾ ಸೇವಿತ ಹಾಗೂ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 25

श्रुतिमद्भिश्च विप्रेंद्रैः संसिद्धैश्च तपस्विभिः । प्रतिमासं तथाष्टम्यां प्रतिमासं चतुर्दशीम्

ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಪ್ರತಿಮಾಸವೂ ನಿಯಮವಾಗಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ—ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

शशिभानूपरागे वा कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । प्रभासस्थानि लिंगानि प्रपूज्यन्ते वरानने

ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಓ ಸುಮುಖಿಯೇ! ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಮಹಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 27

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे सर्वस्तीर्थायुतैः सह । पुष्करं नैमिषं चैवं प्रयागं संपृथूदकम्

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಸನ್ನಿಹತ್ಯಾ, ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ; ಪುಷ್ಕರ, ನೈಮಿಷ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಜಲವಿರುವ ಪ್ರಯಾಗ—ಈ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 28

षष्टि तीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । माघ्यांमाघ्यां समेष्यंति सरस्वत्यब्धिसंगमे

ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು—ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ ಸಹ—ಪ್ರತಿ ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ-ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಮಾವೇಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Verse 29

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्युकालभवाद्वापि पापं त्यक्ष्यति सुव्रते

ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ, ಅದರ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೂ—ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಿದರೆ—ಹೇ ಸುವ್ರತೇ, ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

आनर्त्तसारं सौम्यं च तथा भुवनभूषणम् । दिव्यं पांचनदं पुण्यमादिगुह्यं महोदयम्

ಇದು ‘ಆನರ್ತ್ತಸಾರ’ ಎಂದೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಎಂದೂ; ‘ಭುವನಭೂಷಣ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದಿವ್ಯವಾದ, ಪುಣ್ಯವಾದ ‘ಪಾಞ್ಚನದ’, ‘ಆದಿಗುಹ್ಯ’, ‘ಮಹೋದಯ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 31

सिद्ध रत्नाकरं नाम समुद्रावरणं तथा । धर्माकारं कलाधारं शिवगर्भगृहं तथा

ಇದು ‘ಸಿದ್ಧ-ರತ್ನಾಕರ’ ಎಂದೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸಮುದ್ರಾವರಣ’ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ‘ಧರ್ಮಾಕಾರ’, ‘ಕಲಾಧಾರ’ ಮತ್ತು ‘ಶಿವಗರ್ಭಗೃಹ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 32

सर्वदेवनिवेशं च सर्वपातकनाशनम् । अस्य क्षेत्रस्य नामानि कल्पे कल्पे पृथक्प्रिये

ಇದು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವೂ, ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದೂ ಆಗಿದೆ. ಹೇ ಪ್ರಿಯೇ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಾಮಗಳು ಕಲ್ಪ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

Verse 33

आयामादीनि जानीहि गुह्यानि सुरसुन्दरि । आद्ये कल्पे पुरा देवि प्रमोदनमिति स्मृतम्

ಹೇ ಸುರಸುಂದರೀ, ಇದರ ಆಯಾಮಾದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ—ಇವು ಗುಹ್ಯವಾದವು. ಹೇ ದೇವಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಆದ್ಯ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಮೋದನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 34

नन्दनं परितस्तस्य तस्यापि परतः शिवम् । शिवात्परतरं चोग्रं भद्रिकं परतः पुनः

ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ‘ನಂದನ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದರಾಚೆ ‘ಶಿವ’; ಶಿವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಚೆ ಮತ್ತೆ ‘ಉಗ್ರ’; ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆ ಪುನಃ ‘ಭದ್ರಿಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 35

समिंधनं परं तस्मात्कामदं च ततः परम् । सिद्धिदं चापि धर्मज्ञं वैश्वरूपं च मुक्तिदम्

ಅದರ ನಂತರ ‘ಸಮಿಂಧನ’; ಅದರಾಚೆ ‘ಕಾಮದ’—ಇಚ್ಛಾಪೂರಕ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸಿದ್ಧಿದ’—ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವವ, ‘ಧರ್ಮಜ್ಞ’—ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವ, ‘ವೈಶ್ವರೂಪ’—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ರೂಪ, ‘ಮುಕ್ತಿದ’—ಮೋಕ್ಷದಾತ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 36

तथा श्रीपद्मनाभं तु श्रीवत्सं तु महाप्रभम् । तथा च पापसंहारं सर्वकामप्रदं तथा

ಹಾಗೆಯೇ ‘ಶ್ರೀಪದ್ಮನಾಭ’; ‘ಶ್ರೀವತ್ಸ’—ಮಹಾಪ್ರಭ; ಮತ್ತು ‘ಪಾಪಸಂಹಾರ’—ಪಾಪನಾಶಕ, ‘ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ’—ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವವ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 37

मोक्षमार्गं वरा रोहे तथा देवि सुदर्शनम् । धर्मगर्भं तु धर्माणां प्रभासं पापनाशनम् । अतः परं भवन्तीह उत्पलावर्त्तिकानि च

‘ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ’, ಹೇ ದೇವಿ, ‘ವರಾರೋಹಾ’ ಹಾಗೂ ‘ಸುದರ್ಶನ’—ಮಂಗಳದರ್ಶನ. ‘ಧರ್ಮಗರ್ಭ’—ಧರ್ಮಗಳ ಗರ್ಭ, ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಭಾಸ’—ಪಾಪನಾಶಕ. ಇವುಗಳಾಚೆ ಇಲ್ಲಿ ‘ಉತ್ಪಲಾವರ್ತ್ತಿಕಾ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 38

क्षेत्रस्य मध्ये यद्देवि मम गर्भगृहं स्मृतम् । तस्य नामानि ते देवि कथितान्यनुपूर्वशः

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗರ್ಭಗೃಹವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಇದೆ; ಹೇ ದೇವಿ, ಅದರ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 39

श्रुत्वा नामान्यशेषाणि क्षेत्रमाहात्म्यमेव च । तेषां तु वांछिता सिद्धि र्भविष्यति न संशयः

ಎಲ್ಲ ನಾಮಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 40

एतत्कीर्त्तयमानस्य त्रिकालं तु महोदयम् । संध्याकालांतरं पापमहोरात्रं विनश्यति

ಇದನ್ನು ತ್ರಿಕಾಲ ಕೀರ್ತಿಸುವವನಿಗೆ ಮಹೋದಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂಧ್ಯೆಗಳ ಸಂಧಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಹೋರಾತ್ರ ಸಂಚಿತ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 41

अपि वै दांभिकाश्चैव ये वसंत्यल्पबुद्धयः । मूढा जीवनिका विप्रास्तेऽपि यांति मृता दिवम्

ದಂಭಿಗಳು, ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗಳು, ಮೋಹಿತರು—ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 42

अस्य क्षेत्रस्य मध्ये तु रवियोजनमध्यतः । उपक्षेत्राणि देवेशि संत्यन्यानि सहस्रशः

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ರವಿಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಗೆ, ಸಾವಿರಾರು ಇತರ ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಇವೆ।

Verse 43

कानिचित्पद्मरूपाणि यवाकाराणि कानिचित् । षट्कोणानि त्रिकोणानि दण्डाकाराणि कानिचित्

ಕೆಲವು ಪದ್ಮರೂಪ, ಕೆಲವು ಯವಾಕಾರ; ಕೆಲವು ಷಟ್ಕೋಣ, ಕೆಲವು ತ್ರಿಕೋಣ, ಇನ್ನಾವು ದಂಡಾಕಾರ ರೂಪದವು।

Verse 44

चंद्रबिंबार्द्धभेदानि चतुरस्रप्रभेदतः । ब्रह्मादिदैवतानीशे क्षेत्रमध्ये स्थितानि तु

ಕೆಲವು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ-ಬಿಂಬಾಕಾರದ ಭೇದಗಳಿಂದ, ಇನ್ನಾವು ಚತುರಸ್ರ ರೂಪಭೇದಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಹೇ ಈಶೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 45

कानिचिद्योजनार्द्धानि तदर्धार्धानि कानिचित् । निवर्त्तनप्रमाणेन दण्डमानेन कानिचित्

ಕೆಲವು (ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಅರ್ಧ ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದವು, ಇನ್ನಾವು ಅದರ ಅರ್ಧದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು. ಕೆಲವು ನಿವರ್ತನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, ಇನ್ನಾವು ದಂಡಮಾನದಿಂದ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 46

गोचर्ममानमध्यानि कानिचिद्धनुषांतरम् । यज्ञोपवीतमात्राणि प्रभासे संति कोटिशः

ಕೆಲವು (ತೀರ್ಥಗಳು) ಗೋಚರ್ಮ-ಮಾನದಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ವಿಸ್ತಾರದವು, ಇನ್ನಾವು ಧನುಷ್ಯಾಂತರದಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವು; ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ-ಮಾತ್ರವಾದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಾನಗಳೂ ಕೋಟಿಶಃ ಇವೆ.

Verse 47

अंगुल्यष्टम भागोऽपि नभोस्ति कमलेक्षणे । न संति यस्मिंस्तीर्थानि दिव्यानि च नभस्तले

ಹೇ ಕಮಲನಯನೇ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆರಳಿನ ಎಂಟನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ—ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂದು; ನಭೋಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವುಗಳೇ ಇವೆ.

Verse 48

प्रभासक्षेत्रमासाद्य तिष्ठंति प्रलयादनु । केदारे चैव यल्लिंगं यच्च देवि महालये

ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ಪ್ರಳಯಾನಂತರವೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಕೇದಾರದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗವೂ, ಹೇ ದೇವಿ, ಮಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವುದೂ—

Verse 49

मध्यमेश्वरसंस्थं च तथा पाशुपतेश्वरम् । शंकुकर्णेश्वरं चैव भद्रेश्वरमथापि च

ಅಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಶುಪತೇಶ್ವರ, ಶಂಕುಕರ್ಣೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಭದ್ರೇಶ್ವರರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 50

सोमे श्वरमथैकाग्रं कालेश्वरमजेश्वरम् । भैरवेश्वरमीशानं तथा कायावरोहणम्

ನಂತರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರ; ಕಾಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅಜೇಶ್ವರ; ಭೈರವೇಶ್ವರ, ಈಶಾನ ಹಾಗೂ ಕಾಯಾವರೋಹಣವೂ ಇವೆ.

Verse 51

चापटेश्वरकं पुण्यं तथा बदरिकाश्रमम् । रुद्रकोटिर्महाकोटि स्तथा श्रीपर्वतं शुभम्

ಪವಿತ್ರ ಚಾಪಟೇಶ್ವರಕ ಮತ್ತು ಬದరికಾಶ್ರಮ; ರುದ್ರಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾಕೋಟಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಭ ಶ್ರೀಪರ್ವತವೂ ಇದೆ.

Verse 52

कपाली चैव देवेशः करवीरं तथा पुनः । ओंकारं परमं पुण्यं वशिष्ठाश्रममेव च । यत्र कोटिः स्मृता देवि रुद्राणां कामरूपिणाम्

ಕಪಾಲೀ ಮತ್ತು ದೇವೇಶ; ಮತ್ತೆ ಕರವೀರ; ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಓಂಕಾರ ಹಾಗೂ ವಶಿಷ್ಠಾಶ್ರಮವೂ—ಅಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಇಚ್ಛಾರೂಪ ಧರಿಸುವ ರುದ್ರರ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 53

यानि चान्यानि स्थानानि पुण्यानि मम भूतले । प्रयागं पुरतः कृत्वा प्रभासे निवसंति च

ನನ್ನ ಭೂತಲದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 54

उत्तरे रविपुत्री तु दक्षिणे सागरं स्मृतम् । दक्षिणोत्तरमानोऽयं क्षेत्रस्यास्य प्रकीर्त्तितः

ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರವಿಪುತ್ರೀ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ–ಉತ್ತರ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 55

रुक्मिण्याः पूर्वतश्चैव तप्ततोयाच्च पश्चिमे । पूर्वपश्चिममानोऽयं प्रभासस्य प्रकीर्त्तितः

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣೀ ತೀರ್ಥ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ತಪ್ತತೋಯ ತೀರ್ಥ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಭಾಸದ ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 56

एतदन्तरमासाद्य तीर्थानि सुरसुन्दरि । पातालादिकटाहांतं तानि तत्र वसंति वै

ಹೇ ದೇವಸುಂದರಿ! ಈ ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ—ಪಾತಾಳದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕಡಾಯಿ-ಸದೃಶ ಅತಿಗಹನ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ.

Verse 57

एवं ज्ञात्वा महादेवि सर्वदेवमयो हरिः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य तत्याज स्वं कलेवरम्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಸರ್ವದೇವಮಯನಾದ ಹರಿ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 58

दिव्यं ममेदं चरितं हि रौद्रं श्रोष्यंति ये पर्वसु वा सदा वा । ते चापि यास्यंति मम प्रसादात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

ನನ್ನ ಈ ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ರೌದ್ರ-ಗಂಭೀರ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸದಾ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವವರು—ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ, ಪುಣ್ಯಜನಾಧಿವಾಸವಾದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

इति कथितमशेषमेव चित्रं चरितमिदं तव देवि पुण्ययुक्तम् । इतरमपि तवातिवल्लभं यद्वद कथयामि महोदयं मुनीनाम्

ಇಂತೆ, ಹೇ ದೇವಿ, ಪುಣ್ಯಯುಕ್ತವಾದ ಈ ವಿಚಿತ್ರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು, ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಮಹೋನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು, ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ.