Adhyaya 20

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मघोषध्वनिं श्रुत्वा दानवो दुर्मुखस्तदा । क्रोधसंरक्तनयनो दुर्वाससमथाब्रवीत्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ವೇಳೆ ದಾನವ ದುರ್ಮುಖನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನಿ ದುರ್ವಾಸರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 2

हन्यमानस्त्वमस्माभिर्यदि मुक्तोसि वै द्विज । कस्मात्पुनः समायातो मरणाय च दुष्टधीः

ನಾವು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀನು, ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಏಕೆ ಬಂದೆ?

Verse 3

इत्युक्त्वा मुष्टिना हन्तुं प्राद्रवद्दानवाधमः । प्राह प्रधावमानं तं दुर्वासा मुनिसत्तमः

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಅಧಮ ದಾನವನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಓಡಿಬಂದನು. ಅವನು ಓಡಿಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದುರ್ವಾಸರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 5

तस्य क्रुद्धो जगन्नाथो दुर्वाससः कृते तदा । चक्रेण क्षुरधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

ಆ ವೇಳೆ ದುರ್ವಾಸರ ನಿಮಿತ್ತ ಜಗನ್ನಾಥನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ಕ್ಷುರಧಾರ ಚಕ್ರದಿಂದ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು.

Verse 6

प्रह्लाद उवाच । दुर्मुखं निहतं दृष्ट्वा दानवो दुःसहस्तदा । आक्रोशदुच्चैर्दितिजाञ्छीघ्रमागम्यतामिति

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಮುಖನು ಹತನಾದುದನ್ನು ಕಂಡ ದಾನವ ದುಃಸಹನು ಆಗ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ದಿತಿಜ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಕೂಗಿ—“ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬನ್ನಿರಿ!” ಎಂದನು.

Verse 7

श्रुत्वा दैत्यगणाः सर्वे दुर्मुखं निहतं तदा । दुर्वाससं पुनस्तत्र परित्रातं च विष्णुना

ದುರ್ಮುಖನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯಗಣಗಳು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ಮತ್ತೆ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನೆಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದವು.

Verse 8

कूर्मपृष्ठो गोलकश्च क्रोधनो वेददूषकः । यज्ञघ्नो यज्ञहंता च धर्मान्तकस्तपस्विहा

ಅವರಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠ, ಗೋಲಕ, ವೇದದೂಷಕ ಕ್ರೋಧನ, ಯಜ್ಞಘ್ನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಹಂತಾ—ಯಜ್ಞವಿನಾಶಕರು—ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಹಂತ ಧರ್ಮಾಂತಕನೂ ಇದ್ದನು.

Verse 9

एते चान्ये च बहवो विविधायुधपाणयः । क्रोधसंरक्तनयनाः शपन्तो ब्राह्मणं तथा

ಇವರೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರೂ, ವಿಧವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಶಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 10

परिक्षिप्य तदात्रेयं विष्णुं संकर्षणं तथा । तोमरैर्भिन्दिपालैश्च मुशलैश्च भुशुंडिभिः

ನಂತರ ಅವರು ಆ ಆತ್ರೇಯ ಮುನಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಸಂಕರ್ಷಣನನ್ನೂ ಸುತ್ತುವರಿದು, ತೋಮರ, ಭಿಂದಿಪಾಲ, ಮುಶಲ ಮತ್ತು ಭುಶುಂಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದರು.

Verse 11

अस्त्रैर्नानाविधैश्चापि युयुधुः क्रोधमूर्छिताः । दानवैः संवृतो विष्णुः समन्ताद्घोरदर्शनैः

ಕ್ರೋಧೋನ್ಮತ್ತರಾದ ಅವರು ನಾನಾವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಘೋರದರ್ಶನ ದಾನವರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದರು.

Verse 12

संकर्षणश्च शुशुभे चंद्रादित्यौ घनैरिव । गृहीत्वा धनुषी दिव्ये शीघ्रं संयोज्य चाशुगान्

ಸಂಕರ್ಷಣನು ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು. ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 13

स्पर्शं मा कुरु पापिष्ठ ब्राह्मणं मां कृताह्निकम् । तं दृष्ट्वा दानवं विष्णुर्ब्राह्मणं हन्तुमुद्यतम्

“ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಡ, ಓ ಮಹಾಪಾಪಿ! ನಾನು ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.” ಆ ದಾನವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಉದ್ಧತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷ್ಣು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 14

दानवान्विद्रुतान्दृष्ट्वा विष्णुना निहतान्परान् । गोलकः कूर्मपृष्ठश्च मानं कृत्वा न्यवर्तताम्

ವಿಷ್ಣುವಿಂದ ಹತರಾದವರನ್ನೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದಾನವರನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಗೋಲಕ ಮತ್ತು ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೂಗಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

Verse 15

संकर्षणं गोलकश्च ह्याजघान त्रिभिः शरैः । अनन्तं व्यथितं दृष्ट्वा गोलकः क्रोधमूर्छितः

ಗೋಲಕನು ಸಂಕರ್ಷಣನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಅನಂತ (ಬಲರಾಮ) ವ್ಯಥಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಗೋಲಕನು ಕ್ರೋಧೋನ್ಮತ್ತನಾದನು.

Verse 16

उत्पत्य तरसा मूर्ध्नि दुर्वाससमताडयत् । स मुष्टिघाताभिहतश्चुक्रोश पतितः क्षितौ

ಅವನು ರಭಸದಿಂದ ನೆಗೆದು ದುರ್ವಾಸರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದನು. ಮುಷ್ಟಿಯ ಏಟಿನಿಂದ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದ ಅವರು ಚೀರುತ್ತಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.

Verse 17

संकर्षणस्तु पतितं दृष्ट्वा मूर्ध्नि प्रताडितम् । दृष्ट्वा चुकोप भगवांस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । संगृह्य मुशलं वीरो जघान समरे रिपुम्

ಸಂಕರ್ಷಣನು ಅವನು ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪಗೊಂಡನು. 'ನಿಲ್ಲು! ನಿಲ್ಲು!' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಆ ವೀರನು ತನ್ನ ಮುಸಲಾಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹರಿಸಿದನು.

Verse 18

मुशलेनाहतो मूर्ध्नि गोलको विकलेन्द्रियः । संभिन्नमस्तकश्चैव पपात च ममार च

ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮುಸಲದ ಏಟು ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಗೋಲಕನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಕಲಗೊಂಡವು. ತಲೆ ಒಡೆದುಹೋಗಿ, ಅವನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಮರಣಹೊಂದಿದನು.

Verse 19

गोलकं पतितं दृष्ट्वा क्रन्दंतं ब्राह्मणं तथा । कूर्मपृष्ठं च भगवान्विष्णुर्हन्तुं मनो दधे । नाराचेन सुतीक्ष्णेन जघान हृदये रिपुम्

ಗೋಲಕನು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವನು ಹರಿತವಾದ ನಾರಾಚ ಬಾಣದಿಂದ ಶತ್ರುವಿನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.

Verse 20

स विष्णुबाणाभिहतस्त्यक्तशस्त्रः पलायितः । तस्मिन्प्रभिन्नेऽतिबले गते वै कूर्मपृष्ठके । अभज्यत बलं सर्वं विद्रुतं च दिशो दश

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಾಣದಿಂದ ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದು ಅವನು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಓಡಿಹೋದನು. ಆ ಮಹಾಬಲಿ ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠನು ಸೋತು ಹೋದಾಗ, ಇಡೀ ಸೈನ್ಯವು ಛಿದ್ರವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು.

Verse 21

तत्प्रभग्रं बलं सर्वं निहतं गोलकं तथा । द्वारस्थः कथयामास दैत्यराज्ञे कुशाय सः

ಮುಂಚೂಣಿಯ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯೂ ಹಾಗೂ ಗೋಲಕನೂ ಸಹ ಸಂಹೃತರಾದರು. ಆಗ ದ್ವಾರಪಾಲನು ಹೋಗಿ ದೈತ್ಯರಾಜ ಕುಶನಿಗೆ ಆ ವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 22

गोलकं निहतं श्रुत्वा दैत्यानन्यांश्च दैत्यराट् । योधानाज्ञापयामास सन्नद्धान्स्वबलस्य च

ಗೋಲಕನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿದ ದೈತ್ಯರಾಜನು, ಇತರ ದಾನವರಿಗೂ ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರಿಗೂ ಶಸ್ತ್ರಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 23

आज्ञां कुशस्य ते लब्ध्वा दैत्याः पंचजनादयः । युद्धायाभिमुखाः सर्वे रथैर्नागैश्च निर्ययुः

ಕುಶನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಪಂಚಜನ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧಾಭಿಮುಖರಾಗಿ ರಥಗಳೂ ಗಜಗಳೂ ಸಹಿತ ಹೊರಟರು.

Verse 24

अनीकं दशसाहस्रं कूर्मपृष्ठस्य निर्ययौ । अयुते द्वे रथानां तु नागानामयुतं तथा

ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದ ಒಂದು ಅಣೀಕ ಹೊರಟಿತು; ರಥಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರವೂ, ಗಜಗಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರವೂ ಸಹ ಹೊರಟವು.

Verse 25

दशायुतानि चाश्वानामुष्ट्राणां च तथैव च । बकश्च निर्ययौ दैत्यो बहुसैन्यसमन्वितः

ಕುದುರೆಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷವೂ, ಒಂಟೆಗಳು ಸಹ ಅಷ್ಟೇ. ಬಹುಸೈನ್ಯಸಹಿತ ದೈತ್ಯ ಬಕನೂ ಹೊರಟನು.

Verse 26

तथा दीर्घनखो दैत्यः स्वेनानीकेन संवृतः । मंत्रिपुत्रो महामायो दैत्यराज कुशस्य वै । निर्ययौ विघसो दैत्यः प्रघसश्च महाबलः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘನಖನೆಂಬ ದೈತ್ಯನು ತನ್ನದೇ ಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಹೊರಟನು. ದೈತ್ಯರಾಜ ಕುಶನ ಮಂತ್ರಿಪುತ್ರ ಮಹಾಮಾಯನೂ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು; ವಿಘಸ ದೈತ್ಯನೂ ಮಹಾಬಲ ಪ್ರಘಾಸನೂ ಹೊರಟರು.

Verse 27

ऊर्द्ध्वबाहुर्वक्रशिराः कञ्चुकश्च शिवोलुकैः । ब्रह्मघ्नो यज्ञहा दैत्यो राहुर्बर्बरकस्तथा

ಊರ್ಧ್ವಬಾಹು ಮತ್ತು ವಕ್ರಶಿರ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಚುಕನು ಶಿವೋಲುಕರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಹಾ ದೈತ್ಯರು, ಹಾಗೂ ರಾಹು ಮತ್ತು ಬರ್ಬರಕನೂ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 28

सुनामा वसुनामा च मंत्रिणौ बुद्धिसत्तमौ । सेनापतिश्चोग्रदंष्टस्तस्य भ्राता महाहनुः

ಸುನಾಮಾ ಮತ್ತು ವಸುನಾಮಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು. ಸೇನಾಪತಿ ಓಗ್ರದಂಷ್ಟ್ರನು; ಅವನ ಸಹೋದರ ಮಹಾಹನು.

Verse 29

एते चान्ये च बहवो दैत्याः क्रोधसमन्विताः । महता रथघोषेण निर्ययुर्युद्धकांक्षिणः

ಇವರೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಥಗಳ ಮಹಾಘೋಷದೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಹೊರಟರು.

Verse 30

स्नात्वा शुक्लांबरधरः शुक्लमालाविभूषितः । कुशः शंभुं महादेवं भवानीपतिमव्ययम् । आर्चयमास भूतेशं परमेण समाधिना

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶುಭ್ರ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಶುಭ್ರ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಕುಶನು ಭವಾನೀಪತಿ ಅವ್ಯಯ ಮಹಾದೇವ ಶಂಭುವನ್ನು—ಭೂತೇಶ್ವರನನ್ನು—ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 31

पंचामृतेन संस्नाप्य तथा गन्धैर्वि लिप्य च । अर्चयामास दैत्येन्द्रो ह्यनेककुसुमोत्करैः

ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ದೇವರನ್ನು ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಿ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ಅನೇಕ ಪುಷ್ಪರಾಶಿಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 32

गीतवादित्रशब्दैश्च तथा मंगलवाचकैः । पूजयित्वा महादेवं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च

ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳವಚನಗಳ ನಡುವೆ ಅವನು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 33

भूषयित्वा भूषणैश्च मणिवज्रविभूषणैः । मुकुटेनार्कवर्णेन ज्वलद्भास्कररोचिषा

ಮಣಿ-ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ತಾನನ್ನು ಭೂಷಿಸಿಕೊಂಡು, ಜ್ವಲಿಸುವ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅರ್ಕವರ್ಣದ ಮುಕುಟವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 34

भ्राजमानो दैत्यराजो हारेणाऽतीव शोभितः । संनह्य च महाबाहुः सारथिं समुदैक्षत

ಹಾರದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೈತ್ಯರಾಜನು ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಸನ್ನದ್ಧನಾದನು; ನಂತರ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದನು।

Verse 35

सुनामानं वसुं चैव मंत्रिणौ वाक्यमब्रवीत् । कश्चायमसुरान्हंति किमर्थं ज्ञायतामिति

ಅವನು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಸುನಾಮ ಮತ್ತು ವಸು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿರುವವನು ಯಾರು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ? ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।”

Verse 36

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रुरुर्वचनमब्रवीत् । गतेह्नि ब्राह्मणः स्नातुं गोमत्याः संगमे किल

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರುರು ಹೀಗೆಂದನು—“ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಗೋಮತಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.”

Verse 37

आगतः प्रतिषिद्धः सन्दैत्यैस्तत्र मही पते । तेन विष्णुः समानीतः संकर्षणसमन्वितः

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಆದರೆ ಹೇ ಭೂಪತೇ, ದೈತ್ಯರು ಅವನನ್ನು ತಡೆದರು; ಆದಕಾರಣ ಸಂಕರ್ಷಣಸಹಿತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.

Verse 38

सोऽस्मान्हंति महाराज ब्रह्मण्यो जगदीश्वरः । तेन ते बहवो दैत्या हताः केचित्पलायिताः

“ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರಕ್ಷಕನಾದ ಜಗದೀಶ್ವರನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದ ನಿನ್ನ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರು ಹತರಾದರು, ಕೆಲವರು ಓಡಿ ಹೋದರು.”

Verse 39

सुनामोवाच । स्नात्वा गच्छतु विप्रोऽसौ वासुदेवसमन्वितः । राजन्वृथा विग्रहेण किं कार्यं कथयस्व नः

ಸುನಾಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಾಸುದೇವನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹೋಗಲಿ. ಹೇ ರಾಜನ್, ವ್ಯರ್ಥ ಕಲಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು.”

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशः क्रोधसमन्वितः । कथं गोलकहंतारं न हनिष्यामि केशवम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಶನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೇಳಿದನು—“ಗೋಲಕನ ಹಂತಕನಾದ ಕೇಶವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸದೆ ಬಿಡಲಿ?”

Verse 41

एतावदुक्त्वा स क्रुद्धो ययौ दैत्यपतिस्तदा । ततो वादित्र शब्दैश्च भेरीशब्दैः समन्वितः

ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹೊರಟನು. ಆಗ ವಾದ್ಯಗಳ ನಿನಾದದೊಂದಿಗೆ ಭೇರಿಗಳ ಗಂಭೀರ ಘೋಷವೂ ಸೇರಿ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 42

ददर्श तत्र देवेशं सहस्रशिरसं प्रभुम् । तथा विष्णुं चक्रपाणिं दुर्वाससमकल्मषम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡನು—ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಪ್ರಭುವನ್ನು. ಹಾಗೆಯೇ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಕಂಡನು; ಅವರು ಕಲ್ಮಷರಹಿತರು, ಶುದ್ಧರು, ತಪೋತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದುರ್ವಾಸನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು.

Verse 43

ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा न हन्तव्योऽयमीश्वरः । विष्णुमुद्दिश्य तान्सर्वान्प्रेरयामास दानवान्

ಅವರನ್ನು ಈಶ್ವರಾಂಶವೆಂದು ತಿಳಿದು, “ಈ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬಾರದು” ಎಂದು ಅವನು ಮನಸಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಆದರೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು.

Verse 44

नागैः पर्वतसंकाशै रथैर्जलदसन्निभैः । अश्वैर्महाजवैश्चैव परिवव्रुः समंततः

ಪರ್ವತದಂತೆ ಮಹಾಕಾಯ ಆನೆಗಳಿಂದ, ಮಳೆಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ರಥಗಳಿಂದ, ಹಾಗೂ ಮಹಾವೇಗದ ಬಲಿಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದರು.

Verse 45

ततो युद्धं समभवद्देवयोर्दानवैः सह । आच्छादितौ तौ ददृशुर्दैत्यैर्देवगणास्तदा

ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದಾನವರಿಗೂ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆಗ ದೇವಗಣಗಳು ಕಂಡವು—ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಡಗಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 46

ततो गृहीत्वा मुशलं हलं च बलवान्हली । जघान दैत्यप्रवरान्कालानलयमोपमान्

ಆಗ ಬಲವಂತನಾದ ಹಲಿ (ಸಂಕರ್ಷಣ) ಮುಶಲವನ್ನೂ ಲಾಂಗಲವನ್ನೂ ಹಿಡಿದು, ಯುಗಾಂತಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರ ದೈತ್ಯಪ್ರವರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 47

ते हन्यमाना दैतेया बलेन बलशालिना । सर्वतो विद्रुता भग्नाः कुशमेव ययुस्तदा

ಆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಬಲದಿಂದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾದ ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಹೋದರು; ಸೋತು ಚೂರಾಗಿ, ಆಗ ಅವರು ಕುಶದೇಶಕ್ಕೆ (ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ) ತೆರಳಿದರು।

Verse 48

बकश्च यज्ञकोपश्च ब्रह्मघ्नो वेददूषकः । महामखघ्नो जंभश्च राहुर्वक्रशिरास्तथा

ಬಕ, ಯಜ್ಞಕೋಪ, ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನ, ವೇದದೂಷಕ, ಮಹಾಮಖಘ್ನ, ಜಂಭ, ರಾಹು ಹಾಗೂ ವಕ್ರಶಿರ—

Verse 49

एते चान्ये च बहवः प्रवरा दानवोत्तमाः । क्रोधसंरक्तनयना बिभिदुस्ते जनार्द्दनम्

ಇವರೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದಾನವೋತ್ತಮರು, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜನಾರ್ದನನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದರು।

Verse 50

ततः क्रोधसमायुक्तौ संकर्षणजनार्दनौ । चक्रलांगलघातेन जघ्नतुर्दानवोत्तमान्

ಆಗ ಧರ್ಮೋಚಿತ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಂಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನರು, ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಲಾಂಗಲದ ಘಾತಗಳಿಂದ ದಾನವೋತ್ತಮರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು।

Verse 51

चक्रेण च शिरः कायाच्चिच्छेदाशु बकस्य वै । चूर्णयामास मुशली यज्ञहंतारमेव च

ಚಕ್ರದಿಂದ ಅವನು ಬಕನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು; ಮುಶಲಧಾರಿಯು ಯಜ್ಞಹಂತಕನನ್ನೂ ಚೂರ್ಣಮಾಡಿದನು।

Verse 52

राहुं जघान चक्रेण तथान्यान्मुशलेन च । ते हता हन्यमानाश्च भग्ना जग्मुर्दिशो दश

ಚಕ್ರದಿಂದ ಅವನು ರಾಹುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಇತರರನ್ನು ಮುಶಲದಿಂದಲೂ. ಹತರಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಭಗ್ನರಾದವರು ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋದರು।

Verse 53

कुशः स्वां वाहिनीं दृष्ट्वा विद्रुतां निहतां तथा । क्रोधसंरक्तनयनः प्राह याहीति सारथिम्

ಕುಶನು ತನ್ನ ಸೇನೆ ಚದುರಿ ಹತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಮುಂದೆ ಓಡು!”

Verse 54

स तयोरंतिकं गत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः । उवाच कस्त्वं दैतेयान्मम हंसि गदाधर

ಅವನು ಅವರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಗದಾಧರ, ನೀನು ಯಾರು? ನನ್ನ ದೈತ್ಯ ಯೋಧರನ್ನು ಏಕೆ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿರುವೆ?”

Verse 55

श्रीवासुदेव उवाच । यस्माद्विमुक्तिदं पुण्यं गोमत्युदधिसंगमम् । रुद्धं दुरात्मभिः पापैस्तस्मात्ते निहता मया

ಶ್ರೀ ವಾಸುದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ಗೋಮತಿ-ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮವು ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವೂ ಆಗಿದೆ; ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ಪಾಪಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನನ್ನಿಂದ ಹತರಾದರು।

Verse 56

कुश उवाच । मां न जानासि चात्रस्थं कथं जीवन्प्रयास्यसि । युध्यस्व त्वं स्थिरो भूत्वा ततस्त्यक्ष्यसि जीवितम्

ಕುಶನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೊರಟುಹೋಗುವೆ? ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡು; ನಂತರ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವೆ.

Verse 57

इत्युक्त्वा पंचविंशत्या ताडयामास केशवम् । अनंतं चाष्टभिर्बाणैर्हत्वाऽत्रेयं निरीक्ष्य तम् । ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा प्राह याहीति मा चिरम्

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೇಶವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಅನಂತನನ್ನೂ ಎಂಟು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಆ ಆತ್ರೇಯನನ್ನು ನೋಡಿ—ಅವನು ಈಶ್ವರಾಂಶನೆಂದು ತಿಳಿದು—“ಹೋಗು, ತಡಮಾಡಬೇಡ” ಎಂದನು.

Verse 58

स बाणैर्भिन्नसर्वांगः शार्ङ्गं हि धनुषां वरम् । विकृष्य घातयामास चतुर्भिश्चतुरो हयान्

ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಭಿನ್ನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅವನು ಧನುಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶಾರ್ಙ್ಗವನ್ನು ಎಳೆದು, ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.

Verse 59

सारथेस्तु शिरः कायादर्द्धचंद्रेण पत्त्रिणा । चिच्छेद धनुरेकेन ध्वजमेकेन चिच्छिदे

ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನು ಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 60

स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । प्रगृह्य च महाखङ्गमुवाच वचनं तदा

ಧನುಸ್ಸು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದರಿಂದ ಅವನು ವಿರಥನಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಹತರಾಗಿ, ಸಾರಥಿಯೂ ಹತನಾದನು; ಆಗ ಮಹಾಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 61

यदि त्वां पातयिष्यामि कीर्तिर्मे ह्यतुला भवेत् । पातितोऽहं त्वया वीर यास्यामि परमां गतिम्

ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೆಡವಿದರೆ, ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯು ಅತುಲವಾಗುವುದು. ಓ ವೀರನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಹತನಾದರೆ, ನಾನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವೆನು.

Verse 62

तिष्ठतिष्ठ हरे स्थाने शरणं मे सदाशिवः । धावंतमतिसंक्रुद्धं खङ्गहस्तं निरीक्ष्य तम् । चक्रेण शितधारेण शिरश्चिच्छेद लीलया

"ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು, ಓ ಹರಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇರು, ಸದಾಶಿವನೇ ನನಗೆ ಶರಣು." ಕೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹರಿಯು ಹರಿತವಾದ ಅಂಚುಳ್ಳ ಚಕ್ರದಿಂದ ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 63

तं छिन्नशिरसं भूमौ पतितं वीक्ष्य दानवम् । अथोवाह रथेनाजौ दैत्यः खंजनकस्तथा

ಆ ದಾನವನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಖಂಜನಕನೆಂಬ ದೈತ್ಯನು ಅವನನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ದನು.

Verse 64

अपयाते कुशे दैत्ये विष्णुः संकर्षणस्तदा । दुर्वाससा च सहितः संन्यवर्तत हर्षितः

ಕುಶ ದೈತ್ಯನು ಹೊರಟುಹೋದಾಗ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಸಂಕರ್ಷಣರು ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

Verse 65

शिवालये तु पतितं कुशं निक्षिप्य दानवः । स्नानगन्धार्चनैर्धूपैर्गीतवाद्यैरतोषयत्

ಆ ದಾನವನು ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕುಶನನ್ನು ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಸ್ನಾನ, ಗಂಧ, ಪೂಜೆ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

Verse 66

अवाप जीवितं सद्यः प्रसादाच्छंकरस्य च । उत्थितः स तदा दैत्यो ब्रुवञ्छिवशिवेति च

ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ದೈತ್ಯನು ತಕ್ಷಣವೇ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಎದ್ದು “ಶಿವ ಶಿವ” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತನು.

Verse 67

तं पुनर्जोवितं दृष्ट्वा दैत्यं दैत्यगणस्तदा । उवाच सुमना वाक्यं वर्द्धस्व सुचिरं विभो

ಆ ದೈತ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೈತ್ಯಗಣವು ಮಂಗಳವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು— “ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ವೃದ್ಧಿಯಾಗು.”

Verse 68

स्नापयित्वा यदि पुनर्ब्राह्मणं विनिवर्त्तते । यथेष्टं गच्छतु तदा किं वृथा विग्रहेण ते

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ, ಅವನು ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಹೋಗಲಿ; ನಿನಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಕಲಹವೇನು?

Verse 69

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशो वचनमब्रवीत् । गच्छ प्रेषय तौ शीघ्रं विप्रत्राणकरावुभौ

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಶನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೋಗು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಕ್ಷಕರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಶೀಘ್ರ ಕಳುಹಿಸು.”

Verse 70

स च राज्ञा समादिष्ट सुमना मुनिसत्तमाः । उवाच विष्णुमानम्य नमस्कृत्य हलायुधम्

ರಾಜನ ಆದೇಶದಿಂದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಮನಾ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಹಳಾಯುಧ (ಬಲರಾಮ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 71

कुशेन प्रेषितश्चास्मि समीपे ते जनार्दन । किं तवापकृतं नाथ येन दैत्याञ्जिघांससि

ಓ ಜನಾರ್ದನನೇ! ಕುಶನು ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಓ ನಾಥನೇ! ಅವರು ನಿನಗೆ ಏನು ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಿಂದ ನೀನು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವೆ?

Verse 72

दुर्वाससं स्नापयित्वा गच्छ मुक्तोऽसि मानद । अमरत्वं महादेवात्प्राप्तं विद्धि कुशेन हि

ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಹೋಗು, ಓ ಮಾನದನೇ! ನೀನು ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವೆ. ಮಹಾದೇವನಿಂದ ಕುಶನ ಮೂಲಕವೇ ಅಮರತ್ವವು ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.

Verse 73

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्तितीर्थमिदं रुद्धं भवद्भिः पापकर्मभिः । तस्माद्धनिष्ये सर्वांश्च दानवान्नात्र संशयः

ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವು ಹೇಳಿದನು: 'ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಾದ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಈ ಮುಕ್ತಿತೀರ್ಥವು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ದಾನವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.'

Verse 74

दुर्वाससश्च ये दर्भास्तिलाश्चैवाक्षतैः सह । पुनस्तानानयध्वं हि क्षिप्ता ये वरुणालये

ವರುಣಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ) ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿಯ ದರ್ಭೆ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬನ್ನಿರಿ.

Verse 75

सवाहनपरीवाराः सजातिकुलबांधवाः । पुण्यतीर्थमिदं हित्वा प्रविशध्वं धरातले

ನಿಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು, ಪರಿವಾರಗಳು, ಸ್ವಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕುಲಬಾಂಧವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪಾತಾಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಿ.

Verse 76

सुमनास्तद्वचः श्रुत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः । युध्यध्वमिति तं चोक्त्वा नैतदेवं भविष्यति

ಸುಮನಾಸ್ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ—“ಯುದ್ಧಮಾಡು!” ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ಇದು ಹೀಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.

Verse 77

कुशाय कथयामास यदुक्तं शार्ङ्गधन्विना । क्रुद्धस्तद्वचनं श्रुत्वा मंत्रिणा समुदीरितम्

ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕುಶನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂತ್ರಿಯ ಮೂಲಕ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕುಶನು ಕೋಪಗೊಂಡನು.

Verse 78

रथमारुह्य वेगेन ययौ योद्धुमरिंदमः । संस्मृत्य मनसा देवं पिनाकिं वृषभध्वजम्

ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕನು ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ವೇಗದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜ ದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 79

ततः प्रववृते युद्धं सुमहल्लोमहर्षणम् । अन्येषां दानवानां च केशवस्य कुशस्य च

ನಂತರ ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಕುಶರ ನಡುವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದಾನವರ ನಡುವೆ ಕೂಡ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ರೋಮಾಂಚಕರ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಯಿತು.

Verse 80

यज्ञघ्नो गदया गुर्व्या संकर्षणमताडयत् । संकर्षणहतः शीर्ष्णि मुसलेन पपात ह

ಯಜ್ಞಘ್ನನು ಭಾರವಾದ ಗದೆಯಿಂದ ಸಂಕರ್ಷಣನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆದರೆ ಸಂಕರ್ಷಣನು ಮುಸಲ (ಹಲಾಯುಧ)ದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು ಅವನನ್ನು ಕೆಡವಿದನು.

Verse 81

कञ्चुकं च जघानाशु चक्रेण भगवान्हरिः । उल्मुकश्चाथ निहतो ब्रह्मघ्नश्च निपातितः

ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಕಂಚುಕನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಉಲ್ಮುಕನು ಹತನಾದನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನನೂ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದನು.

Verse 82

एते चान्ये च बहवो घातिताः केशवेन हि । दानवान्पतितान्दृष्ट्वा कुशः परमकोपितः

ಕೇಶವನಿಂದ ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ದಾನವರು ಹತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬಿದ್ದಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡಿ ಕುಶನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

Verse 83

जघान युधि संरब्धः परमास्त्रेण केशवम् । भगवान्क्रोधसंयुक्तश्चक्रेण चाहरच्छिरः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರೋಷಗೊಂಡ ಅವನು ಕೇಶವನ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಭಗವಂತನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಚಕ್ರದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 84

तं छिन्नशिरसं भूमौ पातितं वीक्ष्य केशवः । चिच्छेद बाहू पादौ च खङ्गेन तिलशस्तथा

ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕೇಶವನು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎಳ್ಳಿನಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 85

खंडशो घातितं दृष्ट्वा केशवेन कुशं तदा । संगृह्य ते पुनर्देत्या निन्युः सर्वे शिवालयम्

ಆಗ ಕೇಶವನಿಂದ ಕುಶನು ತುಂಡರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯರು ಅವನ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.

Verse 86

प्रसादाच्छूलिनः सद्यो जीवितं प्राप्य दानवः । उत्थितः सहसा क्रुद्धः क्व विष्णुरिति चाब्रवीत्

ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ದಾನವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಸಹಸಾ ಎದ್ದು ಕೋಪದಿಂದ “ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.

Verse 87

गदामुद्यम्य संक्रुद्धो योद्धुमागाज्जनार्द्दनम् । तमुद्यतगदं दृष्ट्वा निहतं जीवितं पुनः

ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಜನಾರ್ದನನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಎತ್ತಿದ ಗದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಪ್ರಭು ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೊತ್ತಿದರೂ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಪಡೆದನು.

Verse 88

दुर्वाससमथोवाच किमिदं न म्रियेत यत् । मयाऽसकृच्छिरश्छिन्नं खंडशस्तिलशः कृतम्

ಆಮೇಲೆ ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—“ಇದೇನು, ಇದು ಏಕೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ? ನಾನು ಮರುಮರು ಇದರ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಎಳ್ಳಿನ ಕಣಗಳಂತೆ ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 89

जीवत्ययं पुनः कस्मात्कारणं कथ यस्व नः । इत्युक्तश्चिंतयामास ध्यानेन ऋषिसत्तमः

“ಇವನು ಮತ್ತೆ ಏಕೆ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ? ಕಾರಣವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ.” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 90

ज्ञात्वा तत्कारणं सर्वमुवाच मधुसूदनम् । महादेवेन तुष्टेन कुशोऽयममरः कृतः

ಎಲ್ಲ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನು ಮಧುಸೂದನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಈ ಕುಶನನ್ನು ಅಮರನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.”

Verse 91

खंडशश्च कृतश्चापि न च प्राणैर्वियुज्यते । ततः स विस्मयाविष्टो हंतव्योऽयं मया कथम्

ಖಂಡಖಂಡವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವನು ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ (ಪ್ರಭು ಚಿಂತಿಸಿದನು)—“ಇವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಲಿ?”

Verse 92

उपायं च करिष्यामि येनायं न भवे दिति । ततः स जीवितं प्राप्य प्रसादाच्छंकरस्य च । चर्मखङ्गमथादाय तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्

ಇವನು ದಿತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಭೀತಿಕರನಾಗದಂತೆ ನಾನು ಒಂದು ಉಪಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಂತರ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಜೀವ ಪಡೆದ ಅವನು ಚರ್ಮಢಾಲ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು—“ನಿಲ್ಲು! ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.

Verse 93

तमायांतं ततो दृष्ट्वा कुशं शिवपरिग्रहम् । जघान गदया गुर्व्या गदाहस्तं तदा कुशम्

ಶಿವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಗದಾಧಾರಿ ಕುಶನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಅವನು ಭಾರೀ ಗದೆಯಿಂದ ಬಲವಾದ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದನು.

Verse 94

स भिन्नमूर्द्धा न्यपतत्केशवेनाभिताडितः । भूमौ निपतितं वेगात्परिगृह्य कुशं हरिः

ಕೇಶವನ ಭಾರೀ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವನ ತಲೆ ಚಿದ್ರವಾಗಿ ಅವನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದನು. ಆಗ ಹರಿ ವೇಗದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕುಶನನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 95

गर्ते निक्षिप्य तद्देहं पूरयामास वै पुनः । लिंगं संस्थापयामास तस्योपरि जनार्द्दनः

ಆ ದೇಹವನ್ನು ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ಜನಾರ್ದನನು ಅದರ ಮೇಲೆಯೇ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 96

स लब्धसंज्ञो दनुजः शिवलिंगमपश्यत । आत्मोपरिस्थितं तच्च तदा चिन्तापरोऽभवत्

ಸಂಜ್ಞೆ ಮರಳಿದ ದನುಜನು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು. ಅದು ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಚಿಂತಾಕುಲನಾದನು.