Adhyaya 2

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । सर्वेषामपि भूतानां दैत्यदानवरक्षसाम् । भवन्तो वै पूज्यतमा देवादीनां तथैव च

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯ-ದಾನವ-ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ನೀವು ಋಷಿಗಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯರು; ದೇವಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ।

Verse 2

अनुज्ञया तु युष्माकं प्रसादात्केशवस्य हि । अधिष्ठानं भगवतः कथयामि निबोधत

ನಿಮ್ಮ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೇಶವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ನಾನು ಭಗವಂತನ ಪವಿತ್ರ ಅಧಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳಿ ಗ್ರಹಿಸಿರಿ।

Verse 3

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य तिष्ठति । कुशस्थलीति या पूर्वं कुशेन स्थापिता पुरी

ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆ ನಗರಿ ನಿಂತಿದೆ; ಅದು ಹಿಂದೆ ‘ಕುಶಸ್ಥಲೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಕುಶನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪುರಿ।

Verse 4

वहते गोमती यत्र सागरेण समंततः । द्वारावतीति सा विप्रा आनर्त्तेषु प्रकीर्त्तिता

ಯಲ್ಲಿ ಗೋಮತಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ನಗರಿ ಆನರ್ತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ದ್ವಾರಾವತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 5

तस्यां वसति विश्वात्मा सर्वकामप्रदो हरिः । कला षोडशसंयुक्तो मूर्तिं द्वादशकान्वितः

ಆ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನಾದ ಹರಿ, ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದನಾಗಿ, ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಷೋಡಶ ಕಲಾಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ದ್ವಾದಶ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 6

तदेव परमं धाम तदेव परमं पदम् । द्वारका सा च वै धन्या यत्राऽस्ते मधुसूदनः

ಅದೇ ಪರಮ ಧಾಮ, ಅದೇ ಪರಮ ಪದ. ಮಧುಸೂದನನು ಸ್ವಯಂ ವಾಸಿಸುವ ಆ ದ್ವಾರಕೆ ಧನ್ಯಳು.

Verse 7

यत्र कृष्णश्चतुर्बाहुः शंखचक्रगदाधरः । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र गत्वा कलौ युगे

ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧಾರಿಯಾದ ಚತುರ್ಭುಜ ಕೃಷ್ಣನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः । विस्मयाविष्टमनसस्तमूचुर्मुनिसत्तमाः

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯಾವಿಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । क्षयं यदुकुले याते भारे चोपहृते भुवः । प्रभासे यादवश्रेष्ठः स्वस्थानमगमद्धरिः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಯದುಕುಲಕ್ಕೆ ಕ್ಷಯ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಭಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾದಾಗ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾದವಶ್ರೇಷ್ಠ ಹರಿ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 10

द्वारावत्या प्लावितायां समंतात्सागरेण हि । कथं स भगवांस्तत्र कलौ दैत्य प्रकीर्त्यते

ದ್ವಾರಾವತೀ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದಾಗ, ಹೇ ದೈತ್ಯ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಭಗವಾನ್ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 11

कथयस्व सुरश्रेष्ठ कथं विष्णुर्महीतले । स्थितश्चानर्त्तविषय एतद्विस्तरतो वद

ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇಳು—ವಿಷ್ಣು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತನಾದನು ಮತ್ತು ಆನರ್ತ್ತವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ದ್ವಾರಕಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ) ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾದನು; ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 12

उग्रसेने नरपतौ प्रशासति वसुन्धराम् । कृष्णो यदुपुरीमेतां शोभयामास सर्वतः

ನರಪತಿ ಉಗ್ರಸೇನನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯದುಪುರಿ ಈ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಶೋಭಾಯಮಾನಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 13

रममाणे रमानाथे रामाभिरमणे हरौ । एकदा तु समासीने सभायां यदुसत्तमे

ಒಮ್ಮೆ, ರಮಾನಾಥನಾದ ಹರಿ ರಮಣಿಯರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯದುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 14

कथाभिः क्रियमाणाभिर्विचित्राभिरनेकधा । उद्धवः कथयामास प्रचारं यदुनंदनम्

ಅನೇಕ ವಿಧದ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಉದ್ದವನು ಯದುನಂದನನಿಗೆ ಒಬ್ಬರ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರದ (ಪ್ರಚಾರದ) ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 15

यात्रायामनुसंप्राप्तं दुर्वाससमकल्मषम् । स्थितं तं गोमतीतीरे चक्रतीर्थसमीपतः

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಪಕಲ್ಮಷರಹಿತನಾದ ದುರ್ವಾಸ ಮುನಿ ಬಂದು, ಗೋಮತೀತೀರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದನು।

Verse 16

तच्छ्रुत्वा सहसोत्थाय भगवान्रुक्मिणीगृहम् । जगाम हृष्टमनसा विश्वशक्तिरधोक्षजः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಯಾದ ಅಧೋಕ್ಷಜ ಭಗವಾನ್ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ಹರ್ಷಿತಮನದಿಂದ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 17

आगत्योवाच वैदर्भीं संप्राप्तमृषिसत्तमम् । तपोनिर्धूत पाप्माऽयमत्रिपुत्रो महातपाः

ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವರು ವೈದರ್ಭಿ (ರುಕ್ಮಿಣಿ)ಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಇವನು ಅತ್ರಿಯ ಪುತ್ರ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪವನ್ನು ದಹಿಸಿದವನು।”

Verse 18

आतिथ्येनार्चितो विप्रो दास्यते च महोदयम् । गृहिणी न गृहे यस्य सत्पात्रागमनं वृथा

ಆತಿಥ್ಯದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹೋದಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಗೃಹಿಣಿ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಪಾತ್ರನ ಆಗಮನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 19

तस्य देवा न गृह्णंति पितरश्च तथोदकम् । तदागच्छस्व गच्छामो निमंत्रयितुमत्रिजम्

ಅಂತಹವನ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪಿತೃಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉದಕತರ್ಪಣವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾ, ನಾವು ಹೋಗಿ ಅತ್ರಿಪುತ್ರನಾದ (ದುರ್ವಾಸ)ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸೋಣ।

Verse 20

तथेत्युक्त्वा तु सा देवी रथमारुरुहे सती । रथमारुह्य देवेशो रुक्मिण्या सहितो हरिः । जगाम तत्र यत्रास्ते दुर्वासा मुनिसत्तमः

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಸತೀದೇವಿ ರಥವನ್ನು ಏರಿದಳು. ನಂತರ ದೇವೇಶನಾದ ಹರಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದುರ್ವಾಸರು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 21

दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा कूले नदनदीपतेः । कापालिकस्य पुरतः सुस्नातं वरसीकरैः

ನದನದೀಪತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಪಾಲಧಾರಿಯನ್ನು ಎದುರಾಗಿ ನೋಡಿ, ಅವನು ಶುಭ ಜಲಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಸಿಂಚಿತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ সদ್ಯಃಸ್ನಾತನಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡರು।

Verse 22

प्रणम्य भगवान्भक्त्या पप्रच्छाऽनामयं ततः । पश्चाद्विदर्भतनया रुक्मिणी प्रणनाम तम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಭಗವಾನ್ ನಂತರ ಅವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ವಿದರ್ಭತನಯೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಳು।

Verse 23

दुर्वासाश्चापि तौ दृष्ट्वा दर्शनार्थमुपागतौ । पप्रच्छ कुशलं तत्र स्वागतेनाभिनंद्य च

ದುರ್ವಾಸರೂ ಆ ಇಬ್ಬರು ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಅವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು।

Verse 24

दुर्वासा उवाच । कुशलं कृष्ण सर्वत्र कुत्र वासस्तवाऽधुना । कति दारा धनापत्यमेतद्विस्तरतो वद

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಈಗ ನಿನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಿನಗೆ ಎಷ್ಟು ಪತ್ನಿಯರು, ಧನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಹೇಗಿವೆ? ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।”

Verse 25

श्रीकृष्ण उवाच । समुद्रेण प्रदत्ता मे भूभिर्द्वादशयोजना । तस्यां निवसतो ब्रह्मन्पुरी हेममयी मम

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಸಮುದ್ರನು ನನಗೆ ದ್ವಾದಶ ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನನ್ನ ಪುರಿ ಹಿಮಮಯಿ (ಸ್ವರ್ಣಮಯಿ) ಆಗಿದೆ.

Verse 26

प्रासादास्तत्र सौवर्णा नवलक्षाणि संख्यया । तस्यां वसामि संहृष्टस्त्वत्प्रसादात्सुनिर्भयः

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ನವಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಆ ನಗರಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 27

तच्छुत्वा वचनं तस्य विस्मयाविष्टमानसः । प्रत्युवाच स दुर्वासाः प्रहस्य मधुसूदनम्

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದುರ್ವಾಸರ ಮನಸ್ಸು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು. ಅವರು ನಗುತ್ತಾ ಮಧುಸೂದನನಿಗೆ (ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ) ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ಹೇಳಿದರು.

Verse 28

वसंति तावका ये च तेषां संख्या वदस्व भोः । यावत्यश्च महिष्यस्ते पुत्राः परिजनास्तथा

ಓ ಮಹಾಶಯನೇ! ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಿನ್ನವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳು. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಮಹಿಷಿಯರು (ರಾಣಿಯರು) ಎಷ್ಟು, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪರಿಜನರು ಎಷ್ಟು?

Verse 29

श्रीकृष्ण उवाच । ब्रह्मन्षोडशसाहस्रं भार्य्याश्चाष्टाधिका मम । तासां मध्येऽभीष्टतमा विदर्भाधिपतेः सुता

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ನನಗೆ ಷೋಡಶಸಹಸ್ರ ಪತ್ನಿಯರು, ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳು ವಿದರ್ಭಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ.

Verse 30

एकैकस्या दश सुताः कन्या चैका तथा मुने । षट्पंचाशद्यदूनां तु कोट्यः परिजनो मम

ಓ ಮುನಿಯೇ! ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೂ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಪರಿಜನವು ಯಾದವರ ಐವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ.

Verse 31

शेषाः प्रकृतयो ब्रह्मंस्तेषां संख्या न विद्यते । तच्छ्रुत्वा चिंतयामास किमेतदिति विस्मितः

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಪ್ರಕೃತಿಯ ಉಳಿದ ರೂಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ—“ಇದೇನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 32

अहो ह्यनंतवीर्यस्य मायामाश्रित्य तिष्ठतः । अनंता सर्वकर्तृत्वे प्रवृत्तिर्दृश्यतामिय म्

ಅಹೋ! ಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಅನಂತವೀರ್ಯ ಪ್ರಭುವಿನ ಸರ್ವಕರ್ತೃತ್ವದಲ್ಲಿನ ಈ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 33

दुर्वासा उवाच । स्वागतं ते महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते । दर्शनेन त्वदीयेन प्रीतिमेति च मे मनः

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಸ್ವಾಗತ. ಹೇಳು, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರೀತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । यदि प्रसन्नो भगवांस्तदागच्छस्व मे गृहम् । शिरसा धार्य्य पादांबु प्रयास्यामि पवित्रताम्

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಗವನ್! ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬನ್ನಿ. ನಿಮ್ಮ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ನಾನು ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 35

दुर्वासा उवाच । अक्षमासारसर्वस्वं किं मां नयसि माधव । नय मां यदि मद्वाक्यं करोषि सह भार्यया

ದುರ್ವಾಸನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಮಾಧವ! ನೀ ಕ್ಷಮೆಯ ಸಾರಸರ್ವಸ್ವ; ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನನ್ನು (ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ) ಏಕೆ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ? ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆಯಾದರೆ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ನನ್ನನ್ನು ನಡೆಸು.

Verse 36

प्रह्लाद उवाच । एवमस्त्विति चोक्त्वा स प्रस्थितः स्वरथेन हि । तं दृष्ट्वा प्रस्थितं विष्णुं प्रहस्योवाच भर्त्सयन्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಉವಾಚ—“ಏವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವರಥದಲ್ಲೇ ಹೊರಟನು. ವಿಷ್ಣು ಹೊರಟುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ನಕ್ಕು, ಹಾಸ್ಯ-ಭರಿತವಾಗಿ ಗದರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 37

दुर्वासा उवाच । दुर्वाससं न जानासि मुञ्चेमान्हयसत्तमान् । त्वं च भार्या तथा चेयं वहतं स्वरथेन माम्

ದುರ್ವಾಸನು ಉವಾಚ—ದುರ್ವಾಸನನ್ನು ನೀ ತಿಳಿಯದೆ? ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಡು. ನೀವೂ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯೂ—ನನ್ನ ಸ್ವರಥದಲ್ಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 38

श्रीकृष्ण उवाच । भगवन्यथा प्रब्रवीषि विप्र कर्तास्मि तत्तथा । त्वया कृपालुना ब्रह्मन्पारितोऽहं सबांधवः

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉವಾಚ—ಹೇ ಭಗವನ್ ವಿಪ್ರ! ನೀವು ಹೇಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೀರೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ ಪೋಷಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । तौ तथा ऋषिवर्य्योऽसौ युक्तां देवीं रथे स्वके । तथैव पुण्डरीकाक्षं याहि याहीत्यभाषत

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಉವಾಚ—ಆ ಋಷಿವರ್ಯನು ದೇವಿಯನ್ನು (ರಾಣಿಯನ್ನು) ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ನಂತರ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನಿಗೆ “ಹೋಗು, ಹೋಗು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 40

तं दृष्ट्वा देवताः सर्वा वहमानं रथं हरिम् । साधुसाध्विति भाषंत ऊचुः सर्वे परस्परम्

ಹರಿ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿ, ಮರುಮರು “ಸಾಧು! ಸಾಧು!” ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದರು.

Verse 41

अहो ब्रह्मण्यदेवस्य परां भक्तिं प्रपश्यत । स्कन्धे कृत्वा धुरं यो हि वहते भार्य्यया सह

ಅಹೋ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೃಪಾಳುವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ; ಆತನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಜೂವಿನ ಭಾರವಿಟ್ಟು ಹೊರುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

विकीर्यमाणः कुसुमैः सुरसंघैर्जनार्दनः । जगाम स रथं गृह्य सभार्यो द्वारकां प्रति

ದೇವಸಂಘಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಜನಾರ್ದನನು ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ದ್ವಾರಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 43

उह्यमाने रथे तस्मिन्रुक्मिणी तृषिताऽभवत् । उवाच कृष्णं वैदर्भी श्रमव्याकुललोचना

ಆ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ದಾಹವಾಯಿತು. ಶ್ರಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ವೈದರ್ಭಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 44

श्रान्ता भारपरिक्लिष्टा वहती कोपनं द्विजम् । पाययित्वोदकं कान्त नय मां मन्दिरं स्वकम्

ನಾನು ಶ್ರಾಂತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಭಾರದಿಂದ ಕಲುಷಿತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಕೋಪಿಷ್ಠ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವನಿಗೆ ನೀರು ಕುಡಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.

Verse 45

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः पादाक्रान्त्या धरातलात् । आनयामास भगवान्गगां त्रिपथगां शुभाम्

ಅವಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಂತನು ಪಾದಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಧರಾತಲವನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ತ್ರಿಪಥಗಾ ಶುಭ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದನು।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा निर्मलं शीतं सुगंधं पावनं तथा । पपौ पिपासिता देवी रुक्मिणी जाह्नवीजलम्

ಆ ನೀರು ನಿರ್ಮಲ, ಶೀತಲ, ಸುಗಂಧ, ಪಾವನವೆಂದು ಕಂಡು ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲಿದ ದೇವಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ) ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದಳು।

Verse 47

पीतं तया जलं दृष्ट्वा चुकोप ऋषिसत्तमः । जज्वाल ज्वलनप्रख्यः शशाप परमेश्वरीम्

ಅವಳು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು।

Verse 48

दुर्वासा उवाच । मामपृष्ट्वा जलं यस्मात्पीतवत्यसि रुक्मिणी । तस्मात्पानरता नित्यं भविष्यसि न संशयः

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರುಕ್ಮಿಣೀ! ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳದೆ ನೀನು ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನು ಸದಾ ಪಾನಾಸಕ್ತಳಾಗುವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 49

अवियुक्ता रथाद्यस्मान्मामपृष्ट्वा जलं त्वया । पीतं तस्माच्च कृष्णेन वियुक्ता त्वं भविष्यसि

ರಥದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡದೇ ಇದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳದೆ ನೀನು ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೂ ವಿಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದುವೆ।

Verse 50

प्रह्लाद उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं क्रोधसंरक्तलोचनः । परित्यज्य रथं विप्रो भूमावेवावतिष्ठति

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಇಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು।

Verse 51

एवं शप्ता तदा देवी रुदोदातीव विह्वला । उवाच कृष्णं करुणं कथं स्थास्ये त्वया विना

ಹೀಗೆ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಿ, ಜೋರಾಗಿ ಅಳುವಂತೆಯೇ ನಡುಗುತ್ತ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ, ಕರುಣಾಮಯ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರುವೆ?”

Verse 52

श्रीकृष्ण उवाच । आयास्ये प्रत्यहं देवि द्विकालं भवनं तव । यो मां पश्यति चात्रस्थं स त्वामेव प्रपश्यति

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—“ದೇವಿ, ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ (ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ) ನಿನ್ನ ಭವನಕ್ಕೆ ಬರುವೆನು. ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ನೋಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುವನು.”

Verse 53

मां हि दृष्ट्वा नरो यस्तु त्वां न पश्यति भक्तितः । अर्द्ध्ं यात्रा फलं तस्य भविष्यति न संशयः

ಯಾವನೋ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೂಡ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಯಾತ್ರಾಫಲ ಅರ್ಧಮಾತ್ರವೇ ದೊರೆಯುವುದು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 54

आश्वास्य च प्रियामेवं ब्राह्मणं यदुनन्दनः । ततः प्रसादयामास दुर्वाससमकल्मषम्

ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನಗೊಳಿಸಿದ ಯದುನಂದನನು, ನಂತರ ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಮುನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದುರ್ವಾಸರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು।

Verse 55

बाह्यो पवनमध्ये तु पूजयामास तं तथा । अवनिज्य स्वयं पादौ विप्रपादावनेजनम् । धारयामास शिरसा जगतः पावनो हरिः

ಹೊರಗೆ ತೆರೆದ ವಾಯುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು. ಸ್ವಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಜಗತ್ಪಾವನ ಹರಿ ಆ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದರು.

Verse 56

दत्त्वार्घ्यं गां च विप्राय मधुपर्कं स भक्तितः । विधिवद्भोजयामास षड्रसेन द्विजोत्तमम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ, ಹಸು ಮತ್ತು ಮಧುಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಿಗೆ ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಭೋಜನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು.