Adhyaya 37

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । नागह्रदं ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । यत्र नागैस्तपस्तप्तं रम्ये पर्वतरोधसि

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾದ ನಾಗಹ್ರದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾದ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು।

Verse 2

कद्रूशापं पुरा श्रुत्वा नागाः सर्वे भयातुराः । पप्रच्छुर्नागराजानं शेषं प्रणतकन्धराः

ಕದ್ರೂವಿನ ಪುರಾತನ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರು ಭಯಾಕ್ರಾಂತರಾದರು. ಕಂಠವನ್ನು ವಾಲಿಸಿ ಶರಣಾಗಿ ನಾಗರಾಜ ಶೇಷನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

Verse 3

मातृशापेन संतप्ता वयं पन्नगसत्तम । किं कुर्मः क्व च गच्छामः शापमोक्षो भवेत्कथम्

ಹೇ ಪನ್ನಗಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮಾತೃಶಾಪದಿಂದ ನಾವು ಸಂಕಟಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಶಾಪಮೋಕ್ಷ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು?

Verse 4

शेष उवाच । प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा । तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ಶಾಪಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹಿಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರು, ಸುಸಂಯತರು ಆದವರಿಗೆ (ಉದ್ದಿಷ್ಟ) ವಿಮೋಚನೆ ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 5

न दहिष्यति तान्वह्निर्यज्ञे पारिक्षितस्य हि । तस्माद्गत्वार्बुदंनाम पर्वतं धरणीतले

ರಾಜಾ ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆ ಅಗ್ನಿ ಅವರನ್ನು ದಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರಣೀತಲದಲ್ಲಿರುವ ‘ಅರ್ಬುದ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ.

Verse 6

तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः । यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी

ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸುಸಮಾಹಿತವಾಗಿ ಇಡಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ದೇವಿ ಚಂಡಿಕಾ, ಕಾಮರೂಪಿಣಿ, ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 7

यस्याः संकीर्त्तनेनापि नश्यंति विपदो ध्रुवम् । आराधयध्वमनिशं तां देवीं मम वाक्यतः

ಯಾವ ದೇವಿಯ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ವಿಪತ್ತುಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೋ, ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿರಿ।

Verse 8

तस्याः प्रसादतः सर्वे भविष्यथ गतज्वराः । एतमेवात्र पश्यामि उपायं नागसत्तमाः । दैवो वा मानुषो वाऽपि नान्यो वो मुक्तिकारकः

ಆಕೆಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಜ್ವರಸಮಾನವಾದ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವಿರಿ. ಓ ನಾಗಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇದೇ ಉಪಾಯವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ದೈವವಾಗಲಿ ಮಾನವವಾಗಲಿ, ನಿಮಗೆ ಮುಕ್ತಿಕಾರಕನು ಇನ್ನಾರೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तास्ततो नागा नागराजेन पार्थिव । प्रणम्य तं ततो जग्मुरर्बुदं पर्वतं प्रति

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ನಾಗರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಆ ನಾಗರು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 10

ते भित्त्वा धरणीपृष्ठं पर्वते तदनन्तरम् । निजग्मुर्बिलमार्गेण कृत्वा श्वभ्रे सुविस्तरम्

ಅವರು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಗುಹಾಮುಖವನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಬಿಲಮಾರ್ಗದಿಂದ ಒಳಗೆ ಹೋದರು।

Verse 11

ततो धृतव्रताः सर्वे देवी भक्तिपरायणाः । वसंति भक्तिसंयुक्ताश्चण्डिकाराधनाय ते

ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೃಢವ್ರತಿಗಳು, ದೇವೀಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣರು, ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತರಾಗಿ ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು।

Verse 12

तस्थुस्तत्र सदा होमं कुर्वन्तो जाप्यमुत्तमम् । एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಪದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಏಕಾಹಾರಿಗಳು, ಕೆಲವರು ನಿರಾಹಾರಿಗಳು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ವಾಯುಭಕ್ಷರಾಗಿ ಜೀವಿಸಿದರು.

Verse 13

दन्तोलूखलिनः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे । पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये सद्यः प्रक्षालकास्तथा

ಕೆಲವರು ದಂತಗಳನ್ನೇ ಉಖಲಿಯಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು (ದಂತಗಳಿಂದ) ಮರ್ಧಿಸುವ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಲ್ಲನ್ನು ಕುಟ್ಟಿದರು. ಕೆಲವರು ಪಂಚಾಗ್ನಿ-ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು; ಕೆಲವರು ತಕ್ಷಣದ ಶುದ್ಧಿ-ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು—ಇಂತೆ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 14

गीतं वाद्यं तथा चक्रुरन्ये देवाः पुरस्तदा । अनन्यश्रदयोपेतांस्तान्दृष्ट्वा पन्नगोत्तमान्

ಆಗ ಅವರ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ದೇವರುಗಳು ಗಾನವೂ ವಾದ್ಯವೂ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಏಕನಿಷ್ಠ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗರನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದರು.

Verse 15

ततो देवी सुसन्तुष्टा वाक्यमेतदुवाच ह

ನಂತರ ದೇವಿ ಪರಮ ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 16

देव्युवाच । परितुष्टास्मि वो वत्साः किमर्थं तप्यते तपः । वरयध्वं वरं मत्तो यः स्थितो भवतां हृदि

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವತ್ಸರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈ ತಪಸ್ಸು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ವರವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ.

Verse 17

नागा ऊचुः । मातृशापेन संतप्ता वयं देवि निराश्रयाः । नागराजसमादेशाच्छरणं त्वां समागताः

ನಾಗರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ಮಾತೃಶಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ನಾವು ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಾಗರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಶರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 18

सा त्वं रक्ष भयात्तस्माच्छापवह्निसमुद्भवात् । वयं मात्रा पुरा शप्ताः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । पारिक्षितस्य यज्ञे वः पावको भक्षयिष्यति

ಆದುದರಿಂದ ಶಾಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಭಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಾಂತರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಶಪಿಸಿದ್ದಾಳೆ—ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು (ಸರ್ಪಗಳನ್ನು) ಭಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದು.

Verse 19

देव्युवाच । यावत्तस्य भवेद्यज्ञ स्तावद्यूयं ममान्तिके । संतिष्ठत विना भीत्या भोगान्भुङ्ध्वं सुपुष्कलान्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ನೀವು ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರಿ. ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನೆಲೆಸಿ, ಸಮೃದ್ಧ ಭೋಗಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ.

Verse 20

समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् । युष्माभिर्भेदितं यस्मादेतत्पर्वतकन्दरम्

ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞ) ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನೀವು ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪರ್ವತಗುಹೆಯನ್ನು ನೀವು ಭೇದಿಸಿ ದಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.

Verse 21

नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले । अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः

ಈ ತೀರ್ಥವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗಿ ‘ನಾಗಹ್ರದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ (ಬರುವ) ಯಾರು…

Verse 22

करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम् । भविष्यति पुनः श्राद्धात्पितॄन्संतारयिष्यति

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ನರನಿಗೆ ಸರ್ಪಜನಿತ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः । नरो नित्यं लभिष्यति न संशयः

ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತವಾದ ಭೋಗಗಳು—ದಿವ್ಯವಾಗಲಿ ಮಾನವವಾಗಲಿ—ಅವುಗಳನ್ನು ನರನು ನಿತ್ಯವೂ ಪಡೆಯುವನು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 24

पुलस्त्य उवाच । ततो हृष्टा बभूवुस्ते मुक्त्वा तद्दारुणं भयम् । देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಆ ದಾರುಣ ಭಯವನ್ನು ತೊರೆದು ಹರ್ಷಿತರಾದರು. ದೇವಿಯ ಶರಣು ಪಡೆದು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತರು.

Verse 25

ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च । निर्वृत्ते ते तदा जग्मुः सुनिर्वृत्ता रसातलम्

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನ ಸತ್ರಯಜ್ಞವು ಮುಗಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಆಗ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 26

देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । कृच्छ्रात्पार्थिवशार्दूल तद्भक्त्या निश्चलीकृताः

ದೇವಿಯ ಅನುಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ! ಅವರು ಕಷ್ಟದ ನಂತರ ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರಾದರು.

Verse 27

अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव । सान्निध्यं तत्र कुर्वंति देवीदर्शनलालसाः

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಇಂದಿಗೂ ಶ್ರಾವಣಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪಂಚಮಿಯಂದು ದೇವೀದರ್ಶನದ ಆಸೆಯುಳ್ಳ ಭಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 28

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । स्नानं च पार्थिवश्रेष्ठ य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತನ್ನ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನೂ ಸ್ನಾನವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೂರನೆಯ ಅರ್ಬುದಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ನಾಗೋದ್ಭವ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।