
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ರಾಜ ಯಯಾತಿಗೆ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಪನಾಶಕ ತೀರ್ಥ ‘ಮಾಮೂಹ್ರದಾ’ಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಘೋರ ಪಾಪಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಮುನಿ ಮುದ್ಗಲರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ‘ಮುದ್ಗಲೇಶ್ವರ’ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅಪರೂಪದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಿಥಿ-ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ. ಅಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು-ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪ್ರಳಯವರೆಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ನಿವಾರ ಧಾನ್ಯ, ಶಾಕ-ಮೂಲಾದಿ ಸರಳ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಕರ್ಮಗಳೂ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿವೆ. ಯಯಾತಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಮುದ್ಗಲಾಶ್ರಮದ ಕಥೆ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಒಬ್ಬ ದೇವದೂತ ಮುದ್ಗಲರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಾಗ, ಮುದ್ಗಲರು ಸ್ವರ್ಗದ ಗುಣ-ದೋಷಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವು ಭೋಗಲೋಕ, ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪುಣ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗದು, ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯವಾದ ಮೇಲೆ ಪತನಭಯ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನು ಮೊದಲು ದೂತನ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಿ, ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಬಂದರೂ, ಮುದ್ಗಲರ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅವರು ಸ್ಥಂಭಿತರಾಗಿ, ಇಂದ್ರನು ವರ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಮುದ್ಗಲರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ, ಈ ತೀರ್ಥವು ‘ಮಾಮೂಹ್ರದಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನು ವರ ನೀಡಿ—ಈ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ, ಫಾಲ್ಗುಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸ್ನಾನ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪಿಂಡದಾನ ಗಯಾ ಸಮಾನ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ದಾನದ ಫಲ ಅಪಾರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುದ್ಗಲರು ಶುದ್ಧ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಾರದಗಾಥೆ ಉಪಸಂಹಾರವಾಗಿ—ಮಾಮೂಹ್ರದೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮುದ್ಗಲೇಶ್ವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಇಹಲೋಕಫಲವೂ ಪರಮಮೋಕ್ಷವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मामुह्रदमिति ख्यातं तस्मिन्पर्वतरोधसि
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಂತರ ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾದ, ಪರ್ವತಾವರಣದೊಳಗೆ ಇರುವ ‘ಮಾಮುಹೃದ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 2
तत्र स्नातो नरः सम्यक्छ्रद्धावान्सुसमाहितः । मुच्यते पातकैर्घोरैः पूर्वजन्मकृतैरपि
ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಸುಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು, ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಘೋರ ಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
तस्य पश्चिमदिग्भागे लिंगमस्ति महीपते । सर्वकामप्रदं नृणां स्थापितं मुद्गलेन तु
ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ; ಅದು ಜನರಿಗೆ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ, ಮುದ್ಗಲನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 4
स्नात्वा मामुह्रदे पुण्ये यस्तल्लिंगं च पश्यति । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां फाल्गुने मासि मानवः । स प्राप्नोति परं श्रेयः सर्वतीर्थेषु दुर्लभम्
ಪವಿತ್ರ ಮಾಮುಹೃದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 5
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्
ಅಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖನಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನ ಪಿತೃಗಳು ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
तत्र दानं प्रशंसंति नीवाराणां महर्षयः । शाकमूलादिभिः श्राद्धं पितॄणां तुष्टिदं नृप
ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನೀವಾರ (ಕಾಡು ಅಕ್ಕಿ) ದಾನವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ! ಶಾಕ, ಮೂಲಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 7
ययातिरुवाच । मामुह्रदमिति विभो कथं नामाऽभवत्पुरा । मुद्गलस्याश्रमं ब्रूहि मम सर्वं विधानतः
ಯಯಾತಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ವಿಭೋ! ಈ ಸ್ಥಳವು ಹಿಂದೆ ‘ಮಾಮುಹ್ರದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು? ಮಹರ್ಷಿ ಮುದ್ಗಲನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನನಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ.
Verse 8
पुलस्त्य उवाच । तत्रस्थस्य पुरा राजन्मुद्गलस्य महात्मनः । विमानं वरमादाय देवदूतः समागतः
ಪುಲಸ್ತ್ಯರು ಹೇಳಿದರು— ಓ ರಾಜನೇ! ಹಿಂದೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಮುದ್ಗಲನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ದೇವದೂತನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದನು.
Verse 9
सोऽब्रवीद्देवराज्ञाहं प्रेषितो मुनिसत्तम । तवार्थायाऽरुहैनं त्वं विमानं गम्यतां दिवि
ಅವನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದೇವರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿಮಾನ; ಇದನ್ನು ಏರಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು.
Verse 10
मुद्गल उवाच । स्वर्गस्य ये गुणा दूत ये च दोषा प्रकीर्तिताः । तान्मे वद करिष्येऽहं श्रुत्वा वै यत्क्षमं भवेत्
ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ದೂತನೇ! ಸ್ವರ್ಗದ ಕುರಿತು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು. ಅವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವೆನು.
Verse 11
ब्रूहि तान्सकलान्दूत त्वागमिष्याम्यहं ततः
ಹೇ ದೂತನೇ! ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು; ನಂತರ ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.
Verse 12
देवदूत उवाच । अलमेतेन दर्पेण क्रियतां शक्रजल्पितम् । पुण्यैः स्वकैर्द्विजश्रेष्ठ समागच्छेरिदं ततः
ದೇವದೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ದರ್ಪ ಸಾಕು; ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಿನ್ನ ಸ್ವಪുണ್ಯಬಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ; ನಂತರ ಮುಂದುವರೆಯು.
Verse 13
मुद्गल उवाच । अश्रुतैस्तैर्न गच्छेऽहमेतन्मे हृदि निश्चितम् । करिष्येऽहं तपो भूरि पूजयिष्ये महेश्वरम्
ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದನು—ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳದೆ ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ. ನಾನು ಬಹಳ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವೆನು.
Verse 14
दूत उवाच । न शक्तः स्वर्गुणान्वक्तुमपि वर्षशतैरपि । संक्षेपात्कथयिष्यामि यदि ते निश्चयः परः
ದೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವರ್ಗದ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ನನಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಿನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ ದೃಢವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.
Verse 16
बुभुक्षा नैव तृष्णा च निद्रालस्ये न च प्रभो । रंभाद्यप्सरसो मुख्या गंधर्वास्तुंबरादयः । रमयंति नरं तत्र गीतैर्नृत्यैरनेकशः
ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಇಲ್ಲ, ದಾಹ ಇಲ್ಲ; ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲ, ಆಲಸ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ರಂಭಾ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ತುಂಬರ ಮೊದಲಾದ ಗಂಧರ್ವರು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಗೀತೆ-ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆನಂದಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 17
एवं च वसते तत्र जनः स्वर्गे तपोधन । यावत्पुण्यक्षयस्तावत्पश्चात्पातमवाप्नुयात्
ಓ ತಪೋಧನ! ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ ಉಳಿದಿರುವವರೆಗೂ ಮಾತ್ರ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಪತನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
एक एव मुने दोषः स्वर्लोके प्रतिभाति मे । स एव पतनाख्यस्तु स्वर्गिणां च भयावहः
ಓ ಮುನೇ! ಸ್ವರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಒಂದೇ ದೋಷ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಅದೇ ‘ಪತನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅದು ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿದೆ.
Verse 19
न पुण्यं लभते तत्र कर्तुं विप्र कथंचन । कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्भोगभूमिस्तु सा स्मृता
ಓ ವಿಪ್ರ! ಅಲ್ಲಿ (ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಹೊಸ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯದು. ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಇದು (ಮಾನವಲೋಕ) ಕರ್ಮಭೂಮಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತ; ಅದು (ಸ್ವರ್ಗ) ಭೋಗಭೂಮಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
Verse 20
यदत्र क्रियते कर्म शुभं तत्रोप भुज्यते । तथा दृष्ट्वा विमानस्थान्भूरिधर्मादिसंयुतान्
ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಶುಭಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ (ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿ, ಅಪಾರ ಧರ್ಮಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದವರನ್ನು ನೋಡಿ (ಕರ್ಮ-ಫಲ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ).
Verse 21
बहुतेजोन्वितान्स्वर्गे ह्यल्पपुण्यो द्विजोत्तम । पश्चात्तापजदुःखेन स्वर्गस्थो दुःखितः सदा
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯವಂತನು—ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ—ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಜನ್ಯ ದುಃಖದಿಂದ ಸದಾ ದುಃಖಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
न मया सुकृतं भूरि कृतं मर्त्त्ये कथंचन
ನಾನು ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಕೃತ, ಅಂದರೆ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು, ಮಾಡಿಲ್ಲ।
Verse 23
तथा च पतमानांश्च दृष्ट्वा चान्यान्सहस्रशः । आत्मनश्च महद्दुःखं जायते च तदद्भुतम्
ಮತ್ತೂ, ಸಾವಿರಾರು ಇತರರು ಪತನಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ತನ್ನೊಳಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಮಹಾದುಃಖವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 24
एतत्ते सर्वमाख्यातं गुणदोषसमुद्भवम् । स्वर्गसंचेष्टितं ब्रह्मन्कुरुष्व यदभीप्सितम्
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಗುಣ-ದೋಷಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಸ್ವರ್ಗದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡು।
Verse 25
मुद्गल उवाच । पतनस्य भयं यत्र पुण्यहानिर्न वर्द्धनम् । तेन स्वर्गेण मे दूत नैव कार्यं कथंचन
ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೂತನೇ! ಎಲ್ಲಿ ಪತನದ ಭಯವಿದೆಯೋ, ಎಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂಥ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ।
Verse 26
वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः । क्षम्यतामपराधो मे न स्वर्गाय स्पृहा मम
ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀನು ದೇವರಾಜನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳು—‘ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ; ಸ್ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪೃಹೆಯಿಲ್ಲ।’
Verse 27
तत्कर्माऽहं करिष्यामि येन नो पतनाद्भयम् । साधयिष्यामि तांल्लोकान्ये सदा पातवर्जिताः
ಪತನಭಯವು ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ಸದಾ ಪತನರಹಿತವಾದ ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುವೆನು.
Verse 28
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ मुद्गलः स्वर्गनिःस्पृहः । स्थितस्तत्रैव निरतः शिवध्यानपरायणः
ಪுலಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದ ಮುದ್ಗಲನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ನಿರತನಾಗಿ ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದನು.
Verse 29
श्रुत्वा दूतोऽपि शक्रस्य तस्य वाक्यं सविस्तरम् । कथयामास शक्रस्य तं भूयः सोऽभ्यभाषत
ಮುದ್ಗಲನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಶಕ್ರನ ದೂತನು ಅದನ್ನು ಶಕ್ರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು; ಆಗ ಶಕ್ರನು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 30
देवदूताप्रमाणं च विमानं हि त्वया कृतम् । न कृतं केन चित्पूर्वं न करिष्यति कश्चन
ದೇವದೂತರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಮಾನವನ್ನು ನೀನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೀ. ಇಂತಹದು ಹಿಂದೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಯಾರೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 31
तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा बलादानय तं मुनिम् । आनयस्वान्यथा शापं तव दास्याम्यसंशयम्
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕರೆತರು. ಕರೆತರದಿದ್ದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.
Verse 32
पुलस्त्य उवाच । शक्रस्य वचनं श्रुत्वा देवदूते भयान्वितः । प्रस्थितः सत्वरं तत्र मुद्गलो यत्र तिष्ठति
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಶಕ್ರನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಯಭೀತನಾದ ದೇವದೂತನು, ಮುನಿಯಾದ ಮುದ್ಗಲನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟನು।
Verse 33
मुद्गलोऽपि विमानस्थं पुनर्दृष्ट्वा समागतम् । मामुह्रदे प्रविश्याथ वारयामास तं तदा
ಮುದ್ಗಲನು ಕೂಡ ವಿಮಾನಸ್ಥನಾಗಿ ಪುನಃ ಬಂದವನನ್ನು ನೋಡಿ, ‘ಮಾಮು’ ಹ್ರದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ತಡೆದನು।
Verse 34
स तस्य वचनेनैव स्तंभितो लिखितो यथा । चलितुं नैव शक्नोति प्रभावात्तस्य सन्मुनेः
ಆ ಸನ್ಮುನಿಯ ಮಾತಿನಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಅವನು ಚಿತ್ರಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಂಭಿತನಾದನು; ಅವರ ತಪೋಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಅಲ್ಪವೂ ಚಲಿಸಲಾರನು।
Verse 35
चिरकालगतं ज्ञात्वा दूतं तु त्रिदशाधिपः । स्वयं तत्राययौ कोपादारुह्यैरावणं गजम्
ದೂತನು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ತ್ರಿದಶಾಧಿಪ ಇಂದ್ರನು ಕೋಪದಿಂದ ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು, ಐರಾವತ ಗಜವನ್ನು ಏರಿ।
Verse 36
अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु । वधार्थं तूद्यतस्तस्य स वज्रं भ्रामयंस्तदा
ಆಗ ಮುದ್ಗಲನು ಸ್ಥಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದ ದೂತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನು ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಎದ್ದು, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಭ್ರಮಣಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 37
एतस्मिन्नेव काले तु उत्पातास्तत्र दारुणाः । अपसव्यं मृगाश्चक्रुः पशवः पक्षिणश्च ये । तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास मुद्गलो विस्मयान्वितः
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಉತ್ಪಾತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಮೃಗಗಳು, ಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ (ಎಡಬದಿಗೆ) ಸಂಚರಿಸಿದವು. ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮುದ್ಗಲನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
Verse 38
अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम् । स्तंभयामास तं सद्यो दृष्टिपातेन मुद्गलः
ನಂತರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ಹರಿ (ಇಂದ್ರ)ಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮುದ್ಗಲನು ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಪಾತದಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸ್ತಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 39
तत्र शक्रः स्तुतिं चक्रे भग्नोत्साहो नृपोत्तम । मुञ्च मां ब्राह्मणश्रेष्ठ यास्यामि त्रिदशालयम्
ಅಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಉತ್ಸಾಹ ಭಂಗಗೊಂಡು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡು; ನಾನು ತ್ರಿದಶರ ಆಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.”
Verse 40
स्वर्गे वा यदि वा मर्त्त्ये तिष्ठ त्वं स्वेच्छया द्विज । मया कृतः समुद्योगो हितार्थं ते मुने ह्ययम्
“ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮর্ত್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ—ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತಂಗು. ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.”
Verse 41
वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो मनसि स्थितः । तं ते सर्वं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
“ವರವನ್ನು ಬೇಡು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದರೂ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು.”
Verse 42
मुद्गल उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं दृष्टः सुरेश्वर । दर्शनं ते सहस्राक्ष स्वप्नेष्वपि सुदुर्लभम्
ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಾ! ನಾನು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಿರುವುದೇ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ವರ. ಹೇ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಾ! ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿದುರ್ಲಭ.
Verse 43
अवश्यं यदि मे देयो वरो वृत्रनिषूदन । त्वत्प्रसादेन मे मोक्षो जायतां शीघ्रमेव हि
ನನಗೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ವರ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಹೇ ವೃತ್ರನಿಷೂದನ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನಗೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಮೋಕ್ಷ ಉಂಟಾಗಲಿ.
Verse 44
मा मु ह्रदं समागत्य दूतः प्रोक्तो मया यतः । ततो मामुह्रदमिति ख्यातिं यातु धरातले
ಈ ಹ್ರದಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಾನು ದೂತನಿಗೆ ‘ಮಾ ಮು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮಾಮುಹ್ರದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಲಿ.
Verse 45
नंदनादीनि रम्याणि तत्र देववनानि च । अनन्यसदृशा भोगाः सदा तृप्तिर्द्विजोत्तम
ಅಲ್ಲಿ ನಂದನಾದಿ ಮನೋಹರ ದೇವವನಗಳಿವೆ; ಭೋಗಗಳು ಅನನ್ಯಸಮಾನ, ಸದಾ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ.
Verse 46
पिण्डदानात्परां प्रीतिं लभंतां पितरोऽत्र हि
ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಿತೃಗಳು ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 47
इन्द्र उवाच । मामुह्रदमिति ख्यातं तीर्थमेतद्भविष्यति । वरिष्ठं नात्र सन्देहो मत्प्रसादाद्विजोत्तम
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ತೀರ್ಥವು ‘ಮಾಮುಹ್ರದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದು. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಇದು ಸರ್ವತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುವುದು.
Verse 48
अत्र ये फाल्गुने मासि पौर्णमास्यां समाहिताः । करिष्यंति पुनः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम्
ಇಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತರಾಗಿ ಪುನಃ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವರು.
Verse 49
पिण्डदानाद्गयातुल्यं लप्स्यंते फलमुत्तमम् । पुण्यदानफलं चात्र संख्याहीनं द्विजोत्तम
ಇಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಗಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯದಾನದ ಫಲ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಎಣಿಕೆಗೆ ಮೀರಿದುದು.
Verse 50
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा ययौ स्वर्गं दूतमादाय वज्रभृत् । मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು ದೂತನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ನಂತರ ಮುದ್ಗಲನು ಸಹ ನಿರಂತರ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ ಉಳಿದನು.
Verse 51
शुक्लध्यानपरो भूत्वा मोक्षं प्राप्तस्ततोऽक्षयम्
ಶುದ್ಧ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರನಾಗಿ, ಅವನು ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅಕ್ಷಯ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 52
अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्मना । बहुविप्रसमवाये पर्वतेस्मिन्महीपते
ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮಾವೇಶದ ಮಧ್ಯೆ ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದನು।
Verse 53
मामु ह्रदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं मुद्गलेश्वरम् । इह भुक्त्वाऽखिलान्कामानन्ते मुक्तिमवाप्स्यति । एतस्मात्कारणाद्राजन्मामुह्रदमिति स्मृतम्
ಮಾಮು ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಆ ಮುದ್ಗಲೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದವನು, ಈ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ‘ಮಾಮುಹ್ರದ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 54
तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां प्रवरं लोकविश्रुतम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्
ಆ ತೀರ್ಥವು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತವೂ ಆಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 55
मोक्षकामो विशेषेण य इच्छेत्परमं पदम् । चण्डिकाश्रममासाद्य किं पुनः परितप्यते
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು, ಚಂಡಿಕಾಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಏಕೆ ತಪಿಸಬೇಕು?