Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अथ तैर्वेष्टितस्तस्मिन्वंशस्तंबे हुताशनः । देवैर्दत्त्वा गजेंद्रस्य शापं पश्चाद्विनिर्गतः

Transliteration

atha tairveṣṭitastasminvaṃśastaṃbe hutāśanaḥ | devairdattvā gajeṃdrasya śāpaṃ paścādvinirgataḥ

Translation

ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಆ ಬಿದಿರು ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಹುತಾಶನನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ಅವನು ಮೊದಲು ಗಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಹೊರಬಂದನು.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक

• तैः: by them
• तैः: Kartr-karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; तृतीया (Instr.); बहुवचन

• वेष्टितः: surrounded, wrapped
• वेष्टितः: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वेष्ट् (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक; सप्तमी (Loc.); एकवचन

• वंशस्तम्बे: in the bamboo-clump
• वंशस्तम्बे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक) + स्तम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग; सप्तमी (Loc.); एकवचन

• हुताशनः: fire
• हुताशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हुत + अशन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• देवैः: by the gods
• देवैः: Kartr-karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (Instr.); बहुवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund); पूर्वकालिक

• गजेन्द्रस्य: of the lord of elephants
• गजेन्द्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ ('गजानाम् इन्द्रः'); पुंलिङ्ग; षष्ठी (Gen.); एकवचन

• शापम्: a curse
• शापम्: Karma (Object of दत्त्वा/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (Acc.); एकवचन

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (afterwards)

• विनिर्गतः: went out, emerged
• विनिर्गतः: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + निर् + गम् (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas form a radiant ring around a bamboo thicket, containing Agni’s blaze within; Agni emerges with fierce brilliance and pronounces a curse upon the elephant.

Characters & Entities

• Hutāśana (Agni)
• Devas
• Gajendra (lord of elephants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions done under pressure can still yield karmic consequences; the Purāṇic world emphasizes accountability even within crises.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it remains within the chapter’s sacred-geography framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.