Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम् । शून्ये गोऽस्थिसमाकीर्णे दुर्गंधेन समावृते

Transliteration

atha tatra bhramanprāptaścaṃḍālasya niveśanam | śūnye go'sthisamākīrṇe durgaṃdhena samāvṛte

Translation

ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಚಂಡಾಲನೊಬ್ಬನ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಅದು ಬಿಕೋ ಎನ್ನುತ್ತಿತ್ತು, ಗೋವಿನ ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು ಮತ್ತು ದುರ್ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (sequence particle)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (locative adverb)

• भ्रमन्: wandering
• भ्रमन्: कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः—शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राप्तः: having arrived
• प्राप्तः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विश्वामित्रस्य) विशेषणम्

• चण्डालस्य: of a caṇḍāla
• चण्डालस्य: सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चण्डाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• निवेशनम्: dwelling/house
• निवेशनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• शून्ये: in/at the empty (place)
• शून्ये: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शून्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; निवेशन-विशेषणम्

• गो: cow
• गो: सम्बन्ध (Compound member)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• अस्थि: bones
• अस्थि: सम्बन्ध (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• समाकीर्णे: strewn/filled
• समाकीर्णे: अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + कृ (धातु) → समाकीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (निवेशने) विशेषणम्; गो-अस्थि-समाकीर्णे = strewn with cow-bones

• दुर्गन्धेन: with foul smell
• दुर्गन्धेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुर्गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• समावृते: covered/enveloped
• समावृते: अधिकरण-विशेषण (Locative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + वृ (धातु) → समावृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (निवेशने) विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A foul, empty hut area; cow bones scattered; haze of stench suggested by darkened air; the sage hesitates at the threshold.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Caṇḍāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Extreme conditions push even the eminent into liminal spaces; the Purāṇa uses such scenes to test values and reveal dharma beyond mere social comfort.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it continues the narrative setup within the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.