Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विप्रेन्द्राः सोमस्यायतनं शुभम् । यस्यापि दर्शनादेव मुच्यते पातकैर्नरः

Transliteration

sūta uvāca | tathā tatrāsti viprendrāḥ somasyāyatanaṃ śubham | yasyāpi darśanādeva mucyate pātakairnaraḥ

Translation

ಸೂತನು ಉವಾಚ—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸೋಮನ (ಚಂದ್ರದೇವನ) ಶುಭವಾದ ಆಯತನವಿದೆ; ಅದರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನರನು ಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• तथा: thus/likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘thus/likewise’

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अस्ति: there is/exists
• अस्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• विप्रेन्द्राः: O best of brahmins
• विप्रेन्द्राः: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ‘vipras who are like Indra / chief of vipras’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे (used as address)

• सोमस्य: of Soma (Moon)
• सोमस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• आयतनम्: abode/shrine
• आयतनम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: आयतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आयतनम् इत्यस्य विशेषणम्

• यस्य: of which
• यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (relative pronoun), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; आयतनम् इत्यस्य सम्बन्धः

• अपि: even
• अपि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (even/also)

• दर्शनात्: from seeing (it)
• दर्शनात्: हेतु/अपादान (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• एव: indeed/just
• एव: निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphasis)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• पातकैः: from sins
• पातकैः: अपादान (Separation)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (collective usage), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); वियोगार्थे (with passive: ‘from sins’)

• नरः: a man/person
• नरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Soma-āyatana (within the described kṣetra)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Vīpreन्द्राः / best of brāhmaṇas (explicit)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Soma shrine (āyatana) within a tīrtha precinct; pilgrims approach, hands folded; a luminous moon-disc or Soma-liṅga symbol glows, signifying sin-dissolving darśana.

Characters & Entities

• Sūta
• Soma (Candra)
• Soma-āyatana (shrine)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a true tīrtha-sanctuary has purifying power; sacred presence reforms the devotee.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A local ‘Soma-āyatana’ (Soma shrine) within the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed rite—this verse emphasizes darśana (holy viewing) as the key act producing pāpa-kṣaya.