
ಸೂತನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ—ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಢ ಧ್ಯಾನಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ‘ಯುಗ್ಮ ಸಂಧ್ಯೆ’ (ಎರಡು ಸಂಧ್ಯೆ)ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಅನುಭವಗೋಚರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ದೇವಗಣಗಳು, ಆಕಾಶಚರರು, ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳು, ಮಾನವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ವನಸ್ಪತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ರುವನನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ—ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಡು ಸೂರ್ಯರು, ಎರಡು ನಿಶಾಪತಿಗಳು, ದ್ವಿಗುಣ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಎರಡು ಆಕಾಶಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇಂದ್ರ (ಶಕ್ರ) ಭಯಗೊಂಡು ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಪದ್ಮಾಸನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ವೇದಶೈಲಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ—ಈ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಳೆಯ ಲೋಕಕ್ರಮವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮೊದಲು ತಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ದೇವರ ವಿನಾಶವಾಗದಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಷರತ್ತು ಇಟ್ಟನು—ತ್ರಿಶಂಕು ತನ್ನ ಇಂದಿನ ದೇಹದೊಡನೆ ದಿವ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುವಂತಾಗಬೇಕು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಒಪ್ಪಿ ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ/ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಅಪೂರ್ವ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು—ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಜ್ಞಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತ್ರಿಶಂಕುವೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ತಪೋಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
। सूत उवाच । एवं ध्यायमानेन जलमाविश्य काम्यया । सृष्टं संध्याद्वयं तच्च दृश्यतेऽद्यापि वै द्विजाः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಮ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಸಂಧ್ಯಾದ್ವಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Verse 2
ततो देवगणाः सर्वे सृष्टास्तेन महात्मना । वैमानिकाश्च ये केचिन्नक्षत्राणि ग्रहास्तथा
ಅನಂತರ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವೈಮಾನಿಕ ದಿವ್ಯಸತ್ತ್ವಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 3
मनुष्योरगरक्षांसि वीरुधो वृक्षसंयुताः । सप्तर्षयो ध्रुवाद्याश्च ये चान्ये गगनेचराः
ಮಾನವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು; ಲತೆಗಳೊಡನೆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಔಷಧಿ-ಸಸ್ಯಗಳೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಧ್ರುವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗಗನಚರರೂ ಜನಿಸಿದರು.
Verse 4
एवं हि भगवान्सृष्ट्वा विश्वामित्रः स मन्युमान् । स्वकीयेष्वथ कृत्येषु योजयामास तांस्ततः
ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಕ್ರೋಧಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.
Verse 5
एतस्मिन्नेव काले तु द्वौ सूर्यो युगपद्दिवि । उदितौ रात्रिनाथौ च जाताश्च द्विगुणा ग्रहाः । द्विगुणानि च भान्येव सह सप्तर्षिभिर्द्विजाः
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎರಡು ಸೂರ್ಯರು ಉದಯಿಸಿದರು; ರಾತ್ರಿನಾಥರು—ಎರಡು ಚಂದ್ರರೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು. ಗ್ರಹಗಳು ದ್ವಿಗುಣವಾದವು; ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲವೂ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.
Verse 6
एवं वियति ते सर्वे स्पर्द्धमानाः परस्परम् । दृश्यंते द्विगुणीभूता जनविभ्रमकारकाः
ಹೀಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವವರಂತೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಜನರನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿದರು.
Verse 7
एतस्मिन्नन्तरे शक्रः सह सर्वेर्दिवालयैः । जगाम तत्र यत्रास्ते भगवान्कमलासनः
ಇದರ ನಡುವೆ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಸಮಸ್ತ ದೇವಲೋಕವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಮಲಾಸನ ಭಗವಾನ್ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 8
प्रोवाचाथ प्रणम्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः । स्तुतिं कृत्वा सुरैः सार्धं वेदोक्तैः स्तवनैर्द्विजाः
ಅನಂತರ ಅವನು ಉಚ್ಚಸ್ವರದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು—ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು. ದೇವರೊಂದಿಗೆ ವೇದೋಕ್ತ ಸ್ತವನಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಹೀಗೆಂದನು.
Verse 9
सृष्टिः कृता सुरश्रेष्ठ विश्वामित्रेण सांप्रतम् । मनुष्ययक्षसर्पाणां देवगंधर्वरक्षसाम्
ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಇಷ್ಟೇ ಈಗ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಮಾನವರು, ಯಕ್ಷರು, ಸರ್ಪಗಳು, ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು।
Verse 10
तस्माद्वारय तं गत्वा स्वयमेव पितामह । यावन्न व्याप्यते सर्वं तत्सष्ट्येदं चराचरम्
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮಾ)! ನೀವೇ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆ; ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಆ (ಹೊಸ) ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮೊದಲು।
Verse 11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तेनैव सहितो विधिः । गत्वोवाच जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम्
ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೊರಟು, ಹೋಗಿ ಜಗನ್ಮಿತ್ರನಾದ ಮುನೀಶ್ವರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.
Verse 12
निवृत्तिं कुरु विप्रर्षे सांप्रतं वचनान्मम । सृष्टैर्यावन्न नश्यंति सर्वे देवाः सवासवाः
ಹೇ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಈಗಲೇ ನಿವೃತ್ತನಾಗು; ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ।
Verse 13
विश्वामित्र उवाच । अनेनैव शरीरेण त्रिशंकुर्नृपसत्तमः । यदि गच्छति ते लोके तत्सृष्टिं न करोम्यहम्
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನಾದ ತ್ರಿಶಂಕು ಈ ದೇಹದೊಡನೆ ನಿನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದರೆ, ನಾನು ಆ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 14
ब्रह्मोवाच । एष गच्छतु भूपालो मया सह त्रिविष्टपम् । अनेनैव शरीरेण त्वत्प्रसादान्मुनीश्वर
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮುನೀಶ್ವರನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ರಾಜನು ಈ ದೇಹದೊಡನೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ)ಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.
Verse 15
विरामं कुरु सृष्टेस्त्वं नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचिल्लोके तत्कर्म भवता कृतम्
ಈಗ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ವಿರಾಮ ಕೊಡು; ಇದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಲಾರರು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮಾಡದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನೇ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೆ.
Verse 17
तथाऽक्षयास्तु मे देव सृष्टिस्तव प्रसादतः । या कृता न करिष्यामि भूयो ऽन्यां पद्मसंभव
ತಥಾಸ್ತು, ದೇವನೇ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರಲಿ. ಪದ್ಮಸಂಭವನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಸಿದುದರ ನಂತರ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 18
व्रह्मोवाच । भविष्यति ध्रुवा विप्र सृष्टिर्या भवता कृता । परं सर्वेषु कृत्येषु यज्ञार्हा न भविष्यति
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಪ್ರನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸೃಷ್ಟಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧ್ರುವವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಯಜ್ಞಾರ್ಹ (ಆಹುತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ) ಯೋಗ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 19
एवमुक्त्वा समादाय त्रिशंकुं प्रपितामहः । ब्रह्मलोकं गतो हृष्टो मुनिस्तत्रैव संस्थितः
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹರ್ಷದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಮುನಿಯು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದನು।